Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen)"

Transcriptie

1 Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen) 2 januari 2014

2 2 Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen)

3 Inhoudsopgave 1 Inleiding Definities Begrippen Onderscheid tussen reserves en voorzieningen Beleidsvoorschriften Bevoegdheden Algemene reserves Bestemmingsreserves voor tariefsegalisatie; Overige bestemmingsreserves Voorzieningen Onvoorzien Weerstandsvermogen en risicomanagement Inleiding Weerstandsvermogen Weerstandscapaciteit Risico Methodiek Beoordeling Informatieverstrekking Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen) 3

4 1 Inleiding In deze beleidsnotitie wordt het beleid van waterschap Vechtstromen, inzake het vormen en aanwenden van reserves en voorzieningen vastgelegd, alsmede het beleid omtrent weerstandsvermogen en risicomanagement. De beleidsnotitie voorziet in een nadere uitwerking van kaders en richtlijnen omtrent de genoemde onderwerpen, zoals deze zijn vastgelegd in de geldende wetgeving en in de (interne en externe) regelgeving. Op grond van artikel 108 Waterschapswet is het algemeen bestuur gehouden aan het, bij verordening, vaststellen van de uitgangspunten voor het financiële beleid, het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie. In de Verordening beleids- en verantwoordingsfunctie (artikel 108) van waterschap Vechtstromen staat het volgende: Het dagelijks bestuur doet voorstellen aan het algemeen bestuur die zijn gericht op een volledig en actueel beleid van het waterschap ten aanzien van de volgende onderwerpen: reserves, voorzieningen, weerstandsvermogen en risicomanagement. Deze beleidsnotitie is hier het uitvloeisel van. De uitvoeringsvereisten zoals opgenomen in deze beleidsnotitie, passen binnen de geldende regelgeving zoals opgenomen in hoofdstuk 4 van het Waterschapsbesluit. De voorschriften uit het Waterschapsbesluit zijn nader uitgewerkt in de Regeling beleidsvoorbereiding en verantwoording waterschappen (RBVW). Samen met de uitspraken van de commissie BBV vormen deze de verslagleggingsvoorschriften van de waterschappen en zijn hiermee een belangrijk kader voor deze beleidsnotitie. 2 Definities Om een juiste toepassing van het beleid te kunnen waarborgen, is het van belang om te weten wat de betekenis is van de verschillende gehanteerde termen in deze beleidsnotitie. Onderstaand wordt een uiteenzetting gegeven van de betekenis van de meest relevante begrippen: 2.1 Begrippen Reserves en voorzieningen Algemene reserves Onder algemene reserve wordt verstaan eigen kapitaal en andere delen van het eigen vermogen waaraan door het algemeen bestuur van het waterschap geen voorafgaande, specifieke bestemming is gegeven. Bestemmingsreserves voor tariefsegalisatie Onder bestemmingsreserves voor tariefsegalisatie worden verstaan; reserves die dienen om ongewenste fluctuaties in de belastingtarieven tussen de verschillende jaren tot een minimum te beperken. Overige bestemmingsreserves Onder deze bestemmingsreserves wordt verstaan: een reserve waaraan het algemeen bestuur een bepaalde bestemming heeft gegeven. In het algemeen houdt het instellen en opbouwen van een bestemmingsreserve verband met een gewenste ontwikkeling waarvoor het waterschap gedurende een aantal jaren geld opzij wil leggen. 4 Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen)

5 Voorzieningen Voorzieningen zijn bedragen op de balans die worden gevormd om: - Verplichtingen of verliezen op te kunnen vangen, waarvan omvang per balansdatum onzeker is, maar wel redelijkerwijs in te schatten. - Bestaande risico s per balansdatum waarvan de omvang redelijkerwijs is in te schatten op te kunnen vangen. - Bepaalde jaaroverstijgende uitgaven gelijkmatig te kunnen verdelen over verschillende begrotingsjaren. Bovenstaande punten moeten oorzakelijk samenhangen met de periode voorafgaand aan het moment waarop ze worden gevormd Vermogen Eigen Vermogen Het eigen vermogen van een organisatie bestaat uit de reserves en het nog te bestemmen resultaat volgend uit de exploitatierekening. Voor waterschappen is daar specifiek aan toegevoegd, dat dit het resultaat is van de exploitatierekening naar kostendragers. Kostendragers zijn hierbij de taken watersysteembeheer en zuiveringsbeheer. Onder eigen vermogen wordt verstaan: - Algemene reserves; - Bestemmingsreserves voor tariefsegalisatie; - Overige bestemmingsreserves. Vreemd Vermogen Het vreemd vermogen bestaat uit verplichtingen of schulden die de organisatie heeft. Het wordt onderverdeeld in: - Voorzieningen; - Langlopende schulden; - Kortlopende schulden en overlopende passiva Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is het vermogen van een waterschap om financiële risico s op te kunnen vangen, zonder dat daarbij de uit voering van waterschapstaken in het gedrang komt. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen: a. de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover het waterschap beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten af te dekken; b. alle risico s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen) 5

6 2.2. Onderscheid tussen reserves en voorzieningen In onderstaand overzicht worden kort en schematisch de belangrijkste verschillen weergegeven tussen reserves en voorzieningen. Reserves Kenmerken Voorzieningen Kenmerken is gevormd door bestemming van het resultaat ( kan-bepaling ) is vrij besteedbaar door het algemeen bestuur behoort tot het eigen vermogen is gevormd door het nemen van een last ( moet-bepaling ) heeft een verplichte bestedingsdoel behoort tot het vreemd vermogen Soorten: Soorten: algemene reserves bestemmingsreserves voor tariefsegalisatie overige bestemmingsreserves voor verplichtingen en verliezen voor risico s terzake van verplichtingen en verliezen ter egalisering van kosten Voorwaarden: Voorwaarden: geen rechtstreekse storting en onttrekking (moet via resultaatbestemming) geen rentetoevoeging bestemmingsreserves geen negatief saldo uitgaven komen direct ten laste van de voorziening. geen negatief saldo 3 Beleidsvoorschriften In dit hoofdstuk worden de bevoegdheden en uitgangspunten weergegeven die waterschap Vechtstromen hanteert bij het vormen van reserves en voorzieningen alsmede de toevoegingen en onttrekkingen hieruit. 3.1 Bevoegdheden Reserves De bevoegdheid van het algemeen bestuur strekt zich uit van het instellen en opheffen van, tot aan het toevoegen en onttrekken aan reserves. Dit wordt geëffectueerd via de besluitvorming over de begroting en jaarrekening. Alle toevoegingen of onttrekkingen aan algemene en bestemmingsreserves dienen plaats te vinden via de resultaatbestemming in de begroting (zie art lid 3 sub f; Waterschapsbesluit) en/of in de jaarrekening (zie art lid 1 sub h; Waterschapsbesluit). Het algemeen bestuur kan ook in de loop van het begrotingsjaar een apart besluit nemen over reservevorming of mutaties daarin (zie art lid 1 sub f; Waterschapsbesluit). Aan alle mutaties in de reserves dient een bestuursbesluit (algemeen bestuur) ten grondslag te liggen (zie toelichting art Waterschapsbesluit). 6 Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen)

7 In de toelichting op de balans (zie. art 4.53; Waterschapsbesluit) dient naast bovenstaande punten een overzicht te worden gegenereerd waaruit blijkt: - Saldo begin begrotingsjaar; - Interne vermeerderingen; - Interne verminderingen; - Voorstel voor toevoegingen of onttrekkingen resultaatbestemming; - Saldo eind begrotingsjaar. Voorzieningen Uit hoofde van de taak dat het dagelijks bestuur belast is met de dagelijkse aangelegenheden van het waterschap (artikel 84, lid 1, Waterschapswet), volgt dat het dagelijks bestuur bevoegd is tot het instellen en opheffen van voorzieningen, alsmede tot het doen van uitgaven ten laste van voorzieningen. Het algemeen bestuur besluit tot dotaties in de voorzieningen, via de vaststelling van de budgetten voor de programma s. De uitgaven worden rechtstreeks afgeboekt van een voorziening. De uitvoering van het programma, en daarmee het verloop van de voorziening, wordt door het dagelijks bestuur toegelicht in de begroting en de jaarstukken. 3.2 Algemene reserves Per taak (watersysteembeheer en zuiveringsbeheer) is een algemene reserve gevormd. Deze algemene reserve fungeert samen met de post onvoorzien als de weerstandscapaciteit van waterschap Vechtstromen. Het is conform toelichting art. 4.8 Waterschapsbesluit, toegestaan om een eigen invulling te geven aan een te formuleren beleidslijn over de noodzakelijk geachte weerstandscapaciteit in relatie tot de geïnventariseerde risico s. Hierin kan het algemeen bestuur zelf de afweging maken welk risico er gelopen kan/mag worden. Weerstandsvermogen De aanbevolen hoogte van de algemene reserves staat in relatie tot het geïnventariseerde risicoprofiel van het waterschap. De omvang van algemene reserves en de post onvoorzien moet leiden tot een gewenste weerstandsvermogenratio tussen de bandbreedtes van minimaal 1,0 en maximaal 1,4 (zie paragraaf 6.6 weerstandsvermogen). Met andere woorden de hoogte van de weerstandscapaciteit is dan voldoende om tussen de 100% en 140% van de omvang van de geïnventariseerde financiële risico s af te dekken. Indien de omvang leidt tot een ratio die buiten deze bandbreedtes valt, dient het algemeen bestuur hierover te worden geïnformeerd ten behoeve van besluitvorming over de gewenste handelswijze. 3.3 Bestemmingsreserves voor tariefsegalisatie; Per taak (watersysteembeheer en zuiveringsbeheer) is een bestemmingsreserve tariefsegalisatie gevormd. De hoogte van deze bestemmingsreserve wordt bepaald aan de hand van de meerjarenbegroting en de tariefsontwikkelingen. Jaarlijks wordt bij het vaststellen van de begroting bepaald of de voorgenomen inzet toereikend is en kan het algemeen bestuur besluiten om middels het inzetten (toevoegen of onttrekken) van deze reserve ongewenste tariefschommelingen af te vlakken. 3.4 Overige bestemmingsreserves Zie paragraaf Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen) 7

8 3.5 Voorzieningen Voorzieningen behoren tot het vreemd vermogen en mogen alleen onder strikte condities worden gevormd. Voorzieningen hebben een kostenkarakter en worden gevormd voor specifieke kostenposten, verplichtingen, verliezen of risico s die zijn ontstaan in het verleden, waarvan de omvang op voorhand redelijkerwijs in te schatten is. Er mag alleen aan een voorziening worden onttrokken voor het doel waarvoor het is ingesteld. Jaarlijks wordt bij het opstellen van de jaarrekening beoordeeld of de omvang van de voorziening nog in overeenstemming is met de verwachte kosten. Voorzieningen worden gevoed door toevoegingen die ten laste van de resultaatrekening worden gebracht en beïnvloeden derhalve dus het resultaat. Hierbij moet rekening worden gehouden dat deze toevoegingen aan de juiste kostendrager wordt toegewezen (watersysteembeheer of zuiveringsbeheer). In de toelichting op de balans worden alle voorzieningen afzonderlijk opgenomen conform onderstaande rubricering (zie art Waterschapsbesluit): - voorzieningen voor arbeidsgerelateerde verplichtingen - voorzieningen voor baggeren en saneren van waterlopen - voorzieningen voor overige onderhoudswerkzaamheden - voorzieningen sale and lease-backovereenkomsten - voorzieningen voor claims van ingezetenen en bedrijven - overige voorzieningen Per voorziening moet de aard, reden, gewenste omvang alsmede de toevoegingen en onttrekkingen nader worden toegelicht. Voor waterschap Vechtstromen geldt dat er alleen voorzieningen voor arbeidsgerelateerde verplichtingen en overige voorzieningen worden gevormd. 4. Onvoorzien Onvoorzien wordt gevormd voor uitgaven waarvan de aard en omvang nog niet zijn in te schatten. Op grond van artikel 99 lid 2 van de Waterschapswet bevat de begroting mede een bedrag voor onvoorziene uitgaven. Het staat waterschap Vechtstromen vrij de hoogte van dit bedrag te bepalen voor de begroting. Als criteria wanneer een beroep kan worden gedaan op de post onvoorzien gelden de drie zogeheten O s: Onuitstelbaar, Onvoorzienbaar en Onvermijdelijk. 5. Weerstandsvermogen en risicomanagement 5.1 Inleiding Het weerstandsvermogen is het vermogen van een waterschap om (financiële) tegenvallers op te vangen zonder dat de continuïteit van het waterschap in gevaar komt Voor het weerstandsvermogen dient in de begroting en in het jaarverslag een paragaaf opgenomen te worden. Deze paragraaf bevat tenminste een inventarisatie van de weerstandscapaciteit, een inventarisatie van de risico s en het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico s 5.2 Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en alle risico s waarvoor geen beheersmaatregelen zijn getroffen, of waar na het treffen van maatregelen nog restrisico s overblijven. Als onvoldoende beheersmaatregelen kunnen worden getroffen, kan dit de financiële positie van het 8 Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen)

9 waterschap beïnvloeden. Daartoe is het noodzakelijk om een adequaat, op de risico s afgestemd, weerstandsvermogen aan te houden Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit omvat alle middelen en mogelijkheden waarover het waterschap beschikt om substantiële financiële tegenvallers af te dekken, zodra risico s werkelijkheid worden. De volgende aspecten van de begroting kunnen tot de weerstandscapaciteit behoren: algemene reserves; post onvoorzien; rente eigen financieringsmiddelen; onbenutte belastingcapaciteit; stille reserves. Concreet betreft de weerstandscapaciteit van waterschap Vechtstromen de optelsom van de algemene reserve en de post onvoorzien. 5.4 Risico Allereerst wordt een korte weergave gegeven van de soorten risico s en de verschillende soorten beheersmaatregelen. Voor het waterschap is dat naar indeling van de verschillende beheersmaatregelen (zie volgende pagina): Risico s worden gedekt door: Specifieke beheersmaatregelen Weerstandscapaciteit Risico s gedekt door een verzekering Risico s gedekt door voorzieningen Overige beheersmaatregelen Risico s gedekt door weerstandscapaciteit Risico wordt hierbij gedefinieerd als het gevaar voor schade of verlies, waarvoor geen of beperkte maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Binnen de weerstandscapaciteit worden dan de risico s opgevangen, die niet kunnen worden vermeden, die al dan niet kunnen worden verminderd, of die geaccepteerd worden. Over het algemeen zijn de risico s die gedekt worden door een verzekering of voorziening in beeld. De risico s die gedekt moeten worden door de weerstandscapaciteit worden periodiek geïnventariseerd en zijn daarmee ook in beeld. Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen) 9

10 5.5 Methodiek Om een kwalitatieve en kwantitatieve weging te geven aan de niet door verzekeringen of voorzieningen afgedekte risico s gelden de volgende regels: a. periodiek (minimaal 2x per bestuursperiode) vindt een risico-inventarisatie binnen de organisatie plaats; b. daarbij worden de geïnventariseerde risico s gekwantificeerd en onderbouwd; c. de budgethouder geeft daarbij per risico aan welke beheersmaatregelen zijn genomen. 5.6 Beoordeling Met behulp van de bepaalde weerstandscapaciteit en de uitkomsten van de risico-inventarisatie kan het weerstandsvermogen worden beoordeeld. Het weerstandsvermogen is een kengetal waarbij de weerstandscapaciteit wordt gedeeld door het totaal van de gewogen financiële risico s. Voor de beoordeling van de uitkomst van dit kengetal wordt veelal gebruik gemaakt van de volgende waarderingstabel. Ontwikkeld in een samenwerking tussen het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement (N.A.R.) en de Universiteit Twente (U.T.) Waarderingscijfer Ratio Betekenis A > 2 Uitstekend B 1,4-2 Ruim voldoende C 1 1,4 Voldoende D 0,8 1 Matig E 0,6 0,8 Onvoldoende F < 0,6 Ruim onvoldoende De aanbevolen weerstandsvermogenratio ligt tussen de bandbreedtes 1,0 en 1,4. Voor deze norm is gekozen omdat bij een lagere norm onvoldoende capaciteit aanwezig kan zijn en forse tariefstijgingen nodig zijn bij zich voordoende risico s. Bij een hogere norm kan de aan te houden omvang van reserves aan de (te) ruime kant zijn. 6. Informatieverstrekking Het algemeen bestuur wordt middels de begroting en de jaarrekening geïnformeerd over de standen en mutaties van de reserves en voorzieningen. Dit gebeurt ondermeer door een paragraaf weerstandsvermogen en de toelichtingen bij begroting en jaarrekening. Hierin worden tevens de wettelijk verplichte bijlagen opgenomen. Tevens worden deze rapportages gebruikt om het algemeen bestuur besluiten te laten nemen ten aanzien van mutaties in de voorzieningen en reserves, waaronder de bestemming van het rekening resultaat. Ook buiten de rapportages om kunnen door het algemeen bestuur besluiten worden genomen. Uiteindelijk neem het algemeen bestuur pas bij behandeling van de jaarrekening een definitief besluit ter dekking of bestemming van het resultaat van de jaarrekening. 10 Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen)

Nota beleid reserves en voorzieningen voor het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard

Nota beleid reserves en voorzieningen voor het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard Nota beleid reserves en voorzieningen voor het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard Inhoudsopgave 1. INLEIDING 4 2. BEGRIPPENKADER 4 3. RESERVES 5 3.1 ALGEMENE RESERVES 5 3.2 BESTEMMINGSRESERVES

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Beleidslijnen reserves en voorzieningen... 4 2.1 Definities en regelgeving... 4 2.2 Toerekening van rente... 5 3. Huidige standen

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen. Concept, oktober 2014

Nota reserves en voorzieningen. Concept, oktober 2014 Nota reserves en voorzieningen Concept, oktober 2014 Autorisatie OPSTELLERS: Dennis Ellenbroek FUNCTIONARIS Financieel specialist Versiegegevens VERSIE: DATUM: OMSCHRIJVING: 0.1 20 oktober Definitief concept

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H)

Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H) Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H) INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 1 1. INLEIDING... 2 1.1 Waarom een nota reserves en voorzieningen?... 2 1.2 Inhoud van de nota... 2 2 Regelgeving en

Nadere informatie

NOTA WEERSTANDSVERMOGEN RECREATIESCHAP VOORNE-PUTTEN-ROZENBURG

NOTA WEERSTANDSVERMOGEN RECREATIESCHAP VOORNE-PUTTEN-ROZENBURG NOTA WEERSTANDSVERMOGEN RECREATIESCHAP VOORNE-PUTTEN-ROZENBURG Opgesteld door: G.Z-H In opdracht van: Recreatieschap Voorne-Putten-Rozenburg Postbus 341 3100 AH Schiedam Tel.: 010-2981010 Fax: 010-2981020

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen

Nota Reserves en Voorzieningen Nota Reserves en Voorzieningen 1 2 Inhoud 1 Visie en wettelijke kaders 5 1.1 1.2 Visie Wettelijke kaders 2 Reserves 7 2.1 Soorten reserves 8 2.1.1 Algemene reserves 2.2 2.3 2.4 3 Voorzieningen 11 3.1 3.2

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert

Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert Intern document 2014/10084 behorende bij B&W nota 2014/10024 Colofon Uitgave Mei 2014 Gemeente Zundert Markt 1 4881 CN Zundert Postbus 10.001 4880 CA

Nadere informatie

Provincie Zuid Holland. Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015

Provincie Zuid Holland. Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015 Provincie Zuid Holland Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015 Versie GS 26 mei 1 1. Inleiding en achtergrond Deze nota gaat in op het beleid ten aanzien van reserves en voorzieningen van de provincie

Nadere informatie

Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015. RAD Hoeksche Waard

Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015. RAD Hoeksche Waard Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015 Inhoud Samenvatting... 3 Inleiding Risicomanagement... 4 Doel risicomanagement Stappen risicomanagement Risicobeheersing Taken en verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Nota. Reserves en voorzieningen. Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland

Nota. Reserves en voorzieningen. Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland Nota Reserves en voorzieningen Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland 2015 Inhoud Hoofdstuk 1 Inleiding... 3 1.1 Algemeen... 3 1.2 Leeswijzer... 3 Hoofdstuk 2 Begripsbepalingen... 4 2.1 Algemeen... 4 2.2

Nadere informatie

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN OPENBAAR LICHAAM NOABERKRACHT DINKELLAND TUBBERGEN

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN OPENBAAR LICHAAM NOABERKRACHT DINKELLAND TUBBERGEN NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2014 OPENBAAR LICHAAM NOABERKRACHT DINKELLAND TUBBERGEN Nota reserves en voorzieningen 2014 GR - pagina 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Besluit Begroting en Verantwoording

Nadere informatie

Voorstel: Wij stellen uw raad voor bijgaande Nota Reserves en Voorzieningen 2013 vast te stellen. Burgemeester en wethouders van Ferwerderadiel,

Voorstel: Wij stellen uw raad voor bijgaande Nota Reserves en Voorzieningen 2013 vast te stellen. Burgemeester en wethouders van Ferwerderadiel, AAN: De raad van de gemeente Ferwerderadiel. Sector : II Nr. : 06/52.13 Onderwerp : Vaststelling Nota Reserves en Voorzieningen 2013. Ferwert, 9 september 2013. Inleiding: Normaliter wordt de Nota Reserves

Nadere informatie

NOTA RESERVES & VOORZIENINGEN RECREATIESCHAP ROTTEMEREN

NOTA RESERVES & VOORZIENINGEN RECREATIESCHAP ROTTEMEREN NOTA RESERVES & VOORZIENINGEN RECREATIESCHAP ROTTEMEREN Opgesteld door: G.Z-H In opdracht van: Recreatieschap Rottemeren Postbus 341 3100 AH Schiedam Tel.: 010-2981010 Fax: 010-2981020 September 2014 1.

Nadere informatie

Kadernota Risicomanagement provincie Groningen

Kadernota Risicomanagement provincie Groningen Kadernota Risicomanagement provincie Groningen Provincie Groningen December 2014 1. Inleiding Op basis van de Financiële Verordening Provincie Groningen dienen Gedeputeerden Staten (GS) ten minste eenmaal

Nadere informatie

Uitgangspunten stresstest

Uitgangspunten stresstest Uitgangspunten stresstest Hoofdzakelijk op basis van openbare bronnen: Begroting Jaarrekening CBS-statistieken Atlas van de lokale lasten Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden

Nadere informatie

Bijlage bij raadsvoorstel nr Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen

Bijlage bij raadsvoorstel nr Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2012-2015 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding a. Aanleiding en kader b. Proces 2. Risicomanagement a. Risico's en risicomanagement b. Invoering van risicomanagement

Nadere informatie

Volgens artikel 11 van het besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) bestaat het weerstandsvermogen uit de relatie tussen:

Volgens artikel 11 van het besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) bestaat het weerstandsvermogen uit de relatie tussen: Meent 94 Postbus 70012 info@rekenkamer.rotterdam.nl t 010 267 22 42 3000 KP Rotterdam www.rekenkamer.rotterdam.nl Gemeente Rotterdam Gemeenteraad d.t.k.v. de griffie Coolsingel 40 3011 AD ROTTERDAM ons

Nadere informatie

Risicomanagementbeleid Gemeente Medemblik IO

Risicomanagementbeleid Gemeente Medemblik IO Risicomanagementbeleid 2015-2018 Gemeente Medemblik IO-14-18168 Inhoudsopgave Inleiding... 3 1. Wat is Risicomanagement?... 4 1.1 Risico...4 1.2 Risicomanagement...4 1.3 Risicoprofiel...4 2. Doelstellingen

Nadere informatie

Jaarrekening 2013. Gemeente Bunnik. Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad

Jaarrekening 2013. Gemeente Bunnik. Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad Jaarrekening 2013 Gemeente Bunnik Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad Agenda Controle van de jaarrekening De voorschriften voor de jaarrekening Jaarrekeningcontrole 2013 Controle van de jaarrekening

Nadere informatie

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN GEMEENTE WAALWIJK NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2015 1 Inhoud 1 Inleiding... 3 2. Begripsbepaling... 4 2.1 Reserves... 4 2.2 Voorzieningen... 7 3 Beleid en beheer van reserves... 9 3.1 De instellingscriteria...

Nadere informatie

Samengevoegd College Hageveld en Hageveld Beheer

Samengevoegd College Hageveld en Hageveld Beheer Jaarrekening Grondslagen Deze jaarrekening is in opdracht van het bestuur van de Stichting Hageveld Beheer en de Onderwijsstichting College Hageveld opgesteld door de Stichting Regionaal Onderwijsbureau

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen Gemeente Oost Gelre 2010

Nota reserves en voorzieningen Gemeente Oost Gelre 2010 Nota reserves en voorzieningen Gemeente Oost Gelre 2010 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 Inleiding 2 2. Overzicht van reserves en voorzieningen resultaatsbestemming 2009 3 3. Besluit Begroting en Verantwoording

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen RMH

Nota Reserves en Voorzieningen RMH Nota Reserves en Voorzieningen RMH 1. Inleiding De reserves en voorzieningen vormen een belangrijk onderdeel van de vermogenspositie van de Regio Midden Holland (RMH). Zowel vanuit bestuurlijk als bedrijfseconomisch

Nadere informatie

Versie Deelraad April 2012. Beleidsnotitie Reserves en Voorzieningen

Versie Deelraad April 2012. Beleidsnotitie Reserves en Voorzieningen Versie Deelraad April 2012 Beleidsnotitie Reserves en Voorzieningen Inhoud 1. Inleiding 4 2. Begripsbepaling 5 2.1 Reserves 5 2.2 Voorzieningen 7 2.3 Verschil tussen een bestemmingsreserve en een voorziening

Nadere informatie

Voorzien in reserves? Een geactualiseerde nota over reserves en voorzieningen bij de gemeente Schiermonnikoog

Voorzien in reserves? Een geactualiseerde nota over reserves en voorzieningen bij de gemeente Schiermonnikoog Voorzien in reserves? Een geactualiseerde nota over reserves en voorzieningen bij de gemeente Schiermonnikoog Voorwoord De gemeente is verplicht om één keer per vier jaar een nota reserves en voorzieningen

Nadere informatie

Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018. Gemeente Dinkelland

Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018. Gemeente Dinkelland Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018 Gemeente Dinkelland Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018 gemeente Dinkelland Raad 21 april 2015 pagina 1 1 Inhoud 1 Inleiding... 3 1.1 Doel van de nota...

Nadere informatie

Nota. Reserves en voorzieningen

Nota. Reserves en voorzieningen ISHW Nota Reserves en voorzieningen ISHW, vastgesteld in de vergadering van het algemeen bestuur d.d. 13-1-14. Januari 2014 2 Voorwoord Ten behoeve van de oprichting van het samenwerkingsverband in de

Nadere informatie

Beleidsnota reserves en voorzieningen

Beleidsnota reserves en voorzieningen Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015 Gemeente Cuijk Datum vaststelling: 14 december 2015 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 1.1 Aanleiding herziening beleidsnota reserves en voorzieningen 2 1.2 Doel van

Nadere informatie

Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer

Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer 1. Inleiding In 2008 heeft Aniek Geerts, student Master of Business Administration met begeleiding vanuit de Rijksuniversiteit Groningen door de heer B.J.W.Pennink

Nadere informatie

Nota weerstandsvermogen en risicomanagement 2011

Nota weerstandsvermogen en risicomanagement 2011 Nota weerstandsvermogen en risicomanagement 2011 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING... 3 Aanleiding... 3 Doelstelling... 3 Evaluatie... 3 Leeswijzer... 3 2. ALGEMEEN en EVALUATIE... 4 2.1 Algemeen... 4 2.2 Evaluatie

Nadere informatie

NOTA WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOMANAGEMENT

NOTA WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOMANAGEMENT NOTA WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOMANAGEMENT Vastgesteld in de gemeenteraad 25 januari 2011 Nota weerstandsvermogen en risicomanagement Pagina 1 van 9 Weerstandsvermogen en risicomanagement 1. Inleiding.

Nadere informatie

NOTA RESERVES VOORZIENINGEN

NOTA RESERVES VOORZIENINGEN NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 1. Inleiding Reserves maken een onderdeel uit van de vermogenspositie van een organisatie. Sinds de start van de Omgevingsdienst zijn een beperkt aantal reserves gevormd.

Nadere informatie

Nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement

Nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement Nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement Risico s Economisch Politiek Juridisch Milieu Financieel Weerstandscapaciteit Reserves Bezuinigingen Onbenutte belastingcapaciteit Weerstandsvermogen Datum:

Nadere informatie

Hoe financieel gezond is uw gemeente?

Hoe financieel gezond is uw gemeente? Hoe financieel gezond is uw gemeente? drs. R.M.J.(Rein-Aart) van Vugt RA A.(Arie)Elsenaar RE RA 1 Hoe financieel gezond is uw gemeente? In dit artikel geven de auteurs op hoofdlijnen aan welke indicatoren

Nadere informatie

Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019

Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019 Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019 Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019 Inhoud Inleiding... 2 1. Vorming van reserves en voorzieningen... 3 1.1. Vorming van reserves... 3 1.2. Vorming

Nadere informatie

Nota Weerstandsvermogen 2013 - Gemeente Olst-Wijhe 1 van 10

Nota Weerstandsvermogen 2013 - Gemeente Olst-Wijhe 1 van 10 Nota Weerstandsvermogen 2013 Gemeente Olst-Wijhe Olst-Wijhe, maart 2013 doc. nr.: 13.014804 Nota Weerstandsvermogen 2013 - Gemeente Olst-Wijhe 1 van 10 Inhoudsopgave Samenvatting 3 Hoofdstuk indeling 1.

Nadere informatie

Nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement Omgevingsdienst West- Holland

Nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement Omgevingsdienst West- Holland Nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement Omgevingsdienst West- Holland 1 Inhoud Management Samenvatting... 3 Hoofdstuk 1 Inleiding... 4 Hoofdstuk 2 Weerstandsvermogen... 5 Hoofdstuk 3 Begrippenkader...

Nadere informatie

RESERVE- EN VOORZIENINGEN BELEID STADSDEEL ZUIDOOST

RESERVE- EN VOORZIENINGEN BELEID STADSDEEL ZUIDOOST RESERVE- EN VOORZIENINGEN BELEID STADSDEEL ZUIDOOST Oktober 2008 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING...4 2 ALGEMEEN...5 2.1 BESLUIT BEGROTING EN VERANTWOORDING PROVINCIES EN GEMEENTEN... 5 2.2 LEESWIJZER... 5 3

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen Delfland 2016

Nota reserves en voorzieningen Delfland 2016 Nota reserves en voorzieningen Delfland 2016 Vastgesteld in de VV van 19 november 2015 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Kader 4 2.1 Wettelijk kader 4 2.2 Waterschapsbesluit 4 2.3 Verordening beleids- en verantwoordingsfunctie

Nadere informatie

Nota Weerstandsvermogen 2012

Nota Weerstandsvermogen 2012 Nota Weerstandsvermogen 2012 Provincie Fryslân Afdeling Financiën Planning & Control GS 25 september 2012 Inhoudsopgave pagnr. 1. Inleiding 3 2. Definitie weerstandsvermogen 4 3. Beschikbare weerstandscapaciteit

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 57 50 00 Agendapunt: - ONDERWERP VOORSTEL COLLEGE

Doorkiesnummer : (0495) 57 50 00 Agendapunt: - ONDERWERP VOORSTEL COLLEGE Meijer, Jacco FIN S3 RAD: RAD150701 woensdag 1 juli 2015 BW: BW150526 voorstel gemeenteraad Vergadering van de gemeenteraad van 1 juli 2015 Portefeuillehouder : H.A. Litjens Behandelend ambtenaar : Jacco

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen. Gemeente Landsmeer

Nota Reserves en Voorzieningen. Gemeente Landsmeer Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Landsmeer Pagina 1 Pagina 2 Inhoudsopgave Samenvatting 5 1. Inleiding 6 2. Ontwikkeling totale omvang reserves en voorzieningen 7 3. Wettelijk kader 8 3.1. Reserves...

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen 2014 Gemeente Korendijk

Nota reserves en voorzieningen 2014 Gemeente Korendijk *0010100120132873* KNDK/2013/2873 Nota reserves en voorzieningen 2014 Gemeente Korendijk Concept 19-10-2013 1 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2. Begrippen 3 3. Beleidsuitgangspunten en kaderstelling 5 4.

Nadere informatie

Graag vernemen wij uw advies ter zake. Het dagelijks bestuur, 120138/LUT 4/4

Graag vernemen wij uw advies ter zake. Het dagelijks bestuur, 120138/LUT 4/4 Het bijgevoegde rapport geeft u een beeld van de berekening van de omvang van de (financiële) risico s 2011 volgens de vastgestelde methodiek. Ook verschaft het rapport informatie over de opbouw van de

Nadere informatie

Stafdienst Bedrijfsvoering Afdeling Concernfinanciën 31 augustus 2005. Kadernota weerstandsvermogen

Stafdienst Bedrijfsvoering Afdeling Concernfinanciën 31 augustus 2005. Kadernota weerstandsvermogen Stafdienst Bedrijfsvoering Afdeling Concernfinanciën 31 augustus 2005 Kadernota weerstandsvermogen INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING... 1 2 DEFINITIES VOOR WEERESTANDSCAPACITEIT EN RISICO S... 2 2.1 Weerstandscapaciteit...

Nadere informatie

GEMEENTE TERSCHELLING NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2016-2020

GEMEENTE TERSCHELLING NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2016-2020 GEMEENTE TERSCHELLING NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2016-2020 Inhoudsopgave 1 Inleiding en doelstelling Blz. 2 2 Begrippen en kaders 3 3 Uitgangspunten van beleid 5 4 Weerstandsvermogen 8 5 Voorstellen

Nadere informatie

Nota Reserves en. Voorzieningen

Nota Reserves en. Voorzieningen Nota Reserves en Voorzieningen 2009 1 1. Inleiding Hierbij bieden wij u de Nota Reserves en Voorzieningen 2009 aan. Deze nota is een actualisatie van de Nota Reserves en Voorzieningen zoals die in de raadsvergadering

Nadere informatie

Jaarrekening 2014 Stichting Bibliotheek De Kempen. versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI

Jaarrekening 2014 Stichting Bibliotheek De Kempen. versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI Jaarrekening 2014 Stichting Bibliotheek De Kempen versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI 17 maart 2015 Balans per 31 december 2014 Activa 31-12-2014 31-12-2013 Vaste activa Materiële vaste

Nadere informatie

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS Het Algemeen Bestuur van het recreatieschap Dobbeplas; Gezien het voorstel van het Dagelijks Bestuur van 13 oktober 2014; Gelet op het bepaalde in de artikelen

Nadere informatie

Foech ried/kolleezje: De raad is bevoegd het gemeentelijk reservebeleid aan te passen en vast te stellen.

Foech ried/kolleezje: De raad is bevoegd het gemeentelijk reservebeleid aan te passen en vast te stellen. Riedsútstel Ried : 26 maart 2015 Status : Besluitvormend Eardere behandeling : Opiniërend dd. 19 maart 2015 Agindapunt : niet invullen Portefúljehâlder : Gerda Postma Amtner : W. Kobus Taheakke : Nota

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Agendanummer 9.1. Onderwerp: Voortgang uitvoering plan van aanpak voor de realisatie van risicomanagement

RAADSVOORSTEL Agendanummer 9.1. Onderwerp: Voortgang uitvoering plan van aanpak voor de realisatie van risicomanagement RAADSVOORSTEL Agendanummer 9.1 Raadsvergadering van 2 oktober 2008 Onderwerp: Voortgang uitvoering plan van aanpak voor de realisatie van risicomanagement Verantwoordelijke portefeuillehouder: M.G. de

Nadere informatie

4.2 Weerstandsvermogen

4.2 Weerstandsvermogen 4.2 Weerstandsvermogen 4.2.1 Inleiding Deze paragraaf handelt over de hoogte van de algemene reserve en andere weerstandscapaciteit waarover de gemeente Spijkenisse beschikt om calamiteiten en andere tegenvallers

Nadere informatie

Vergaderdatum 30 maart 2016 Arrest Hoge Raad in voorbeeldprocedure classificatie natuur aanvullende dotatie aan de voorziening Agendapunt

Vergaderdatum 30 maart 2016 Arrest Hoge Raad in voorbeeldprocedure classificatie natuur aanvullende dotatie aan de voorziening Agendapunt Ter kennisname voor Commissie besturen en organiseren Vergaderdatum 30 maart 2016 Onderwerp Arrest Hoge Raad in voorbeeldprocedure classificatie natuur aanvullende dotatie aan de voorziening Agendapunt

Nadere informatie

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN GEMEENTE DIEMEN 2009

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN GEMEENTE DIEMEN 2009 NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN GEMEENTE DIEMEN 2009 Inhoudsopgave 1. Inleiding...1 2. Algemene theorie over reserves en voorzieningen...2 3. Rente en reserves...5 4. Wijzigingen in regelgeving...8 5. Huidige

Nadere informatie

Jaarrekening 2015 Stichting Bibliotheek De Kempen. versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI

Jaarrekening 2015 Stichting Bibliotheek De Kempen. versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI Jaarrekening 2015 Stichting Bibliotheek De Kempen versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI 16 maart 2016 Balans per 31 december 2015 Activa 31-12-2015 31-12-2014 Vaste activa Materiële vaste

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen 2006

Nota Reserves en Voorzieningen 2006 Nota Reserves en Voorzieningen 2006 Gemeente Grave, 7 november 2006 Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 2. Onderscheid tussen reserves en voorzieningen volgens het BBV...4 2.1. Eigen of vreemd vermogen... 4

Nadere informatie

Nota risicomanagement en weerstandsvermogen

Nota risicomanagement en weerstandsvermogen Vastgesteld door B&W op: 24 oktober 2016 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Aanleiding 3 1.2 Doel en verantwoordelijkheidsverdeling 3 2 Risicomanagement(beleid) 5 2.1 Het begrip risico 5 2.2 Het begrip risicomanagement

Nadere informatie

Jaarrekening 2015 ALV 15 april 2016 Agendapunt 6

Jaarrekening 2015 ALV 15 april 2016 Agendapunt 6 Jaarrekening 2015 ALV 15 april 2016 Agendapunt 6 Contact Secretariaat Bogaardplein 15 Postbus 5305 2280 HH Rijswijk 070-3261816 vzhg@rijswijk.nl www.vzhg.nl AAN: Algemene vergadering Bijgaand ontvangt

Nadere informatie

Onderzoek naar weerstandsvermogen

Onderzoek naar weerstandsvermogen Rekeningcommissie Veiligheidregio Haaglanden Onderzoek naar weerstandsvermogen Inleiding / Aanleiding In haar advies op de jaarrekening 2010 heeft de commissie aangekondigd onderzoek te willen doen naar

Nadere informatie

Jaarrekening 2014 Stichting Openbare Bibliotheek Gouda

Jaarrekening 2014 Stichting Openbare Bibliotheek Gouda Jaarrekening 2014 Stichting Openbare Bibliotheek Gouda Datum: 17-03-2015 Balans per 31 december 2014 Vaste activa 31 december 2014 31 december 2013 Materiële vaste activa Inventaris en inrichting 753.767

Nadere informatie

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2015-2018

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2015-2018 NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2015-2018 NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2015-2018 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 4 2. Algemene regels met betrekking tot het reserve- en voorzieningenbeleid... 5 2.1. Inleiding...

Nadere informatie

algemeen bestuur (financiële producten) Beraadslagen en besluiten Nee

algemeen bestuur (financiële producten) Beraadslagen en besluiten Nee Voorstel voor algemeen bestuur Vergaderdatum 2 januari 2014 Onderwerp Programmabegroting 2014-2017 Agendapunt 20 Portefeuillehouder/Aandachtsveldhouder Opsteller/indiener Fusieopdracht 8 (financiële producten)

Nadere informatie

Stichting Kans voor een Kind. Jaarverslag 2012

Stichting Kans voor een Kind. Jaarverslag 2012 Jaarverslag 2012 Page 1 5-2-2014 Inhoudsopgave Bladzijde Jaarrekening 2012 Balans per 31 december 2012 2 Staat van baten en lasten over 2012 3 Waarderingsgrondslagen 4 Toelichting op de jaarrekening 2012

Nadere informatie

ADVIES STUKKEN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN JAARSTUKKEN 2010 GGD

ADVIES STUKKEN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN JAARSTUKKEN 2010 GGD ADVIES STUKKEN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN JAARSTUKKEN 2010 GGD Algemeen: Uit bijgevoegde checklist blijkt dat de jaarrekening 2010 GGD, op een detail na, voldoet aan het BBV. Het saldo van baten en

Nadere informatie

Ontwerp beleidsnota. reserves, voorzieningen en fondsen MRDH 2017

Ontwerp beleidsnota. reserves, voorzieningen en fondsen MRDH 2017 METROPOOLREGIO ROTTERDAM DEN HAAG Ontwerp beleidsnota reserves, voorzieningen en fondsen MRDH 2017 Metropoolregio Rotterdam Den Haag Postbus 66 2501 CB DEN HAAG Telefoon: 088-5445100 e-mail: informatie@mrdh.nl

Nadere informatie

Stichting Kans voor een Kind. Jaarverslag 2014

Stichting Kans voor een Kind. Jaarverslag 2014 Jaarverslag 2014 ` Inhoudsopgave Bladzijde Jaarrekening 2014 Balans per 31 december 2014 2 Staat van baten en lasten over 2014 3 Waarderingsgrondslagen 4 Toelichting op de jaarrekening 2014 6 Voorwoord

Nadere informatie

Avalex Verkorte jaarrekening 2011 Balans, Resultatenoverzicht en beknopte toelichting

Avalex Verkorte jaarrekening 2011 Balans, Resultatenoverzicht en beknopte toelichting Avalex Verkorte jaarrekening 2011 Balans, Resultatenoverzicht en beknopte toelichting Den Haag 28 juni 2012 Inleiding Dit document bevat jaarcijfers van Avalex over het boekjaar 2011. Het bevat een balans

Nadere informatie

22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE

22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE 22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE ONTWERPBEGROTING 2016 Inhoudsopgave Bladz. 1. Aanbieding begroting 2016 1 2. Beleidsbegroting 2016 3 2.1 Programma 2.2 Paragrafen 3. Financiële begroting

Nadere informatie

Sien gevestigd te Gorinchem. Verkorte Jaarrekening 2014

Sien gevestigd te Gorinchem. Verkorte Jaarrekening 2014 Sien gevestigd te Gorinchem Verkorte Jaarrekening 2014 Inhoudsopgave Pagina Accountantsverslag Samenstellingsverklaring 3 Jaarrekening Balans per 31 december 2014 4 Staat van baten en lasten over 2014

Nadere informatie

Gemeente Krimpen aan den IJssel NOTA RISICOMANAGEMENT EN WEERSTANDSVERMOGEN

Gemeente Krimpen aan den IJssel NOTA RISICOMANAGEMENT EN WEERSTANDSVERMOGEN Gemeente Krimpen aan den IJssel NOTA RISICOMANAGEMENT EN WEERSTANDSVERMOGEN Oktober 2012 1 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Doelstelling en reikwijdte nota... 3 1.3 Definities en

Nadere informatie

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg Financiële verordening RUD Zuid-Limburg 1 Inhoud Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen... 3 Artikel 1 Begrippenkader... 3 Hoofdstuk 2 Begroting en verantwoording... 4 Artikel 2 Opstellen begroting en verantwoording...

Nadere informatie

De raad van de gemeente Tholen. Tholen, 31 mei Onderwerp: Jaarstukken gemeente Tholen Geachte raad,

De raad van de gemeente Tholen. Tholen, 31 mei Onderwerp: Jaarstukken gemeente Tholen Geachte raad, No.: Portefeuillehouder: Wethouder Hoek Afdeling: Middelen Behandelaar: A. Moerland De raad van de gemeente Tholen Tholen, 31 mei 2015 Onderwerp: Jaarstukken gemeente Tholen 2015 Geachte raad, Algemeen

Nadere informatie

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2014 Januari 2014 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Begripsbepaling... 5 2.1 Reserves... 5 2.2 Voorzieningen... 8 3 Beleid en beheer van reserves... 11 3.1 De instellingscriteria... 11 3.2 De wijze van

Nadere informatie

B&W-Aanbiedingsformulier

B&W-Aanbiedingsformulier B&W-nr. 07.0667, d.d. 19 juni 2007 B&W-Aanbiedingsformulier Onderwerp Intrekken toetsingskader reserves en voorzieningen BESLUITEN Behoudens advies van de commissie OWZ 1. Het B&W besluit 07.0406 van 24

Nadere informatie

Jaarrekening 2014. Stichting Bibliotheek De Groene Venen

Jaarrekening 2014. Stichting Bibliotheek De Groene Venen Jaarrekening 2014 Stichting Bibliotheek De Groene Venen Moordrecht, juni 2015 Inhoudsopgave Bladzijde JAARREKENING Balans 31 december 2014 Staat van baten en lasten 2014 Algemene toelichting 1 2 3 Opgesteld

Nadere informatie

AGENDAPUNT 3 ONTWERP. Nummer: Onderwerp: Beleidsnota Weerstandsvermogen, risicomanagement, reserves en voorzieningen.

AGENDAPUNT 3 ONTWERP. Nummer: Onderwerp: Beleidsnota Weerstandsvermogen, risicomanagement, reserves en voorzieningen. VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 3 Onderwerp: Beleidsnota Weerstandsvermogen, risicomanagement, reserves en voorzieningen Nummer: 353061 In D&H: 18-01-2011 Steller: J.J. Mantel In Cie: BMZ

Nadere informatie

Vaste activa Materiële vaste activa 4 Inventaris 585.400 Transportmiddelen 4 99.600 3 Apparatuur 4 342.500 4 1.027.500 7

Vaste activa Materiële vaste activa 4 Inventaris 585.400 Transportmiddelen 4 99.600 3 Apparatuur 4 342.500 4 1.027.500 7 Balans per 31 december 2012 (na voorgestelde resultaatbestemming) Activa 31 december 2012 31 december 2011 Ref Vaste activa Materiële vaste activa 4 Inventaris 585.400 Transportmiddelen 4 99.600 3 Apparatuur

Nadere informatie

gelet op artikel 6, derde lid van de Subsidieregeling Maatschappelijke Ontwikkeling gemeente Hilversum 2011;

gelet op artikel 6, derde lid van de Subsidieregeling Maatschappelijke Ontwikkeling gemeente Hilversum 2011; Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Hilversum; gelet op artikel 4:81 van de Algemene wet bestuursrecht; gelet op artikel 6, derde lid van de Subsidieregeling Maatschappelijke Ontwikkeling

Nadere informatie

Jaarrekening: Overige gegevens: Jaarrekening 2010 van Permar Energiek BV I N H O U D S O P G A V E : -Balans per 31 december 2010 3

Jaarrekening: Overige gegevens: Jaarrekening 2010 van Permar Energiek BV I N H O U D S O P G A V E : -Balans per 31 december 2010 3 I N H O U D S O P G A V E : PAGINA Jaarrekening: -Balans per 31 december 2010 3 -Resultatenrekening 2010 5 -Kasstroomoverzicht per 31 december 2010 6 -Toelichting op de Balans per 31 december 2010 7-13

Nadere informatie

JAARREKENING 2015 STICHTING OPENBARE BIBLIOTHEEK DALFSEN - NIEUWLEUSEN

JAARREKENING 2015 STICHTING OPENBARE BIBLIOTHEEK DALFSEN - NIEUWLEUSEN JAARREKENING 2015 STICHTING OPENBARE BIBLIOTHEEK DALFSEN - NIEUWLEUSEN Balans per 31 december (na resultaatbestemming) ACTIVA 2015 2014 1. Vaste activa 1.1. inrichting / inventaris 102.194 119.047 1.2.

Nadere informatie

Specialisterren Foundation Kobaltweg 11 3542CE Utrecht. KvK-nummer: 50437062 RAPPORT INZAKE DE JAARSTUKKEN 2015

Specialisterren Foundation Kobaltweg 11 3542CE Utrecht. KvK-nummer: 50437062 RAPPORT INZAKE DE JAARSTUKKEN 2015 Specialisterren Foundation Kobaltweg 11 3542CE Utrecht KvK-nummer: 543762 RAPPORT INZAKE DE JAARSTUKKEN 215 Inhoud VERSLAG Samenstellingsverklaring Resultaat-analyse Jaarverslag van het Bestuur (Tekst)

Nadere informatie

Ja, de jaarrekening 14 april van het WNK ontvangen.

Ja, de jaarrekening 14 april van het WNK ontvangen. JAARREKENING 2014 Tijdigheid Is de jaarrekening op tijd (voor 15 april) ontvangen? Accountantsverklaringen Is de verklaring aanwezig (ja /nee) en welke soort verklaring? Weerstandsvermogen Hoogte algemene

Nadere informatie

Nota reserves. en voorzieningen

Nota reserves. en voorzieningen Nota reserves en voorzieningen Inhoudsopgave Samenvatting... 3 Inleiding... 4 Het regelgevend kader... 4 Algemene reserves... 4 Bestemmingsreserve... 5 Stille reserve... 5 Voorzieningen... 6 Bevoegdheden...

Nadere informatie

JAARREKENING Ja, IPA Acon heeft een goedkeurende verklaring afgegeven.

JAARREKENING Ja, IPA Acon heeft een goedkeurende verklaring afgegeven. JAARREKENING 2015 Tijdigheid Is de jaarrekening op tijd (voor 15 april) ontvangen? Accountantsverklaringen Is de verklaring aanwezig (ja /nee) en welke soort verklaring? Weerstandsvermogen Hoogte algemene

Nadere informatie

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth De taak van de raad onder het dualisme Kaders stellen (WMO, Jeugdwet, handhaving) Budgetteren (begroting) Lokale wetgeving

Nadere informatie

2. Motivering In deze beleidsnota risicomanagement en weerstandsvermogen wordt de beleidsnota van 2009 geactualiseerd

2. Motivering In deze beleidsnota risicomanagement en weerstandsvermogen wordt de beleidsnota van 2009 geactualiseerd Raadsvoorstel Aan : Raad van Geertruidenberg Raadsvergadering : 28 januari 2016 Agendanummer : 08 Datum collegebesluit : 8 december 2015 Onderwerp : Beleidsnota risicomanagement en weerstandsvermogen 0.

Nadere informatie

ALGEMENE VERGADERING. Relevante kaders Waterschapswet Waterschapsbesluit. Lelystad, 7 mei 2013. het college van Dijkgraaf en Heemraden,

ALGEMENE VERGADERING. Relevante kaders Waterschapswet Waterschapsbesluit. Lelystad, 7 mei 2013. het college van Dijkgraaf en Heemraden, VERGADERDATUM SECTOR/AFDELING 28 mei 2013 SMO / Financiën STUKDATUM NAAM STELLER 16 april 2013 B.C. Donker ALGEMENE VERGADERING AGENDAPUNT ONDERWERP 6b Jaarverslag en jaarrekening 2012 PROGRAMMA Bedrijfsvoering

Nadere informatie

Algemeen Bestuur. De commissie heeft geadviseerd het voorstel door te geleiden voor besluitvorming in het Algemeen Bestuur

Algemeen Bestuur. De commissie heeft geadviseerd het voorstel door te geleiden voor besluitvorming in het Algemeen Bestuur Algemeen Bestuur Onderwerp: Jaarstukken 2014 Portefeuillehouder: B. de Jong Vertrouwelijk: nee Vergaderdatum: 8 juli 2015 Afdeling: MO Medewerker: A Peek Dossiernummer: 927419 versie 7 Behandeld in Datum

Nadere informatie

Nota Reserves en voorzieningen gemeente Papendrecht 2015

Nota Reserves en voorzieningen gemeente Papendrecht 2015 Nota Reserves en voorzieningen gemeente Papendrecht 2015 Versie 2.0 2 Inhoud 1. Inleiding... 5 1.1 Aanleiding... 5 1.2 stelling... 5 1.3 Wettelijk kader... 5 1.4 Leeswijzer... 5 2. Begrippen en kaders...

Nadere informatie

Jaarrekening 2013 Mondriaan Fonds

Jaarrekening 2013 Mondriaan Fonds Jaarrekening 2013 Mondriaan Fonds BALANS PER 31 DECEMBER 2013 2013 2012 ACTIVA Vaste activa I Immateriële vaste activa - - II Materiële vaste activa 1.223.599 1.408.584 III Financiële vaste activa - -

Nadere informatie

Jaarrekening 2014. Stichting Openbare Bibliotheek Waterland

Jaarrekening 2014. Stichting Openbare Bibliotheek Waterland Jaarrekening 2014 Stichting Openbare Bibliotheek Waterland Purmerend, april 2015 Inhoudsopgave Bladzijde JAARREKENING Balans 31 december 2014 Staat van baten en lasten 2014 Algemene toelichting 1 2 3 Opgesteld

Nadere informatie

Begroting (inclusief 1 e begrotingswijziging 2016) 15 juli 2016

Begroting (inclusief 1 e begrotingswijziging 2016) 15 juli 2016 Begroting 2017 (inclusief 1 e begrotingswijziging 2016) 15 juli 2016 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 5 2 1 e begrotingswijziging 2016 6 3 Beleidsbegroting 2017 9 3.1 Onderzoeksprogramma s 9 3.2 Paragrafen

Nadere informatie

FINANCIEEL JAARVERSLAG

FINANCIEEL JAARVERSLAG Stichting ondersteuning Matata Children s Hospital Kenya, Bouwsteeg 5, 6587 AW Middelaar www.stichtingmatata.nl FINANCIEEL JAARVERSLAG 2011 2 INHOUD 2 ALGEMEEN Algemeen 4 Jaarverslag 5 Analyse van de resultaten

Nadere informatie

TOELICHTING OP DE FUNCTIES RESERVES EN VOORZIENINGEN

TOELICHTING OP DE FUNCTIES RESERVES EN VOORZIENINGEN TOELICHTING OP DE FUNCTIES RESERVES EN VOORZIENINGEN Toelichting op de functies Reserves en voorzieningen bij een gemeente d.d. 31 december 2010 Bladzijde 1 Toelichting op de functies Reserves en voorzieningen

Nadere informatie

Ministerie van Binnen andse Zaken en Koninkrijksrelaties

Ministerie van Binnen andse Zaken en Koninkrijksrelaties R. Anderson Contactpersoon Uw kenmerk Postbus 20120 8900 HM Leeuwarden 2016-0000754155 Kenmerk www.facebook.com/minbzk Provincie Fryslâ www.rijksoverheid.ni Provinciale Staten www.twitter.com/minbzk programmabegroting.

Nadere informatie

Hierbij doen wij u onze accountantsverklaring d.d. 22 juni 2010 bij de jaarrekening 2009 van uw waterschap toekomen.

Hierbij doen wij u onze accountantsverklaring d.d. 22 juni 2010 bij de jaarrekening 2009 van uw waterschap toekomen. De leden van de Verenigde Vergadering van het Hoogheemraadschap van Delfland Postbus 3061 2601 DB Delft 22 juni 2010 H.E. de Winter /A10.52-14. Accountantsverklaring jaarrekening 2009 Geachte leden van

Nadere informatie

Jaarrekening Stichting KopGroep Bibliotheken

Jaarrekening Stichting KopGroep Bibliotheken Jaarrekening 2015 Stichting KopGroep Bibliotheken Den Helder, juli 2016 Inhoudsopgave Bladzijde JAARREKENING Balans 31 december 2015 Staat van baten en lasten 2015 Toelichting grondslagen 1 2 3 Opgesteld

Nadere informatie

Jaarrekening Stichting Openbare Bibliotheek Zoetermeer

Jaarrekening Stichting Openbare Bibliotheek Zoetermeer Jaarrekening 2015 Stichting Openbare Bibliotheek Zoetermeer Zoetermeer, juni 2016 Inhoudsopgave Bladzijde JAARREKENING Balans 31 december 2015 Staat van baten en lasten 2015 Toelichting grondslagen 1 2

Nadere informatie

Balans per 31 december 2012

Balans per 31 december 2012 Balans per 31 december 2012 ACTIVA 31 december 2012 31 december 2011 Vaste activa Materiële vaste activa Onroerende zaken 330.249 345.191 1 Inventaris 6.878 8.475 1 Vervoermiddelen 1.625 2.525 1 338.752

Nadere informatie

In hoofdstuk 1. Jaarverslag 2011 treft u een bestuurlijke samenvatting aan van de belangrijkste zaken uit de Jaarrapportage 2011.

In hoofdstuk 1. Jaarverslag 2011 treft u een bestuurlijke samenvatting aan van de belangrijkste zaken uit de Jaarrapportage 2011. A L G E M E E N B E S T U U R Vergadering d.d. : 25 april 2012 Agendapunt: 6.0 Onderwerp : Jaarrapportage 2011 KORTE SAMENVATTING: Bijgaand treft u de Jaarrapportage over het jaar 2011 aan. Het ontwerp

Nadere informatie