Nota reserves en voorzieningen 2014 Gemeente Korendijk

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nota reserves en voorzieningen 2014 Gemeente Korendijk"

Transcriptie

1 * * KNDK/2013/2873 Nota reserves en voorzieningen 2014 Gemeente Korendijk Concept

2 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2. Begrippen 3 3. Beleidsuitgangspunten en kaderstelling 5 4. Weerstandsvermogen 4 5. Voorgestelde mutaties in de reserves 7 6. Voorstel 7 Bijlagen 1. Overzicht reserves en voorzieningen na verwerking voorstellen 8 2. Regelgeving relevant voor reserves en voorzieningen 9 3. Overzicht per reserve / voorziening bijlage 2

3 1. Inleiding Reserves en voorzieningen maken een integraal onderdeel uit van de financiële positie van de gemeente. Voor de kaderstellende en controlerende rol van de raad is daarom inzicht nodig wat tot de reserves en voorzieningen moet worden gerekend en wat het beleid hieromtrent is. In de financiële verordening (ex. artikel 212 van de Gemeentewet) is een bepaling opgenomen met daarin de verplichting tot periodieke actualisatie van de nota reserves en voorzieningen. Op grond hiervan dient dit 1 keer per 5 jaar te gebeuren. Voor het laatst is de nota reserves en voorzieningen vastgesteld door de raad op 27 oktober De nu voorliggende nieuwe nota is met name een gevolg van de ontwikkelingen rondom de grondexploitaties en de decentralisatie van rijkstaken. Verder wordt voorgesteld om de in de begroting 2014 gewijzigde systematiek van rentetoeschrijving aan reserves te formaliseren. In hoofdstuk 2 komen de wettelijke aspecten rond reserves en voorzieningen bij gemeenten in beeld. In hoofdstuk 3 staan de beleidsuitgangspunten. In hoofdstuk 4 wordt de relatie tot het weerstandsvermogen behandeld. In hoofdstuk 5 staan de keuzemogelijkheden voor de raad. Als peildatum voor de beoordeling van de reserves en voorzieningen is de (concept)begroting 2014 genomen. 2. Begrippen 2.1 Het budgetrecht van de gemeenteraad Het onderwerp reserves en voorzieningen raakt direct aan het budgetrecht van de raad. De raad maakt door vaststelling van de programmabegroting afspraken met het college over te leveren prestaties en stelt hiervoor middelen beschikbaar. Dekking van de lasten kan o.a. gebeuren door aanwending van reserves. De reserves zijn de spaarpotten van de gemeente. De raad kan vrij over reserves kan beschikken en de bestemming van reserves wijzigen. Verder zijn er voorzieningen die op basis van de voorschriften c.q. wetgeving gevormd moeten worden om verplichtingen, verliezen en zekere risico s die behoren tot de reguliere exploitatie af te dekken en/of uitgaven te egaliseren. In de onderstaande tabel zijn de verschillen tussen reserves en voorzieningen opgenomen. Onderdeel Reserve Voorziening Vorming Is gevormd door bestemming van het jaarrekeningresultaat Is verplicht gevormd door het vereiste bedrag ten laste te brengen van de exploitatie, dus vòòr resultaatbestemming Onderdeel van Behoort tot het eigen Behoort tot het vreemd vermogen vermogen Wijziging Is mogelijk Is niet mogelijk bestemming Vrij besteedbaar? Ja, na raadsbesluit Nee Financieel onderbouwd Niet verplicht maar bij bestemmingsreserves wel gewenst. Ja, accountant toetst vereiste omvang. 3

4 2 Reserves Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) maakt onderscheid tussen twee typen reserves: algemene reserve en bestemmingsreserves. Bestemmingsreserves zijn reserves waar de raad een bepaalde bestemming aan heeft gegeven. De algemene reserve heeft de raad niet bestemd. Bij een bestemmingsreserve kan verder onderscheid worden gemaakt tussen een bestemmingsreserve voor een toekomstige uitgave (spaarfunctie), egalisatiereserves (bijvoorbeeld rioolheffing) en geblokkeerde bestemmingsreserves ter dekking van lasten van in voorgaande jaren aangegane verplichtingen (o.a. investeringen). Bij investeringen met een economisch nut mag een reserve niet direct in mindering gebracht worden op de investering. De voor een dergelijke investering gevormde reserve bouwt af in jaarlijkse termijnen die gelijk lopen met de afschrijvingstermijnen en boekwaarde van de aan de bestemmingsreserve gekoppelde investering. Herbestemming zonder gevolgen voor de begroting is dan niet meer mogelijk. 2.3 Voorzieningen Het BBV geeft in artikel 44 aan dat voorzieningen worden gevormd wegens: a. verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, maar redelijkerwijs te schatten; b. op de balansdatum bestaande risico's ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten; c. kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. De raad stelt voorzieningen in en bepaalt de kaders waarbinnen het college bevoegd is om onttrekkingen te doen aan de voorzieningen. De raad kan de omvang van de voorziening (bij)sturen door de beleidsinhoudelijke kaders voor de activiteiten waarvoor de voorziening bedoeld is te wijzigen. Bijvoorbeeld door het gewenste onderhoudsniveau bij te stellen. De belangrijkste keuze voor de raad bij voorzieningen zit dus in de keuze voor het gewenste niveau van beleidsuitvoering en toevoegingen en onttrekkingen aan de voorziening zijn altijd de financiële vertaling van de door de raad gemaakte keuzes. 2.4 Functies van reserves en voorzieningen De reserves en voorzieningen hebben binnen het totaal van het financieel beleid de volgende functies: 1) Bufferfunctie De reserves en voorzieningen vormen een buffer voor het opvangen van onverwachte tegenvallers. De reserves en voorzieningen maken het mogelijk noodzakelijke financiële aanpassingen niet schoksgewijs te laten verlopen. Een voorbeeld hiervan is de algemene reserve. 2) Bestedingsfunctie Met uitzondering van de algemene reserves zijn de meeste overige reserves en voorzieningen in het leven geroepen om bepaalde uitgaven te doen. 3) Financieringsfunctie De reserves kunnen worden gebruikt als eigen financieringsmiddei. De aanwezigheid van reserves in de vorm van liquide middelen beperkt het beroep op de geld- en kapitaalmarkt. Hiermee wordt dus bespaard op het betalen van rente op afgesloten leningen. 4) Inkomensfunctie Reserves en voorzieningen kunnen, wanneer zij in liquide vorm aanwezig zijn, rentedragend worden uitgezet bij een bankinstelling. Hierdoor worden rente-inkomsten gegenereerd. 4

5 5) Egalisatiefunctie De reserves en voorzieningen kunnen ook een egalisatiefunctie hebben. Dit betekent dat lasten en baten over de jaren heen regelmatig ten laste/ten gunste van de exploitatiebegroting kunnen worden gebracht. Hierdoor zijn extreme pieken en dalen in het begroting te vermijden en kunnen bijvoorbeeld ongewenste schommelingen in tarieven voor derden worden voorkomen. De meeste reserves en voorzieningen in Korendijk hebben dit karakter. Denk aan de reserves wegen, openbaar groen en dekking kapitaallasten (de geblokkeerde bestemmingsreserves) en de voorzieningen voor onderhoud gebouwen 2.6 Rente en reserves Over de reserves kan rente worden berekend. Een rentetoevoeging aan een reserve is een last op de gemeentelijke exploitatiebegroting. Primair wordt rente berekend om een reserve waardevast te maken, dus om een mogelijke waardedaling door inflatie te compenseren. Dit heeft in feite alleen maar nut als niet alleen het doel van een reserve vaststaat maar ook het moment en de omvang van het bedrag van de feitelijke uitgave/besteding. In de (concept-)programmabegroting 2014 en verder wordt daarom vanaf 2015 niet meer automatisch rente aan alle bestemmingsreserves met een bufferfunctie toegevoegd. Dit gebeurt alleen nog bij de reserves voor het onderhoud aan de openbare ruimte. 2.7 Stille reserves Naast bestemmingsreserves en de algemene reserve kunnen gemeenten ook nog onzichtbare reserves hebben. Inzicht in de stille reserves is van belang omdat de raad deze kan betrekken bij de dekking van risico s en- in sommige situaties bij (des)investeringen. Stille reserves ontstaan als de waarde van bezittingen van de gemeente voor een lagere waarde dan de marktwaarde op de balans staan of in het geheel niet op de balans staan. Gemeenten moeten conform BBV activeren tegen verkrijgingsprijs, niet tegen marktprijs. Als de gemeente bijvoorbeeld gronden koopt, anders dan voor grondexploitatie, blijven deze ongeacht de waardeontwikkeling ervan voor het aankoopbedrag op de balans staan. In de praktijk blijken stille reserves lastig te verzilveren omdat er bijvoorbeeld sprake is van niet vrij verhandelbare aandelen dan wel gebouwen die noodzakelijk zijn voor de interne en externe dienstverlening (inclusief onderwijs, sport etc.). Wel is er aandacht voor de actualiteit van de waarde van stille reserves. Zo is er in 2012 nog een inventarisatie van de mogelijke omvang van de stille reserves opgesteld op basis van de op de balans opgenomen vaste activa van de gemeente per Verder is in 2013 opdracht gegeven aan het kadaster om vermeend oneigenlijk gebruik van gemeentegrond te inventariseren en waar nodig acties te ondernemen om oneigenlijk gebruik op te heffen. 3. Beleidsuitgangspunten en kaderstelling Hieronder worden de uitgangspunten en criteria voor het vormen, in stand houden en opheffen van reserves en voorzieningen geschetst. 3.1 Een duidelijke en overzichtelijke indeling van de reserves en voorzieningen Uitgangspunt is dat het aantal reserves en voorzieningen beperkt blijft tot de hoogst noodzakelijke. Als er teveel potjes ontstaan (en tot een te grote omvang) bestaat het gevaar dat er onnodig beslag wordt gelegd op gemeenschapsgelden. Bovendien kan hierdoor een goede integrale afweging van prioriteiten doorkruist worden. Van elke reserve en voorziening worden de kaders vastgelegd, zoals in de bijlage per reserve en voorziening zichtbaar is. 3.2 Instellen nieuwe reserves en voorzieningen Er worden geen nieuwe reserves en voorzieningen ingesteld als de noodzaak hiervan niet is aangetoond. De gemeente Korendijk hanteert het 'nee, tenzij-principe', omdat dit leidt tot het meest transparante inzicht voor de raad in de begroting. Instellen van reserves en voorzieningen gebeurt bij besluit van de gemeenteraad. Het budgetrecht ligt namelijk bij de gemeenteraad. In het raadsbesluit moet in ieder geval zijn opgenomen: het doel, de voeding, de maximale en minimale hoogte, de maximale duur en het verwachte verloop van de toevoegingen c.q. onttrekkingen. Het instellen van voorzieningen heeft een verplichtend karakter en de accountant ziet toe op de toereikendheid van de voorzieningen. De raad heeft de mogelijkheid om eenmaal vastgestelde kaders te 5

6 wijzigen. Een bekend voorbeeld is het gewenste niveau van een voorziening voor onderhoudswerkzaamheden. 3.3 Toevoeging en aanwending reserves of voorzieningen Toevoeging en aanwending van reserves gebeurt bij besluit van de gemeenteraad. Het structureel dekken van structurele uitgaven is één van de kenmerken van een gezond financieel beleid. Inzet van reserves voor de dekking van gewone structurele uitgaven moet zoveel mogelijk worden vermeden. Uitzondering hierop zijn de geblokkeerde bestemmingsreserves die bestemd zijn van de dekking van geactiveerde investeringen met economisch nut. Bij afsluiting van de jaarrekening wordt beoordeeld of een voorziening op basis van de vastgestelde uitgangspunten van voldoende omvang is. Zonodig worden maatregelen genomen om de voorziening op het vereiste peil te brengen. 3.4 Opheffen van een reserve of voorziening Er vindt een jaarlijkse globale herijking van de reserves en voorzieningen plaats in de programmabegroting, paragraaf reserves en voorzieningen. Een bestemmingsreserve blijft alleen bestaan als het nut en de noodzaak onomstotelijk vast staan. Als dat niet zo is wordt via raadsvoorstel het saldo toegevoegd aan de algemene middelen. Het besluit tot het opheffen van egalisatievoorzieningen ligt bij de gemeenteraad en is het gevolg van veranderde omstandigheden waartoe de voorziening is ingesteld (bijvoorbeeld verkoop van gebouwen). 3.5 Het reservebeleid dient regelmatig te worden geëvalueerd In de financiële verordening staat dat, als hier reden voor is, het beleid met betrekking tot reserves en voorzieningen wordt geëvalueerd. Dit gebeurt in ieder geval eens per vijf jaar. 3.6 Rentebeleid Over de reserves kan rente worden berekend. Primair wordt rente alleen nog toegerekend aan de reserve waarvan de omvang en het moment van de verwachte besteding is vastgelegd. Concreet betekent dit dat rentetoevoeging met ingang van 2015 alleen nog plaatsvindt bij de reserves voor het onderhoud aan de openbare ruimte. 4. Weerstandsvermogen Aan de raad wordt periodiek een nota weerstandsvermogen en risicomanagement voorgelegd. Ook moet op grond van artikel 9.2 van het BBV in de begroting en de jaarrekening een paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing worden opgenomen. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de risico s enerzijds en de beschikbare weerstandscapaciteit (zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om tegenvallers te dekken) anderzijds. Het is aan de raad om te kiezen welke vermogenscomponenten meegenomen moeten worden in de berekening van de weerstandscapaciteit. Voorgesteld wordt voor de berekening van het weerstandsvermogen alleen de algemene reserve en bestemmingsreserves toe te rekenen voor zover de inzet niet concreet is vastgelegd waardoor de inzet van deze reserves niet leidt tot een (groot) effect op de exploitatiebegroting. Met andere woorden: de geblokkeerde bestemmingsreserves ter dekking van kapitaallasten en de egalisatiereserves voor het onderhoud openbare ruimte zijn en worden geen onderdeel van de weerstandscapaciteit. In de bijlagen wordt per reserve voorgesteld of deze wel of niet behoord tot de beschikbare weerstandscapaciteit. Voorzieningen behoren per definitie (vanwege de verplichtingen die eraan gekoppeld zijn) tot het vreemd vermogen van de gemeente en zijn daarom geen onderdeel van de beschikbare weerstandscapaciteit. Ook stille reserves worden niet meegerekend omdat deze voor het grootste deel bestaan uit aandelenposities waarvan het dividend jaarlijks baten voor de exploitatie oplevert. Door het te gelde maken van de stille reserves zouden deze structurele inkomsten komen te vervallen. 6

7 5. Voorgestelde mutaties in de reserves Op basis van de hiervoor genoemde uitgangspunten zijn de reserves en voorzieningen van Korendijk naar stand van zaken van de begroting 2014 getoetst. Dit leidt tot de volgende voorstellen: 5.1. Aanmaken reserve afwikkeling verplichtingen In de gemeentelijke begroting zijn o.a. budgetten opgenomen voor diverse uitgaven die gedurende het begrotingsjaar of in eerdere jaren contractueel zijn vastgelegd. Er is echter ook een aantal budgetten waarvoor bijvoorbeeld lokaal of regionaal nog inhoudelijk beleid moet worden vastgesteld. In dergelijke gevallen is de feitelijk inzet van het in de begroting gereserveerde budget nog niet gebonden aan voorwaarden, maar wel ligt er in veel gevallen een claim om het budget in een later boekjaar voor een bepaald doel in te zetten. Momenteel worden dergelijke budgetten als een nog te betalen bedrag ten laste gebracht van de exploitatie in het betreffende jaar en via de balans in het volgend jaar weer bij begrotingswijziging als budget opgevoerd. Als voorbeeld worden genoemd de budgetten voor regionaal jeugdbeleid, invoeringsbudgetten decentralisatie van rijkstaken (AWBZ), doelbudget NUP-gelden en budget voor vrijwilligerswerk. Volgens de voorschriften BBV mag een verplichting bij het opstellen van de jaarrekening alleen ten laste van een dienstjaar worden gebracht als er sprake is van een plicht of verantwoordelijkheid om op een bepaalde manier te handelen. Dergelijke verplichtingen zijn afdwingbaar bij rechte op basis van een overeenkomst of wettelijk vereiste. Alleen een voornemen is onvoldoende om een bedrag als verplichting op de balans op te voeren. Om naar de toekomst toe beter te voldoen aan de voorschriften BBV wordt voorgesteld om dergelijke bedragen, waaraan alleen nog een (lokaal of regionaal) voornemen is gekoppeld, via resultaatbestemming bij vaststelling van de jaarrekening door de raad te parkeren in een reserve afwikkeling verplichtingen. De voortgang van deze reserve zal worden bewaakt via begrotingswijzing, tussenrapportages en de jaarrekening t Aanmaken reserve onderhoud openbare ruimte onder het gelijktijdig opheffen van de afzonderlijke reserves voor onderhoud wegen, openbaar groen en civiel objecten. De onderhoudskosten voor het beheer van de openbare ruimte worden op basis van periodiek te herziene beheerplannen voor een periode van meerdere jaren in beeld gebracht. Op basis van deze (gedeeltelijk nog op te stellen) onderhoudsplannen en de beleidskeuzes van de raad worden de uitgaven gedaan ten laste van budgetten binnen de exploitatiebegroting. Door gebruik te maken van een egalisatiereserve worden lasten in de exploitatie geëgaliseerd en worden 'pieken' in de nettolasten voorkomen. Tot 2014 beschikt de gemeente over losse reserves voor het onderhoud aan straten, openbaar en civiele objecten. Het kan voorkomen dat een reserve door een verwacht uitgavenpatroon tijdelijk in de min komt terwijl in een andere onderhoudsreserve nog wel geld genoeg aanwezig zit. Omdat reserves niet negatief mogen staan, zou een extra tijdelijke dotatie nodig zijn. Door het vormen van één reserve 'beheer openbare ruimte' wordt dit risico beperkt en is een meer duidelijke koppeling gelegd met de nota 'beheer openbare ruimte' zoals deze in 2009 is vastgesteld. Wel zal op administratief niveau vastlegging op onderwerp blijven plaatsvinden om sturing op onderdeel mogelijk te maken Reserve invoeringskosten Wmo omzetten in reserve transitiekosten sociaal domein. Op het moment van invoering van deze reserve in 2008 kwam het voor dat afrekeningen van de declaraties van bedrijven inzake Wmo pas afgerekend konden worden nadat de gemeentelijke jaarrekeningen waren opgesteld. De laatste jaren is dit proces echter sterk verbeterd waardoor afrekeningen in het saldo van de jaarrekening zelf verwerkt kunnen worden. Van nagekomen mutaties is vanaf 2010 dan ook geen sprake meer. Daarom wordt voorgesteld het saldo van deze reserve niet langer te koppelen aan de kosten van Wmo maar te bestemmen voor de (toekomstige) kosten van de transitie Sociaal Domein. 6. Voorstel Voorgesteld wordt om de nota vast te stellen als kader, alsmede per reserve c.q. voorziening genoemde uitgangspunten en bestedingsrichtingen. 7

8 Bijlage 1 Tabel reserves en voorzieningen in meerjarenperspectief Totaaloverzicht Bedragen in saldo per 1.1. in weerstands vermogen? Algemene reserves: Algemene reserve ja Resultaat na bestemming ja Totaal algemene reserves Bestemmingsreserves: Reserve lopende verplichtingen nee Reserve uren grondexploitatie nee Reserve afgesloten bestemmingsplannen ja Reserve fonds dorpsontwikkeling ja reserve onderhoud openbare ruimte nee Reserve onderhoud straten nee Reserve groenonderhoud nee Reserve civiele objecten nee Reserve WMO uitvoering o.a. WVG ja Reserve Sociaal Domein (voorheen invoering WMO) ja Reserve peuterspeelzaalwerk nee Reserve lokale prioriteiten ja Reserve begraafplaatsen nee Reserve riolering nee Totaal bestemmingsreserves Geblokkeerde bestemmingsreserves: 1. Centralisering buitendienst nee 2. Nieuwbouw brandweerkazerne Z-B nee 3. Dakbedekking kinderboerderij nee 4. Speelvoorzieningen Nieuw-Beijerland nee 5. Jeugdsocieteit Piershil nee 6. Gymnastieklokalen nee 7. Gebouw bibliotheek Nieuw-Beijereland nee 8. Aanpassing publieksbalie nee Totaal geblokkeerde bestemmingsreserves Voorzieningen: Voorziening onderhoud gebouwen nee Voorziening onderhoud buitenkant schoolgebouwen nee Voorziening pensioenen wethouders nee Voorziening dubieuze debiteuren nee Voorziening verliezen grondexploitatie nee Voorziening regionaal bedrijventerrein nee Totaal voorzieningen Totaal van de reserves Totaal van de voorzieningen Totaal generaal

Nota Reserves en Voorzieningen

Nota Reserves en Voorzieningen Nota Reserves en Voorzieningen 1 2 Inhoud 1 Visie en wettelijke kaders 5 1.1 1.2 Visie Wettelijke kaders 2 Reserves 7 2.1 Soorten reserves 8 2.1.1 Algemene reserves 2.2 2.3 2.4 3 Voorzieningen 11 3.1 3.2

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert

Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert Intern document 2014/10084 behorende bij B&W nota 2014/10024 Colofon Uitgave Mei 2014 Gemeente Zundert Markt 1 4881 CN Zundert Postbus 10.001 4880 CA

Nadere informatie

Beleidsnota reserves en voorzieningen

Beleidsnota reserves en voorzieningen Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015 Gemeente Cuijk Datum vaststelling: 14 december 2015 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 1.1 Aanleiding herziening beleidsnota reserves en voorzieningen 2 1.2 Doel van

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H)

Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H) Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H) INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 1 1. INLEIDING... 2 1.1 Waarom een nota reserves en voorzieningen?... 2 1.2 Inhoud van de nota... 2 2 Regelgeving en

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 57 50 00 Agendapunt: - ONDERWERP VOORSTEL COLLEGE

Doorkiesnummer : (0495) 57 50 00 Agendapunt: - ONDERWERP VOORSTEL COLLEGE Meijer, Jacco FIN S3 RAD: RAD150701 woensdag 1 juli 2015 BW: BW150526 voorstel gemeenteraad Vergadering van de gemeenteraad van 1 juli 2015 Portefeuillehouder : H.A. Litjens Behandelend ambtenaar : Jacco

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Beleidslijnen reserves en voorzieningen... 4 2.1 Definities en regelgeving... 4 2.2 Toerekening van rente... 5 3. Huidige standen

Nadere informatie

Provincie Zuid Holland. Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015

Provincie Zuid Holland. Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015 Provincie Zuid Holland Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015 Versie GS 26 mei 1 1. Inleiding en achtergrond Deze nota gaat in op het beleid ten aanzien van reserves en voorzieningen van de provincie

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen. Concept, oktober 2014

Nota reserves en voorzieningen. Concept, oktober 2014 Nota reserves en voorzieningen Concept, oktober 2014 Autorisatie OPSTELLERS: Dennis Ellenbroek FUNCTIONARIS Financieel specialist Versiegegevens VERSIE: DATUM: OMSCHRIJVING: 0.1 20 oktober Definitief concept

Nadere informatie

Versie Deelraad April 2012. Beleidsnotitie Reserves en Voorzieningen

Versie Deelraad April 2012. Beleidsnotitie Reserves en Voorzieningen Versie Deelraad April 2012 Beleidsnotitie Reserves en Voorzieningen Inhoud 1. Inleiding 4 2. Begripsbepaling 5 2.1 Reserves 5 2.2 Voorzieningen 7 2.3 Verschil tussen een bestemmingsreserve en een voorziening

Nadere informatie

GEMEENTEBLAD. Nr Nota Reserves en Voorzieningen 2016

GEMEENTEBLAD. Nr Nota Reserves en Voorzieningen 2016 GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Ferwerderadiel. Nr. 134255 30 september 2016 Nota Reserves en Voorzieningen 2016 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Doelstelling van deze nota 3. Functies reserves

Nadere informatie

Voorstel: Wij stellen uw raad voor bijgaande Nota Reserves en Voorzieningen 2013 vast te stellen. Burgemeester en wethouders van Ferwerderadiel,

Voorstel: Wij stellen uw raad voor bijgaande Nota Reserves en Voorzieningen 2013 vast te stellen. Burgemeester en wethouders van Ferwerderadiel, AAN: De raad van de gemeente Ferwerderadiel. Sector : II Nr. : 06/52.13 Onderwerp : Vaststelling Nota Reserves en Voorzieningen 2013. Ferwert, 9 september 2013. Inleiding: Normaliter wordt de Nota Reserves

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen Gemeente Oost Gelre 2010

Nota reserves en voorzieningen Gemeente Oost Gelre 2010 Nota reserves en voorzieningen Gemeente Oost Gelre 2010 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 Inleiding 2 2. Overzicht van reserves en voorzieningen resultaatsbestemming 2009 3 3. Besluit Begroting en Verantwoording

Nadere informatie

Voorzien in reserves? Een geactualiseerde nota over reserves en voorzieningen bij de gemeente Schiermonnikoog

Voorzien in reserves? Een geactualiseerde nota over reserves en voorzieningen bij de gemeente Schiermonnikoog Voorzien in reserves? Een geactualiseerde nota over reserves en voorzieningen bij de gemeente Schiermonnikoog Voorwoord De gemeente is verplicht om één keer per vier jaar een nota reserves en voorzieningen

Nadere informatie

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN GEMEENTE WAALWIJK NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2015 1 Inhoud 1 Inleiding... 3 2. Begripsbepaling... 4 2.1 Reserves... 4 2.2 Voorzieningen... 7 3 Beleid en beheer van reserves... 9 3.1 De instellingscriteria...

Nadere informatie

NOTA RESERVES VOORZIENINGEN

NOTA RESERVES VOORZIENINGEN NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 1. Inleiding Reserves maken een onderdeel uit van de vermogenspositie van een organisatie. Sinds de start van de Omgevingsdienst zijn een beperkt aantal reserves gevormd.

Nadere informatie

NOTA RESERVES & VOORZIENINGEN RECREATIESCHAP ROTTEMEREN

NOTA RESERVES & VOORZIENINGEN RECREATIESCHAP ROTTEMEREN NOTA RESERVES & VOORZIENINGEN RECREATIESCHAP ROTTEMEREN Opgesteld door: G.Z-H In opdracht van: Recreatieschap Rottemeren Postbus 341 3100 AH Schiedam Tel.: 010-2981010 Fax: 010-2981020 September 2014 1.

Nadere informatie

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN OPENBAAR LICHAAM NOABERKRACHT DINKELLAND TUBBERGEN

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN OPENBAAR LICHAAM NOABERKRACHT DINKELLAND TUBBERGEN NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2014 OPENBAAR LICHAAM NOABERKRACHT DINKELLAND TUBBERGEN Nota reserves en voorzieningen 2014 GR - pagina 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Besluit Begroting en Verantwoording

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen BghU 2018

Nota reserves en voorzieningen BghU 2018 Nota reserves en voorzieningen BghU 2018 1 1. Inleiding Artikel 11 van de verordening financieel beheer BghU 2018 bevat de volgende bepalingen 1. De directie legt minimaal eens per vijf jaar (een herijking

Nadere informatie

Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018. Gemeente Dinkelland

Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018. Gemeente Dinkelland Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018 Gemeente Dinkelland Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018 gemeente Dinkelland Raad 21 april 2015 pagina 1 1 Inhoud 1 Inleiding... 3 1.1 Doel van de nota...

Nadere informatie

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2014 Januari 2014 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Begripsbepaling... 5 2.1 Reserves... 5 2.2 Voorzieningen... 8 3 Beleid en beheer van reserves... 11 3.1 De instellingscriteria... 11 3.2 De wijze van

Nadere informatie

Nota. Reserves en voorzieningen. Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland

Nota. Reserves en voorzieningen. Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland Nota Reserves en voorzieningen Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland 2015 Inhoud Hoofdstuk 1 Inleiding... 3 1.1 Algemeen... 3 1.2 Leeswijzer... 3 Hoofdstuk 2 Begripsbepalingen... 4 2.1 Algemeen... 4 2.2

Nadere informatie

Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019

Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019 Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019 Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019 Inhoud Inleiding... 2 1. Vorming van reserves en voorzieningen... 3 1.1. Vorming van reserves... 3 1.2. Vorming

Nadere informatie

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2015-2018

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2015-2018 NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2015-2018 NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2015-2018 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 4 2. Algemene regels met betrekking tot het reserve- en voorzieningenbeleid... 5 2.1. Inleiding...

Nadere informatie

Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen)

Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen) Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen) 2 januari 2014 2 Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen) Inhoudsopgave

Nadere informatie

Nota reserves. en voorzieningen

Nota reserves. en voorzieningen Nota reserves en voorzieningen Inhoudsopgave Samenvatting... 3 Inleiding... 4 Het regelgevend kader... 4 Algemene reserves... 4 Bestemmingsreserve... 5 Stille reserve... 5 Voorzieningen... 6 Bevoegdheden...

Nadere informatie

Kadernota reserves en voorzieningen

Kadernota reserves en voorzieningen Gemeente Almere 11 januari 2017 Kadernota reserves en voorzieningen INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING... 3 2 UITGANGSPUNTEN RESERVES EN VOORZIENINGEN... 4 2.1 2.2 2.3 Onderscheid reserves en voorzieningen... 4

Nadere informatie

GEMEENTE TERSCHELLING NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2016-2020

GEMEENTE TERSCHELLING NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2016-2020 GEMEENTE TERSCHELLING NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2016-2020 Inhoudsopgave 1 Inleiding en doelstelling Blz. 2 2 Begrippen en kaders 3 3 Uitgangspunten van beleid 5 4 Weerstandsvermogen 8 5 Voorstellen

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen. Gemeente Landsmeer

Nota Reserves en Voorzieningen. Gemeente Landsmeer Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Landsmeer Pagina 1 Pagina 2 Inhoudsopgave Samenvatting 5 1. Inleiding 6 2. Ontwikkeling totale omvang reserves en voorzieningen 7 3. Wettelijk kader 8 3.1. Reserves...

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen

Nota Reserves en Voorzieningen Nota Reserves en Voorzieningen 2013-2016 Gemeente Westerveld Inhoudsopgave Inleiding 3 Aanleiding 3 Leeswijzer 3 Hoofdstuk 1 Beleid ten aanzien van de reserves 4 Soorten reserves 4 Functies van reserves

Nadere informatie

Foech ried/kolleezje: De raad is bevoegd het gemeentelijk reservebeleid aan te passen en vast te stellen.

Foech ried/kolleezje: De raad is bevoegd het gemeentelijk reservebeleid aan te passen en vast te stellen. Riedsútstel Ried : 26 maart 2015 Status : Besluitvormend Eardere behandeling : Opiniërend dd. 19 maart 2015 Agindapunt : niet invullen Portefúljehâlder : Gerda Postma Amtner : W. Kobus Taheakke : Nota

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen RMH

Nota Reserves en Voorzieningen RMH Nota Reserves en Voorzieningen RMH 1. Inleiding De reserves en voorzieningen vormen een belangrijk onderdeel van de vermogenspositie van de Regio Midden Holland (RMH). Zowel vanuit bestuurlijk als bedrijfseconomisch

Nadere informatie

Beleidsnota. Reserves en voorzieningen. Versie: 9 november 2011

Beleidsnota. Reserves en voorzieningen. Versie: 9 november 2011 Beleidsnota Reserves en voorzieningen Versie: 9 november 2011 I N H O U D S O P G A V E 1. Inleiding... 3 2. Wettelijk kader... 3 3. Functies van reserves en voorzieningen... 3 4. Onderscheid tussen reserves

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen 2006

Nota Reserves en Voorzieningen 2006 Nota Reserves en Voorzieningen 2006 Gemeente Grave, 7 november 2006 Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 2. Onderscheid tussen reserves en voorzieningen volgens het BBV...4 2.1. Eigen of vreemd vermogen... 4

Nadere informatie

Nota Reserves en voorzieningen gemeente Papendrecht 2015

Nota Reserves en voorzieningen gemeente Papendrecht 2015 Nota Reserves en voorzieningen gemeente Papendrecht 2015 Versie 2.0 2 Inhoud 1. Inleiding... 5 1.1 Aanleiding... 5 1.2 stelling... 5 1.3 Wettelijk kader... 5 1.4 Leeswijzer... 5 2. Begrippen en kaders...

Nadere informatie

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Gemeente Bussum Vaststellen Perspectiefnota 2015 Brinklaan 35 Postbus 6000 1400 HA Bussum Aan de gemeenteraad.

Nadere informatie

NOTA RENTEBELEID GEMEENTE BERGEN OP ZOOM

NOTA RENTEBELEID GEMEENTE BERGEN OP ZOOM l lllllll llll lllll llll llllll 111111111111111111111111111111111 815-023068 NOTA RENTEBELEID 2015 GEMEENTE BERGEN OP ZOOM Bergen op Zoom, oktober 2015 1. INLEIDING.""""""""""""""""""""""""""""""""""

Nadere informatie

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015.

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. GEMEENTE OLDEBROEK Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. Voorstel van het college aan de raad Agendapunt Portefeuillehouder: mw. A.A.C. Groot Kenmerk: 247735 /

Nadere informatie

Nota. reserves en voorzieningen 2014. gemeente Hellendoorn

Nota. reserves en voorzieningen 2014. gemeente Hellendoorn Nota reserves en voorzieningen 2014 gemeente Hellendoorn 14INT04380 Inhoudsopgave 1 Samenvatting 2 2 Inleiding 3 2.1 Leeswijzer 3 2.2 Doelstelling 3 2.3 Uitgangspunten 3 3 Wettelijk kader en begrippen

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen

Nota reserves en voorzieningen Nota reserves en voorzieningen 2015 2018 september 2015 Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 gemeente Dalfsen 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 5 2. Begrippen en juridisch kader... 6 2.1. Reserves...

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen 2015

Nota reserves en voorzieningen 2015 Datum: 27-08-2015 Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 2. Algemene kenmerken van reserves en voorzieningen... 3 2.1 Begripsbepaling reserves... 3 2.2 Begripsbepaling voorzieningen...

Nadere informatie

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN GEMEENTE BERGEN OP ZOOM

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN GEMEENTE BERGEN OP ZOOM NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2015 GEMEENTE BERGEN OP ZOOM "Maximale eenvoud en transparantie" Bergen op Zoom, oktober 2015 I. INLEIDING 3 Doelstelling van de nota 3 Wat is nieuw in deze Nota Reserves

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen

Nota reserves en voorzieningen Nota reserves en voorzieningen Versie 1.0 1 1. Inleiding De nota reserves en voorzieningen is opgesteld om het beleid ten aanzien van reserves en voorzieningen aan te geven. Het beleid volgt de voorschriften

Nadere informatie

De bij het opstellen van de jaarrekening gehanteerde uitgangspunten hebben betrekking op:

De bij het opstellen van de jaarrekening gehanteerde uitgangspunten hebben betrekking op: ADDENDUM PROGRAMMA- VERANTWOORDING EN REKENING 2005 GEMEENTE HAAREN In het jaarverslag 2005 (bestaande uit de programmaverantwoording en programmarekening) staan enkele onderwerpen vermeld die wij alsnog

Nadere informatie

Voorgenomen besluit De nota reserves en voorzieningen 2013 vaststellen, inclusief de benoemde besluit- en herbevestigingspunten.

Voorgenomen besluit De nota reserves en voorzieningen 2013 vaststellen, inclusief de benoemde besluit- en herbevestigingspunten. No. 2676-1 Emmeloord, 14 februari 2013. Onderwerp Nota reserves en voorzieningen 2013 Voorgenomen besluit De nota reserves en voorzieningen 2013 vaststellen, inclusief de benoemde besluit- en herbevestigingspunten.

Nadere informatie

Eemsmond en nota activabeleid gemeente Eemsmond

Eemsmond en nota activabeleid gemeente Eemsmond Nummer : 11-12.2011 Onderwerp : Wijziging artikel 10, lid 2 van de Financiële verordening gemeente Eemsmond en nota activabeleid gemeente Eemsmond Korte inhoud : Actualisatie nota activabeleid gemeente

Nadere informatie

Jaarrekening Stichting Openbare Bibliotheek Zoetermeer

Jaarrekening Stichting Openbare Bibliotheek Zoetermeer Jaarrekening 2015 Stichting Openbare Bibliotheek Zoetermeer Zoetermeer, juni 2016 Inhoudsopgave Bladzijde JAARREKENING Balans 31 december 2015 Staat van baten en lasten 2015 Toelichting grondslagen 1 2

Nadere informatie

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN GEMEENTE DIEMEN 2009

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN GEMEENTE DIEMEN 2009 NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN GEMEENTE DIEMEN 2009 Inhoudsopgave 1. Inleiding...1 2. Algemene theorie over reserves en voorzieningen...2 3. Rente en reserves...5 4. Wijzigingen in regelgeving...8 5. Huidige

Nadere informatie

Gemeente Putten Pagina 2 van 36 Nota reserves en voorzieningen 2015 Nota Reserves en voorzieningen 2015

Gemeente Putten Pagina 2 van 36 Nota reserves en voorzieningen 2015 Nota Reserves en voorzieningen 2015 Gemeente Putten Pagina 2 van 36 Nota reserves en voorzieningen 2015 Nota Reserves en voorzieningen 2015 Olst-Wijhe, 13 oktober 2015 Documentnummer: 15.021621 Putten Pagina 6 van 36 Nota reserves en voorzieningen

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Ede 2016

Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Ede 2016 Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Ede 2016 Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 1.1 Aanleiding...3 1.2 Doelstelling...3 1.3 Leeswijzer...3 2. Begrippen en kaders...4 2.1 Reserves...4 2.2 Voorzieningen...5

Nadere informatie

Notitie Rentebeleid 2007

Notitie Rentebeleid 2007 Notitie Rentebeleid 2007 Inhoudsopgave Inleiding 3 De positie van de nota rentebeleid 3 De werking van het marktconform percentage 3 Totaalfinanciering versus project- of objectfinanciering 4 Rentetoerekening

Nadere informatie

Agendapunt. Op grond van artikel 192 van de gemeentewet is de raad het bevoegd orgaan om de begroting tussentijds te wijzigen.

Agendapunt. Op grond van artikel 192 van de gemeentewet is de raad het bevoegd orgaan om de begroting tussentijds te wijzigen. RAADSVOORSTEL Agendapunt Raad 27 oktober 2016 Afdeling Middelen Voorstel nummer 2016.00077 Datum 27 september 2016 Onderwerp Tweede bestuursrapportage 2016 Programma Alle begrotingsprogramma's Inlichtingen

Nadere informatie

TOELICHTING OP DE FUNCTIES RESERVES EN VOORZIENINGEN

TOELICHTING OP DE FUNCTIES RESERVES EN VOORZIENINGEN TOELICHTING OP DE FUNCTIES RESERVES EN VOORZIENINGEN Toelichting op de functies Reserves en voorzieningen bij een gemeente d.d. 31 december 2010 Bladzijde 1 Toelichting op de functies Reserves en voorzieningen

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen

Nota reserves en voorzieningen Nota reserves en voorzieningen 2011-2014 1 1. INLEIDING... 3 2. BEGRIPPEN... 3 2.1. RESERVES... 3 2.2. VOORZIENINGEN... 3 2.3. VERSCHIL TUSSEN EEN BESTEMMINGSRESERVE EN EEN VOORZIENING... 4 3. REGELGEVING...

Nadere informatie

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg Financiële verordening RUD Zuid-Limburg 1 Inhoud Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen... 3 Artikel 1 Begrippenkader... 3 Hoofdstuk 2 Begroting en verantwoording... 4 Artikel 2 Opstellen begroting en verantwoording...

Nadere informatie

Jaarrekening Stichting De Bibliotheek

Jaarrekening Stichting De Bibliotheek Jaarrekening 2015 Stichting De Bibliotheek Weesp, mei 2016 Inhoudsopgave Bladzijde JAARREKENING Balans 31 december 2015 Staat van baten en lasten 2015 Toelichting grondslagen 1 2 3 Opgesteld door ProBiblio

Nadere informatie

Nota Reserves en. Voorzieningen

Nota Reserves en. Voorzieningen Nota Reserves en Voorzieningen 2009 1 1. Inleiding Hierbij bieden wij u de Nota Reserves en Voorzieningen 2009 aan. Deze nota is een actualisatie van de Nota Reserves en Voorzieningen zoals die in de raadsvergadering

Nadere informatie

NOTA WEERSTANDSVERMOGEN RECREATIESCHAP VOORNE-PUTTEN-ROZENBURG

NOTA WEERSTANDSVERMOGEN RECREATIESCHAP VOORNE-PUTTEN-ROZENBURG NOTA WEERSTANDSVERMOGEN RECREATIESCHAP VOORNE-PUTTEN-ROZENBURG Opgesteld door: G.Z-H In opdracht van: Recreatieschap Voorne-Putten-Rozenburg Postbus 341 3100 AH Schiedam Tel.: 010-2981010 Fax: 010-2981020

Nadere informatie

RAAD MET RESERVES. Onderzoek naar Reserves en Voorzieningen REKENKAMERCOMMISSIE LEMSTERLAND

RAAD MET RESERVES. Onderzoek naar Reserves en Voorzieningen REKENKAMERCOMMISSIE LEMSTERLAND RAAD MET RESERVES Onderzoek naar Reserves en Voorzieningen REKENKAMERCOMMISSIE LEMSTERLAND Colofon De rekenkamercommissie van Lemsterland bestaat uit één raadslid en drie externe leden en wordt ondersteund

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen, weerstandsvermogen, activering, waardering en afschrijving van activa, en rente van de gemeente Heusden

Nota reserves en voorzieningen, weerstandsvermogen, activering, waardering en afschrijving van activa, en rente van de gemeente Heusden Nota reserves en voorzieningen, weerstandsvermogen, activering, waardering en afschrijving van activa, en rente Inhoudsopgave 1 Samenvatting 3 2 Inleiding 5 2.1 Aanleiding 5 2.2 Doel van de nota 6 2.3

Nadere informatie

Jaarrekening Stichting KopGroep Bibliotheken

Jaarrekening Stichting KopGroep Bibliotheken Jaarrekening 2015 Stichting KopGroep Bibliotheken Den Helder, juli 2016 Inhoudsopgave Bladzijde JAARREKENING Balans 31 december 2015 Staat van baten en lasten 2015 Toelichting grondslagen 1 2 3 Opgesteld

Nadere informatie

RESERVE- EN VOORZIENINGEN BELEID STADSDEEL ZUIDOOST

RESERVE- EN VOORZIENINGEN BELEID STADSDEEL ZUIDOOST RESERVE- EN VOORZIENINGEN BELEID STADSDEEL ZUIDOOST Oktober 2008 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING...4 2 ALGEMEEN...5 2.1 BESLUIT BEGROTING EN VERANTWOORDING PROVINCIES EN GEMEENTEN... 5 2.2 LEESWIJZER... 5 3

Nadere informatie

- 8. BIJLAGEN EN OVERZICHTEN

- 8. BIJLAGEN EN OVERZICHTEN - 8. BIJLAGEN EN OVERZICHTEN 8.1 Reserves en voorzieningen 8.1.1 De mutaties in de reserves reserves 31.12.2015 2016 2016 31.12.2016 onttrekking nr. eindbalans dotatie (ram) (ram) eindbalans Algemene Reserves

Nadere informatie

Jaarrekening Stichting Openbare Bibliotheek Zoetermeer

Jaarrekening Stichting Openbare Bibliotheek Zoetermeer Jaarrekening 2016 Stichting Openbare Bibliotheek Zoetermeer Zoetermeer, juni 2017 Inhoudsopgave Bladzijde JAARREKENING Balans 31 december 2016 Staat van baten en lasten 2016 Toelichting grondslagen 1 2

Nadere informatie

xxxx 2012 Beleidskader Reserves en voorzieningen 2012-2015

xxxx 2012 Beleidskader Reserves en voorzieningen 2012-2015 xxxx 2012 Beleidskader Reserves en voorzieningen 2012-2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 1.1 Doelstelling... 3 1.2 Rol van de raad... 3 1.3 Leeswijzer... 3 2. Wijzigingen en beslispunten...

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7. Doetinchem, 22 mei 2013. Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7. Doetinchem, 22 mei 2013. Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014 Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7 Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014 Voorstel: 1. Met ingang van de programmabegroting 2014-2017 een bijstelling doorvoeren van de wijze van

Nadere informatie

Uitgangspunten stresstest

Uitgangspunten stresstest Uitgangspunten stresstest Hoofdzakelijk op basis van openbare bronnen: Begroting Jaarrekening CBS-statistieken Atlas van de lokale lasten Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen september (definitief)

Nota reserves en voorzieningen september (definitief) Nota reserves en voorzieningen 2017 20 september 2016 1.0 (definitief) Naam opsteller M.T.G. Leenders Datum vaststelling 20 september 2016 Team Financiën Vastgesteld door B&W Datum en versie 20 september

Nadere informatie

Jaarrekening Stichting Openbare Bibliotheek Waterland

Jaarrekening Stichting Openbare Bibliotheek Waterland Jaarrekening 2016 Stichting Openbare Bibliotheek Waterland Purmerend, maart 2017 Inhoudsopgave Bladzijde JAARREKENING Balans 31 december 2016 Staat van baten en lasten 2016 Toelichting grondslagen 1 2

Nadere informatie

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2014

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2014 NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2014 Gemeente Barneveld Raadhuisplein 2 Postbus 63 3770 AB Barneveld Centrale nummer: 14 0342 Internet: www.barneveld.nl Afdeling Financiën Januari 2014 1 1. INLEIDING...

Nadere informatie

RAAD MET RESERVES. Onderzoek naar Reserves en Voorzieningen REKENKAMERCOMMISSIE HEERENVEEN

RAAD MET RESERVES. Onderzoek naar Reserves en Voorzieningen REKENKAMERCOMMISSIE HEERENVEEN RAAD MET RESERVES Onderzoek naar Reserves en Voorzieningen REKENKAMERCOMMISSIE HEERENVEEN Colofon De rekenkamercommissie van Heerenveen bestaat uit twee raadsleden en drie externe leden en wordt ondersteund

Nadere informatie

Richtlijnen van de commissie BBV

Richtlijnen van de commissie BBV Richtlijnen van de commissie BBV Stellige uitspraken gelden met ingang van begrotingsjaar T+1, het jaar nadat de uitspraak is gepubliceerd. 1. Notitie Software, mei 2007 1.1 Software (als afzonderlijk

Nadere informatie

Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet IBAproject

Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet IBAproject Aan de Gemeenteraad Raad Status 26 maart 2009 Besluitvormend Onderwerp Beschikbaar stellen krediet IBAproject Punt no. 15b Korte toelichting Het voorstel dat voor u ligt is gebaseerd op de uitkomsten van

Nadere informatie

Hoe financieel gezond is uw gemeente?

Hoe financieel gezond is uw gemeente? Hoe financieel gezond is uw gemeente? drs. R.M.J.(Rein-Aart) van Vugt RA A.(Arie)Elsenaar RE RA 1 Hoe financieel gezond is uw gemeente? In dit artikel geven de auteurs op hoofdlijnen aan welke indicatoren

Nadere informatie

Nota beleid reserves en voorzieningen voor het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard

Nota beleid reserves en voorzieningen voor het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard Nota beleid reserves en voorzieningen voor het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard Inhoudsopgave 1. INLEIDING 4 2. BEGRIPPENKADER 4 3. RESERVES 5 3.1 ALGEMENE RESERVES 5 3.2 BESTEMMINGSRESERVES

Nadere informatie

Nota risicomanagement. Gemeente Asten

Nota risicomanagement. Gemeente Asten Nota risicomanagement Gemeente Asten Inhoudsopgave: 1 INLEIDING... 3 2 UITGANGSPUNTEN... 4 2.1 BESLUIT BEGROTING EN VERANTWOORDING (BBV)...4 2.2 FINANCIËLE VERORDENING ARTIKEL 212...4 3 DOELSTELLING...

Nadere informatie

Cursus Financiën voor raadsleden

Cursus Financiën voor raadsleden Cursus Financiën voor raadsleden René de Bonte Teamleider Financiën Maandag 22 juni 2015 19:00 21:00 uur Programma Inleiding Planning en control cyclus Evaluatie p&c Kaders gemeentefinanciën Algemene begrippen

Nadere informatie

Reactienotitie informatieavond Perspectiefnota (19 juni 2014) beantwoording/toelichting

Reactienotitie informatieavond Perspectiefnota (19 juni 2014) beantwoording/toelichting Reactienotitie informatieavond Perspectiefnota (19 juni 2014) beantwoording/toelichting 1. Algemene reserve (gelabeld deel) Het gelabelde deel van de algemene reserve neemt toe van 3.3 miljoen naar 5,2

Nadere informatie

Financiële verordening Het Gegevenshuis

Financiële verordening Het Gegevenshuis Financiële verordening Het Gegevenshuis Vastgesteld in de openbare vergadering van het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Het Gegevenshuis d.d. 25 februari 2016. Inhoud Artikel 1 Begrippenkader...

Nadere informatie

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen)

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen) Behandelend ambtenaar gemeente Begroting 2015 is Meerjarenbegroting 2016-2018 is Datum vaststelling begroting 2015 Datum ontvangst begroting 2015 Maatstaven Aantal inwoners per 1-1-2015 Aantal woonruimten

Nadere informatie

Toelichting op de artikelen Financiële Verordening gemeente Groningen

Toelichting op de artikelen Financiële Verordening gemeente Groningen Toelichting op de artikelen Financiële Verordening gemeente Groningen Artikel 1 Definities Voor de gehanteerde begrippen in de verordening gelden de definities uit de Gemeentewet, de Wet Fido, het besluit

Nadere informatie

Nota Reserves augustus 2007

Nota Reserves augustus 2007 Nota Reserves 2007 13 augustus 2007 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 5 2. Definities 6 2.1 Reserves 2.2 Stille reserves 2.3 Eigen vermogen 2.4 Vreemd vermogen 2.5 Weerstandscapaciteit 3. Wettelijk kader 8

Nadere informatie

De taak van de commissie Besluit begroting en verantwoording (hierna: BBV) is om een eenduidige toepassing van het BBV te bevorderen.

De taak van de commissie Besluit begroting en verantwoording (hierna: BBV) is om een eenduidige toepassing van het BBV te bevorderen. januari 2012 Notitie incidentele en structurele baten en lasten Algemeen De taak van de commissie Besluit begroting en verantwoording (hierna: BBV) is om een eenduidige toepassing van het BBV te bevorderen.

Nadere informatie

Ontwerp beleidsnota. reserves, voorzieningen en fondsen MRDH 2017

Ontwerp beleidsnota. reserves, voorzieningen en fondsen MRDH 2017 METROPOOLREGIO ROTTERDAM DEN HAAG Ontwerp beleidsnota reserves, voorzieningen en fondsen MRDH 2017 Metropoolregio Rotterdam Den Haag Postbus 66 2501 CB DEN HAAG Telefoon: 088-5445100 e-mail: informatie@mrdh.nl

Nadere informatie

Egalisatiereserve Parkeervoorzieningen Dordrecht

Egalisatiereserve Parkeervoorzieningen Dordrecht Egalisatiereserve Parkeervoorzieningen Dordrecht Een notitie over de aanwending van het parkeerfonds nu en in de toekomst. Auteur: Ad Koijen Opdrachtgever: Wil Ronken Status: collegebehandeling Datum:

Nadere informatie

Jaarrekening 2013. Gemeente Bunnik. Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad

Jaarrekening 2013. Gemeente Bunnik. Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad Jaarrekening 2013 Gemeente Bunnik Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad Agenda Controle van de jaarrekening De voorschriften voor de jaarrekening Jaarrekeningcontrole 2013 Controle van de jaarrekening

Nadere informatie

Gemeente Breda ~Q~ ~,,~ Registratienr: [ 40523] Raadsvoorstel

Gemeente Breda ~Q~ ~,,~ Registratienr: [ 40523] Raadsvoorstel ~,,~ Raadsvoorstel Agendapuntnummer: Registratienr: [ 40523] Onderwerp Instemmen met het doonoeren van een stelselwijziging voor de verantwoording- en dekkingswijze van investeringen met maatschappelijk

Nadere informatie

Samengevoegd College Hageveld en Hageveld Beheer

Samengevoegd College Hageveld en Hageveld Beheer Jaarrekening Grondslagen Deze jaarrekening is in opdracht van het bestuur van de Stichting Hageveld Beheer en de Onderwijsstichting College Hageveld opgesteld door de Stichting Regionaal Onderwijsbureau

Nadere informatie

Jaarrekening 2014. Stichting Bibliotheek De Groene Venen

Jaarrekening 2014. Stichting Bibliotheek De Groene Venen Jaarrekening 2014 Stichting Bibliotheek De Groene Venen Moordrecht, juni 2015 Inhoudsopgave Bladzijde JAARREKENING Balans 31 december 2014 Staat van baten en lasten 2014 Algemene toelichting 1 2 3 Opgesteld

Nadere informatie

Schiermonnikoog, 20 december 2005. Voorzien in reserves? 2

Schiermonnikoog, 20 december 2005. Voorzien in reserves? 2 VOORZIEN IN RESERVES? GERESERVEERD VOORZIENINGENBELEID Een notitie over reserves en voorzieningen bij de gemeente Schiermonnikoog VOOOORRWOOOORRDD De gemeente is verplicht jaarlijks een notitie reserves

Nadere informatie

Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015. RAD Hoeksche Waard

Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015. RAD Hoeksche Waard Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015 Inhoud Samenvatting... 3 Inleiding Risicomanagement... 4 Doel risicomanagement Stappen risicomanagement Risicobeheersing Taken en verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen 2011.

Nota reserves en voorzieningen 2011. Nota reserves en voorzieningen 2011. Inleiding Op grond van de Financiële verordening gemeente Giessenlanden stelt de raad eens in de vier jaar een nota reserves en voorzieningen vast. In deze nota worden

Nadere informatie

Inhoud. Rapport rekenkamercommissie Heerde januari 2015 2

Inhoud. Rapport rekenkamercommissie Heerde januari 2015 2 Inhoud 1 Aanleiding voor het onderzoek 3 2 Vraagstelling en methode van onderzoek 4 2.1 Vraagstelling 4 2.2 Normenkader 5 2.3 Onderzoekverantwoording 6 3 Reserves, voorzieningen en weerstandsvermogen 7

Nadere informatie

Aan de Gemeenteraad. Raad. Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet en wijze van financiering IBA-project. 5 maart 2009. Status.

Aan de Gemeenteraad. Raad. Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet en wijze van financiering IBA-project. 5 maart 2009. Status. Aan de Gemeenteraad Raad Status : : 5 maart 2009 Besluitvormend Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet en wijze van financiering IBA-project Punt no. : 12 Korte toelichting Op de agenda voor uw vergadering

Nadere informatie

Datum: 4 juli 2014 Agendapunt: 4 Betreft: Jaarstukken 2013

Datum: 4 juli 2014 Agendapunt: 4 Betreft: Jaarstukken 2013 VERGADERING ALGEMEEN BESTUUR OMGEVINGSDIENST MIDDEN- EN WEST-BRABANT Datum: 4 juli 2014 Agendapunt: 4 Betreft: Jaarstukken 2013 Aanleiding Ter uitvoering van de artikelen 197 en 198 van de Gemeentewet

Nadere informatie

Quick Scan Reserves en Voorzieningen Gemeente Slochteren

Quick Scan Reserves en Voorzieningen Gemeente Slochteren Quick Scan Reserves en Voorzieningen Gemeente Slochteren Rapportage ten behoeve van de Ommelander Rekenkamer Opdrachtgever: Ommelander Rekenkamer t.a.v. de heer B.C. Blaauw CPC QC Jacob van Hattumstraat

Nadere informatie

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen Financiële verordening gemeente Achtkarspelen De raad van de gemeente Achtkarspelen; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van @; gelet op artikel 212 van de gemeentewet en

Nadere informatie

Jaarrekening: Overige gegevens: Jaarrekening 2010 van Permar Energiek BV I N H O U D S O P G A V E : -Balans per 31 december 2010 3

Jaarrekening: Overige gegevens: Jaarrekening 2010 van Permar Energiek BV I N H O U D S O P G A V E : -Balans per 31 december 2010 3 I N H O U D S O P G A V E : PAGINA Jaarrekening: -Balans per 31 december 2010 3 -Resultatenrekening 2010 5 -Kasstroomoverzicht per 31 december 2010 6 -Toelichting op de Balans per 31 december 2010 7-13

Nadere informatie

Financiële begroting 2016

Financiële begroting 2016 Financiële begroting 2016 113 114 Voor een overzicht van de baten en lasten per programma wordt verwezen naar het overzicht opgenomen onder Begroting van Baten en Lasten in het begin van deze begroting.

Nadere informatie

: Voorstel tot het nemen van enkele besluiten in het kader van de financiële rechtmatigheid in relatie tot de jaarrekening 2005

: Voorstel tot het nemen van enkele besluiten in het kader van de financiële rechtmatigheid in relatie tot de jaarrekening 2005 RAADSVOORSTEL Onderwerp : Voorstel tot het nemen van enkele besluiten in het kader van de financiële rechtmatigheid in relatie tot de jaarrekening 2005 Toelichting Bij de interne controles in het kader

Nadere informatie

Programmabegroting Versie:

Programmabegroting Versie: Programmabegroting 2017 Versie: 5.0.0.0.0.0 2.2 Wijzigingen regelgeving BBV Wijzigingen in Besluit begroting en verantwoording (BBV) verwerkt in Programmabegroting 2017-2020. Samenvatting Het Besluit begroting

Nadere informatie