Weet wat u doet bij de diabetische voet

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Weet wat u doet bij de diabetische voet"

Transcriptie

1 Weet wat u doet bij de diabetische voet W O R K S H O P C L A U D I C A T I O N E T J A A R C O N G R E S B A R T - J E R O E N P E T R I

2 Definitie diabetische voet De verscheidenheid aan voetafwijkingen die ontstaan ten gevolge van neuropathie, macro-angiopathie, limited joint mobility en andere gevolgen van metabole stoornissen, die meestal in combinatie voorkomen bij patiënten met diabetes mellitus. (Richtlijn)

3 3 Een scala aan problemen Neuropathie Limited joint mobility Macro-angiopathie Micro-angiopathie Of een combinatie van bovenstaande afwijkingen

4 Diabetische polyneuropathie Een bilaterale, distale, symmetrisch optredende vorm van sensibele, motorische en perifere autonome neuropathie. -Geen gevoel in de huid -Geen gevoel in de diepere weefsels

5 Patronen van neuropathie 5

6 6 Limited joint mobility Stoornissen in de eiwitstofwisseling op gewrichtsniveau waardoor verstijving ontstaat Gevolg: abnormale voetpositie Hamertenen

7 7 Limited joint mobility Deformatie van de teen gewrichten door afwijkingen aan de motorische zenuwbanen Verschuiving van de drukpunten op de bal van de voet Verschuiving van de natuurlijke demping

8 Voet van Charcot Genoemd naar een Frans chirurg Fragmentatie, resorptie van het bot door stofwisselingsstoornissen Gaat gepaard met ontstekingsverschijnselen Deformatie van de voet

9

10 Diabetische macro-angiopathie 1. Vroegtijdig optredend obstructief atherosclerotisch vaatlijden dat histologisch niet is te onderscheiden van de atherosclerose zoals die voorkomt bij patiënten zonder diabetes mellitus.

11 Diabetische macro-angiopathie 2. Naast het obstructief atherosclerotisch vaatlijden komen vasculaire calcificaties voor, zoals mediasclerose (Mönckeberg-arteriosclerose). Deze afwijking, die nauw samenhangt met neuropathie, leidt waarschijnlijk niet tot obstructie van bloedvaten.

12 Macro angiopathie Gedeeltelijke of complete afsluiting van een of meer arteriën, meestal van het bekken of de onderste extremiteiten, veroorzaakt door atherosclerose Aanhechting vettige stoffen (cholesterol plaques) binnenste vaatwand Verharding van middelste wand arteriën (Mönckebergsclerose of mediasclerose)

13 Opbouw van de vaatwand Lumen= holte of binnenzijde van een buis Tunica intima bestaat uit: -endotheel samengehouden door polysacchariden -elastisch bindweefsel Tunica media bestaat uit glad spierweefsel, aangestuurd door het onwillekeurig zenuwstelsel Tunica adventitia bestaat uit vezels en bindweefsel, hierin lopen zenuwcellen en bloedvaten om het bloedvat te voorzien van voedingsstoffen Fibroblasten genereren vezels en bindweefsel

14 14 Micro angiopathie Beide benen Verstoorde capillaire refill Blauw verkleuring van tenen Koude voeten Oedeem

15 Diabetisch voet ulcus Een bij een diabetes patiënt ontstaand huiddefect (incl. huidnecrose en gangreen) onder de enkel, ongeacht de bestaansduur van de wond.

16 16 Oorzaken van een voetulcus The Pathogenic Triad neuropathie trauma ischemie

17 Pathofysiologie 1. Neuropathie (50-60%) Abnormaal looppatroon met verhoogde druk- en schuifkrachten (eeltvorming) Verminderde zweetsecretie (droge en kwetsbare huid) Verstoorde regulatie van de doorbloeding (warme voet met oedeemvorming)

18 Pathofysiologie 2. Perifeer vaatlijden Ischemisch ulcus (vaak in combinatie met een klein trauma) Pijnlijk! 3. Combinatie Neuro-ischemisch ulcus Meestal niet pijnlijk

19 Diagnostiek 1. Anamnese Basislijden (neuropatisch, ischemisch of beide) Claudicatio, rustpijn Luxerend moment (trauma?)

20 Diagnostiek 2. Lichamelijk onderzoek Lokalisatie Oppervlakkig (subcutis) of diep ulcus, eventueel necrose verwijderen of sonderen Infectie (roodheid, pijn, warm, pus) Deformiteiten van de voet Eelt (wijst op verkeerde belasting) Altijd pulsaties palperen en EAI meten

21 Stemvork Monofilament Reflexhamer Veer

22 Diagnostiek 3. Enkel-arm index Systolische enkeldruk gedeeld door de systolische arteria brachialis druk < 0,9 = Perifeer vaatlijden Bij diabeten vaak vals-positief verhoogde enkeldrukken (EAI > 1,15) als gevolg van mediasclerose (Mönckebergarteriosclerose). Non-compressable vessels

23 Diagnostiek 4. Aanvullend onderzoek Teendrukmeting MRA of angiografie Kweken van geinfecteerde ulcera Meestal Staphylococcus aureus of hemolytische streptokokken oorzaak acute infectie Rontgenfoto (verdenking osteomyelitis)

24 Onderdelen behandeling Diabetische Voet Herstel van gestoorde weefselperfusie Drukontlasting / mechanische off-loading Behandeling van infectie Diabetesregulatie en behandeling comorbiditeit Wondbehandeling Instructie van patiënt en omgeving Preventie van recidief ( & NIV)

25 Herstel van gestoorde weefselperfusie Adequate weefselperfusie essentieel voor wondgenezing Revascularisatie (percutane angioplastiek / bypass) Laatste optie = amputatie

26 Drukontlasting / mechanische off-loading Volledige drukontlasting en beperking van mobiliteit zijn noodzakelijk voor genezing Aanpassingen van schoeisel, een verbandschoen of een voorlopige orthopedische schoen Total Contact Cast (TCC, gipsimmobilisatie)

27 Behandeling van infectie Wond beoordelen op klinische symptomen van infectie NA debridement (oppervlakkige kweken niet betrouwbaar t.a.v. veroorzaker infectie, diepe kweken beter!) Diagnostiek t.a.v. osteomyelitis Altijd antibiotica!! (Mate van infectie bepaald duur (1-4 weken; osteomyelitis 6 weken) en vorm: opname en intraveneus of poliklinisch en oraal)

28 Diabetesregulatie en behandeling comorbiditeit Hyperglycemie ongunstig voor wondgenezing en beloop infectie Normoglykemie nastreven Andere factoren nadelig voor wondgenezing ook behandelen (slechte voedingstoestand, oedeem, cardiovasculaire factoren)

29 Wondbehandeling Necrotisch weefsel chirurgisch verwijderen Keuze van wondbedekkers afstemmen op vochtbalans en genezingsfase van de wond (hydrateren reguleren absorberen; antiseptische producten) Geen occlusieve verbanden (i.v.m. bacterie-groei) Oedeem behandelen / callus verwijderen

30 Instructie aan patiënt en omgeving Instructies t.a.v. adequate zelfzorg herkennen / handelen bij alarmsymptomen (koorts, veranderingen wond, hyperglykemie)

31 Multidisciplinair probleem -Vaatchirurg -Internist -Revalidatie arts -Microbioloog -Wondverpleegkundige

32 Preventie - Ziekte-inzicht en besef bij patiënt - Ongelukken vermijden - Dagelijkse voetinspectie - Voet hygiëne inclusief nagels - Keuze van sokken en schoeisel

33 Ziekte-inzicht en besef bij patiënt Herkennen van risicofactoren Patiënten zien vaak slecht en moeten daarom zelf om hulp vragen

34 Ongelukken vermijden Nooit op blote voeten lopen Kijk in schoenen voordat ze aangetrokken worden Niet aan chemische stoffen blootstellen Niet aan koude en warmte blootstellen. Geen nagels bijten/ pulken aan eelt

35 Dagelijkse voetinspectie Kijken en voelen. Gebruik de spiegel erbij Tussen de tenen Veranderingen van vorm Eeltvorming Wondjes

36 Voet hygiëne inclusief nagels Schoon en droog houden Dagelijks wassen Droog deppen en voorzichtig drogen tussen de tenen Houd de huid soepel (bv skin moisturizer zonder alcohol/ parfum) Nagels recht knippen

37 Keuze van sokken en schoeisel Draag sokken. Dunne goedpassende. Elke dag schone/ droge sokken Stevige schoen (beschermend) Geen hakken. Ruimte voor tenen. Open schoen voor minder zweten Passend schoeisel

38 Ook hier een teameffort De patiënt zelf!!!!! Maar ook: - familie/ vrienden - Paramedici

Diabetische voet. Ellie Lenselink Wond consulent. Inhoud

Diabetische voet. Ellie Lenselink Wond consulent. Inhoud Diabetische voet Ellie Lenselink Wond consulent Inhoud Inleiding Anatomie / fysiologie Pathologie Multidisciplinaire behandeling Wondbehandeling Preventie Transmurale richtlijn Diabetische voet 2012 Deze

Nadere informatie

Diabetische voet en vaten. Patricia van Mierlo, Verpleegkundig Specialist Vaatchirurgie George Akkersdijk, Vaatchirurg

Diabetische voet en vaten. Patricia van Mierlo, Verpleegkundig Specialist Vaatchirurgie George Akkersdijk, Vaatchirurg Diabetische voet en vaten Patricia van Mierlo, Verpleegkundig Specialist Vaatchirurgie George Akkersdijk, Vaatchirurg Disclosure belangen beide sprekers (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

WCS congres Wondzorg verbindt. De diabetische voet

WCS congres Wondzorg verbindt. De diabetische voet WCS congres Wondzorg verbindt De diabetische voet Screening en herkenning 26 november 2013 Eveline de Greef Verpleegkundig specialist vaatchirurgie/diabetische voet Canisius Wilhelmina Ziekenhuis, Nijmegen

Nadere informatie

Decubitus, diabetes voetulcus of

Decubitus, diabetes voetulcus of Decubitus, diabetes voetulcus of ischemisch ulcus? What s in a Name Peter Quataert Verpleegkundig Specialist WEC ZorgSaam IGZ prestatieindicatorenset IGZ Ziekenhuis verhult veel gevallen van doorliggen

Nadere informatie

Diabetische Voet. Presentatie. - Achtergrond. - Hoe ontstaat diabetische voet. - Diagnostiek. - De behandeling van vaat/ infectie problemen

Diabetische Voet. Presentatie. - Achtergrond. - Hoe ontstaat diabetische voet. - Diagnostiek. - De behandeling van vaat/ infectie problemen Diabetische Voet Dr. R.G.S. van Eps Afdeling Heelkunde en Vaatexpertisecentrum Voetenpoli Wondzorg Symposium 2012 Presentatie - Achtergrond - Hoe ontstaat diabetische voet - Diagnostiek - De behandeling

Nadere informatie

Diabetische voet. Inleiding. Dr. J.R. Mekkes

Diabetische voet. Inleiding. Dr. J.R. Mekkes 102 10 Diabetische voet Dr. J.R. Mekkes De richtlijn dateert uit 2006. Onderstaande samenvatting is herzien in 2014, zonder dat de essentie van de richtlijn is gewijzigd. Inleiding De richtlijn betreft

Nadere informatie

Anatomisch en fysiologisch belang van schoeisel en voetverzorging bij diabetespatiënten Voetpreventie: Denk aan je onderdanen Eva Goethals Bachelor in de podologie Diabetes CHRONISCHE COMPLICATIES Complicaties

Nadere informatie

Vroegtijdig signaleren van de risico s van de DM-voet

Vroegtijdig signaleren van de risico s van de DM-voet Vroegtijdig signaleren van de risico s van de DM-voet Door Monique Gouw Doelstelling Herkennen van een diabetische voet, op de juiste wijze een screening uitvoeren en wanneer nodig doorverwijzen naar de

Nadere informatie

Dm voet. 21 november 2012 Mini-symposium DM

Dm voet. 21 november 2012 Mini-symposium DM Dm voet 21 november 2012 Mini-symposium DM Agenda Ø Definitie van de dm voet Ø Wie wat hoe Ø Simmsclassificatie Ø Voetonderzoek Ø Verwijzing Ø Take-homemessage Defenitie DM Voet Ø Verscheidenheid aan voetafwijkingen

Nadere informatie

Diabetische Voetulcus. Ingrid Hulst, Ma-ANP/RVS Vaatchirurgie/ diabetische voet

Diabetische Voetulcus. Ingrid Hulst, Ma-ANP/RVS Vaatchirurgie/ diabetische voet Diabetische Voetulcus Ingrid Hulst, Ma-ANP/RVS Vaatchirurgie/ diabetische voet DISCLOSURE : GEEN Inhoud Richtlijn Transmuraal Den Haag Diabetische voet Ontstaan van diabetische voet Wanneer verwijzen Diabetische

Nadere informatie

De diabetische voet HAND-OUT. 18 november Alysis Zorggroep/STMG 1. Inhoud. Inleiding definitie

De diabetische voet HAND-OUT. 18 november Alysis Zorggroep/STMG 1. Inhoud. Inleiding definitie De 18 november 2010 Luuk Smeets Inleiding Pathofysiologie - Amputatie Charcot Preventie Organisatie van zorg Toekomst Vragen Inhoud Inleiding definitie : De verscheidenheid aan voetafwijkingen die ontstaan

Nadere informatie

Diabetische voet. Inleiding. Prof. dr. W.R. Faber. De richtlijn dateert uit 2006.

Diabetische voet. Inleiding. Prof. dr. W.R. Faber. De richtlijn dateert uit 2006. 80 08 Samenvatting Richtlijnen Dermatologie 2012 Diabetische voet Prof. dr. W.R. Faber De richtlijn dateert uit 2006. Inleiding De richtlijn betreft het diabetische voetulcus, dat gedefinieerd wordt als

Nadere informatie

Wat zien we hier? JE VOETEN IN DE WATTEN GELEGD DIABETISCH VOET. 1) Fysiopathologie. Complicaties van diabetes die leiden tot voetulcus:

Wat zien we hier? JE VOETEN IN DE WATTEN GELEGD DIABETISCH VOET. 1) Fysiopathologie. Complicaties van diabetes die leiden tot voetulcus: Wat zien we hier? JE VOETEN IN DE WATTEN GELEGD Veerle Mys Wondverpleegkundige diabeteseducator AZ Sint-Blasius Dendermonde DIABETISCH VOET 1) Fysiopathologie 2) Belang van diabetisch voet 4) Educatie

Nadere informatie

3.3. Behandeling arteriële insufficiëntie

3.3. Behandeling arteriële insufficiëntie 3.2.3 Lokalisatie en aspect vd ulcera Tthv acra (tenen, voeten, hielen), pretibiaal Diep uitgeponste ulcera, met scherpe randen Klein tot zeer groot Diep tot op pezen of bot Ulcusbodem is atoon, meestal

Nadere informatie

PATHOFYSIOLOGIE VAN ISCHEMIE EN VOETULCUS DR. M.C. MARTENS

PATHOFYSIOLOGIE VAN ISCHEMIE EN VOETULCUS DR. M.C. MARTENS PATHOFYSIOLOGIE VAN ISCHEMIE EN VOETULCUS DR. M.C. MARTENS Avondsymposium VOET2013 23 april 2013 Inhoud Deel 1: pathofysiologie van ischemie... 2 Deel 2: Pathofysiologie van het voetulcus... 4 Deel 1:

Nadere informatie

2006 Richtlijn Diabetische voet. Richtlijn Diabetische Voet

2006 Richtlijn Diabetische voet. Richtlijn Diabetische Voet Richtlijn Diabetische Voet 1 INHOUDSOPGAVE Voorwoord Samenstelling van de werkgroep Op kaart: Kernpunten en aanbevelingen van de richtlijn Samenvatting Richtlijn diabetische voet Inleiding Definities Pathofysiologie

Nadere informatie

Richtlijn. Diabetische voet

Richtlijn. Diabetische voet Richtlijn Diabetische voet Colofon Richtlijn Diabetische voet ISBN-10: 90-8523-142-6 ISBN-13: 978-90-8523-142-4 2007 Nederlandsche Internisten Vereeniging Postbus 20066, 3502 LB Utrecht Uitgever Van Zuiden

Nadere informatie

De diabetische voet Wat is het en hoe ontstaat het?

De diabetische voet Wat is het en hoe ontstaat het? De diabetische voet Wat is het en hoe ontstaat het? Diabetes mellitus is een ziektebeeld waarbij het evenwicht in de bloedsuikerspiegel verstoord is (suikerziekte). Veel mensen met diabetes mellitus krijgen

Nadere informatie

Diabetische voet. V. Oostendorp- Cornelissen Wondconsulent, Amphia ziekenhuis, Breda WCS Diabetische voet

Diabetische voet. V. Oostendorp- Cornelissen Wondconsulent, Amphia ziekenhuis, Breda WCS Diabetische voet Diabetische voet V. Oostendorp- Cornelissen Wondconsulent, Amphia ziekenhuis, Breda WCS Diabetische voet Commissie diabetische voet Anke Wijlens Docent podotherapie, Saxion hogeschool, Enschede Bela Pagrach

Nadere informatie

Diabetische voetpoli. Poli Chirurgie

Diabetische voetpoli. Poli Chirurgie 00 Diabetische voetpoli Poli Chirurgie 1 Deze folder is bedoeld voor mensen die behandeld (gaan) worden op de Diabetische voetpoli. In deze folder staat algemene informatie. Uw situatie kan anders zijn

Nadere informatie

Diabetisch ulcus en diabetische voet

Diabetisch ulcus en diabetische voet Diabetisch ulcus en diabetische voet ASz vaatevent 7 februari 2014 Jurgen Avontuur, vaatchirurg Albert Schweitzer ziekenhuis Dordrecht Definitie Diabetische Voet Infectie, ulceratie en/of destructie van

Nadere informatie

Voetonderzoek bij mensen met Diabetes Mellitus

Voetonderzoek bij mensen met Diabetes Mellitus Voetonderzoek bij mensen met Diabetes Mellitus Monique Janssen en Monique Gouw Programma 20.00: Presentatie: Wanneer spreekt men van een diabetische voet? Wat zijn de risico s die de voeten dan lopen?

Nadere informatie

Hieldecubitus of toch niet? Peter Quataert Verpleegkundig specialist intensieve zorg WCS Decubitus

Hieldecubitus of toch niet? Peter Quataert Verpleegkundig specialist intensieve zorg WCS Decubitus Hieldecubitus of toch niet? Peter Quataert Verpleegkundig specialist intensieve zorg WCS Decubitus Disclosure belangen spreker IGZ prestatieindicatorenset IGZ indicatoren decubitus Ziekenhuis verhult veel

Nadere informatie

Sterrencursus Diabetes Mellitus type 2

Sterrencursus Diabetes Mellitus type 2 Sterrencursus Diabetes Mellitus type 2 Een cursus voor huisartsen die sterke interesse in diabeteszorg hebben en/of een sleutelrol kunnen spelen in deze zorg door de huisarts 1 Diabetische voet Dr. R.P.J.

Nadere informatie

Protocol voetonderzoek bij diabetes mellitus

Protocol voetonderzoek bij diabetes mellitus Naam van de praktijk Logo van de praktijk Protocol voetonderzoek bij diabetes mellitus Protocolnummer: Versie: Auteur: Vaststellingsdatum: Beheerder (naam): Herzieningsdatum: Bestemd voor (functie(s)):

Nadere informatie

Wondherkenning. valkuilen in de dagelijkse pedicure praktijk. René Ottens diabetespodotherapeut

Wondherkenning. valkuilen in de dagelijkse pedicure praktijk. René Ottens diabetespodotherapeut Wondherkenning valkuilen in de dagelijkse pedicure praktijk René Ottens diabetespodotherapeut Ingestuurde casus In mijn praktijk kwam een dochter met moeders voor een voetbehandeling, dochter had afspraak

Nadere informatie

Voetzorg bij diabetes

Voetzorg bij diabetes Voetzorg bij diabetes Voetzorg 2015 Internist hoofdbehandelaar Wat is er anders in 2015? Mieke Pero 24-02-2015 Agenda Welkom De diabetische voet College Voor Zorgverzekeringen (CVZ, tegenwoordig ZIN) Zorgmodule

Nadere informatie

Voetscreeningsprotocol Isala Klinieken

Voetscreeningsprotocol Isala Klinieken Ponsplaatje Voetscreeningsprotocol Isala Klinieken Arts: DV:. Invullen: noteer Ja of Nee in de hokjes Datum Anamnese Rechts Links Rechts Links Rechts Links 1. voorgeschiedenis: ulcus of amputatie 2. claudicatio

Nadere informatie

De diabetische voet. vanuit vaatchirurgisch oogpunt. Bianca Bendermacher vaatchirug

De diabetische voet. vanuit vaatchirurgisch oogpunt. Bianca Bendermacher vaatchirug De diabetische voet vanuit vaatchirurgisch oogpunt Bianca Bendermacher vaatchirug Wat is een diabetische voet Huiddefect onder enkelnivo Diabetes mellitus Ongeacht duur van bestaan Infectie, ulceratie

Nadere informatie

Congres Revalidatie 2016 Bas Meijer, podotherapeut

Congres Revalidatie 2016 Bas Meijer, podotherapeut Congres Revalidatie 2016 Bas Meijer, podotherapeut Introductie. Bas Meijer, podotherapeut Anderhalvelijns zorgcentrum Luc van Driel Judith Ensink 02 Inhoud. Podotherapeut? Samenwerkende disciplines Specialisaties

Nadere informatie

Diabetes Voet. Dr. S. Nauwelaers

Diabetes Voet. Dr. S. Nauwelaers Diabetes Voet Dr. S. Nauwelaers Inleiding Diabetes mellitus is een van de meest frequent voorkomende chronische aandoeningen wereldwijd In 2000: 171 miljoen mensen Tegen 2030: verdubbeling (333 miljoen)

Nadere informatie

Orthopedische ingrepen voor diabetische voetproblematiek

Orthopedische ingrepen voor diabetische voetproblematiek Orthopedische ingrepen voor diabetische voetproblematiek Dr Sander van den Heuvel Voet- en enkelchirurg AZ KLINA Diabetische voet Een diabetische voet is de uitdrukking van de vasculaire en neuropathische

Nadere informatie

Adviezen bij een diabetisch voetprobleem

Adviezen bij een diabetisch voetprobleem Adviezen bij een diabetisch voetprobleem Patiënteninformatie 1233085PR/1-2015 Adviezen bij een diabetisch voetprobleem Inleiding Deze folder geeft u informatie over het ontstaan en voorkomen van voetwonden

Nadere informatie

Samenwerken in de voetzorg. Samenwerken in de voetzorg. Hoe groot is het probleem? DOK h Stichting Deskundigheidsbevordering. Programma 31-3-2014

Samenwerken in de voetzorg. Samenwerken in de voetzorg. Hoe groot is het probleem? DOK h Stichting Deskundigheidsbevordering. Programma 31-3-2014 Samenwerken in de voetzorg R.Bakx R.Metz L.Eijsackers DOK h Stichting Deskundigheidsbevordering en Ondersteuning Kwaliteitsbeleid Huisartsenpraktijken Noordwest-Nederland ISO 9001 gecertificeerd Huisarts

Nadere informatie

diabetische voet fysiopathologisch nadenken: behandeling - preventie

diabetische voet fysiopathologisch nadenken: behandeling - preventie diabetische voet fysiopathologisch nadenken: behandeling - preventie Dr Frank Nobels, Dr. Jan Rumbaut DPA jaarthema VOET diabetes complications in Germany Every 12 minutes a stroke 19 minutes a myocardial

Nadere informatie

Richtlijn DIABETISCHE NEUROPATHIE

Richtlijn DIABETISCHE NEUROPATHIE Richtlijn DIABETISCHE NEUROPATHIE Editie 2003 Richtlijn Diabetische Neuropathie pagina 1 Verantwoording en aansprakelijkheid De Nederlandse Diabetes Federatie (NDF) heeft deze richtlijnen en adviezen met

Nadere informatie

zijn: definities en criteria, epidemiologie

zijn: definities en criteria, epidemiologie JAARGANG 28 NR 2 JUNI 2012 39 INTERNATIONALE RICHTLIJN DIABETISCHE VOET E Lenselink, V Oostendorp* INLEIDING De nieuwste internationale richtlijn 2011, voluit International Consensus on the Diabetic Foot

Nadere informatie

Soorten voetulcera? Wondzorg Diabetische voet. Neuropatisch Ulcus. Neuro-ischemisch ulcus. Neuropatisch Ulcus. Inhoud

Soorten voetulcera? Wondzorg Diabetische voet. Neuropatisch Ulcus. Neuro-ischemisch ulcus. Neuropatisch Ulcus. Inhoud Wondzorg Diabetische voet Inhoud Soorten ulcera Diagnostiek: - risicofactoren/oorzaken - lichamelijk onderzoek Aanvullend onderzoek Behandeling Debridement Classificatie Texas Evidence wondbehandeling

Nadere informatie

Chirurgie/Vaatcentrum Diabetische voeten poli

Chirurgie/Vaatcentrum Diabetische voeten poli Chirurgie/Vaatcentrum Diabetische voeten poli 2 Diabetes en voetproblemen Mensen met diabetes (suikerziekte) hebben een vergrote kans op voetproblemen. Deze problemen worden vaak onderschat, terwijl ze

Nadere informatie

Richtlijn. Diabetische voet

Richtlijn. Diabetische voet Richtlijn Diabetische voet Colofon Richtlijn Diabetische voet ISBN-10: 90-8523-142-6 ISBN-13: 978-90-8523-142-4 2007 Nederlandsche Internisten Vereeniging Postbus 20066, 3502 LB Utrecht Uitgever Van Zuiden

Nadere informatie

DIABETISCHE VOET VOETENSPREEKUUR GIPSKAMER

DIABETISCHE VOET VOETENSPREEKUUR GIPSKAMER DIABETISCHE VOET VOETENSPREEKUUR GIPSKAMER 17631 Inleiding U komt met een diabetische voet op het Voetenspreekuur. Deze folder geeft een overzicht van adviezen en een uitleg over de behandeling met gips.

Nadere informatie

Weet wat u doet bij de diabetische voet!

Weet wat u doet bij de diabetische voet! Weet wat u doet bij de diabetische voet! Het is vervelend als u voetproblemen krijgt. Laat uw voeten regelmatig deskundig controleren. U voorkomt hiermee ernstige problemen. Uw podotherapeut weet raad.

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Diabetische voetwondenpoli

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Diabetische voetwondenpoli Diabetische voetwondenpoli DIABETISCHE VOETWONDENPOLI INLEIDING U heeft een verwijzing gekregen naar het spreekuur van de diabetische voetwondenpoli. Het spreekuur is bedoeld voor mensen met diabetes mellitus

Nadere informatie

Huidafwijkingen bij diabetes. J.C. Bijlmer Iest, dermatoloog RdGG WCS congres 24 november 2015

Huidafwijkingen bij diabetes. J.C. Bijlmer Iest, dermatoloog RdGG WCS congres 24 november 2015 Huidafwijkingen bij diabetes J.C. Bijlmer Iest, dermatoloog RdGG WCS congres 24 november 2015 Inleiding - DM: bloedvaten, zenuwen, ogen, nieren, huid - 50% patiënten krijgt vroeg of laat huidafwijkingen

Nadere informatie

Adviezen bij een diabetisch voetprobleem

Adviezen bij een diabetisch voetprobleem Adviezen bij een diabetisch voetprobleem Inleiding Deze folder geeft u informatie over het ontstaan en voorkomen van voetwonden bij suikerziekte (diabetes mellitus). Ook krijgt u advies over wat u kunt

Nadere informatie

Diabetische voetkliniek H. Hart Ziekenhuis Lier. Dr. Ingrid Schoemaker

Diabetische voetkliniek H. Hart Ziekenhuis Lier. Dr. Ingrid Schoemaker Diabetische voetkliniek H. Hart Ziekenhuis Lier Dr. Ingrid Schoemaker Diabetische voetkliniek H. Hart Ziekenhuis Lier Opgericht in januari 2001 Erkend door het RIZIV sinds 21 februari 2011 Eén n van de

Nadere informatie

Etalagebenen Claudicatio Intermittens

Etalagebenen Claudicatio Intermittens Etalagebenen Claudicatio Intermittens Wat wordt verstaan onder PAV Verschijnselen / Klachten Atherosclerose Risicofactoren Classificatie (Fontaine, Rutherford) Onderzoek Behandeling Veneus Vaatlijden Geen!

Nadere informatie

De diabetische voet en de Simm s classificatie

De diabetische voet en de Simm s classificatie De diabetische voet en de Simm s classificatie B. den Boogert * In 1988 publiceerde David Sims jr. samen met de Amerikaanse onderzoekers Peter Cavannagh en Jan Ulbrecht een artikel met de titel Risk factors

Nadere informatie

Praktijkgerichte scholing Wondbehandeling (02 november 2010) Transmurale scholing wondzorg. 2010 Alysis Zorggroep/STMG. Inhoud.

Praktijkgerichte scholing Wondbehandeling (02 november 2010) Transmurale scholing wondzorg. 2010 Alysis Zorggroep/STMG. Inhoud. Transmurale scholing wondzorg Esther van de Plasse Specialist ouderengeneeskunde Inhoud Anatomie huid Wondgenezing Infectie Acute wonden Chronische wonden - Veneus ulcus - Arterieel ulcus - Diabetisch

Nadere informatie

Voetcontrole bij de patiënt met diabetes mellitus uitgelicht

Voetcontrole bij de patiënt met diabetes mellitus uitgelicht ARTIKEL Voetcontrole bij de patiënt met diabetes mellitus uitgelicht Monique Gouw, medisch directeur en podotherapeut Podotherapeutisch Centrum RondOm te Leusden Elke praktijkondersteuner en praktijkverpleegkundige

Nadere informatie

Open been: vocht eruit, wond dicht

Open been: vocht eruit, wond dicht Open been: vocht eruit, wond dicht Vice Versa speciale editie voor doktersassistentes. 22 maart 2016 Stef Menting, Dermatologie, OLVG Oost Programma 17.30-18.30: soorten wonden en behandeling» Stef Menting

Nadere informatie

Diabetische Voetproblemen en behandeling Lieveke Luyckx Podoloog

Diabetische Voetproblemen en behandeling Lieveke Luyckx Podoloog Diabetische Voetproblemen en behandeling Lieveke Luyckx Podoloog Navorming diabetische voet 26 november Ekeren 2.1. Screening Inspectie van de volledige voet (huid, nagels, misvormingen) Opsporing sensorische

Nadere informatie

VAATLIJDEN IN DE PEDICUREPRAKTIJK

VAATLIJDEN IN DE PEDICUREPRAKTIJK VAATLIJDEN IN DE PEDICUREPRAKTIJK CONGRES WONDHERKENNING INGRID RUYS, DIABETESPODOTHERAPEUT 9 oktober 2012 WAT IS ARTERIEEL VAATLIJDEN? Systeemziekte Transient Ischaemic Attack TIA Ischaemisch herseninfarct

Nadere informatie

H.40021.0516. Wondzorgboek

H.40021.0516. Wondzorgboek H.40021.0516 Wondzorgboek Inleiding Voor u ligt het wondzorgboek van de Saxenburgh Groep. Het is een leidraad voor verpleegkundigen, artsen en andere hulpverleners bij de behandeling van uw wond. Met

Nadere informatie

Weet wat u doet bij de diabetische voet

Weet wat u doet bij de diabetische voet Weet wat u doet bij de diabetische voet Het is vervelend als u voetproblemen krijgt. Laat uw voeten regelmatig deskundig controleren. U voorkomt hiermee ernstige problemen. Uw podotherapeut weet raad.

Nadere informatie

De conservatieve en operatieve behandeling van de diabetische voet. J.P.S. Hermus, orthopaedisch chirurg

De conservatieve en operatieve behandeling van de diabetische voet. J.P.S. Hermus, orthopaedisch chirurg De conservatieve en operatieve behandeling van de diabetische voet J.P.S. Hermus, orthopaedisch chirurg Chirurgische interventies bij diabetische patiënten Orthopedische deformiteiten Hallux valgus Hallux

Nadere informatie

Ulcus van de onderste extremiteit. V.N.Chigharoe aios chirurgie

Ulcus van de onderste extremiteit. V.N.Chigharoe aios chirurgie Ulcus van de onderste extremiteit V.N.Chigharoe aios chirurgie Casus 55 jr meneer VG: DM 2(15 jr), HT, teenamputaties li voet, DM retinopathie Intoxicaties: roken+ Presenteert met een niet genezende ulcus

Nadere informatie

Transmurale Richtlijn Diabetische Voet

Transmurale Richtlijn Diabetische Voet Transmurale Richtlijn Diabetische Voet December 2012 e.v. Inleiding Om de kwaliteit van wondzorg in de regio Haaglanden te vergroten is onder verantwoordelijkheid van de Stichting Transmurale Zorg Den

Nadere informatie

Weet wat u doet bij de diabetische voet

Weet wat u doet bij de diabetische voet Weet wat u doet bij de diabetische voet Het is vervelend als u voetproblemen krijgt. Laat uw voeten regelmatig deskundig controleren. U voorkomt hiermee ernstige problemen. Uw podotherapeut weet raad.

Nadere informatie

Voetafwijkingen bij diabetes mellitus Diabetische voet

Voetafwijkingen bij diabetes mellitus Diabetische voet Voetafwijkingen bij diabetes mellitus Diabetische voet Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Algemeen 1 Wat is een diabetische voet? 1 Oorzaken diabetische voet 1 Het ontstaan van een

Nadere informatie

Ulcus cruris venosum. Otto Dankerlui Dermatoloog

Ulcus cruris venosum. Otto Dankerlui Dermatoloog Ulcus cruris venosum Otto Dankerlui Dermatoloog TweeSteden ziekenhuis Vestiging Tilburg Indeling Inleiding Epidemiologie Etiologie Symptomatologie Diagnostiek Inleiding Inleiding Oorzaken Ulcus Cruris

Nadere informatie

Diabetisch voetenspreekuur

Diabetisch voetenspreekuur Diabetisch voetenspreekuur Inleiding U bent verwezen naar het diabetisch voetenspreekuur. In deze folder leest u wat een diabetische voet is, wat u van het spreekuur kunt verwachten en wat u meeneemt naar

Nadere informatie

VOETZORGEN. Woensdag 15 april Jan van Herpen, kaderhuisarts DM2 Marlies Dennemann, podotherapeute René Ottens, podotherapeut

VOETZORGEN. Woensdag 15 april Jan van Herpen, kaderhuisarts DM2 Marlies Dennemann, podotherapeute René Ottens, podotherapeut VOETZORGEN Woensdag 15 april Jan van Herpen, kaderhuisarts DM2 Marlies Dennemann, podotherapeute René Ottens, podotherapeut Voetenzorg binnen OCE Onderzoek en classificaties van Simm s en zorgprofiel:

Nadere informatie

16.2 Chronische pijn extremiteit

16.2 Chronische pijn extremiteit 40-Chirurgie 16.2 01-06-2005 10:19 Pagina 317 317 16.2 Chronische pijn extremiteit P.J.E.H.M. Kitslaar Een 72-jarige vrouw wordt door de internist met spoed naar uw chirurgisch spreekuur doorgestuurd.

Nadere informatie

Diabetische voetwond

Diabetische voetwond Uw arts of specialist heeft u doorgestuurd naar de diabetische voetpolikliniek. In deze folder geven wij u informatie over uw voetwond en onze polikliniek. Uw persoonlijke situatie kan anders zijn dan

Nadere informatie

Oorzaken van voetwonden Wat kunt u zelf doen?

Oorzaken van voetwonden Wat kunt u zelf doen? Diabetische voet 1 Deze folder geeft u informatie over de Diabetische voet. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn dan beschreven. Diabetes Mellitus Is de officiële

Nadere informatie

Diabetische voetzorg

Diabetische voetzorg Diabetische voetzorg Leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker! Michel Boerrigter, diabetespodotherapeut Programma Theoretisch deel Zorgmodule Preventie Diabetische Voetulcera 2014 Perifeer arterieel

Nadere informatie

Diabetes, Total contact cast en de huid

Diabetes, Total contact cast en de huid Diabetes, Total contact cast en de huid Dr. Jan Rumbaut CNPV Torhout 23 februari2018 Diabetes in België 2001 -- 2011 : 319.000 -- 542.000 pt elk jaar +5 % verwachting in 2030 :1.3 miljoen + 65 j: 20 %

Nadere informatie

Total Contact Cast. Diabetesvoet problematiek. Diabetesvoet problematiek. Diabetesvoet problematiek. een behandeling in de DIABETESVOET PROBLEMATIEK

Total Contact Cast. Diabetesvoet problematiek. Diabetesvoet problematiek. Diabetesvoet problematiek. een behandeling in de DIABETESVOET PROBLEMATIEK een behandeling in de DIABETESVOET PROBLEMATIEK Freddy Maes verpl.. Gipsverbandmeester AZ St Jan - Brugge Combinatie van verschillende factoren die aanleiding geven tot: het ontstaan van wonden moeilijk

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. Wanneer moet je starten met voetcontrole bij kinderen en tieners met DM? 4. Voetverzorgingsadviezen voor kinderen en tieners met DM 5

INHOUDSOPGAVE. Wanneer moet je starten met voetcontrole bij kinderen en tieners met DM? 4. Voetverzorgingsadviezen voor kinderen en tieners met DM 5 INHOUDSOPGAVE Voorwoord 3 Wanneer moet je starten met voetcontrole bij kinderen en tieners met DM? 4 Voetverzorgingsadviezen voor kinderen en tieners met DM 5 Schoenadviezen voor kinderen en tieners met

Nadere informatie

Claudicatio intermittens

Claudicatio intermittens V-III Claudicatio intermittens Inleiding Deze richtlijnen betreffen alleen de arteriële claudicatio intermittens en niet de veneuze en neurogene claudicatio intermittens. Ze zijn gebaseerd op de consensus

Nadere informatie

Diabetische voetenpoli in het St. Anna Ziekenhuis

Diabetische voetenpoli in het St. Anna Ziekenhuis Diabetische voetenpoli in het St. Anna Ziekenhuis U bent verwezen naar de diabetische voetenpolikliniek van het St. Anna Ziekenhuis te Geldrop. Deze polikliniek is bedoeld voor mensen met diabetes en een

Nadere informatie

De voet snel en effectief ter hand genomen, alles draait om de Simm s classificatie. Gelijk maar een vraag! Simm s Klasse 0.

De voet snel en effectief ter hand genomen, alles draait om de Simm s classificatie. Gelijk maar een vraag! Simm s Klasse 0. De voet snel en effectief ter hand genomen, alles draait om de Simm s classificatie Gelijk maar een vraag! Vindt U dat type 2 diabetes patiënten zonder risicovoeten kunnen volstaan met minder uitgebreid

Nadere informatie

Conceptrichtlijn Diabetische voet

Conceptrichtlijn Diabetische voet 5 Conceptrichtlijn Diabetische voet 30 35 40 45 INITIATIEF Nederlandse Internisten Vereniging IN SAMENWERKING MET Nederlandse Vereniging voor Heelkunde Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen Nederlandse

Nadere informatie

Perifeer Arterieel Vaatlijden en het Aneurysma Aortae Abd.

Perifeer Arterieel Vaatlijden en het Aneurysma Aortae Abd. Perifeer Arterieel Vaatlijden en het Aneurysma Aortae Abd. CVRM-scholing 2010. Drs. Arno M. Wiersema Vaatchirurg, Boven-IJ ziekenhuis Amsterdam Inleiding Nieuwe standaard 2003. Verschil is: behandeling

Nadere informatie

Verklein de kans op het ontstaan/verergeren van vaatziekten

Verklein de kans op het ontstaan/verergeren van vaatziekten Chirurgie Verklein de kans op het ontstaan/verergeren van vaatziekten i Patiënteninformatie Tips en leefregels Slingeland Ziekenhuis Algemeen Vaatziekten ontstaan door het dichtslibben van slagaders als

Nadere informatie

Diabetes voetzorg in de organisatie

Diabetes voetzorg in de organisatie Diabetes voetzorg in de organisatie Prof Dr Randon C Dienst thoracale en vasculaire heelkunde, UZ Gent Verantwoordelijke diabetes voetkliniek UZ Gent Voorzitster commissie diabetische voet, Diabetes Liga

Nadere informatie

Diabetische voetkliniek. Paul Arnouts Frans Boonen. AZ Turnhout Campus Sint-Jozef Steenweg op Merksplas 44 2300 Turnhout

Diabetische voetkliniek. Paul Arnouts Frans Boonen. AZ Turnhout Campus Sint-Jozef Steenweg op Merksplas 44 2300 Turnhout Diabetische voetkliniek Paul Arnouts Frans Boonen AZ Turnhout Campus Sint-Jozef Steenweg op Merksplas 44 2300 Turnhout diabetes mellitus frequentste oorzaak van blindheid bij volwassen frequentste oorzaak

Nadere informatie

Voetklachten bij diabetes mellitus (suikerziekte)

Voetklachten bij diabetes mellitus (suikerziekte) Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Voetklachten bij diabetes mellitus (suikerziekte) z Voetklachten bij diabetes mellitus (suikerziekte) 1 Als u diabetes mellitus

Nadere informatie

Regionale Richtlijn Diabetische Voet Juni 2010

Regionale Richtlijn Diabetische Voet Juni 2010 Regionale Richtlijn Diabetische Voet Juni 2010 Zorgnetwerk Midden-Brabant Postbus 5048 5004 EA Tilburg Dr. Deelenlaan 9 5042 AD Tilburg Tel: (013) 465 73 55 Fax: (013) 536 88 00 Email: info@zmbr.nl 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Algemeen Doorverwijzing Verwijzing naar internist en overige specialisten Contracten pedicures en podotherapeuten...

Algemeen Doorverwijzing Verwijzing naar internist en overige specialisten Contracten pedicures en podotherapeuten... 5.2 Voetzorg Algemeen... 1 Doorverwijzing... 4 Verwijzing naar internist en overige specialisten... 5 Contracten pedicures en podotherapeuten... 5 Algemeen De gebruikelijke voetscreening wordt verricht

Nadere informatie

Het diabetisch voetulcus, preventie en behandeling

Het diabetisch voetulcus, preventie en behandeling Het diabetisch voetulcus, preventie en behandeling Van Waeyenberghe Pascal, Zaakvoerder Home Health Care-Wound Care bvba Definitie: De diabetische voet kan gedefinieerd worden als een geheel van voetafwijkingen

Nadere informatie

Wie werken er op de voetenpoli?

Wie werken er op de voetenpoli? Voetenpoli In verband met voetklachten bent u door uw huisarts of specialist doorverwezen naar de voetenpoli van Het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis in Dirksland. In deze folder vindt u informatie over de

Nadere informatie

Diabetische voet in gips: Het vergroot de mobiliteit, verlaagt de druk, vermindert het oedeem, verbetert de circulatie en beschermt tegen stoten.

Diabetische voet in gips: Het vergroot de mobiliteit, verlaagt de druk, vermindert het oedeem, verbetert de circulatie en beschermt tegen stoten. Diabetische voet in gips: Het vergroot de mobiliteit, verlaagt de druk, vermindert het oedeem, verbetert de circulatie en beschermt tegen stoten. Auteur: R. van der Most Vertaald/bijgewerkt: Nieuwsbrief:

Nadere informatie

Een zwarte hiel: decubitus of een diabetisch ulcus? Kasia Huisman

Een zwarte hiel: decubitus of een diabetisch ulcus? Kasia Huisman Een zwarte hiel: decubitus of een diabetisch ulcus? Kasia Huisman Diabetes mellitus een groot probleem. 371 miljoen mensen lijden aan diabetes Daarvan is 50% niet gediagnosticeerd, deze mensen weten dus

Nadere informatie

DiHAG-statement voetzorg. Inleiding

DiHAG-statement voetzorg. Inleiding DiHAG-statement voetzorg Secretariaat: p/a Nederlands Huisartsen Genootschap Mercatorlaan 1200 Postbus 3231 3502 GE Utrecht Tel. 030 2823500 Fax 030 2823501 E-mail: dihag@nhg.org www.dihag.nl KvK: 41261381

Nadere informatie

Richtlijn diabetische voetwond

Richtlijn diabetische voetwond WONDZORG Richtlijn diabetische voetwond Ketenwondzorg Zeeland B. Baars 24-1-2017 In dit document staan beschreven de afspraken die onderling gemaakt zijn met ADRZ, Huisartsen, Dermateam, Zorgstroom, Allerzorg,

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting - 133

Samenvatting. Samenvatting - 133 Samenvatting Het diabetische voet syndroom is een invaliderende en frequent voorkomende lange termijn complicatie van diabetes mellitus (DM). Het betreft een verscheidenheid aan afwijkingen van de voeten

Nadere informatie

Ongeveer een half procent van de volwassen bevolking krijgt op enig moment in zijn of haar leven een open been of ulcus cruris.

Ongeveer een half procent van de volwassen bevolking krijgt op enig moment in zijn of haar leven een open been of ulcus cruris. De Enkel-Arm index; Waarom, wanneer en hoe? Ongeveer een half procent van de volwassen bevolking krijgt op enig moment in zijn of haar leven een open been of ulcus cruris. Deze ulcera vaatlijden, andere

Nadere informatie

Richtlijn Diabetische Voet (in wording) NC Schaper, internist, MUMC+, Maastricht

Richtlijn Diabetische Voet (in wording) NC Schaper, internist, MUMC+, Maastricht Richtlijn Diabetische Voet (in wording) NC Schaper, internist, MUMC+, Maastricht Geen Financial disclosures Inhoud Richtlijn is nog in de maak (initiatiefnemer NIV en Orde) Wat wordt waarschijnlijk nieuw/

Nadere informatie

BEHANDELING VAN DE DIABETISCHE VOET

BEHANDELING VAN DE DIABETISCHE VOET BEHANDELING VAN DE DIABETISCHE VOET FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding U heeft een afspraak gekregen voor het diabetisch voetenspreekuur. In deze folder leest u wat een diabetische voet is, wat u van het spreekuur

Nadere informatie

Voetzorg bij diabetes mellitus: Wat kunt u zelf doen?!

Voetzorg bij diabetes mellitus: Wat kunt u zelf doen?! Voetzorg bij diabetes mellitus: Wat kunt u zelf doen?! 2 Diabetes mellitus is een ziektebeeld waarbij het evenwicht in de bloedsuikerspiegel verstoord is (suikerziekte). Veel mensen met diabetes mellitus

Nadere informatie

Diabetische voet. Chirurgie. Beter voor elkaar

Diabetische voet. Chirurgie. Beter voor elkaar Diabetische voet Chirurgie Beter voor elkaar 2 Inleiding Deze folder geeft u informatie over de diabetische voet. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn dan beschreven.

Nadere informatie

I N F O R M A T I E. o v e r diabetische voet

I N F O R M A T I E. o v e r diabetische voet I N F O R M A T I E o v e r diabetische voet Deze folder geeft informatie over de Diabetische voet. U moet zich realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn dan beschreven. Algemeen Diabetes

Nadere informatie

Diabetische voet. Transmuraal 30 oktober 2012 Den Haag. Ingrid Hulst, MA-ANP/ RVS vaatchirurgie/ diabetische voet

Diabetische voet. Transmuraal 30 oktober 2012 Den Haag. Ingrid Hulst, MA-ANP/ RVS vaatchirurgie/ diabetische voet Diabetische voet Transmuraal 30 oktober 2012 Den Haag Ingrid Hulst, MA-ANP/ RVS vaatchirurgie/ diabetische voet Inhoud Definitie, endo en exogene factoren Diagnostiek Behandeling en preventie 1 Definitie

Nadere informatie

LMN Zuid-West-Vlaanderen 1

LMN Zuid-West-Vlaanderen 1 iets met voeten te maken 3-jarige opleiding Paramedische discipline Officieel statuut sinds 2001 Alle mensen met klachten t.h.v. de voeten en t.h.v. de onderste ledematen Kinderen Geriatrische patiënten

Nadere informatie

- 1 - Decubitusbehandelprotocol

- 1 - Decubitusbehandelprotocol - 1 - Definitie Decubitus is de medische term voor doorliggen, dit betekent weefselversterf, veroorzaakt door de inwerking op het lichaam van druk-, schuif- en wrijfkrachten of een combinatie van deze

Nadere informatie

RVE-BCC-Z: Endocrinologie. Dit document is alleen geldig op de aangegeven printdatum, tenzij de volgende gegevens zijn ingevuld:

RVE-BCC-Z: Endocrinologie. Dit document is alleen geldig op de aangegeven printdatum, tenzij de volgende gegevens zijn ingevuld: Documentgegevens Titel Werkgebied Trefwoorden t.b.v. zoeken in Odin Diabetische voet, geïnfecteerd ulcus, aanvullende diagnostiek en behandeling RVE-BCC-Z: Endocrinologie - Dit document is alleen geldig

Nadere informatie