Permanente connectiviteit stimuleert gebruik openbare ruimte Amsterdamse publieke sfeer in tijden van sociale media

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Permanente connectiviteit stimuleert gebruik openbare ruimte Amsterdamse publieke sfeer in tijden van sociale media"

Transcriptie

1 VTS 3101 weg95_binnenvts25-1.xpr :58 Pagina 27 Permanente connectiviteit stimuleert gebruik openbare ruimte Amsterdamse publieke sfeer in tijden van sociale media Dr. J. Gadet Gemeente Amsterdam, hoofdplanoloog Dienst Ruimtelijke Ordening Amsterdam (DRO) Postbus 2758, 1000 CT Amsterda Dr. H. Smeets Gemeente Amsterdam, senior onderzoeker Bureau Onderzoek & Statistiek Amsterdam (O&S) Dit artikel is gebaseerd op het onderzoeksrapport Monitor Digitale Toepassingen 2012, 2 de meting (2012), dat O&S (Ellen Lindeman, Nienke Laan, Harry Smeets en Esther Jacobs) in opdracht van en samenwerking met de DRO heeft geproduceerd. In dit artikel worden de resultaten van de 2012 monitor Digitale Toepassingen gepresenteerd en vergeleken met de uitkomsten uit 2010 en De monitor gaat in op het gebruik van mobiele telefoons, digitale communicatiemiddelen en het gebruik van openbare ruimten, in het bijzonder parken. Smartphonebezit en gebruik nemen snel toe, evenals lidmaatschappen van sociale media. Met name door het exploderende gebruik van WhatsApp neemt de connectiviteit zowel in omvang als tijd sterk toe. De resultaten wijzen erop dat het aantal face to face contacten in de publieke sfeer stijgt. Het ruimtelijk beleid moet daarom gericht zijn op het accommoderen van deze face tot face contacten en het updaten van het voorzieningenniveau in parken, waaronder het aanbieden van WiFi. 1 Inleiding Het gebruik van de openbare ruimte is, ook in Amsterdam, de laatste jaren aan het veranderen. Er komen meer, zowel binnenlandse als buitenlandse, bezoekers naar Amsterdam en die maken samen met de bewoners intensiever gebruik van openbare ruimten als terrassen, pleinen, maar ook parken. Vooral binnen de Ring A10 wordt het daardoor in de openbare ruimte steeds drukker (Gadet en Smeets 2009, Gadet 2011). De intensivering van het gebruik van de openbare ruimte loopt parallel aan (snelle) ontwikkelingen op het gebied van de telecommunicatie. Een kenmerk hiervan is de paradox van de telecommunicatie : hoe groter de digitale contactmogelijkheden, hoe intensiever het aantal face to face contacten. De socioloog Castells wijst in dit verband op het groeiende belang van digitale connectiviteit: Permanent connectivity, not motion, is the critical thing (The Economist 2008). De snelle ontwikkeling op het gebied van telecommunicatie en digitale media uit zich de afgelopen jaren vooral in een grote opkomst van de smartphone i. Steeds meer mensen hebben hierdoor de mogelijkheid om het internet overal waar zij zijn, te gebruiken. Het CBS rapporteerde medio % mobiel gebruik onder internetters en dat is in een jaar tijd verdubbeld (21% in 2010). Deze ontwikkeling wordt volledig toegeschreven aan de toename van het smartphonebezit (The Economist 2008, CBS 2011). De applicaties op deze smartphones maken communicatie en vermaak efficiënter en laagdrempeliger. De smartphone wordt door velen ieder moment gebruikt wanneer daar even tijd voor is. De Dienst Ruimtelijke Ordening (DRO) verwacht dat deze permanente verbinding met de digitale wereld, zoals Castells het omschrijft, invloed heeft op het gebruik van de openbare ruimte - waaronder het onderhouden van sociale contacten en werken. Voor DRO is het vrijetijdstudies nummer 1, jaargang 31, 2013 I 27

2 VTS 3101 weg95_binnenvts25-1.xpr :58 Pagina 28 AMSTERDAMSE PUBLIEKE SFEER IN TIJDEN VAN SOCIALE MEDIA van belang om te weten wat die veranderingen inhouden, om te kunnen bepalen hoe de inrichting van de openbare ruimte daaraan tegemoet kan komen. Om de ontwikkelingen te kunnen volgen en na te kunnen gaan of de verwachtingen ten aanzien van de veranderingen in het gebruik van de openbare ruimte kloppen heeft O+S in opdracht van DRO drie keer onderzocht hoeveel Amsterdammers toegang hebben tot digitale middelen en hoe zij deze gebruiken. In dit artikel worden de resultaten van de 2012 monitor Digitale Toepassingen gepresenteerd en vergeleken met de uitkomsten uit 2010 en Centraal daarbij staan het bezit en gebruik van digitale middelen en toepassingen, alsmede de gevolgen met betrekking tot sociale contacten en werk. 2 Methode De monitor Digitale Toepassingen volgt het bezit en gebruik van digitale middelen en toepassingen, alsmede de gevolgen van het gebruik (in de openbare ruimte) voor sociale contacten en werk. In dit artikel staan de resultaten van de 2-meting centraal, maar wordt waar zinvol en mogelijk, ook verwezen naar de eerdere metingen. Uitgangspunt bij de metingen was niet representativiteit, maar inzicht krijgen in hoeverre digitale toepassingen bekend zijn. Daarvoor is gebruik gemaakt van het panel van O+S. Het is bekend dat de leden van dit panel meer dan gemiddeld interesse hebben in digitale ontwikkelingen/toepassingen. Dit veroorzaakt de oververtegenwoordiging van bepaalde groepen. Om enigszins tegemoet te komen aan de oververtegenwoordiging van hoge opleiding, hogere leeftijd en ondervertegenwoordiging van het aandeel allochtonen, is daarnaast gekozen voor een telefonische benadering van meer lager opgeleiden en meer allochtonen om ook een idee te krijgen van de bekendheid van dit soort toepassingen onder deze groepen. Meer dan representativiteit was monitoring het doel. Dat betekent dus dat onder behoud van een constant gehouden design en steekproef iets over de ontwikkeling verteld kan worden. Er heeft geen weging plaats gevonden. De respondenten van de monitor worden gevormd door Amsterdammers van 16 jaar en ouder. Om deze groep te bereiken bestaan de metingen uit twee onderdelen: online enquête onder het panel van O+S, telefonische enquête onder Amsterdammers. Van het O+S-panel zijn ongeveer Amsterdammers lid. Ongeveer de helft van het panel is benaderd voor deelname aan het onderzoek, panelleden. De leden van het panel wonen verspreid over de hele stad en zijn gemiddeld wat hoger opgeleid dan de telefonisch bereikte respondenten. Verder zijn ze meer betrokken bij en/of geïnteresseerd in Amsterdam en meer digitaal georiënteerd. Dat beïnvloedt natuurlijk de representativiteit. De bekendheid met nieuwe digitale toepassingen is in deze groep eerder aanwezig dan in andere groepen. Om toch een beeld te krijgen van wat er leeft onder minder hoogopgeleiden en allochtonen is daarnaast een aselecte telefonische steekproef getrokken over zowel vaste als mobiele telefoonnummers in Amsterdam om circa 400 geslaagde telefonische enquêtes te bewerkstelligen. Vanwege het monitoringdoel is dit design uit de 0-meting ook in de 1- en 2-meting gehandhaafd. 28 I vrijetijdstudies nummer 1, jaargang 31, 2013

3 VTS 3101 weg95_binnenvts25-1.xpr :58 Pagina 29 JOS GADET EN HARRY SMEETS Respons Het veldwerk voor de laatste monitor (2de meting) vond plaats van 19 september tot en met 8 oktober Het online invullen van de enquête nam gemiddeld 11 minuten in beslag, het afnemen van de telefonische enquête gemiddeld 17 minuten. In totaal deden mensen mee met het onderzoek. Online panel Van de benaderde panelleden hebben uiteindelijk mensen de enquête ingevuld. Dat komt neer op een respons van 58%. Bij de eerste meting was de respons 60% en bij de nulmeting 38%. De respondenten zijn relatief hoog opgeleid en overwegend autochtoon: 83% is van autochtone herkomst, 11% is van een andere westerse herkomst en 5% is van niet-westerse herkomst. De verdeling mannen-vrouwen is nagenoeg gelijk (52% versus 48%) en de gemiddelde leeftijd is afgerond 53 jaar. Het gaat hier dus om een groep hoog opgeleide, autochtone en wat oudere mensen. Telefonische enquête Er zijn 409 telefonische enquêtes verzameld (29%). De respondenten hebben een gemiddelde leeftijd van afgerond 53 jaar. Er hebben vrijwel evenveel mannen (206) als vrouwen (203) aan de telefonische enquêtes meegedaan. Ook hier gaat het bij de meerderheid om autochtonen (71%), maar het aandeel allochtonen in deze groep is groter dan bij het panel. Bijna drie van de tien respondenten (28%) hebben een niet-nederlandse achtergrond (eerste meting 23%), 17% een niet-westerse en 11% een westerse. Vragenlijst In de nulmeting ging het specifiek over het gebruik van digitale telecommunicatiemiddelen en de effecten daarvan op het gebruik van Amsterdamse parken, in de 1-meting en deze 2- meting meer om het gebruik van deze middelen in het algemeen. In grote lijnen is in gevraagd: wat voor communicatiemiddelen gebruikt men voor het onderhouden van contacten? hoe vaak gebruikt men deze middelen? hoe kwam het laatste face to face contact tot stand? wat voor telefoon heeft men? waarvoor gebruikt men de telefoon: hoe vaak, en waar doet men dat? van welke sociale netwerken is men lid: hoe vaak en waar gebruikt men (welke) sociale netwerken? werkt men in publieke gelegenheden met digitale middelen: hoe vaak en waar? kent men recente digitale toepassingen zoals Mobile Tagging, Layar en RFID en gebruikt men die iii? wat zijn (de verwachtingen over) de effecten van digitale toepassingen op de eigen sociale contacten? Aan de vragenlijst van de 1-meting is in 2012 een aantal vragen toegevoegd, te weten: op welke wijze wordt Twitter gebruikt, Facebook en Linkedin? hoe vaak maakt men gebruik van de verschillende mogelijkheden om face to face afspraken te maken? wat zijn de effecten van sociale media op (face to face) sociale contacten? vrijetijdstudies nummer 1, jaargang 31, 2013 I 29

4 VTS 3101 weg95_binnenvts25-1.xpr :58 Pagina 30 AMSTERDAMSE PUBLIEKE SFEER IN TIJDEN VAN SOCIALE MEDIA op welke plekken heeft men (face to face) contacten (welke parken, wel/niet in eigen buurt)? extra vragen over de eigen bezigheden (waar, in welke sector, wel/niet volgens principes Nieuwe Werken iv? In dit artikel worden gegevens van 2012, 2011 en 2010 voor zover mogelijk met elkaar vergeleken. 3 Resultaten Bezit mobiele telefoon met internet, incl. smartphone, verder toegenomen Bijna alle respondenten bezit een mobiele telefoon (figuur 1). De vier procent zonder mobiele telefoon zijn vooral ouderen. Het aandeel dat een mobiele telefoon heeft met toegang tot internet is verder toegenomen tussen 2011 en Dit gaat vooral om smartphones. Vooral jonge, hoog opgeleide mannen hebben vaak een smartphone, maar het bezit is ook toegenomen onder ouderen. Gebruik internet en apps neemt toe De mobiele telefoon (inclusief smartphone) wordt door de respondenten nog steeds het vaakst gebruikt om te telefoneren en sms en, maar dit aandeel is wel licht gedaald (figuur 2). Het gebruik van chatapplicaties is het sterkst toegenomen, alsmede het gebruik van apps in het algemeen, sociale netwerken en betaalapps. Het internetgebruik op de telefoon is toegenomen naar 68%. Ruim driekwart van de respondenten gebruikt internet dagelijks en ruim een derde gebruikt internet de gehele dag door. Een meerderheid (78%) heeft een of meerdere communicatieapps op zijn telefoon, zoals Figuur 1. Kerngetallen bezit mobiele telefoons, (procenten) 30 I vrijetijdstudies nummer 1, jaargang 31, 2013

5 VTS 3101 weg95_binnenvts25-1.xpr :58 Pagina 31 JOS GADET EN HARRY SMEETS Figuur 2. Kerngetallen gebruik van functie met daarvoor geschikte mobiele telefoons, 2011 en 2012 (procenten) WhatsApp en Skype. Het aandeel van Ping is fors teruggelopen, van 11% in 2011 naar 5% in Toenemende populariteit tablets De digitale/internet toepassingen van de mobiele telefoon worden het vaakst overal gebruikt (zie tabel 1). Met overal wordt hier bedoeld dat de respondenten geen onderscheid maken naar een specifieke categorie. De overige respondenten beperken hun gebruikstoepassing tot een specifieke plek. Ook thuis, op het werk of in een openbare ruimte komt vaak voor. v De populariteit van mobiel internet zien we niet alleen terug in het gebruik van mobiele telefoons. Twee derde van de ondervraagden heeft een laptop en ruim een kwart een tablet. Tabel 1. Waar gebruikt u de toepassing...? 2012 (onder gebruikers daarvan, procenten) googelen/ sociale internet applicaties chatten netwerken (n=692) (n=688) (n=586) (n=571) (n=449) overal thuis op mijn werk openbare ruimte, buiten horecagelegenheden overige openbare ruimte openbaar vervoer op vakantie overig vrijetijdstudies nummer 1, jaargang 31, 2013 I 31

6 VTS 3101 weg95_binnenvts25-1.xpr :58 Pagina 32 AMSTERDAMSE PUBLIEKE SFEER IN TIJDEN VAN SOCIALE MEDIA Figuur 3. Kerngetallen sociale contacten, 2011 en 2012 (percentage respondenten) De populariteit van tablets is toegenomen: in 2011 had 17% van de ondervraagden een tablet, in 2012 gaat dit om 27%. Mensen die een mobiele telefoon met internet hebben, beschikken ook vaker over een tablet en/of laptop. Dit zijn vooral hoger opgeleiden en jongeren. Driekwart van de ondervraagden (73%) beschikt bovendien over een pc. Sociale contacten nog vooral face to face Bijna alle respondenten gebruiken inmiddels één of meerdere digitale communicatiemiddelen zoals of andere internettoepassingen voor het onderhouden van zijn/haar sociale contacten (figuur 3). Fysieke contacten worden nog het vaakst geregeld door te telefoneren of te en. De sociale contacten vinden nog steeds vooral face to face plaats (61%) of in combinatie met gebruik van de sociale media (32%, niet in figuur). Effecten sociale media op sociale contacten Een kwart van de respondenten meent dat de fysieke sociale contacten toenemen als gevolg van de sociale media. De helft van de gebruikers meent dat de sociale contacten hetzelfde blijven en slechts 2% meent dat ze afnemen. Dit verschilt nauwelijks van de resultaten in Zeven van de tien lid van sociale netwerken Evenals in 2011 zijn bijna zeven van de tien respondenten lid van één of meer sociale netwerken. Meestal gaat het om Facebook of LinkedIn. Een vijfde deel is lid van Twitter. Hyves laat als enige sociale netwerk een afname zien in de lidmaatschappen: van 18% naar 12% in Twitter wordt voornamelijk gebruikt om te weten wat er speelt of om het nieuws te volgen, Facebook om met vrienden in contact te zijn en LinkedIn om te netwerken. 32 I vrijetijdstudies nummer 1, jaargang 31, 2013

7 VTS 3101 weg95_binnenvts25-1.xpr :58 Pagina 33 JOS GADET EN HARRY SMEETS Figuur 4. Kerngetallen lid van sociale netwerken, 2011 en 2012 (percentage respondenten) Toenemend gebruik Facebook en Twitter Facebook wordt het meest intensief gebruikt: zes van de tien leden gebruiken het dagelijks. Dat geldt voor vier van de tien Twitter-gebruikers. Dat is meer dan in LinkedIn wordt het vaakst wekelijks of maandelijks gebruikt. Hyves wordt niet intensief gebruikt door de leden (5% dagelijks). Hyves en LinkedIn worden minder frequent gebruikt dan in Ruim de helft van de respondenten (56%) gebruikt sociale netwerken als applicatie op de telefoon ( %). Driekwart van de mensen die daartoe de mogelijkheid hebben, gebruiken een app voor Twitter, zeven van de tien bij Facebook, zes van de tien bij LinkedIn en twee van de tien bij Hyves. Het app-gebruik onder LinkedIn leden is sterk gestegen. Met uitzondering van Hyves en LinkedIn worden de sociale netwerken vaak overal gebruikt. Het aandeel dat de sociale netwerken overal gebruikt is toegenomen, het sterkst bij Facebook. Drie van de tien respondenten denken in de toekomst zeker of misschien (meer dan nu) gebruik te gaan maken van sociale netwerken. Onder de leden geldt dat voor vier van de tien. Dit is gelijk aan in Communicatie-applicaties populairder, vooral WhatsApp Bijna acht van de tien respondenten met een daarvoor geschikte telefoon (n=958, 78%) hebben een of meerdere mobiele communicatie-applicaties erop staan. In de vorige meting van 2011 gold dat nog voor zes van de tien (61%). Zeven van de tien hebben WhatsApp en drie van de tien Skype. Overige-communicatie applicaties worden veel minder vaak genoemd: 5% Ping, 9% Viber en 1% XMS. Het gebruik van WhatsApp is in vergelijking met 2011 sterk toegenomen (van 48 naar 70%) en ook Viber en Skype namen toe, terwijl Pingen afnam (zie tabel 2). Tabel 2. Gebruik communicatie applicaties, 2011 en 2012 (percentage respondenten met een daarvoor geschikte telefoon) WhatsApp Skype Ping 11 5 Viber 5 9 XMS 1 1 geen 39 8 vrijetijdstudies nummer 1, jaargang 31, 2013 I 33

8 VTS 3101 weg95_binnenvts25-1.xpr :58 Pagina 34 AMSTERDAMSE PUBLIEKE SFEER IN TIJDEN VAN SOCIALE MEDIA Jongere respondenten hebben veel vaker communicatie-apps dan ouderen met een daarvoor geschikte telefoon. Zo heeft 92% van de jarigen een dergelijke app tegenover 61% van de 60-plussers. De verschillen zijn het grootst bij WhatsApp: 91% onder jarigen, tegenover 45% onder 60-plussers. Viber is ook een typisch jongeren app: 17% van de jarigen heeft dat, tegenover 9% gemiddeld. Skype is iets voor alle leeftijden, de leeftijdsgroepen verschillen niet in het bezit van een Skype applicatie. Daarnaast hebben vrouwen wat vaker een communicatie applicatie (82% van diegenen met een daarvoor geschikte telefoon) dan mannen (75%), vooral WhatsApp (respectievelijk 76% en 64%). WhatsApp wordt door twee derde van de gebruikers dagelijks gebruikt. Dat gold in 2011 voor de helft van de gebruikers. Ping wordt, evenals vorig jaar, door de helft van de gebruikers dagelijks gebruikt. Skype en Viber worden veel minder intensief gebruikt. Drie van de tien werken in de openbare ruimte, even veel als in 2011 Drie van de tien ondervraagden (29%) werken wel eens in een openbare ruimte: 18% doet dat buiten, 20% in een horecagelegenheid en 14% in overige openbare ruimten, bijvoorbeeld in de bibliotheek. (Omdat veel respondenten dat op meerdere openbare plekken doen, is de som van de percentages groter dan 29). Het vaakst gebeurt dat met smartphone, pen en papier of een laptop. Meestal wordt er één keer of enkele keren per maand in een publieke gelegenheid gewerkt (41%), maar frequenter komt ook vaak voor (38% wekelijks of (bijna) dagelijks). Het aandeel werkende respondenten in de openbare ruimte neemt af met de leeftijd(categorie), maar de verschillen zijn in 2012 vergeleken met een jaar eerder wat afgenomen. Figuur 5. Hoe vaak maakt u gemiddeld gebruik van...? 2012 (onder gebruikers, procenten) 34 I vrijetijdstudies nummer 1, jaargang 31, 2013

9 VTS 3101 weg95_binnenvts25-1.xpr :58 Pagina 35 JOS GADET EN HARRY SMEETS Tabel 3 Werken in de openbare ruimte naar leeftijdsgroepen, 2011 en 2012 (procenten) totaal 2011 totaal jaar jaar jaar jaar totaal De respondenten die werken in de openbare ruimte zijn hoog opgeleid, niet gebonden aan een vaste werkplek en werken volgens het principe van het Nieuwe Werken. Daarnaast gaat het vooral om respondenten met een baan in de creatieve zakelijke dienstverlening, media en ICT dienstverlening en de kunst/cultuursector. Bekendheid Mobile Tagging neemt verder toe, gebruik niet De bekendheid van Mobile Tagging (bijvoorbeeld door middel van een QR-code) is redelijk groot en is ook ten opzichte van 2011 toegenomen. De toepassingen Layar en RFID zijn minder bekend (rond een derde) en nauwelijks toegenomen sinds Bij alle toepassingen hebben de smartphonebezitters een voorsprong. Bijna de helft van de respondenten geeft aan in de toekomst zeker of misschien gebruik te zullen maken van deze toepassingen. Smartphonebezitters geven dit veel vaker aan dan mensen zonder smartphone. Deze resultaten wijken niet af van die in Het regelmatig gebruik van deze toepassingen is nauwelijks veranderd ten opzichte van de meting in Van 2010 op 2011 zagen we wel een toename in het gebruik. Beschikbaarheid WiFi werkt stimulerend Vier van de tien respondenten geven aan locaties (vaker) te zullen bezoeken als er een gratis en volledige WIFI dekking zal zijn; 19% zal dat zeker doen, 22% misschien. De helft zal dat niet doen en 6% weet het niet. Figuur 6 Kerngetallen digitale toepassingen, 2011 en 2012 (percentage smartphonebezitters) vrijetijdstudies nummer 1, jaargang 31, 2013 I 35

10 VTS 3101 weg95_binnenvts25-1.xpr :58 Pagina 36 AMSTERDAMSE PUBLIEKE SFEER IN TIJDEN VAN SOCIALE MEDIA Figuur 7 Vaker locatie bezoeken in de openbare ruimte als daartoe meer mogelijkheden zijn in 2012 (procenten) Van de mensen die overwegen om openbare ruimten (vaker) te bezoeken als er WIFI is (n=719), zouden ruim zes van de tien (63%) er ook eventueel (vaker) gaan werken. Figuur 8 Vaker werken op locatie in de openbare ruimte als daartoe meer mogelijkheden zijn in 2012 (procenten) Over digitale connectiviteit en ruimtelijke contractie In de meting van 2012 is de vraag gesteld waar de via de mobiele telefoon gemaakte afspraken buitenshuis (in de publieke ruimte) plaatsvinden. De gedachte is namelijk dat permanente connectiviteit leidt tot afspraken op leuke plekken ( waar wat te doen is ) (The Economist 2008, 2010; Gadet 2011). De resultaten wijzen erop dat het levendige deel van de stad Amsterdam, het gebied binnen de Ring A10, met een veelheid en veelsoortigheid aan interne (bijvoorbeeld horeca of bibliotheken) en externe ontmoetingsplekken (parken, pleinen) de fysieke plek is waar toenemende digitale connectiviteit mensen naar toe brengt (60%). Tabel 4: Waar in de stad vinden sociale contacten buitenshuis gemaakt via mobiele telefoon voornamelijk plaats? 2012 (n=1519) in mijn buurt 22 in de buurt van mijn werk 3 elders binnen de ring A10 in Amsterdam 60 elders buiten de ring A10 in Amsterdam 6 buiten Amsterdam 7 weet niet, geen antwoord 2 totaal I vrijetijdstudies nummer 1, jaargang 31, 2013

11 VTS 3101 weg95_binnenvts25-1.xpr :59 Pagina 37 JOS GADET EN HARRY SMEETS 4 Conclusies en discussie Er zijn een aantal interessante bevindingen uit de resultaten te destilleren. De eerste is dat de connectiviteit onder de respondenten sterk toegenomen is, en dat die waarschijnlijk (naar eigen zeggen) nog verder zal toenemen. De tweede is dat het gebruik van (gratis) WhatsApp geëxplodeerd is. Een verband tussen deze twee lijkt aannemelijk. Vervolgens is gebleken dat smartphones en tablets overal gebruikt worden, dus ook (in toenemende mate) in de openbare ruimte buiten horeca en dergelijke. Een andere belangrijke constatering is dat de bekendheid van Mobile Tagging, Layar en RFID niet noemenswaardig is toegenomen. Ze lijken over hun hoogtepunt heen en hebben (tot nu toe) niet voldaan aan de hoge verwachtingen ervan (The Economist 2008). Ook blijkt dat de beschikbaarheid van WiFi naar zeggen van de respondenten het opzoeken van een locatie met WiFi, stimuleert. Tenslotte blijkt dat de aantrekkelijke delen van de stad, in Amsterdam het gebied dat in de volksmond binnen de Ring genoemd wordt, de digitaal met elkaar verbonden respondenten uitlokt tot daadwerkelijke face to face contacten (Overigens is dat gebied meer precies begrensd door de Ringweg A10 en ten zuiden van het IJ). Dit lijkt in lijn met de constatering eerder gedaan in The Economist (2008) dat the next big wave of social networking will revolve around mobile phones and the places that people take them to. In het laatste deel van dit artikel willen we graag starten met een discussie over de consequenties van deze resultaten. We willen hierbij de relatie leggen met een wezenlijk thema voor de ruimtelijke ordening in tijden van economische transitie: de transitie van een industrieel-dienstverlenende naar een specifieke (creatieve) kenniseconomie. In een kenniseconomie draait het om interactie en zijn interactiemilieus doorslaggevende vestigingsfactoren (zie bijvoorbeeld Gadet 2011, Glaeser 2011 en Engelsdorp Gastelaars et al. 2006). In een kennisstad als Amsterdam zijn openbare ruimten de meest toegankelijke plekken om anderen en andersdenkenden te ontmoeten. Daar doet men nieuwe ideeën op en wisselt men kennis het snelst uit. Voor het toenemend aantal zzp-ers (zelfstandigen zonder personeel) is de openbare ruimte ook nog eens letterlijk het kantoor waar men klanten of anderen ontmoet. Kortom, stedelijke openbare ruimten en gelegenheden zijn de productiemilieus van de nieuwe economie (zie Gadet 2011, Gadet en Van Zanen 2006; Glaeser 2011; Van Zanen 2006; Engelsdorp Gastelaars et al. 2006; Florida 2002). Het gebruik van de openbare ruimte als productiemilieu wordt vergemakkelijkt door de hoge vlucht die de toepassingsmogelijkheden van smartphones nemen. Men is niet alleen constant in contact met anderen, maar plukt ook alle documenten, portfolio s, presentaties en dummy s vanuit het park, de bibliotheek, het café, Coffee Company of vanaf het terras uit de lucht. De concentratie van creatieve en kennisbedrijvigheid binnen de Ring spreekt wat dit betreft boekdelen. Een concentratie die in rap tempo intensiveert en gestaag uitdijt. Kortom, de urban fabric is een productiemilieu van onschatbare waarde (Gadet 2011, Glaeser 2011, Van Zanen 2006). Daarbij is WiFi in de openbare ruimte geen overbodige luxe. De al eerder gememoreerde constatering in The Economist onderbouwt een verdere vergroting van publiek toegankelijke WiFi: plekken in de stad waar de toegang tot het net mogelijk is, zullen in belang toenemen! Het toenemend bezit en gebruik van smartphones gaat gepaard met toenemend gebruik en vrijetijdstudies nummer 1, jaargang 31, 2013 I 37

12 VTS 3101 weg95_binnenvts25-1.xpr :59 Pagina 38 AMSTERDAMSE PUBLIEKE SFEER IN TIJDEN VAN SOCIALE MEDIA bezit van tablets. Waar smartphones door het telefonische netwerk per definitie verbonden zijn met het web, geldt dat voor tablets zonder 3G-abonnement niet zonder meer. Tablets zijn op dit moment veel meer dan smartphones afhankelijk van WiFi in de openbare ruimte. Dat geldt natuurlijk in nog sterkere mate voor laptops. In het parkenbeleid dat de centrale stad Amsterdam in samenwerking met de stadsdelen ontwikkelt en uitvoert, wordt nu gekeken of en welke parken WiFi-dekking moeten krijgen en hoe dit gefinancierd moet worden. Het Westerpark en het Oosterpark zijn inmiddels voorzien van WiFi. Niet alleen digitale ontwikkelingen spelen in dit vraagstuk een rol. Ook de toenemende stroom bewoners naar Amsterdam heeft invloed. De vraag naar woningen is vele malen groter dan het (nieuw te bouwen) aanbod. Hierdoor neemt het aantal personen per huishouden (met name jonge hoog opgeleide huishoudens) weer toe, en daarmee het gemiddeld woonoppervlak per persoon af (zie o.a. Sleurink 2012). Dat brengt een toenemend gebruik van de openbare ruimte met zich mee. Zo is het bezoek aan (Amsterdamse) parken geëxplodeerd (Gadet & Smeets 2009). Met de permanente connectiviteit is hiermee de vraag naar aantrekkelijke en WiFi-toegankelijke publieke plekken manifester dan ooit. In de recente Structuurvisie 2040 en het in ontwikkeling zijnde Strategisch Plan van de gemeente Amsterdam speelt deze constatering geen rol aan de zijlijn meer. Het is een ankerpunt in ruimtelijk beleid geworden. Literatuur CBS (2011) Mobiel Internet fors toegenomen. Persbericht 25 oktober Economist (2008) The new oases. Nomadism changes buildings, cities and traffic. In: The Economist Special Report: Nomads at last. London: The Economist, April 12th Economist (2010) Yammering away at the office: A distraction or a bonus? In: The Economist Jan 28th 2010: A special report on social networking. Engelsdorp Gastelaars, R., van & D. Hamers (2006) De nieuwe stad. Stedelijke centra als brandpunten van interactie. Den Haag: Ruimtelijk Planbureau. Florida, R. (2003) The Rise of the Creative Class, and how it is Transforming Work, Leisure, Community and Everyday Life. New York. Gadet, J. (2011) Terug naar de stad. Geografisch portret van Amsterdam. Amsterdam: SUN Trancity. Gadet J. & H. Smeets (2009) Het Grote Groenonderzoek. In: Plan Amsterdam nr. 3 Jrg Amsterdam: Dienst Ruimtelijke Ordening. Gadet, J. & K. van Zanen (2006) Succesvolle vestigingsplekken. Aantrekkende stadsmilieus voor de creatieve kenniseconomie. In: Plan Amsterdam, Jrg nr. 3. Amsterdam: Dienst Ruimtelijke Ordening. Gemeente Amsterdam (2011) Structuurvisie Amsterdam Economisch sterk en duurzaam. Amsterdam: DRO. Glaeser, E. (2011) Triumph of the City. How Our Greatest Invention Makes Us Richer, Smarter, Greener, Healthier, and Happier. New York: The Penguin Press. Lindeman, E., N. Laan, H. Smeets & E. Jacobs (2012) Monitor Digitale Toepassingen 2012, 2de meting. Amsterdam: Bureau Onderzoek & Statistiek. Sleurink, M. (2012) The transformation of the Amsterdam housing market and how young adults respond to declined access to housing. Amsterdam: UvA (Master Thesis). Zanen, K. van (2006) Productiemilieus van de creatieve industrie in Amsterdam. Amsterdam: DRO. 38 I vrijetijdstudies nummer 1, jaargang 31, 2013

13 VTS 3101 weg95_binnenvts25-1.xpr :59 Pagina 39 JOS GADET EN HARRY SMEETS Noten i Een smartphone is een mobiele telefoon met de mogelijkheid tot internet en het gebruiken van verschillende (communicatie) applicaties. Een smartphone is een combinatie tussen een laptop en een telefoon. ii Daarvan hebben 70 personen de vragenlijst niet volledig ingevuld. iii Mobile Tagging is het met een mobiele telefoon scannen van een speciale code. Layar is een toepassing die werkt op de techniek van Augmented Reality (AR), of virtuele realiteit. Deze techniek voegt extra informatie toe aan het beeld van de werkelijkheid. RFID staat voor Radio Frequency Identification en is een techniek waarmee informatie kan worden opgeslagen en afgelezen van zogenaamde RFID-tags. Deze tags kunnen worden aangebracht in objecten en zenden radiosignalen uit. Deze signalen kunnen worden opgevangen door een ontvanger. RFID-tags kunnen worden gebruikt als persoonlijke chip, waarmee informatie op bepaalde plaatsen kan worden verzonden naar een ontvanger, die deze informatie doorstuurt naar het internet. iv Het Nieuwe Werken houdt kort gezegd in dat door de toegenomen digitale mogelijkheden de werknemer onafhankelijker wordt van een vaste werkplek waardoor andere locaties als werkplek worden gebruikt zoals cafés e.d. (Third Places) en de eigen woning (thuiswerken). Dit houdt ook in dat werktijd, vrije tijd en privé-tijd meer in elkaar overvloeien. v Door een wijziging in de antwoordcategorieën bij deze vraag, met name de toevoeging van de mogelijkheid overal, zijn de resultaten van deze vraag niet met de voorgaande metingen te vergelijken. vrijetijdstudies nummer 1, jaargang 31, 2013 I 39

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Projectnummer: 10203 In opdracht van: Dienst Infrastructuur, Verkeer en Vervoer drs. Merijn Heijnen dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL

Nadere informatie

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen nen geven veel vaker leiding dan vrouwen Astrid Visschers en Saskia te Riele In 27 gaf 14 procent van de werkzame beroepsbevolking leiding aan of meer personen. Dit aandeel is de afgelopen jaren vrijwel

Nadere informatie

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29%

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29% 26 DISCRIMINATIE In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het vóórkomen en melden van discriminatie in Leiden en de bekendheid van en het contact met het Bureau Discriminatiezaken. Daarnaast komt aan de orde

Nadere informatie

Gemiddeld gebruik van internet via verschillende media, in procenten (meer antwoorden mogelijk) 52% 37% 0% 20% 40% 60% 80% 100%

Gemiddeld gebruik van internet via verschillende media, in procenten (meer antwoorden mogelijk) 52% 37% 0% 20% 40% 60% 80% 100% 6 GEBRUIK VAN INTERNET EN SOCIAL MEDIA De gemeente is benieuwd of alle bewoners beschikking hebben over en gebruik maken van internet en van social media en of men belemmerd wordt als het gaat om informatie

Nadere informatie

Resultaten internetpanel Dienst Regelingen

Resultaten internetpanel Dienst Regelingen Resultaten internetpanel Dienst Regelingen Resultaten peiling 15: gebruik social media juli 2012 1. Inleiding Tussen 1 juni en 10 juni konden panelleden van het internetpanel Dienst Regelingen een peiling

Nadere informatie

Gebruik mobiele apparaten

Gebruik mobiele apparaten Rapport onderzoek Gebruik mobiele apparaten creative studio 1. Voorwoord Wij, Pascal Usmany en Britt Vreeswijk zijn beide werkzaam in de communicatie. Pascal is eigenaar van Drop Alive Creative Studio

Nadere informatie

Rapportage onderzoek communicatie en informatie. communicatiemiddelen en informatievoorziening van bibliotheken. de Bibliotheek Deventer

Rapportage onderzoek communicatie en informatie. communicatiemiddelen en informatievoorziening van bibliotheken. de Bibliotheek Deventer voor bibliotheken Rapportage onderzoek communicatie en informatie De mening van klanten over de communicatiemiddelen en informatievoorziening van bibliotheken de Bibliotheek Deventer Inhoud Beschrijving

Nadere informatie

Het profiel van West

Het profiel van West Het profiel van West Digitaal Panel West 6 e panelmeting In opdracht van: Stadsdeel West Projectnummer: 11247 Jannes ten Berge Rogier van der Groep Esther Jakobs Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Verleden en toekomst in Oud-West

Verleden en toekomst in Oud-West Verleden en toekomst in In mei 009 is aan de panelleden van stadsdeel gevraagd naar hun mening over de ontwikkelingen die in het stadsdeel zichtbaar zijn. Deze ontwikkelingen betreffen onder andere inkomsten,

Nadere informatie

Gescheiden inzameling plastic afval

Gescheiden inzameling plastic afval Gescheiden inzameling plastic afval Evaluatie pilots en meting draagvlak onder bewoners Projectnummer: 10152 In opdracht van: de Samenwerkende Reinigingsdiensten Gemeente Amsterdam Nienke Laan MSc drs.

Nadere informatie

De Popularisering van het Internet in Nederland Trendrapport Internetgebruik 2011

De Popularisering van het Internet in Nederland Trendrapport Internetgebruik 2011 De Popularisering van het Internet in Nederland Trendrapport Internetgebruik 2011 Prof. Dr. Jan A.G.M. van Dijk Vakgroep Media, Communicatie en Organisatie Trendrapport Computer en Internetgebruik 2010

Nadere informatie

Grootste longitudinale studie

Grootste longitudinale studie Grootste longitudinale studie SOCIAL MEDIA IN NEDERLAND 2013 2 / 48 Bijlagen Resultaten de Woningstichting Uitgelicht: 3 doelgroepen Uitgelicht: vertrouwen en social media Uitgelicht: Facebook en Twitter

Nadere informatie

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder allochtone Nederlanders

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder allochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder allochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder allochtonen 1) Integratiecampagne

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Trends in Digitale Media december 2014. SPOT publicatie GfK onderzoek in samenwerking met KVB SMB, PMA, RAB, en SPOT

Trends in Digitale Media december 2014. SPOT publicatie GfK onderzoek in samenwerking met KVB SMB, PMA, RAB, en SPOT Trends in Digitale Media december 2014 SPOT publicatie GfK onderzoek in samenwerking met KVB SMB, PMA, RAB, en SPOT TV kijken via smartphone 75% gegroeid Vorig jaar december concludeerde SPOT dat TV kijken

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek

Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB09-068 27 oktober 2009 9.30 uur www.cbs.nl Consument koopt graag via internet Driekwart internetgebruikers koopt online Gemak en flexibiliteit belangrijkste

Nadere informatie

RESULTATEN Hieronder volgt de samenvatting van de resultaten.

RESULTATEN Hieronder volgt de samenvatting van de resultaten. Lezersonderzoek 2015 Het lezersonderzoek is gehouden in het Delft Internet Panel (DIP). Daarnaast is er een steekproef getrokken voor respondenten met achtergrondgegevens, die minder vaak in het DIP voorkomen.

Nadere informatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie Hoofdstuk 24 Financiële situatie Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Zes op de tien Leidenaren zijn bekend

Nadere informatie

Digitaal Panel West. Meting 9: Buurtgericht Werken II en cultuuraanbod in West. In opdracht van: Stadsdeel West. Projectnummer: 13074

Digitaal Panel West. Meting 9: Buurtgericht Werken II en cultuuraanbod in West. In opdracht van: Stadsdeel West. Projectnummer: 13074 Digitaal Panel West Meting 9: Buurtgericht Werken II en cultuuraanbod in West In opdracht van: Stadsdeel West Foto: E. van Eis, 2008 Projectnummer: 13074 Rogier van der Groep Esther Jakobs Bezoekadres:

Nadere informatie

Programma Impact ICT

Programma Impact ICT Centraal Bureau voor de Statistiek Programma Impact ICT Onderzoeksrapport nr. 5 Medegefinancierd door het Ministerie van Economische Zaken en Prima SOCIALE MEDIA: GEBRUIK EN GEBRUIKERS Simon van den Bighelaar

Nadere informatie

Onderzoek Inwonerspanel: Geinbeat (Cityplaza) Festival

Onderzoek Inwonerspanel: Geinbeat (Cityplaza) Festival 1 (12) Onderzoek Inwonerspanel: Auteur Tineke Brouwers Respons onderzoek Op 26 maart kregen de panelleden van 18 jaar en ouder (1.155 personen) een e-mail met de vraag of zij digitaal een vragenlijst over

Nadere informatie

Moving Pictures: second screen en schermvoorkeur

Moving Pictures: second screen en schermvoorkeur Moving Pictures: second screen en schermvoorkeur Televisiekijken is een sociale activiteit.. Uit het kijkonderzoek blijkt dat heel vaak samen met het eigen gezin en gasten naar de televisie wordt gekeken.

Nadere informatie

Internetgebruik in Nederland 2010. Prof. Dr. Jan A.G.M. van Dijk Vakgroep Media, Communicatie en Organisatie

Internetgebruik in Nederland 2010. Prof. Dr. Jan A.G.M. van Dijk Vakgroep Media, Communicatie en Organisatie Internetgebruik in Nederland 2010 Prof. Dr. Jan A.G.M. van Dijk Vakgroep Media, Communicatie en Organisatie Met C. 150 volledige digibeten bereikt Trendrapport Computer en Internetgebruik 2010 UT (Alexander

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald 7. Vaker werkloos In is de arbeidsdeelname van niet-westerse allochtonen gedaald. De arbeidsdeelname onder rs is relatief hoog, zes van de tien hebben een baan. Daarentegen werkten in slechts vier van

Nadere informatie

PERSBERICHT CIM 22/04/2015

PERSBERICHT CIM 22/04/2015 PERSBERICHT CIM 22/04/2015 Nieuwe CIM studie over kijkgedrag op nieuwe schermen Belgen keken nooit eerder zoveel naar TV-content Het CIM, verantwoordelijk voor kijkcijferstudies in België, volgt sinds

Nadere informatie

Verwachte baanvindduren werkloze 45-plussers

Verwachte baanvindduren werkloze 45-plussers Sociaaleconomische trends 213 Verwachte baanvindduren werkloze 45-plussers Harry Bierings en Bart Loog juli 213, 2 CBS Centraal Bureau voor de Statistiek Sociaaleconomische trends, juli 213, 2 1 De afgelopen

Nadere informatie

Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling. Bureau Onderzoek en Statistiek. Sportmonitor 2013. Inzicht in het sportgedrag van Amsterdammers

Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling. Bureau Onderzoek en Statistiek. Sportmonitor 2013. Inzicht in het sportgedrag van Amsterdammers Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling en Bureau Onderzoek en Statistiek Sportmonitor 2013 Inzicht in het sportgedrag van Amsterdammers Sportdeelname Amsterdam Aandeel sporters in Amsterdam toegenomen 67%

Nadere informatie

Hoofdstuk 15. Gemeentelijke website

Hoofdstuk 15. Gemeentelijke website Hoofdstuk 15. Gemeentelijke website Samenvatting Van alle Leidenaren heeft 88% de beschikking over internet: 85% beschikt ook thuis over internet, alleen elders. Dit is vergelijkbaar met vorig jaar. De

Nadere informatie

10. Veel ouderen in de bijstand

10. Veel ouderen in de bijstand 10. Veel ouderen in de bijstand Niet-westerse allochtonen ontvangen 2,5 keer zo vaak een uitkering als autochtonen. Ze hebben het vaakst een bijstandsuitkering. Verder was eind 2002 bijna de helft van

Nadere informatie

Hoge werktevredenheid geen garantie voor doorwerken tot pensioen

Hoge werktevredenheid geen garantie voor doorwerken tot pensioen Hoge werktevredenheid geen garantie voor doorwerken tot pensioen 11 Meeste werknemers tevreden met het werk Acht op de tien werknemers (zeer) tevreden met hun werk Vrouwen vaker tevreden dan mannen Werknemers

Nadere informatie

53% 47% 51% 54% 54% 53% 49% 0% 25% 50% 75% 100% zeer moeilijk moeilijk komt net rond gemakkelijk zeer gemakkelijk

53% 47% 51% 54% 54% 53% 49% 0% 25% 50% 75% 100% zeer moeilijk moeilijk komt net rond gemakkelijk zeer gemakkelijk 30 FINANCIËLE SITUATIE In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de financiële situatie van de Leidse burgers. In de enquête wordt onder andere gevraagd hoe moeilijk of gemakkelijk men rond kan komen met het

Nadere informatie

Bevolkingstrends 2013. Gebruik en gebruikers van sociale media

Bevolkingstrends 2013. Gebruik en gebruikers van sociale media Bevolkingstrends 2013 Gebruik en gebruikers van sociale media Simon van den Bighelaar Math Akkermans oktober 2013 Ongeveer zeven op de tien Nederlandse internetgebruikers van 12 jaar en ouder maakten in

Nadere informatie

Jeugdwerkloosheid. achtergronddocument

Jeugdwerkloosheid. achtergronddocument Jeugdwerkloosheid achtergronddocument Jeugdwerkloosheid In opdracht van: OJZ en Participatie Projectnummer: Idske de Jong Anne Huijzer Robert Selten Carine van Oosteren Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

Evaluatie online panel O+S

Evaluatie online panel O+S Evaluatie online panel O+S rapportage Project: 8029 In opdracht van: O+S dr. Clemens Wenneker drs. Elise Bos Eyssen dr. Esther Jakobs Weesperstraat 79 Postbus 658 1018 VN Amsterdam 1000 AR Amsterdam Telefoon

Nadere informatie

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media hebben in onze samenleving een belangrijke rol verworven. Het gebruik van sociale media is groot en dynamisch. Voor de vierde

Nadere informatie

Moving Pictures 2013. Audiovisuele content in Nederland nader bekeken.

Moving Pictures 2013. Audiovisuele content in Nederland nader bekeken. % Nederlanderss die wel eens naar avcontent kijken % Nederlanders die wel eens naar av-content kijken Moving Pictures 2013. Audiovisuele content in Nederland nader bekeken. Voor de derde keer op rij publiceert

Nadere informatie

8. Werken en werkloos zijn

8. Werken en werkloos zijn 8. Werken en werkloos zijn In 22 is de arbeidsdeelname van allochtonen niet meer verder gestegen. Onder autochtonen is het aantal personen met werk nog wel licht toegenomen. De arbeidsdeelname onder Surinamers,

Nadere informatie

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Suzanne Peek Gescheiden moeders stoppen twee keer zo vaak met werken dan niet gescheiden moeders. Ook beginnen ze vaker met werken. Wanneer er

Nadere informatie

Uit huis gaan van jongeren

Uit huis gaan van jongeren Arie de Graaf en Suzanne Loozen Jaarlijks verlaten bijna een kwart miljoen jongeren het ouderlijk huis. Een klein deel van hen is al vóór de achttiende verjaardag uit huis gegaan. De meeste jongeren gaan

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten ICT Barometer over de meerwaarde van ICT in de kinderopvang

Onderzoeksresultaten ICT Barometer over de meerwaarde van ICT in de kinderopvang Onderzoeksresultaten ICT Barometer over de meerwaarde van ICT in de kinderopvang Door: ICTvoorKinderopvang.nl Introductie Met dit onderzoek brengt ICT voor Kinderopvang de actuele trends in beeld over

Nadere informatie

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014 1 Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014 Fact sheet juni 2015 De werkloosheid onder Amsterdamse jongeren is voor het eerst sinds enkele jaren weer gedaald. Van de bijna 140.000 Amsterdamse jongeren

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 24 februari 2012

PERSBERICHT Brussel, 24 februari 2012 PERSBERICHT Brussel, 24 februari 12 STEEDS MEER BELGEN HEBBEN TOEGANG TOT INTERNET In 11 had 77% van de huishoudens internettoegang, meestal via breedband. Dat blijkt uit de resultaten van de ICT enquête

Nadere informatie

FACTSHEET. Buurtveiligheidsonderzoek AmsterdamPinkPanel

FACTSHEET. Buurtveiligheidsonderzoek AmsterdamPinkPanel Resultaten LHBT-Veiligheidsmonitor 2015: Kwart maakte afgelopen jaar een onveilige situatie mee; veiligheidsgevoel onder transgenders blijft iets achter. De resultaten van het jaarlijkse buurtveiligheidsonderzoek

Nadere informatie

Communicatiemiddelen gemeente Amsterdam

Communicatiemiddelen gemeente Amsterdam Communicatiemiddelen gemeente Amsterdam In opdracht van: Bestuursdienst, directie Communicatie, afdeling Media en concerncomm. Projectnummer: 13200 Robert Selten José van Boven Willem Bosveld Bezoekadres:

Nadere informatie

Gebruik van kinderopvang

Gebruik van kinderopvang Gebruik van kinderopvang Saskia te Riele In zes van de tien gezinnen met kinderen onder de twaalf jaar hebben de ouders hun werk en de zorg voor hun kinderen zodanig georganiseerd dat er geen gebruik hoeft

Nadere informatie

Wijkaanpak. bekendheid, betrokkenheid en communicatie

Wijkaanpak. bekendheid, betrokkenheid en communicatie Afdeling Onderzoek & Statistiek Gemeente Deventer Karen Teunissen April 2006 Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 1 Bekendheid en betrokkenheid 4 Samenvatting 8 Hoofdstuk 2 Communicatie 9 Samenvatting 12

Nadere informatie

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Fact sheet nummer 1 januari 211 Eigen woningbezit 1e en Aandeel stijgt, maar afstand blijft Het eigen woningbezit in Amsterdam is de laatste jaren sterk toegenomen. De

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013 Fact sheet nummer 5 maart 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam Er zijn ruim 133.000 jongeren van 15 tot en met 26 jaar in Amsterdam (januari 2012). Met de meeste jongeren gaat het goed in het onderwijs

Nadere informatie

Amsterdam-Noord en de recessie

Amsterdam-Noord en de recessie Amsterdam-Noord en de recessie Sinds november 2009 kunnen bewoners van Amsterdam-Noord lid worden van het digitale bewonerspanel. In deze rapportage worden de resultaten van de eerste meting gepresenteerd.

Nadere informatie

LelyStadsGeluiden. De mening van de jongeren gepeild. School en werk 2007

LelyStadsGeluiden. De mening van de jongeren gepeild. School en werk 2007 LelyStadsGeluiden De mening van de jongeren gepeild School en werk 007 In 007 hebben.37 jongeren meegewerkt aan de jongerenenquête. Het onderzoek had als doel om in kaart te brengen wat jongeren doen,

Nadere informatie

INFORMATIE OVER VOEDING ZOEKEN EN BESPREKEN

INFORMATIE OVER VOEDING ZOEKEN EN BESPREKEN INFORMATIE OVER VOEDING ZOEKEN EN BESPREKEN Marcel Temminghoff Jolanda van Oirschot Inge van Ravensteijn Project 7220 Mei 203 GfK 202 Informatie over voeding zoeken en bespreken Mei 203 40% van de consumenten

Nadere informatie

Digitaal Panel West 2012

Digitaal Panel West 2012 Meting 1: Vrij West Projectnummer: 11247 In opdracht van: Stadsdeel West Drs. Rogier van der Groep Drs. Esther Jakobs Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL Amsterdam 1000 AR Amsterdam Telefoon

Nadere informatie

WIE IS DE NIET-WESTERSE ALLOCHTONE GEVER?

WIE IS DE NIET-WESTERSE ALLOCHTONE GEVER? WIE IS DE NIET-WESTERSE ALLOCHTONE GEVER? Amsterdam, november 2011 Auteur: Dr. Christine L. Carabain NCDO Telefoon (020) 5688 8764 Fax (020) 568 8787 E-mail: c.carabain@ncdo.nl 1 2 INHOUDSOPGAVE Samenvatting

Nadere informatie

Hoeveel potentie tot buurtparticipatie in Amsterdam?

Hoeveel potentie tot buurtparticipatie in Amsterdam? Hoeveel potentie tot buurtparticipatie in Amsterdam? Met een terugtrekkende overheid die niet meer alle zorg kan en wil dragen, doet men steeds meer een beroep op de verantwoordelijkheid van de burgers.

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

Imago Zuidoost 2013. vierde meting. In opdracht van: Stadsdeel Zuidoost. Projectnummer: 13248. Anne Huijzer. Esther Jakobs

Imago Zuidoost 2013. vierde meting. In opdracht van: Stadsdeel Zuidoost. Projectnummer: 13248. Anne Huijzer. Esther Jakobs vierde meting In opdracht van: Stadsdeel Zuidoost Projectnummer: 13248 Anne Huijzer Esther Jakobs Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Telefoon 020 251 0422 Postbus 658, 1000 AR Amsterdam www.os.amsterdam.nl

Nadere informatie

Communicatie, lokale media en samenwerking 2015

Communicatie, lokale media en samenwerking 2015 Communicatie, lokale media en samenwerking 2015 Gemeente Amersfoort Dymphna Meijneken April 2016 De Stadsberichten, een aantal pagina s in het lokale blad Amersfoort Nu, is al jaren de meest benutte bron

Nadere informatie

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport 4e kwartaal 215 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 3 Aantal verkocht 25 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 1e kwartaal

Nadere informatie

Een steekproef van 20.000 personen is in januari 2006 door het Nederlandse Donateurspanel benaderd om mee te doen aan delweemaandelijkse monitor van

Een steekproef van 20.000 personen is in januari 2006 door het Nederlandse Donateurspanel benaderd om mee te doen aan delweemaandelijkse monitor van Een steekproef van 20.000 personen is in januari 2006 door het Nederlandse Donateurspanel benaderd om mee te doen aan delweemaandelijkse monitor van het donateursvertrouwen. Het veldwerk is uitgevoerd

Nadere informatie

Maatschappelijke waardering van Nederlandse Landbouw en Visserij

Maatschappelijke waardering van Nederlandse Landbouw en Visserij Nederlandse Landbouw en Visserij Inhoud 1 Inleiding 03 2 Samenvatting en conclusies landbouw en visserij 3 Maatschappelijke waardering landbouw 09 4 Associaties agrarische sector 13 5 Waardering en bekendheid

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025 Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 211-225 Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners 1 1.2 Componenten van de groei 3 2. Jong en oud 6 3. Huishoudens 8 Uitgave I&O Research

Nadere informatie

Zondagsopenstelling in Oud-West

Zondagsopenstelling in Oud-West Zondagsopenstelling in Oud-West Rapportage Project: 8131 In opdracht van: Stadsdeel Oud-West dr. Clemens Wenneker dr. Willem Bosveld Weesperstraat 79 Postbus 658 1018 VN Amsterdam 1000 AR Amsterdam Telefoon

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt s op de arbeidsmarkt Moniek Coumans De arbeidsdeelname van alleenstaande moeders is lager dan die van moeders met een partner. Dit verschil hangt voor een belangrijk deel samen met een oververtegenwoordiging

Nadere informatie

Moving Pictures: kijken naar audiovisuele content in Nederland

Moving Pictures: kijken naar audiovisuele content in Nederland Moving Pictures: kijken naar audiovisuele content in Nederland Sinds de opkomst van breedband internet en mobiele devices als de smartphone en tablet hebben Nederlanders meer mogelijkheden om naar audiovisuele

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 3e kwartaal 2013. Gemeente Haarlemmermeer

Woningmarktrapport - 3e kwartaal 2013. Gemeente Haarlemmermeer Woningmarktrapport - 3e kwartaal 213 Gemeente Haarlemmermeer Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 12 aantal verkocht 1 8 6 4 2 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

Social media around the world Door: David Kok

Social media around the world Door: David Kok Social media around the world Door: David Kok Tussen 19 maart en 24 juni zijn ongeveer 400 steden in de wereld via e-mail en Twitter benaderd om mee te werken aan een internationaal onderzoek. De steden

Nadere informatie

Nationale monitor Social media in de Interne Communicatie

Nationale monitor Social media in de Interne Communicatie Nationale monitor Social media in de Interne Communicatie VRAGENLIJST Dit is de vragenlijst zoals we die aangeboden hebben. Veel vragen worden door zogenaamde LIkert schalen aangeboden, bij ons op een

Nadere informatie

Nieuwe tijden, nieuwe collectieve pensioenen

Nieuwe tijden, nieuwe collectieve pensioenen Nieuwe tijden, nieuwe collectieve pensioenen Werkgevers en werknemers aan het woord Onderzoek verricht in opdracht van Nationale-Nederlanden door Motivaction. Wat vinden werkgevers en werknemers van pensioenen.

Nadere informatie

Meer of minder uren werken

Meer of minder uren werken Meer of minder uren werken Jannes de Vries Een op de zes mensen die minstens twaalf uur per week werken (de werkzame beroeps bevolking) wil meer of juist minder uur werken. Van hen heeft minder dan de

Nadere informatie

Ziekteverzuim het laagst bij werknemers met een hoge mate van autonomie en veel steun van collega's en leidinggevenden

Ziekteverzuim het laagst bij werknemers met een hoge mate van autonomie en veel steun van collega's en leidinggevenden Ziekteverzuim het laagst bij werknemers met een hoge mate van autonomie en veel steun van collega's en leidinggevenden Martine Mol en Jannes de Vries Een hoge werkdruk onder werknemers komt vooral voor

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht Woningmarktrapport - 4e kwartaal 213 Gemeente Dordrecht Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 1 aantal verkocht 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement

Nadere informatie

Artikelen. Overwerken in Nederland. Ingrid Beckers en Clemens Siermann

Artikelen. Overwerken in Nederland. Ingrid Beckers en Clemens Siermann Overwerken in Nederland Ingrid Beckers en Clemens Siermann In 4 werkte 37 procent de werknemers in Nederland regelmatig over. Bijna een derde het overwerk is onbetaald. Overwerk komt het meeste voor onder

Nadere informatie

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam Woningmarktrapport 3e kwartaal 215 Gemeente Rotterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 9 Aantal verkocht 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e kwartaal

Nadere informatie

Onderzoek naar verandering in gebruik sociale media onder jongeren uit de gereformeerde gezindte Rapportage, april 2016

Onderzoek naar verandering in gebruik sociale media onder jongeren uit de gereformeerde gezindte Rapportage, april 2016 Onderzoek naar verandering in gebruik sociale media onder jongeren uit de gereformeerde gezindte Rapportage, april 16 1 Inleiding en verantwoording Het lectoraat Nieuwe media in vorming en onderwijs aan

Nadere informatie

NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van bier

NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van bier NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van bier JORIS DE JONGH MSC. LIANNE WORRELL MSC. AMSTERDAM, MEI 2013 NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND Een kwantitatief

Nadere informatie

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h TNS Nipo Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam t 020 5225 444 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h Rick Heldoorn & Matthijs de Gier H1630

Nadere informatie

Evaluatie Duurzaam Amsterdam 2010

Evaluatie Duurzaam Amsterdam 2010 Evaluatie Duurzaam Amsterdam 2010 In 2010 heeft O+S net als in voorgaande jaren de bezoekersdag (19 september 2010) en de bedrijvendag (17 september 2010) in het kader van Amsterdam Duurzaam geëvalueerd.

Nadere informatie

Mogelijkheden windenergie

Mogelijkheden windenergie Mogelijkheden windenergie Draagvlak onder de inwoners De gemeenteraad heeft half 2013 ingestemd met het uitwerken van de mogelijkheden voor windenergie in Dordrecht in een Uitvoeringsplan Windenergie.

Nadere informatie

De status van mobiel intranet

De status van mobiel intranet De status van mobiel intranet White paper Bilthoven, 26 april 2012 Sabel Online Lonneke Theelen E Lonneke@sabelonline.nl T (088) 227 22 00 W www.sabelonline.nl http://nl.linkedin.com/in/lonneketheelen

Nadere informatie

Mobile Marketing Monitor 2013

Mobile Marketing Monitor 2013 Mobile Marketing Monitor 2013 Even voorstellen... Working in Mobile Marketing & - Advertising industry since 2005 Co-autor Handboek Online ` Marketing Uitgeverij NoordHoff) Manager of Linkedin Group: Mobile

Nadere informatie

Monitor naleving rookvrije werkplek 2006

Monitor naleving rookvrije werkplek 2006 Monitor naleving rookvrije werkplek 2006 METINGEN 2004 EN 2006 B. Bieleman A. Kruize COLOFON St. INTRAVAL Postadres: Postbus 1781 9701 BT Groningen E-mail info@intraval.nl Kantoor Groningen: Kantoor Rotterdam:

Nadere informatie

Wonen zonder partner. Arie de Graaf en Suzanne Loozen

Wonen zonder partner. Arie de Graaf en Suzanne Loozen Arie de Graaf en Suzanne Loozen In 25 telde Nederland 4,2 miljoen personen van 18 jaar of ouder die zonder partner woonden. Eén op de drie volwassenen woont dus niet samen met een partner. Tussen 1995

Nadere informatie

Jongeren en politiek

Jongeren en politiek Jongeren en politiek WERKDOCUMENT Steven Poppelaars MSc. dr. Esther Jakobs Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL Amsterdam 1000 AR Amsterdam Tel 020 251 0406 Fax 020 251 0444 s.poppelaars@os.amsterdam.nl

Nadere informatie

ALPHENPANEL OVER ZONDAGSOPENSTELLING

ALPHENPANEL OVER ZONDAGSOPENSTELLING ALPHENPANEL OVER ZONDAGSOPENSTELLING nieuwsbrief Februari 2015 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de peiling met het. Deze peiling ging over de zondagsopenstelling. De gemeenteraad

Nadere informatie

E-learning ontwikkelingen onderzocht

E-learning ontwikkelingen onderzocht E-learning ontwikkelingen onderzocht Uitslagen van online enquete op e-learning.nl Wilfred Rubens E-learning land is volop in beweging. De redactie van e-learning.nl vroeg zich af hoe haar bezoekers die

Nadere informatie

M201107. Mix and Match. Het gebruik van digitale media in het MKB. drs. R van der Poel

M201107. Mix and Match. Het gebruik van digitale media in het MKB. drs. R van der Poel M201107 Mix and Match Het gebruik van digitale media in het MKB drs. R van der Poel Zoetermeer, maart 2011 Mix and Match Ondernemers moeten goed voor ogen houden welke doelstellingen zij met digitale media

Nadere informatie

de Bibliotheek aan den IJssel

de Bibliotheek aan den IJssel Onderzoek 3-2014 Digitale dienstverlening de Bibliotheek aan den IJssel Een onderzoek onder klanten over de digitale dienstverlening van de bibliotheek Samenvatting - onepager Website De website van de

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2013 Fact sheet nummer 9 juli 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2013 Er zijn in Amsterdam bijna 135.000 jongeren in de leeftijd van 15 tot 27 jaar (januari 2013). Veel jongeren volgen een opleiding of

Nadere informatie

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Een analyse van de huisartsenregistratie over de

Nadere informatie

Culturele activiteiten in Noord

Culturele activiteiten in Noord Culturele activiteiten in Noord Samenvatting Wat vinden de inwoners van Amsterdam-Noord van het aanbod van culturele voorzieningen in hun stadsdeel? Deze vraag is gesteld aan het bewonerspanel van het

Nadere informatie

Consumentenvertrouwen in Amsterdam

Consumentenvertrouwen in Amsterdam Consumentenvertrouwen in Amsterdam Hoe wordt het vakantiegeld dit jaar besteed? In opdracht van: Het Parool Projectnummer: 14054-2 Carine van Oosteren Merel van der Wouden Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

Nieuwsbrief burgerpanel Overschie

Nieuwsbrief burgerpanel Overschie Nieuwsbrief burgerpanel Overschie Resultaten 3 e peiling: communicatiemiddelen 3 februari 2014 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de derde peiling met het burgerpanel Overschie. De

Nadere informatie

Vervoer in het dagelijks leven

Vervoer in het dagelijks leven Vervoer in het dagelijks leven Doordat de afstanden tot voorzieningen vandaag de dag steeds groter worden neemt het belang van vervoer in het dagelijks leven toe. In april 2014 zijn de leden van het Groninger

Nadere informatie

Duurzaam in de buurt. Over groene stroom en investeren. Enquête leefbaarheid en veiligheid 2008. Bureau Onderzoek Gemeente Groningen

Duurzaam in de buurt. Over groene stroom en investeren. Enquête leefbaarheid en veiligheid 2008. Bureau Onderzoek Gemeente Groningen Duurzaam in de buurt Over groene stroom en investeren Enquête leefbaarheid en veiligheid 2008 Bureau Onderzoek Gemeente Groningen Bureau Onderzoek is ondergebracht bij de dienst Sozawe van de Gemeente

Nadere informatie

De Amsterdamse Burgermonitor 2005

De Amsterdamse Burgermonitor 2005 De Amsterdamse Burgermonitor 2005 november 2005 Samenvatting van de resultaten Een grotere maatschappelijke en politieke betrokkenheid, maar ook een toenemend gevoel van discriminatie op grond van etnische

Nadere informatie