Mr. L. Dommering-van Rongen Productaansprakelijkheid Een rechtsvergelijkend overzicht 2000 Kluwer - Deventer
Inhoud Lijst van gebruikte afkortingen V 1. INLEIDING 1 1.1. Wat is productaansprakelijkheid? 1 1.2. Grondslagen 2 2. DE RICHTLIJN PRODUCTAANSPRAKELIJKHEID 5 2.1. Ontstaansgeschiedenis 5 2.2. Invoering in de lidstaten 7 2.3. Verplicht verslag 8 2.4. Wijziging van de richtlijn 9 2.5. Groenboek 10 3. EUROPEESRECHTELIJKE ASPECTEN 11 3.1. De verbindendheid van richtlijnen 11 3.2. Rechtstreekse werking 12 3.3. Richtlijnconforme uitleg 13 3.4. Overheidsaansprakelijkheid 15 3.5. Voorrang van het gemeenschapsrecht 16 3.6. Autonome Europese uitleg 18 4. PRODUCTAANSPRAKELIJKHEID IN DE VS 19 4.1. Ontstaansgeschiedenis 19 4.2. Wie is aansprakelijk 20 4.3. Causaliteit en marktdeelaansprakelijkheid 21 4.4. Voor welke schade 21 4.5. Welke producten 21 4.6. Gebrek 22 VII
4.7. Ontwikkelingsrisico 24 4.8. De strijd tegen 'junk science' 24 4.9. Overheidsregulering en aansprakelijkheid 27 4.10. Ecn rem op'class actions' 28 5. SCIIULD- OF RIS1COAANSPRAKELIJKHEID 31 5.1. lnleiding 31 5.2. Onrechtmatige daad 31 5.3. Schuldvereiste 33 5.3.1. Stelplicht en bewijslast 34 5.3.2. Onderzoeksplicht 34 5.3.3. Informatieplicht 35 5.3.4. Controleplicht 35 5.4. Risicoaansprakelijkheid 36 5.5. Ontwikkelingsrisico 37 5.6. Overmacht 41 6. GHBREKKIG PRODUCT 43 6.1. De veiligheid die men mag verwachten 43 6.2. De in aanmerking te nemen omstandigheden 44 6.2.1. Redelijkerwijze te verwachten gebruik 44 6.2.2. Tijdstip van in het verkeer brengen 45 6.2.3. Ovcrige omstandigheden 45 6.3. Bewijs van het productgebrek 47 6.4. De 'klassieke' indeling in productgebreken 50 6.4.1. Productiegebreken 51 6.4.2. Ontwcrpgebreken 52 6.5. De presentatie van het product (informatiegebreken) 53 6.5.1. Waarschuwings-en informatieplicht 54 6.5.2. Gevaren verbonden aan een combinatie van producten 58 6.5.3. Verkeerd gebruik 59 6.5.4. 'Learned intermediary' (indirect informeren) 59 6.5.5. lnvloed van reclame op gebrekkigheid 61 6.6. Niet werkende producten 61 7. VEILIGHEIDSNORMEN EN AANSPRAKELIJKHEID 63 7. l. Niet naleven productveiligheidsnormen 63 7.2. Naleven productveiligheidsnormen 64 7.3. Dwingende overheidsvoorschriften 68 7.4. Aansprakelijkheid overheid en private toezichthouders 70 Vili
8. WIE IS AANSPRAKELIJK? 73 8.1. In het verkeer brengen 73.1. Betekenis van'in het verkeer brengen' 73.2. Producten in onderzoek 75.3. Eigen gebruik door de producent 77 8.1.4. Niet bedrijfsmatig in het verkeer brengen 78 8.1.5. Gebreken ontstaan na in het verkeer brengen 79 8.2. De producent 80 8.2.1. Producent van een eindproduct 82 8.2.2. Producent van grondstoflen, halftabrikaten cn onderdelcn 83 8.2.3. Zich als producent presentcren 87 8.3. De importeur 89 8.4. De leverancier 92 8.4.1. Leveranciers van naamloze producten 92 8.4.2. Aansprakelijkheid van de verkoper 93 9. PRODUCTBEWAKING 97 9.1. Verplichtingen na het in het verkeer brengen 97 9.2. De te trefien maatregelen 101 9.3. Naleving productbewakingsplicht als verweer 103 9.4. Kan een recali worden afgedwongen? 103 9.5. Verzekering van recallkosten 104 10. PRODUCTEN EN DIENSTEN 107 10.1. 10.2. 10.3. 10.4. 10.5. 10.6. 10.7. 10.8. 10.9. 10.10. 10.11. Inleiding Landbouwgrondstofien Moderne biotechnologie Bloedproducten en mensclijke organen Tabaksproducten Nutsvoorzieningen Elektromagnetische velden (EMF) Software en informatieprodueten Millenniumrisico Onroerende zaken Dienstverlening 107 107 110 112 115 123 125 126 128 129 131 11. SCHADE 135 11.1. Inleiding 135 11.2. Schade door dood en lichamelijk letsel 135 IX
11.3. Geestelijk letsel 137 11.4. Immateriéle schade 139 11.5. Zaakschade 140 11.5.1. Zaakschade in de privé-sfeer 140 11.5.2. Franchise 141 11.5.3. Zaakschade bedrijven 143 11.5.4. Schade aan het gebrekkig product zelf 143 11.6. Kosten ter voorkoming van schade 144 11.7. Limitering en matiging 145 11.8. Massaschade en fondsvorming 147 12. CAUSAAL VERBAND 153 12.1. Inleiding 153 12.2. Generieke causaliteit 154 12.3. Specifieke causaliteit 156 12.4. Causaal verband bij schending informatieplicht 158 12.5. Alternatieve causaliteit, marktdeelaansprakelijkheid 160 13. EIGEN SCHULD 163 13.1. Eigenschuld 163 13.2. Risicoaanvaarding 165 13.3. Gedraging van een derde 166 14. HOOFDELIJKHEID EN REGRES 167 14.1. Hoofdelijkheid (extern) 167 14.2. Regres (intern) 168 14.3. Verhaalsrechten 168 15. VERJARING EN VERVAL 171 15.1. Verjaring bij onrechtmatige daad 171 15.2. Verjaring bij productaansprakelijkheid 172 15.3. Vervaltermijn 173 15.4. Stuiting en schorsing 175 X
16. BEWIJSRECHTELIJKE VRAGEN 177 16.1. Algemeen 177 16.2. Statistisch bewijs 179 16.3. Zoekraken van bewijs 181 17. INTERNATIONALE ASPECTEN 183 17.1. 17.2. 17.3. 17.4. 17.5. Inleiding Toepasselijk recht Bevoegde rechter Forum shopping Forum non conveniens 183 183 187 189 190 18. PRODUCTAANSPRAKELIJKHEID IN PRAKTIJK GEBRACHT 193 18.1. Inleiding 193 18.2. Collectieve acties 193 18.3. Contingency fee, no cure no pay 197 18.4. Amerikaanse toestanden 199 18.5. Claimcultuur en productaansprakelijkheid 201 Literatuurregister 205 Rechtspraakregister 213 Europese rechtspraak 213 Nederlandse rechtspraak 214 HogeRaad 214 Gerechtshoven 214 Rechtbanken 215 Buitenlandse rechtspraak 216 Duitsland 216 Verenigde Staten 217 Canada 220 Trefwoordenregister 221 XI