Inhoudsopgave Voorwoord XI Frontex: is de grens bereikt? 1 EU-grensbewakingsagentschap is nauwelijks aan te spreken Ruben te Molder & Laurie Kampkuiper 1. Kritiek 2 2. Taken en bevoegdheden 3 3. Juridisch kader 5 4. Wie is verantwoordelijk? 8 5. Complicaties 9 6. Aansprakelijkheid 11 7. Alternatieven 14 8. Conclusie 15 De werkgever op onderzoek uit 17 Informatievergaring door de werkgever versus de privacybelangen van de werknemer in het licht van artikel 8 EVRM. Charlot van Mil & Thierry Pol 1. Inleiding 17 2.1 De reikwijdte van artikel 8 EVRM 18 2.2 De werking van artikel 8 EVRM in horizontale relaties 19 2.3 De rol van de normen van goed werknemer- en werkgeverschap in de doorwerking van artikel 8 EVRM 21 2.4 De relevante Nederlandse wetgeving 21 2.4.1 Boek 7 BW 22 2.4.2 Wet bescherming persoonsgegevens 23 2.4.3 Wet op de ondernemingsraden 24 2.5 Samenvatting 24 3.1 Geoorloofdheid van middelen ter informatievergaring 25 3.1.2 Inspectie van de privésfeer op het werk 26 3.1.3 Cameratoezicht 27 3.1.4 Recherchebureaus 28 3.1.5 Andere eisen 28 3.2 Zomaar op onderzoek uit? 29 4. Conclusie 30 V
Het kanon en de mug 33 Over het Nederlandse wetsvoorstel tot een gedeeltelijk verbod op gezichtsbedekkende kleding Didel Bish 1. Inleiding 33 2. Het Nederlandse wetsvoorstel 34 3. Instrumentaliseringtendens 36 4. De theorie van Hulsman 38 5. Symboolwetgeving 39 6. Het EVRM 39 7. De S.A.S.-zaak 41 8. Conclusie 43 Aardbevingsproblematiek in Groningen en artikel 2 EVRM 45 Wringt de strafrechtelijke immuniteit van de Nederlandse staat met artikel 2 EVRM indien de aardbevingen in Groningen zouden leiden tot een dodelijk slachtoffer? Lars Elbers & Vincent Koolen 1. Inleiding 45 2. De strafrechtelijke immuniteit.......................... 46 3. Artikel 2 EVRM 48 3.1 Materiële verplichtingen 48 3.2 Procedurele verplichtingen 48 4. De redelijkerwijs te verwachten maatregelen 50 5. Het vereiste strafrechtelijk onderzoek 52 6. De strafrechtelijke immuniteit niet langer wenselijk 53 7. Conclusie 56 (On)menselijke behandeling in de TBS longstay? 59 De TBS-longstay bekeken in het licht van artikel 3 EVRM Mirjam Tuk 1. Inleiding 59 2. De TBS en de longstay 60 3. Artikel 3 EVRM 63 4. De longstay getoetst aan artikel 3 EVRM 66 5. Conclusie 68 VI
Testamentaire vertegenwoordiging: noodzaak of optie? 71 Liz Bras & Rosanne Kuiper 1. Inleiding 71 2. Testamentaire vertegenwoordiging: een juridisch kader 72 2.1 Testamentaire vertegenwoordiging: een bijzonder fenomeen 72 2.2 Een opmerkelijke uitspraak 74 3. Testamentaire vertegenwoordiging en het EVRM: noodzaak of mogelijkheid? 75 3.1 Artikel 1 EP EVRM 75 3.1.1 De kern van artikel 1 EP EVRM 75 3.1.2 Schending van artikel 1 EP EVRM 76 3.2 Artikel 8, eerste lid, EVRM 77 3.3 Conclusie Raad van Europa 77 3.4 frictie met het Nederlandse recht 79 4. Testamentaire vertegenwoordiging: een zegen of last voor de wilsonbekwame? 81 4.1 Een zeer beknopte rechtsvergelijking 81 4.2 Argumenten voor invoering van testamentaire vertegenwoordiging 82 4.2.1 Schenken 82 4.2.2 Ingrijpen door de rechter in het erfrecht: geen onbekend fenomeen 82 4.2.3 Recht op zelfbeschikking 83 4.3 Argumenten tegen invoering van testamentaire vertegenwoordiging 83 4.3.1 Ongerechtvaardigde hervorming van het erfrecht 84 4.3.2 Big Brother is watching you 84 4.3.3 Beperkte omvang probleem 85 5. Conclusie 85 Een Angelsaksisch Huis voor klokkenluiders? 87 Over de bescherming van klokkenluidende werknemers in privaatrechtelijk dienstverband Sadat Kabenge & Dylan Goossens 1. Inleiding 87 2. Klokkenluidersbescherming onder Nederlands recht 88 2.1 Definitie van klokkenluiden 88 2.2 Geheimhoudingsplicht 89 2.3 Goed werknemerschap 90 3. Europese regelgeving en rechtspraak van het EHRM.............. 91 3.1 Bescherming onder artikel 10 EVRM 91 3.2 Artikel 10 EVRM en Guja/Moldavië 92 3.2.1 Subsidiariteit (ultimum remedium) 93 3.2.2 Publiek belang (public interest) 94 VII
3.2.3 Schade 94 3.2.4 Authenticiteit van de informatie 94 3.2.5 Motief 95 3.2.6 Sanctie 96 4. Wetsvoorstel Huis voor klokkenluiders, Sarbanes-Oxly Act en de Public Interest Disclosure Act 1998 97 4.1 Wetsvoorstel Huis voor klokkenluiders 97 4.2 Sarbanes-Oxley Act (SOX) 97 4.3 Public Interest Disclosure Act 1998 (PIDA) 99 5. Conclusie 101 Is de legitieme portie in strijd met het EVRM? 103 Moritz Köster & Tim Rijkse 1. Inleiding 103 2. Wat is de legitieme portie? 103 3. Wat is testeervrijheid? 105 4. Het Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden 107 4.1 Algemeen 107 4.2 Artikel 8 EVRM 107 4.3 Artikel 1 EP EVRM 109 5. De legitieme portie in het licht van artikel 8 EVRM 111 5.1 Beschermingsbereik 111 5.2 Inmenging 111 6. De legitieme portie in het licht van artikel 1 EP EVRM 113 6.1 Beschermingsbereik 113 6.2 Inmenging 114 7. Conclusie 115 Artikel 53 EVRM: een dode letter? 117 De relevantie van artikel 53 EVRM voor de Nederlandse rechter in het post- Melloni tijdperk Wouter Doeleman & Jelmer Ypinga 1. Inleiding 117 2. De doorwerking van EVRM-bepalingen en EHRM-rechtspraak in de Nederlandse rechtsorde 118 2.1 EVRM-bepalingen 118 2.2 EHRM-rechtspraak 119 3. In hoeverre mag de Nederlandse rechter afwijken van het EVRM? 120 3.1 Artikel 53 EVRM 120 VIII
3.2 De Hoge Raad 121 3.2.1 Ruimere interpretatie van een EVRM-grondrecht 121 3.2.2 Ruimere interpretatie van een nationale grondrechtbepaling 122 4. De doorwerking en toepassing van het Handvest en rechtspraak van het HvJ in de Nederlandse rechtsorde 123 4.1 Doorwerking 123 4.2 Toepassingsbereik 123 5. In hoeverre mag de Nederlandse rechter afwijken van het Handvest? 124 5.1 Artikel 53 Hv 125 5.2 De Melloni-beperking 125 6. Melloni & artikel 53 EVRM 127 7. Conclusie 128 IX