Opdrchten ij hoofdstuk 2 2.1 Het vullen vn je portfolio In hoofdstuk 2 he je gezien op welke mnier je de informtie kunt verzmelen. An de hnd vn die informtie kun je de producten mken wrmee jij je portfolio kunt vullen. Iedere opleiding hnteert criteri wrop jouw portfolio eoordeeld wordt. Deze criteri kunnen vn opleiding tot opleiding verschillend zijn. We kunnen in dit oek lleen de richtlijnen geven. Het is drom elngrijk dt je, voordt je n je portfolio egint, vststelt welke criteri gehnteerd worden op jouw opleiding. Als je dt weet kun je een portfolio smenstellen. An de hnd vn deze opdrcht kun je vststellen op welke mnier jij het este je portfolio kunt vullen. c G n op welke mnier wordt getoetst of jij l voldoende competent ent. Zijn er ijvooreeld presttie-indictoren geformuleerd ij de competenties? Of zijn er doelen eschreven? Zorg dt je een complete lijst het, geseerd op het niveu wrin je je evindt in de opleiding. Zit je ijvooreeld in je eerste jr, geruik dn doelen of indictoren die ij dit niveu horen. Zijn er richtlijnen of criteri geformuleerd wr producten in je portfolio n moeten voldoen? Zo j, welke zijn dt? Mk een overzicht vn dtgene wt je gevonden het, en leg dit voor n een medestudent of n een docent. Bespreek dit met hen. Vul n wt je vergeten ent. Uitwerkingen Sommige opleidingen mken geruik vn competentiekrten of heen een competentiemtrix of iets dergelijks. Hieronder een vooreeld ij de pedgogische competentie vnuit de ekwmheidseisen vn het SBL. Veel opleidingen heen ongeveer dezelfde invulling hiern gegeven. Zo mk je of zoek je vn iedere competentie een overzicht. Pedgogisch competent Presttie-indictoren: 1 De lerr ziet hoe de kinderen met elkr omgn en wt dt voor gevolgen heeft voor het welevinden vn (individuele) kinderen. Hij espreekt met hen de sfeer in de groep en de omgng met elkr. 2 Hij wrdeert de inreng vn de kinderen, is nieuwsgierig nr hun ideeën en complimenteert hen regelmtig. Hij stimuleert hen om kritisch n te denken over hun opvttingen en gedrg en om drover in de groep te communiceren. 3 Hij lt de kinderen zelfstndig werken en smenwerken. Werken n je portfolio 1
4 Hij kn vn elk kind in zijn groep eschrijven hoe het zich ontwikkelt op fysiek, socil-emotioneel en moreel geied en hoe hij die ontwikkeling proeert te evorderen. Hij signleert onmiddellijk ls er ontwikkelingsof gedrgsprolemen zijn, hij kn eoordelen of en hoe hij die zelf kn npkken en weet wr hij eventueel hulp kn vinden in en uiten de school. 5 Hij kn zijn pedgogische opvttingen verntwoorden en ook hoe hij de groep of individuele kinderen ngepkt heeft. Drij mkt hij geruik vn relevnte theoretische en methodische inzichten. Kwlittieve richtlijnen voor eroepsproducten kunnen ijvooreeld zijn: Je het ltijd een component theorie en een component prktijk in een eroepsproduct; Je het een logische opouw in je eroepsproduct; Je hnteert een heldere rgumenttie. Er kunnen kwntittieve richtlijnen zijn, ijvooreeld: Dit eroepsproduct heeft miniml vijf en mximl tien ldzijden A4; Er zitten minstens tien eroepsproducten in je portfolio; Per eroepsproduct zijn minstens twee vkken of domeinen vertegenwoordigd. Hieronder zie je een wt lgemeen schem voor het invullen vn het portfolio. Werken n je portfolio 2
2.2 Een nlyse vn je competenties Deze opdrcht geeft je inzicht in je eigen kennis, vrdigheden en docenthouding en de ijehorende presttie-indictoren. Geruik de lijst met doelen of presttie-indictoren die je ij opdrcht 1 het verzmeld om een nlyse te mken vn je eigen kennis, vrdigheden en houding. Je doet stpsgewijs door onderstnde opdrchten uit te voeren. Lees, smen met een medestudent, lle doelen of indictoren goed door. St stil ij iedere zin, en kijk of je heleml egrijpt wt er stt. Proeer er voorl chter te komen, door middel vn vrgen stellen, of je lleei hetzelfde eeld het ij wt er stt. Als je ieder een nder eeld het ij het doel of de indictor, zoek je uit wt er precies mee edoeld wordt. Zoek dt op, of vrg een docent. Mk ieder, individueel, een tel met lle indictoren in de eerste kolom. Bovenn de tweede kolom schrijf je onvoldoende, ovenn de derde kolom stt voldoende. De ltste kolom is edoeld voor eventuele opmerkingen: Presttieindictoren Voldoende Onvoldoende Opmerkingen 4.2 Hij geruikt orgnistievormen, leermiddelen en leermterilen die leerdoelen en leerctiviteiten ondersteunen. X He ik lten zien in week 6, 7 en 8 vn mijn stge ij ctiviteiten in groep 1/2. Zie hiervoor het BP Kleuters leren ook. Nu g je iedere presttie-indictor scoren. Als je vindt dt je dit l voldoende doet of eheerst, zet dn een kruisje onder voldoende. Als je vindt dt je dit nog onvoldoende doet of eheerst, zet dn een kruisje onder onvoldoende. Als je twijfelt, overleg dn eens met een docent of een medestudent die jou goed kent. Wees niet te snel tevreden. Als iets één keer is goed gegn, is het nog niet direct voldoende. c d Beschrijf in je portfolio de nlyse die je vn jezelf het gemkt. Wt zijn de punten wrn je nog moet werken (de onvoldoendes ) en wt zijn de punten die je l rdig eheerst ( de voldoendes )? Mk een POP wrin je eschrijft n welke punten je gt werken de komende tijd en hoe je dt gt doen. Werken n je portfolio 3
Uitwerkingen Bespreek iedere presttie-indictor en kijk ij ieder woord of je precies weet wt ermee edoeld wordt. Bijvooreeld: presttie indictor 4.2: hij geruikt orgnistievormen, leermiddelen en leermterilen die leerdoelen en leerctiviteiten ondersteunen. Een stukje vn het gesprek over deze presttie-indictor kn er zo uitzien: Mrtje: Weet jij wt orgnistievormen zijn? Jeroen: In mijn oek stt dt orgnistievormen mnieren zijn om je kls te orgniseren zodt ze met een werkvorm kunnen werken. Mrtje: Kun je misschien een vooreeld noemen, wnt dit egrijp ik heleml niet meer. Jeroen (leest voor): Nou ijvooreeld de kring, werken in hoeken, het circuit, de tfelgroepen. Mrtje: Oh, nu snp ik het! Het gt erom dt je de juiste orgnistievorm geruikt die ij het doel vn je les pst. Dus ijvooreeld ls het doel is dt de kinderen goed nr elkr luisteren, en leren om op elkr te regeren, dn kun je het este in de kring gn zitten en ijvooreeld niet ieder n een tfeltje, wnt in een kring kunnen de kinderen zich eter op elkr focussen. Zoiets. Jeroen: Goed, dn hoeven we nu lleen nog mr uit te zoeken wt leermiddelen, leermterilen, leerdoelen en leerctiviteiten zijn... Dit is de uitwerking vn Jeroen ij deze presttie-indictor: Presttieindictoren Voldoende Onvoldoende Opmerkingen 4.2 Hij geruikt orgnistievormen, leermiddelen en leermterilen die leerdoelen en leerctiviteiten ondersteunen. X He ik lten zien in week 6, 7 en 8 vn mijn stge ij ctiviteiten in groep 1/2. Zie hiervoor het BP Kleuters leren ook. c Nr nleiding vn deze presttie-indictor schrijft Jeroen in zijn portfolio: Ik he in de fgelopen periode lten zien dt ik verschillende orgnistievormen geruik in mijn lessen. Dt lt ik ook zien in mijn eroepsproducten. Wt ik nog wel wt lstig vind, is het zoeken nr goede didctische werkvormen die het voor de kinderen interessnt en oeiend houden, mr die ook meehelpen om het lesdoel te ereiken. Werken n je portfolio 4
d In zijn POP schrijft Jeroen onder ndere: Wt ik wil gn doen: Meer fwisseling rengen tijdens de les in pssende, ctiverende, didctische werkvormen, zodt het voor de kinderen oeiend en interessnt is. Hoe ik dt g doen: Deze vrgen entwoorden: welke ctiverende didctische werkvormen zijn geschikt voor kinderen in groep 1/2? Welke ctiverende didctische werkvormen ondersteunen het leerdoel in deze lesctiviteit? Ik g deze vrgen entwoorden door: litertuur te zoeken wrin ctiverende didctische werkvormen stn en zo een overzicht te mken vn deze werkvormen; ij elke les die ik g geven, kijk ik nr mijn overzicht vn werkvormen en kies ik een werkvorm die pst ij het doel vn mijn les; n elke les evlueer ik of de werkvorm geschikt ws, of deze de leerdoelen ondersteunde, mr ook of de kinderen het oeiend en interessnt vonden. Op grond vn deze evlutie, edenk ik wt ik in een volgende les g doen. Mijn doel is: Mezelf meer ctiverende didctische werkvormen eigen mken, zodt mijn hndelingsrepertoire wordt uitgereid. An het eind vn de volgende periode he ik een overzicht vn didctische werkvormen die geschikt zijn voor groep 1/2, met de doelen die horen ij deze werkvormen. Bovendien he ik n het eind vn de volgende periode minstens tien didctische werkvormen uitgeproeerd en geëvlueerd. Tijdpd: feruri: zoeken en lezen vn litertuur, een overzicht mken; mrt en pril: in iedere les die ik geef proeer ik nieuwe werkvormen uit, ik evlueer deze; mei en juni: schrijven vn het eroepsproduct. 2.3 Op weg nr een goede leervrg In hoofdstuk 2 he je kunnen lezen dt ieder goed product egint met het stellen vn een goede vrg. De vrg zelf is erg elngrijk. Formuleer, op grond vn je POP, een vrg. Het ntwoord op deze vrg wordt een eroepsproduct wrmee je jouw portfolio vult. Jouw vrg moet voldoen n een ntl criteri. Leg je vrg voor n vier medestudenten. Vrg vn hen eerlijke feedck. Als je vrg niet helder is, stel de vrg dn ij. Als jijzelf en je medestudenten op lle onderstnde vrgen met j kunnen ntwoorden, voldoet jouw vrg. 1 Gt deze vrg inderdd over wt jij wilt weten? 2 Pst deze vrg ij de competenties die je strks moet ewijzen? 3 Is het ntwoord op deze vrg te geven? 4 Is je vrg ojectief, d.w.z. zit er geen suggestie in? Werken n je portfolio 5
5 Is je vrg concreet, scherp, nuwkeurig geformuleerd? Uitwerking Kijk eerst wt voor soort vrg je wilt stellen (zie hieroven). Lees vervolgens de prgrf over de vrg formuleren. Kijk nu eens nr het volgende vooreeld. In Mrtjes portfolio stt de volgende vrg, op grond vn een presttieindictor ij competentie 2 (pedgogisch competent): Hoe kn ik de kinderen zelfstndig lten werken? Jeroen gt in gesprek met Mrtje. Hij checkt de vijf vrgen: 1 Gt deze vrg inderdd over wt jij wilt weten? De vrg gt over het zelfstndig werken vn kinderen. Dt is inderdd een doel uit het POP vn Mrtje. 2 Pst deze vrg ij de competenties die je strks moet ewijzen? De vrg pst ij de competentie die Mrtje strks moet ewijzen: competentie 2. 3 Is het ntwoord op deze vrg te geven? Er is veel goede litertuur over het zelfstndig werken vn kinderen, dus wrschijnlijk is het ntwoord wel te geven. 4 Is je vrg ojectief, dt wil zeggen zit er geen suggestie in? Werken n je portfolio 6
De vrg is redelijk ojectief, er wordt ijvooreeld geen wrdeoordeel uitgesproken, mr in dit gevl is het elngrijk dt Mrtje onder de vrg het egrip zelfstndig werken goed uitlegt. 5 Is je vrg concreet, scherp, nuwkeurig geformuleerd? Bij dit criterium rijzen er wel wt vrgen. Wnt welke kinderen edoelt Mrtje eigenlijk? Gt het hier om groep 1 of om groep 8? Dt kn een groot verschil mken. En wnneer wil ze de kinderen zelfstndig lten werken? Tijdens de les rekenen, of terwijl ze n het tekenen zijn? Bovendien is het nu heel elngrijk dt je weet wt Mrtje edoelt met zelfstndig lten werken. Wil Mrtje ijvooreeld de kinderen in kleine groepjes smen lten werken, of werken ze individueel? En wt edoelt Mrtje eigenlijk met Hoe kn ik? Heeft ze het hier dn over een werkvorm die ze hnteert, of gt het over hr eigen houding wrdoor ze de kinderen leert zelfstndig te werken (ijvooreeld dt ze echt niet regeert op een kind dt zijn vinger opsteekt, op het moment dt het stoplicht op rood stt). Als Mrtje lle ntwoorden gegeven heeft op deze vrgen, kn ze hr vrg verder nscherpen. Ze komt uit op de volgende vrg: Welke werkvorm is geschikt voor groep 5 om kinderen tijdens de leesles in groepjes zelfstndig smen te lten lezen? Dronder legt ze uit: Met zelfstndig werken edoel ik: het zonder egeleiding vn een volwssene spelen of werken. Het idee is: Dt de kinderen tijdens de leesles een gedeelte zelfstndig smen lezen. Ik lees smen met een groepje gedurende 10 minuten, en drn g ik nr een volgend groepje. Hier lees ik ook weer 10 minuten. De ndere groepjes zijn dn smen n het lezen. Als ik een goede werkvorm he, wrdoor het lezen in zo'n groepje oeiend en leerzm lijft, heen de kinderen veel meer oefentijd dn wnneer ik mr 10 minuten met ieder groepje lees. 2.4 Zoektermen formuleren Als je eenml een vrg het geformuleerd, is het de edoeling dt je de vrg gt verkennen. Om dt op een goede mnier te kunnen doen he je zoektermen nodig. Met ehulp vn die zoektermen g je op zoek nr informtie vi ijvooreeld digitle zoekmchines. Dt kn zijn: de ctlogus vn de pltselijke iliotheek, of ijvooreeld een zoekmchine ls Googlescholr. Zoek niet lleen in het Nederlnds, mr ook in het Engels ls er in het Nederlnds heel weinig litertuur is over je onderwerp. Bedenk voor jouw onderwerp minstens vijf zoektermen in het Nederlnds of in het Engels: 1... 2... 3... 4... 5 Werken n je portfolio 7
Tip Proeer je zoektermen zo precies mogelijk te formuleren. Blijf dichtij de vrg, of de vrgen die je het geformuleerd. Als je ijvooreeld meer wilt weten over de ziekte vn Duchenne, zou je de volgende zoektermen kunnen hnteren: 1 Dignose ziekte vn Duchenne 2 Gevolgen ziekte vn Duchenne 3 Kind met Duchenne op school 4 Omgn met Duchenne 5 Ouders vn kind met Duchenne 2.5 Kijken nr je oservties Welke oservtiemethode hoort ij deze vrgen, en wrom denk je dt? Uitwerking Kijk nr het onderstnde vooreeld en leg het vooreeld nst eigen oservties. Hoe vk komt het voor dt André tijdens de rekenles opstt vn zijn stoel? Om dit te meten kun je geruikmken vn de turfmethode. Je gt dn op een plts zitten wrij je André op een onopvllende mnier in de gten kunt houden. Tijdens de rekenles turf je hoe vk hij opstt vn zijn stoel. Je herhlt dit een ntl rekenlessen, op verschillende tijden en liefst ook in verschillende weken. Wnneer stt André tijdens de rekenles op vn zijn stoel? Om dit te weten te komen, mk je geruik vn een open oservtie. Je mkt een filmisch verslg vn lles wt er geeurt tijdens de rekenles. Drn nlyseer je het verslg en kijk je wt er geeurde voorfgnd n het gedrg vn André. Dit herhl je een ntl keer tijdens de rekenlessen. Ook dn nlyseer je ieder verslg. Je kijkt of je een ptroon ontdekt, met ndere woorden: wt gt er n voorf, wt is de oorzk dt André gt stn? c Stt André tijdens de rekenles net zo vk, minder vk of vker op vn zijn stoel terwijl mijn mentor lesgeeft, dn wnneer ik les geef? Om dit te meten mk je ook geruik vn de turfmethode, je meet hierij minstens drie keer een rekenles wrij je mentor lesgeeft, en drie keer een rekenles wrij jij lesgeeft. Je erekent het gemiddelde vn de lessen vn je mentor, en je erekent het gemiddelde vn jouw lessen. Dt vergelijk je met elkr. Werken n je portfolio 8
2.6 Het verkennen vn de leervrg Voordt je een pln vn npk gt schrijven, moet je de vrg eerst goed verkennen. Leg uit wrom dit verstndig is. Geef een ntl vooreelden vn mnieren wrop je je vrg kunt verkennen. Tip Als je een goede verkenning uitvoert, weet je of het de moeite loont om zelf informtie te zoeken om je vrg te entwoorden. Het kn zijn dt je tot de ontdekking komt dt er een eenvoudig ntwoord op je vrg te geven is. Dn hoef je niet meer op zoek nr verdere informtie. Het kn ook zijn dt je tot de ontdekking komt dt je vrg veel te groot of te reed is om te entwoorden in één eroepsproduct. Je weet dn dt je de vrg verder in moet perken. Door middel vn de eerste verkenning kun je ook je vrg verder nscherpen, zodt deze nog meer helder wordt en specifieker. Je kunt je vrg verkennen door litertuur te zoeken en deze te lezen. Je hoeft drij niet ieder eroep vn kft tot kft te lezen. Wees selectief en lees lleen dt wt relevnt is. Je kunt je vrg ook verkennen door met deskundigen in gesprek te gn. Op die mnier kun je erchter komen of het de moeite loont om informtie te zoeken over dit onderwerp. G zeker ook een gesprek n met ijvooreeld medestudenten of je egeleider op je stgeschool over het onderwerp. Denk ook eens n de intern egeleider op je stgeschool; zeker ls het om ijvooreeld leer- of gedrgsprolemen vn kinderen gt, kunnen zij veel informtie geven. 2.7 Open en/of gesloten vrgen in een gesprek Je kunt in een gesprek geruikmken vn verschillende soorten vrgen. We geven meestl de voorkeur n een open vrg. Soms zijn er situties wrin een gesloten vrg de voorkeur heeft. Noem enkele situties. Tip In het egin vn een gesprek met ijvooreeld een erg gesloten, of verlegen persoon, kn het prettig zijn om eerst een pr gesloten vrgen te stellen. Dn kn de ndere persoon n jou wennen. Ntuurlijk kun je dit niet het hele gesprek volhouden, dus op een zeker moment g je wel over nr open vrgen. Als je meerdere gesprekken voert, en je wilt de ntwoorden goed met elkr kunnen vergelijken, kn het een goed idee zijn om enkele gesloten vrgen te stellen. Over het ntwoord kn dn geen twijfel estn. Werken n je portfolio 9