Eindtermen VWO. Domein E. Wisselkoersen

Transcriptie

1 Eindterm VWO Domein E Wisselkoers

2 Domein E Wisselkoers Eindterm 19: e valuta (van e bepaald land): De vraag naar e valuta wordt bepaald door: a) Export op de lopde reking (van de betalingsbalans) Het buitland koopt o.a. goeder dist moet deze betal met de munt van het exporterde land. b) Import van kapitaal (op de kapitaalreking) Voorbeeld: als Japan goeder uit Nederland importeert (Nederland exporteert dan), moet Japan met euro s betal. Japan moet de eig valuta (Japanse y) wissel voor euro s. Hierdoor stijgt de vraag naar de euro op de valutamarkt Buitlanders belegg in Nederland. Voorbeeld: als D belegg in Nederland, belegg ze in euro. Ze moet dan de eig valuta (Dese Kroon) wissel voor euro s. Hierdoor stijgt de vraag naar euro op de valutamarkt. Aanbod van e valuta (van e bepaald land): Het aanbod van e valuta wordt bepaald door: a) Import op de lopde reking (van de betalingsbalans) Er word goeder dist in het buitland gekocht moet betaald word in buitlandse valuta, het importerde land moet eig valuta wissel. b) Export van kapitaal (op de kapitaalreking) Voorbeeld: als Nederland goeder uit de VS importeert (VS exporteert dan), moet Nederland met dollars betal. Nederland moet dan euro s wissel voor dollars. Hierdoor stijgt het aanbod van de euro op de valutamarkt Nederlanders belegg in het buitland. Voorbeeld: als Nederlanders belegg in Engeland, belegg ze in Engelse pond. Ze moet dan euro s wissel voor Engelse pond. Hierdoor stijgt het aanbod van de euro op de valutamarkt. Appreciatie / depreciatie: Appreciatie: = stijging van de koers: valuta koers Aanbod van valuta koers Depreciatie: = daling van de koers: valuta koers Aanbod van valuta koers DE Economie Eindterm VWO Domein E - 2

3 Inflatie / deflatie: Inflatie: = prijsstijging; stijging van de gemiddelde prijz voor goeder dist. Deflatie: = prijsdaling; daling van de gemiddelde prijz voor goeder dist. Rtebegripp: Bank gebruik twee rtebegripp; Uitlerte: Dit is de rte die klant moet betal voor e ling (bijv. Hypotheek) Bank l geld uit; de (uitle)rte ontvang ze als vergoeding. Inlerte: Dit is de rte die klant ontvang op bijvoorbeeld hun spaargeld. Bank l geld in; de (inle)rte betal ze als vergoeding. Rte wijziging: Rtestijging rtedaling geld voor beide rtebegripp; als de rte verandert, verandert de inlerte én de uitlerte. Voorbeeld: Uitlerte Inlerte Winstmarge voor bank Uitgangssituatie: 9% 5% 4% Na rtestijging: 10% 6% 4% Na rtedaling: 8% 4% 4% DE Economie Eindterm VWO Domein E - 3

4 Eindterm 20: De Euro de Europese Ctrale Bank. Sinds 1998 is er in de Euroland sprake van e zgn. gecoördineerd monetair beleid. Dit beleid is sinds de invoering van de Euro (in 2002) nog duidelijker geword. Als de Europese Ctrale Bank (ECB) haar rte (= refi-rte) verhoog / verlaagd moet de ctrale bank in de euroland deze rtewijziging overnem. De (nationale) Ctrale Bank waaronder De Nederlandsche Bank (DNB) zull hun officiële rtetariev (= disconto) ook verhog / verlag. Vervolgs zull de algeme bank de rte weer aanpass voor hun klant. ECB: Ctrale bank: Algeme bank: Refi-rte disconto rte Refi-rte disconto rte Invloed van wisselkoers op prijz de export/import van de Euroland: Euro: Goeder uit de Euroland (waaronder Nederland) word voor andere (niet- Export Euroland vreemde valuta: vreemde valuta vreemde valuta euro)land goedkoper Goeder uit de Euroland (waaronder Nederland) word voor andere (nieteuro)land duurder Goeder uit andere land word voor de Euroland (waaronder Nederland) goedkoper Goeder uit andere land word voor de Euroland (waaronder Nederland) duurder Nederland Export Euroland Nederland Import Euroland Nederland Import Euroland Nederland Invloed van prijz op export/import, betalingsbalans wisselkoers: prijz: prijz Export Prijz in niet euroland: prijz Prijz in niet euroland Prijz in niet euroland product/dist word voor niet euroland goedkoper product/dist word voor niet euroland duurder Product/dist uit niet euroland word voor Nederland goedkoper Product/dist uit niet euroland word voor Nederland duurder Export Import Import Vraag naar Vraag naar Vraag naar Vreemde valuta Vraag naar Vreemde valuta Vreemde valuta Vreemde valuta DE Economie Eindterm VWO Domein E - 4

5 Invloed van de (refi-)rte op kapitaalstrom wisselkoers: Kapitaalimport van de Euroland ( NL) (door niet-eurobeleggers) Refi-rte, disconto rte Refi-rte, disconto rte Buitlandse rte Euroland ( Nederland) zijn aantrekkelijk Euroland ( Nederland) zijn onaantrekkelijk Buitland is aantrekkelijk Kapitaalexport van de Euroland ( NL) (door eurobeleggers) Kapitaalimport van de Euroland ( NL) (door niet-eurobeleggers) Kapitaalexport van de Euroland ( NL) (door eurobeleggers) Vreemde valuta Vreemde valuta Invloed van Buitlandse rte op kapitaalstrom wisselkoers: Kapitaalimport van de Euroland ( NL) (door niet-eurobeleggers) Buitlandse rte Buitland is onaantrekkelijk Kapitaalexport van de Euroland ( NL) (door euro-beleggers) Kapitaalimport van de Euroland ( NL) (door niet-eurobeleggers) Kapitaalexport van de Euroland ( NL) (door eurobeleggers) Vreemde valuta Vreemde valuta = vreemde valuta = vreemde valuta = vreemde valuta = vreemde valuta NB: De Europese Ctrale Bank (ECB) heeft sam met de ctrale bank van de euroland (waaronder De Nederlandsche Bank; de ctrale bank van Nederland) e aantal instrumt c.q. mogelijkhed de rte in Europa ( Nederland) te verhog of te verlag (zie eindterm 25 32*). DE Economie Eindterm VWO Domein E - 5

6 Eindterm 21*: Wisselkoers: De waarde van e munt uitgedrukt in e andere munt. Bijv.: 1 = $ 0,90 (voor 100 krijg je $ 90). Gebruikelijke koersnotatie bij bank per 100; uitzondering $ (Dollar) (Pond) per stuk (Japanse Y) per Wisselkoersstelsels: a) Zwevde of flexibele wisselkoers: b) Vaste wisselkoers: De prijsvorming van vreemde valuta is volkom vrij. De koers (= prijs) van e valuta komt tot stand door vraag (= qv) aanbod (= qa). Als: qa koers als: qa koers Als: qv koers als: qv koers De hoogte van de koers wordt bepaald door vraag aanbod maar moet wel binn de (officieel) afgesprok grz blijv. De ctrale bank van de deelnemde land di, volgs de internationale afsprak, er voor te zorg dat de vraag het aanbod zo hoog zijn dat de (evwichts)koers binn de intervtiegrz blijft. Als de koers van e valuta te hoog is zull de ctrale bank: qa koers Als de koers van e valuta te laag is zull de ctrale bank: qv koers Voordel nadel van zwevde of flexibele wisselkoers: Voordel Nadel Permant evwicht op de valutamarkt Onzekerheid die het internationale (vraag naar valuta = aanbod van valuta) handelsverkeer kan schad: permant evwicht op de betalingsbalans Bedrijv die exporter zijn niet zeker van (export = import) dus: ruimte voor hun opbrgst als zij vreemde valuta zelfstandig binnlands beleid het ontvang voor de goeder die zij aan het ontbrek van de noodzaak tot het aanhoud buitland lever. Importerde bedrijv van e monetaire reserve (intervtie is niet zijn niet zeker van hun kost als zij nodig). goeder in het buitland kop. Speculatie wisselkoers: Speculatie heeft e versterkd effect op de wisselkoers (bijv.: de dollar): Beleggers verwacht e koersdaling van de dollar beleggers verkop de dollar aanbod van de dollar Beleggers verwacht e beleggers kop de vraag naar de koersstijging van de dollar dollar dollar Conclusie: wat beleggers verwacht komt uit! koers $ koers $ Wisselkoersstelsels in Europa ( Nederland): 1999 Voor 1999: Tuss : Vastwisselkoersstelsel met e Stabiliteitspact; bandbreedte; schommeling volledig (100%) vaste van de wisselkoers mogelijk wisselkoers. binn de intervtiegrz 2002 Na 2002: Euro: Eén munt in 12 land (DING FLOF BIPS). DE Economie Eindterm VWO Domein E - 6

7 Eindterm 22*: Vaste of stabiele wisselkoers: De hoogte van de koers wordt bepaald door vraag aanbod maar dit wel binn de (officieel) afgesprok grz te blijv. De ctrale bank van de deelnemde land di, volgs deze internationale afsprak, er voor te zorg dat de vraag het aanbod zo hoog zijn dat de (evwichts)koers binn de intervtiegrz blijft. NB: Dit systeem werd alle binn Europa (EMS = Europees Monetair stelsel) gebruikt. Bij dit systeem (voor 1999) werd afgesprok (zie ook eindterm 23*): 1) Spilkoers (of pariteit) Bijv.: de spilkoers van de Duitse Mark t.o.v. de guld was ƒ 112,673 (DM 100 = ƒ 112,673). 2) Bandbreedte Bijv.: de bandbreedte voor de guld de Duitse Mark was 4,5%. Dit de totale afwijking (naar bov én naar bed) t.o.v. de pariteit. Dit betekde dat: De koers van de DM mocht maximaal 2,25% bov de spilkoers ligg. De koers van de DM mocht maximaal 2,25% onder de spilkoers ligg. Indi nodig kunn spilkoers /of bandbreedte word aangepast, dit gebeurt dan officieel door het EMS (in samspraak met alle deelnemde land). Voordel nadel van vaste wisselkoers: Voordel Nadel Zekerheid die het internationale Ge permant evwicht op de valutamarkt handelsverkeer kan bevorder. Exporterde de betalingsbalans, dus: de noodzaak van importerde bedrijv zijn zeker van hun binnlandse aanpassing bij verstoring opbrgst resp. kost (deze bedrijv zijn het aanhoud van e monetaire reserve dan minder terughoudd). (nodig voor intervtie, zie eindterm 23*). NB 1: In de wereldeconomie geldt het flexibele systeem van wisselkoers. Het systeem van vaste wisselkoers werd binn Europa door het EMS (= Europees Monetair stelsel) gebruikt tot de invoering van het stabiliteitspact in 1999 (zie eindterm 22*). Door de invoering van de Euro is het vaste wisselkoerssysteem niet meer nodig omdat er bij e gemeschappelijke munt ge valutarisico s meer zijn. NB 2: In het kader van de ontwikkeling binn de Europese Monetaire Unie (EMU) zull t.z.t. e aantal tak van de nationale Ctrale Bank (CB) vervall word overgom door de Europese Ctrale Bank (ECB). Met de invoering van de Euro zijn valuta intervties zoals beschrev niet meer aan de orde; het vaste wisselkoersstelsel is dan immers vervang door één munt, de Euro. Zie ook Domein Q. DE Economie Eindterm VWO Domein E - 7

8 Eindterm 23*: Intervtie op de valutamarkt bij vaste wisselkoers (EMS voor 1999): Intervtie op de valutamarkt (bij vaste wisselkoers): Als de wisselkoers (qv = qa) binn de intervtiegrz blijft zal DNB ( andere Ctrale bank) niet ingrijp. Er zijn echter situaties dkbaar waarbij de Ctrale Bank wel moet ingrijp. Dit ingrijp noem we met e mooi woord: interviër. NB: Afhankelijk van de situatie moet de Ctrale Bank de problem oploss door: De vraag te lat STIJGEN of het aanbod te lat STIJGEN , K o e r s v a n d e D M ( i n ƒ ) a v B o v e n s t e i n t e r v e n t i e - g r e n s + 2, 2 5 % S p i l k o e r s B a n d b r e e d t e O n d e r s t e i n t e r v e n t i e - g r e n s - 2, 2 5 % V r a a g / a a n b o d D M Als de koers van de DM bov de bovste intervtiekoers komt, grijpt DNB in; De koers van de DM moet dal dus: - DNB zal DM verkop teg gulds (qa DM koers DM ). - De Duitse Ctrale Bank moet ook DM verkop teg (qa DM koers DM ) , K o e r s v a n d e D M ( i n ƒ ) a B o v e n s t e i n t e r v e n t i e - g r e n s + 2, 2 5 % S p i l k o e r s B a n d b r e e d t e O n d e r s t e i n t e r v e n t i e - g r e n s - 2, 2 5 % v V r a a g / a a n b o d D M Als de koers van de DM onder de onderste intervtiekoers komt, grijpt DNB in; De koers van de DM moet stijg dus: - DNB zal DM kop met gulds (qv DM koers DM ). - De Duitse Ctrale Bank moet ook DM kop met (qv DM koers DM ). DE Economie Eindterm VWO Domein E - 8

9 Fluctuaties binn de bandbreedte: stijging (binn de bandbreedte) daling (binn de bandbreedte) = appreciatie = depreciatie Devaluatie revaluatie: Revaluatie = e officiële, volgs internationale afspraak, verhoging van de spilkoers (of pariteit) + intervtiegrz (= koersstijging). Devaluatie = e officiële, volgs internationale afspraak, verlaging van de spilkoers (of pariteit) + intervtiegrz (= koersdaling). Dit gebeurt als intervtie (bovste intervtiegrs) te vaak nodig is, er zijn dan (te vaak) overschott op de betalingsbalans. Dit gebeurt als intervtie (onderste intervtiegrs) te vaak nodig is, er zijn dan (te vaak) tekort op de betalingsbalans.. Rte vaste wisselkoers bij vrij internationaal kapitaalverkeer: In plaats van intervtie kunn Ctrale bank ook m.b.v. de rtestand de wisselkoers in de gewste richting beïnvloed (bijv.: de Euro): Ctrale Bank: Disconto Ctrale Bank: Disconto Algeme bank: Rte Algeme bank: Rte Euro is aantrekkelijk Euro is onaantrekkelijk qv Euro qa qv qa Discontopolitiek: Het disconto is het officiële rtetarief dat de algeme bank moet betal aan de Ctrale Bank als zij geld l van de Ctrale Bank. Als de Ctrale bank het disconto verhoogt, moet de algeme bank meer betal voor hun ling. Deze stijging zull zij doorrek aan hun klant, waardoor de rte in het land stijgt. Bij e dald disconto, kunn bank goedkoper geld l. Concurrtie tuss algeme bank onderling zal de rte lat dal. Bij e stijgde rte wordt de Euro aantrekkelijk voor beleggers; buitlandse beleggers zull in Nederland gaan belegg i.v.m. de hogere rte (qv Euro stijgt) beleggers blijv in Nederland met hun kapitaal (qa Euro daalt). Hierdoor stijgt de koers van de Euro. Bij e dalde rte zi we uiteraard teggestelde reacties. Gecoördineerd ingrijp van de monetaire autoriteit: Omdat de dollar de y sleutelvaluta zijn (valuta die in het internationale betalingsverkeer word gebruikt) zijn de wisselkoers van deze valuta voor vele land van belang. De dollar ($) de y ( ) zijn daarom voorbeeld van valuta die m.b.v. gecoördineerde rtepolitiek intervtie op de valutamarkt gestuurd word: Rte in VS Japan Ctrale bank kop $ Rte in VS Japan $ zijn aantrekkelijk $ $ $ zijn onaantrekkelijk Ctrale bank verkop $ Bovstaande wordt o.a. gedaan door de G7 (organisatie van de zev belangrijkste industrieland: VS, Japan, Canada, Duitsland, Frankrijk, Groot Brittannië, Italië). (G8 = G7 + Rusland). Aanbod van $ $ DE Economie Eindterm VWO Domein E - 9

10 Extra / eig aanteking: DE Economie Eindterm VWO Domein E - 10