Cijfers geneesmiddelengebruik

Transcriptie

1 Luc Hanegreefs Gert verpooten KARVA Cijfers geneesmiddelengebruik WZC Zorgbedrijf Antwerpen

2 Cijfers geneesmiddelengebruik Onderzoek WZC Zorgbedrijf Antwerpen Deel l1 (Luc Hanegreefs): Voorstelling Vl Volgens goegemeente overdreven gebruikte medicijnen: benzodiazepines, neuroleptica, antidepressiva i Deel 2 (Gert Verpooten): Gevaarlijke drug drug interactions Vergelijking gwzc algemene (oudere?) populatie p

3 WZC Zorgbedrijf Antwerpen Dwarsdoorsnede onderzoek: medicatie op 12 mei WZC s; 2676 bewoners aanwezig Gemiddelde leeftijd: 84,5 jaar Verhouding man/vrouw = 27/ verschillende voorschrijvers

4 WZC Zorgbedrijf Antwerpen Gemiddeld aantal medicaties met ATC code: incl. topica: 7,4 excl. topica: 6,75 (bij aankomst: 7,35!) 109 (4%) bewoners krijgen geen medicatie Winnaar : 26 2 de : 23

5 WZC Antwerpen KARVA Top 10 ATC 7 op Rang ATC 7 Stofnaam Frequentie Percent Cumulatieve percent 1 B01AC06 Acetylsalicylzuur ,8 5,8 2 A06AD65 Macrogol, combinatiepreparaten 772 4,3 10,1 3 N02BE01 Paracetamol 729 4,0 14,1 4 A12AX Calcium met andere middelen 485 2,7 16,8 5 N05CD06 Lormetazepam 436 2,4 19,2 6 A02BC01 Omeprazol ,3 21,5 7 C07AB07 Bisoprolol 407 2,3 23,7 8 A02BC02 Pantoprazol 400 2,2 25,9 9 C03CA01 Furosemide 381 2,1 28,1 10 N06AX05 Trazodon 363 2,0 30,1

6 WZC Antwerpen KARVA Top 10 ATC 5 op Rang ATC 5 Benaming Frequentie Percent Cumulatieve percent 1 B01AC Trombocytenaggregatieremmers, heparine uitgezonderd ,7 6,7 2 A06AD Osmotisch werkende laxantia ,1 12,7 3 A02BC Inhibitoren van de protonpomp 833 4,6 17,3 4 N02BE Aniliden 730 4,0 21,4 5 C03CA Sulfonamiden 677 3,7 25,1 6 N06AX Overige antidepressiva 611 3,4 28,5 7 C07AB Beta blokkers, selectieve 591 3,3 31,8 8 N05BA Benzodiazepinederivaten 525 2,9 34,7 9 C09AA ACE remmers, enkelvoudig 491 2,7 37,4 10 A12AX Calcium met andere middelen 485 2,7 40,1

7 WZC Antwerpen KARVA Top 10 ATC 4 op Rang ATC 5 Benaming Frequentie Percent Cumulatieve percent 1 B01A Antithrombotica ,1 8,1 2 A06A Laxantia ,6 15,7 3 N06A Antidepressiva ,3 22,0 4 A02B Middelen bij ulcus pepticum en refluxziekte 949 5,3 27,2 5 N05C Hypnotica en sedativa 768 4,2 31,5 6 N02B Overige analgetica en antipyretica 745 4,1 35,6 7 C07A Beta blokkers, enkelvoudig 723 4,0 39,6 8 N05A Antipsychotica (neuroleptica) 683 3,8 43,4 9 C03C "high ceiling" diuretica 677 3,7 47,1 10 N05B Anxiolytica 537 3,0 50,1

8 Probleemstelling (Parsons et al, 2011) Polyfarmacie: méér dan 5 Ongeschikt gebruik van geneesmiddelen Ongewenste effecten van geneesmiddelen Compliance en enforced compliance Personeel en medicatie Communicatie bij opname en ontslag uit ziekenhuis

9 Probleemstelling (Parsons et al, 2011) Ongeschikt gebruik van geneesmiddelen Ongewenste effecten van geneesmiddelen Benzodiazepines i Antidepressiva Neuroleptica

10 Benzodiazepines Zorgbedrijf Welke? Alle benzodiazepines + z medicaties 941 bewoners nemen bewoners nemen 2 verschillende 9 bewoners nemen 3 verschillende Totaal = 1108 = 41 % 7 bewoners krijgen nog flunitrazepam

11 Benzodiazepines 41% bewoners in WZC Zorgbedrijf 51% PHEBE Veel kritiek door iedereen op gebruik in WZC: volksvertegenwoordigers g meer mogelijkheden bieden voor alternatieven en aanvullingen bij een medicamenteuze behandeling voor slaap, angst en depressieve stoornissen

12 Benzodiazepines Te veel? Enkel probleem in WZC? Geen cijfers buiten WZC niet terugbetaald Ziekenhuis?

13 Benzodiazepines Juni en juli 2012 : 154 opnames in WZC 78 nam bij opname 1 of meer benzo s vanuit ziekenhuizen, alle diensten : 50 % PHEBE Zorgbedrijf Ziekenhuis 51 % 41 % 50 % Probleem beperkt zich niet tot WZC en/of ziekenhuizen?

14 Benzodiazepines B di i : waarom probleem? (farmaka, WZC formularium) Ouderen zijn gevoeliger voor bijwerkingen Vermindering mobiliteit, ADL Verhoging valrisico lii Tolerantie >>> dosisverhoging g Vermindering REM slaap en dus slaapkwaliteit Anterograde amnesie Paradoxaal: agitatie, verwardheid en agressie

15 Richtlijnen benzodiazepines i WZC (farmaka, geneesmiddelenbrief) Slaapstoornissen: niet medicamenteus: slaaphygiëne, cognitieve gedragsherapie (CGT): haalbaar? realistisch? uitzonderlijk benzo gedurende korte tijd? Angststoornissen: psychotherapie SSRI benzo eenmalige korte periode in acute situatie

16 Antidepressiva Zorgbedrijf Antidepressiva: SSRI + TCA 960 (36 %) bewoners krijgen 1 of meer (tot 4 verschillende!!) antidepressiva Waarvan 435 o.a. een SSRI TCA vs SSRI

17 Antidepressiva A tid i : waarom probleem? (folia farmacotherapeutica, farmaka) Ongewenste effecten: TCA: anticholinerge bijwerkingen hypotensie, duizeligheid ritmestoornissen t i SSRI: hyponatremie gastro intestinale bloedingen serotonine syndroom

18 Richtlijnen antidepressiva i WZC (farmaka, geneesmiddelenbrief) Angststoornis: SSRI Mineure depressie : watchful waiting en niet medicamenteus Majeure depressie : psychotherapie py p al dan in combinatie met antidepressivum (SSRI of TCA?) Haalbaar?? Trazodone gebruik als slaapmiddel?

19 Neuroleptica Zorgbedrijf Neuroleptica: N05A antipsychotica 602 (22,5 %) bewoners nemen 1 of meer neuroleptica! 3 verschillende: 40 2 verschillende: 108

20 Richtlijnen neuroleptica WZC (farmaka, geneesmiddelenbrief) Delier: causaal indien symptomatische behandeling geïndiceerd: hl haloperidol idl Behavioural and Psychological Symptoms in Dementia (BSPD): onderliggende oorzaak behandelen gedragsmanagement uitzonderlijk: haloperidol (Acute psychose)

21 Combinaties Zorgbedrijf 444 bewoners krijgen neurolepticum + benzodiazepine 60bewonerskrijgen anti Parkinsonmiddel Parkinsonmiddel+ neurolepticum

22 Besluit? Benzo AD NL 41 % 36 % 22,5 % Te veel in vergelijking met richtlijnen?? Streefcijfer? Moéten richtlijnen wel? Cognitieve Gedrags Therapie (CGT)?? Attitudeverandering patiënten, familie, verpleging en artsen?

23

24 Farmanet 2011 Aantal rechthebbenden 65+: totaal: met chronische medicatie: Chronische medicatie = > 180 DDD (daily defined dose) Gemiddeldaantal moleculen: bij 65+: 3.2 bij 75+: 3.5 bij 85+: 3.4

25 Farmanet 2011 Polyfarmacie (>5 moleculen) Bij 65+: 14% Bij 75+: 16% Bij 85+: 15%

26 Farmanet 2011 KARVA Chronische medicatie bij 65+ Aantal Aantal Aantal Aantal Aantal Aantal chronische patiënten patiënten patiënten patiënten patiënten moleculen jaar jaar jaar jaar jaar

27 Farmanet 2011 KARVA Top 10 volgens DDD ATC 7 bij 65+ Rang Werkzaam bestanddeel DDD 2011 Aantal patiënten 2011 % van Acetylsalicylzuur % 2 Simvastatine % 3 Molsidomine % 4 Omeprazol % 5 Amlodipine % 6 Atorvastatine % 7 Perindopril % 8 Ramipril % 9 Bisoprolol % 10 Rosuvastatine %

28 Farmanet 2011 KARVA Top 10 volgens DDD ATC 5 bij 65 Rang Geneesmiddelenklasse DDD 2011 Aantal patiënten 2011 % van HMG CoA reductaseremmers (statines) % 2 Trombocytenaggregatieremmers, heparine uitgezonderd % 3 ACE remmers, enkelvoudig % 4 Inhibitorenvan de protonpomp % 5 Dihydropyridinederivaten % 6 Beta blokkers blokkers, selectieve % 7 10 Angiotensine II antagonisten, enkelvoudig % 8 Overige vasodilatantia bij hartziekten % 9 Sulfonamiden % Selectieve serotonineheropnameremmers %

29 Farmanet 2011 KARVA Top 10 volgens DDD ATC 4 bij 65+ Rang Geneesmiddelenklasse DDD 2011 Aantal % van 65+ patiënten Hypolipemierende middelen, enkelvoudig % 2 Antithrombotica % 3 ACE remmers, enkelvoudig % 4 Middelen bij ulcus pepticum en refluxziekte % 5 Beta blokkers, enkelvoudig % 6 7 Selectieve calciumantagonisten met hoofdzakelijk vasculaire werking Hypoglykemierendemiddelen middelen met uitzondering van insulines % % 8 Antidepressiva % 9 Vasodilatantia bij hartziekten % 10 Angiotensine ii antagonisten, enkelvoudig % 13 Niet steroide anti inflammatoire en antireumatische middelen %

30 Farmanet 2011 KARVA Interacties bij 65+ Keuze van interacties in functie van voorschrijffrequentie bij ouderen ernst NSAID orale anticoagulantia verhoogde kans op maag darm bloeding NSAID SSRI verhoogde kans op maag darm bloeding

31 Farmanet 2011 KARVA Interacties bij 65+ (cont) NSAID RAAS blokkers verhoogde kans op acute nierinsufficiëntie verhoogde kans op hyperkaliëmie i Spironolactone RAAS blokkers verhoogde kans op hyperkaliëmie

32 Farmanet 2011 KARVA Interacties bij 65+ Van de patiënten chronisch behandeld met orale anticoagulantia ontvingen 21% een NSAID 11% een SSRI 4% een NSAID en SSRI Van depatiënten chronisch behandeld met SSRI ontvingen 35% een NSAID

33 Gebruik in België 25 Bevolkingspercentage in België met minstens 1 NSAID voorschrift volgens type NSAID (2005) COX-2 selectieve NSAID 20 Klassieke NSAID COX-2 en/of klassieke NSAID 15 % Totaal Leeftijdscategorie (jaar) H. Smets et al. Pharmacoepidemiol Drug Saf 2008; 17(10):

34 A = ACEI/ARB B = ACEI/ARB + diuretic C = ACEI/ARB + spironolactone D = ACEI/ARB + diuretic + betablocker E = ACEI/ARB + betablocker + spironolactone H. Smets et al. Pharmacoepidemiol Drug Saf 2008; 17(10):

35 Interacties ti Farmanet WZC NSAID + SSRI 35% 0.9% + VitK antagonist 21% 0.4% + SSRI + VitK antagonist 4% 0.1% + diureticum 1.8% + RAAS blokker 25% 1.3%

36 Discussie 65+ vs. Gemiddelde leeftijd in Woon en Zorgcentra Chronische medicatie (>180 DDD) vs dwarsdoorsnedegegevensd d in WZC studie Enkelterugbetaalbare medicatie in Farmanet; geen benzodiazepines Gehele bevolking in Farmanet

37 Top 10: WZC vs Farmanet 65+ Niet terugbetaalbare geneesmiddelen zoals laxativa en benzodiazepines i vinden wij niet terug in Farmanet. De neuroleptica en paracetamol worden meer voorgeschreven in de WZC. Statines worden minder voorgeschreven in WZC. Plaatjesremmers, antihypertensiva en antidepressiva zijn in de top 10 zowel in de WZC als in de algemene populatie

38 Conclusie Polyfarmacie minder uitgesproken in de algemene populatie dan in de geïnstutitionaliseerde In de algemene populatie lti worden potentieel ti gevaarlijke geneesmiddelencombinaties frequent voorgeschreven, vooral met betrekking tot NSAID s. Dit is duidelijk minder in het WZC.

39 Met dank aan Bram Vercammen en Bert Ceyssens (DIGIPOLIS) Joos Tielemans, Marc de Falleur, André De Swaef () Erik Snelders (UZA)