Gebiedsontwikkeling en Provinciaal Grondbeleid in Flevoland. CBE Achtergrond: de provincie als mede gebiedsontwikkelaar.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gebiedsontwikkeling en Provinciaal Grondbeleid in Flevoland. CBE05.114 1. Achtergrond: de provincie als mede gebiedsontwikkelaar."

Transcriptie

1 Gebiedsontwikkeling en Provinciaal Grondbeleid in Flevoland. CBE Achtergrond: de provincie als mede gebiedsontwikkelaar. De rol van de provincies in de ruimtelijke ordening is aan verandering onderhevig. Zoals in de nota ruimte is aangegeven zullen provincies meer dan in het verleden een actieve rol moeten gaan spelen bij de daadwerkelijke ruimtelijke ontwikkelingen. Van oudsher zijn gemeenten gewend geweest om een trekkende rol te spelen in het ontwikkelen van steden en dorpen. De gebiedsontwikkeling hiervan was met name gericht op de stedelijke component (rood). Woongebieden, bedrijventerreinen, groen/recreatie en de hiervoor benodigde infrastructuur in en rondom de woning en wijk waren hiervan het resultaat. De gemeenten verwerven traditioneel zelf de benodigde gronden. In de laatste twintig jaar is daar verandering in gekomen. Projectontwikkelaars, grondhandelaren en speculanten hebben zich ook op die markt begeven met zowel positieve als negatieve gevolgen. Wel of niet gedwongen samenwerking is het gevolg. De gebiedshorizon van de gemeenten beperkt zich tot de eerder genoemde stedelijk component. De laatste jaren zijn twee belangrijke tendensen waar te nemen die een bredere kijk geven op gebiedsontwikkeling. 1. Op het platteland zijn allerlei ontwikkelingen gaande die om regie en samenwerking vragen. Het betreft landbouw, natuur, water(-berging), recreatie en grote infrastructuur; 2. De mensen maken van veel meer voorzieningen gebruik dan waarop de gebiedsontwikkeling van gemeenten betrekking heeft. Denk aan recreatie, grotere infrastructuur en natuur. Dit is aanleiding om breder naar gebiedsontwikkeling te kijken dan door gemeenten werd en wordt gedaan. De provincies zullen organisatorisch meer de inhoud en de samenwerking tussen zowel publieke als private partijen moeten realiseren en regisseren. Deze actieve rol is een aanvulling op de traditioneel controlerende rol van provincies. De hierbij passende activiteiten worden in de Nota Ruimte aangeduid als ontwikkelingsplanologie. Bij de invulling van een dergelijke nieuwe rol zijn instrumenten nodig. Voor een deel zijn die nieuwe instrumenten nog in ontwikkeling (provinciaal bestemmingsplan, provinciaal voorkeursrecht, onteigeningsbevoegdheid, vereveningsmogelijkheden, kostenverhaal etc). Voor een deel kan al binnen de bestaande juridische mogelijkheden de ontwikkelrol worden opgepakt. Dit wordt geïllustreerd door de in de Nota Ruimte gepresenteerde voorbeeldprojecten ontwikkelingsplanologie, zoals door de provincies aangedragen. Het daarbij behorende begeleidingstraject is mede gericht op de ontwikkeling van een adequaat juridisch instrumentarium op provinciaal niveau, waardoor de beoogde regierol van de provincies in de actieve ruimtelijke ordening versterkt kan worden. Flevoland heeft het project West-Oost-as (Lelystad-Dronten-Zwolle) aangemeld als voorbeeldproject, maar ook het project Middengebied Zuidelijk Flevoland kan als een voorbeeld gezien worden van ontwikkelingsplanologie. Ontwikkelingsplanologieprojecten worden gekenmerkt door samenwerking van publieke partijen onderling en door samenwerking tussen publieke en private partijen. De betrokken overheid moet zich daarbij meer gaan opstellen als partner van ondernemende mensen en bedrijven en dynamiek versterken in plaats van tegengaan, aldus de Nota Ruimte. De aard van de samenwerking kan sterk uiteenlopen per project en draait veelal om het verdelen van risico s en verantwoordelijkheden. Het kan voor provincies van groot belang zijn risicodragend te participeren/investeren in verband met het gewenste samenwerkingspatroon: niet op afstand toekijken maar meedoen. Hoe deze rol concreet inhoud moet krijgen, is een onderwerp van nader onderzoek als afgeleide van de primaire keus voor een actieve betrokkenheid. De twee voorbeeldprojecten in de provincie Groningen geven aan dat de rol per project kan variëren: een project waar de provincie naast de regisseursrol zelf vanwege de grote marktrisico s ook een financieel belang heeft moeten inbrengen (Blauwe Stad) en een project waarin de provincie zich concentreert op de bestuurlijke regierol, omdat de markt bereid en in staat is de financiële risico s af te dekken (Meerstad). De provinciale rol is evenwel in beide gevallen gelegitimeerd door publieke doelen respectievelijk het doen ontwikkelen van een achterstandsgebied en het voeren van de regie in een situatie met complexe bestuurlijke en private verhoudingen. 1

2 2. De Grondfactor Betekenis van de grondfactor in ontwikkelingsprojecten Een belangrijke factor bij het realiseren van ruimtelijke ontwikkelingsprojecten zijn het grondeigendom en de voorwaarden waaronder partners het eigendom van de grond inbrengen in gezamenlijke ontwikkelingsprojecten. Grondeigendom is een van de machtsfactoren. Daar staat tegenover dat de (lagere) overheden door hun publiekrechtelijke bevoegdheden bepalen welke grond welke bestemming kan krijgen. Deze invloed is evenwel eerder restrictief van aard dan ontwikkelingsgericht. In de praktijk zal een samenspel van grondeigenaren en gebiedsautoriteiten bepalen wat het uiteindelijke ontwikkelingsresultaat zal zijn. Vanuit deze optiek mag duidelijk zijn dat als de overheid zelf ook grondeigenaar is, de overheidsinvloed op het projectresultaat aanmerkelijk groter zal zijn. Situatie in Flevoland In Flevoland is de grondeigendomsituatie uitzonderlijk te noemen. Grote delen van de grond die (nog) in agrarisch gebruik is, zijn (nog) in eigendom van de Staat (Dienst der Domeinen), en uitgegeven in uiteenlopende pachtvormen. In het verleden waren gronden rondom de woonkernen begrensd die op afroep voor gemeenten voor een afgesproken bedrag - veelal lager dan de zogenaamde marktwaarde -beschikbaar werden gesteld. Nog steeds nemen gemeenten als aankopende partij van grond voor stedelijke uitbreiding een voorkeurspositie in, zij het dat een marktconforme prijs voor de grond betaald moet worden. Dat maakt bovenplanse verevening van kosten lastig zolang dit niet als een marktconforme benadering kan worden beschouwd. Soms kunnen op projectbasis gunstiger verkoopvoorwaarden bedongen worden, als sprake is van realisatie van meerdere doelen, passend in rijksbeleid. Domeinen is opgedragen (de overige) gronden te verkopen ten bate van de schatkist. Uitzondering daarop zijn de zogenaamde strategische gronden. Deze liggen in gebieden die in aanmerking komen voor ruimtelijke ontwikkelingen (functieverandering van agrarische bestemming in stedelijk gebied, natuur en/of waterberging, infrastructuur). De gronden in deze gebieden worden op afroep door Domeinen aan de betrokken overheid te koop aangeboden. De afspraken tussen de lagere overheden in het gebied en Domeinen over het strategische karakter van gronden zijn echter niet hard of schriftelijk vastgelegd en zijn aan verandering onderhevig, mede afhankelijk van de druk die vanuit het Ministerie van Financiën wordt uitgeoefend op omvang en tempo van de verkoopresultaten. Door verkoopbeleid in het verleden is Domeinen al niet meer eigenaar van alle gronden die als strategisch kunnen worden aangemerkt. Als voorbeeld genoemd kan worden het gebied Spiegelhout, een optionele Almeerse uitbreiding op grondgebied van Zeewolde. Daar is ruwweg 50 % van de grond nog in eigendom van Domeinen en de andere helft in eigendom van de grondgebruikers, al dan niet doorverkocht of in optie gegeven aan private beleggers/ontwikkelaars. Het grondbezit van Domeinen buiten dit gebied zou gebruikt kunnen worden om boeren uit te plaatsen naar vrijkomende agrarische bedrijven buiten het gebied, waardoor de gronden binnen het gebied in erfpacht of zelfs mogelijk in eigendom mettertijd voor de agrarische waarde ingebracht kunnen worden voor verstedelijking. De verkoop van niet strategische agrarische grond beperkt deze mogelijkheden sterk, er is immers steeds minder grond beschikbaar voor uitplaatsing. Grote beleggers en ontwikkelaars zijn bezig een grondpositie in te nemen in de provincie. Niet alleen in strategische gebieden, maar in het gehele landbouwgebied van de provincie kopen deze grote partijen van agrariërs en van Domeinen indien zittende (erf-)pachters zelf geen belangstelling hebben. Op dit moment is de interesse van boeren om hun eigen land te kopen niet groot: de kapitaalkrachtige boeren zijn vaak al in het bezit van hun eigen land, de overigen kunnen of willen het nu niet overnemen vanwege de weinig florissante bedrijfsresultaten op dit moment. Daardoor krijgen institutionele beleggers extra kansen de rol van het rijk als grootgrondbezitter over te nemen. De huidige lage rentestand, de op lange termijn alleen maar toenemende grondschaarste in Nederland en dus een lange termijn gunstige opbrengstverwachting maken grondverwerving tot een relatief gunstige belegging. Wat voor deze beleggers geldt, kan een belangrijke aanwijzing zijn voor een eventuele provinciale grondpositie. Expliciet speelt voor de provincie de vraag welke grondpositie zou passen qua middelenbeslag en risico s bij het financiële profiel van de provincie. 2

3 Tot op heden speelt naast de dienst der Domeinen ook DLG een rol in de aankoop en overdracht van gronden, met name voor de provincies als het gaat om natuurbestemmingen. DLG kan op aanwijzing van de provincie gronden van Domeinen reserveren voor overname, dan wel daadwerkelijk laten overschrijven op een andere eigenaar op basis van financiering uit diverse bronnen samenhangend met de uitvoering van rijksbeleid en/of provinciaal beleid (natuuraankoop, waterberging, ILG etc). DLG ambieert een verruiming van haar taken en daarmee bepaalde vormen van een grondbank te kunnen realiseren. Inmiddels is een fusie tussen DLG en Domeinen aangekondigd. Het is nog niet geheel duidelijk wat dit betekent voor de positie van de nieuw te vormen overheidsorganisatie. Eén van de doelen is wel om op rijksniveau meer strategisch met grondbezit om te gaan, zonder dat dit overigens een einde maakt aan het vigerende verkoopbeleid. Grond en financiering van projecten De nog steeds relatief grote grondpositie van de overheid in Flevoland biedt bijzondere mogelijkheden voor het bedrijven van ontwikkelingsplanologie, in een situatie waarin de provincie staat voor grootschalige ontwikkelingsopgaven. Om deze grootschalige ontwikkelingen te kunnen realiseren (primair gedefinieerd in termen van verstedelijking) moet een relatief groot aantal investeringen gedaan worden in op zichzelf in financiële zin niet rendabele voorzieningen. Het gaat om ontsluitende en aansluitende vervoersinfrastructuur, natuur, landschap, recreatieruimte en waterberging en voorzieningen met een overwegend publiek belang. De verwachting is dat een surplus in de exploitatie van stedelijke bestemmingsplannen slechts in beperkte mate kan bijdragen in de investeringskosten, zeker indien de grond voor stedelijke uitbreidingen voor marktconforme prijzen wordt ingebracht. De omvang van deze bijdrage wordt bepaald door de residuele grondwaarde: het verschil tussen de uiteindelijke opbrengst van een hectare bouwklare grond minus de voorbereidingskosten. Het verschil tussen deze residuele grondwaarde en de aankoopkosten van de grond is de winst op de grond. Deze kan (deels) toevallen aan de aanvankelijke eigenaar van de grond, aan de overheid en/of aan de projectontwikkelaar, afhankelijk van de posities van partijen en de door partijen te sluiten exploitatie overeenkomst. Het spreekt voor zich dat de grondeigenaar een sterke positie heeft, zij het dat de overheidspartij door verevening de winst kan afromen en financiële bijdragen aan bovenwijkse voorzieningen kan bedingen. Grondbezit en vermenging van belangen Het door een provincie verwerven van een actieve grondpositie betekent dat de provincie een privaatrechtelijk belang krijgt, naast de reeds bestaande publiekrechtelijke taken van goed bestuur c.q. een goede ruimtelijke ordening. Vermenging van deze belangen kan in theorie tot maatschappelijk ongewenste besluitvorming leiden. In de praktijk blijken gemeenten (en inmiddels andere provincies) met bestuurlijke en ambtelijke constructies te kunnen werken die dit risico sterk inperken, waardoor het publieke belang van een grondpositie van de overheid de mogelijke nadelen in de schaduw stelt. Conclusies De nieuwe regierol van de provincie in het ruimtelijk beleid vraagt om een actieve bestuurlijke instelling, waar het voeren van actief, anticiperend grondbeleid een belangrijk onderdeel van kan zijn. De directe provinciale betrokkenheid bij gebiedsontwikkeling concentreert zich op het landelijk gebied. Uit oogpunt van vereveningsmogelijkheden/kostenverhaal moet het overheidsaandeel in de residuele grondwaarde in rode ontwikkeling gemaximaliseerd worden. Daarnaast moeten grondaankoopkosten voor overige (groen/blauw/grijze) ontwikkelingen geminimaliseerd worden. In beide gevallen gaat het om het zo voordelig mogelijk ter beschikking stellen van de benodigde gronden. De door het rijk geformuleerde verkoopopgave van Domeingronden buiten de (zacht omlijnde) strategische gebieden leidt tot een beperking van de mogelijkheden voor gebiedsontwikkeling, zowel door provincie als door gemeenten, en werkt nadelig op de mogelijkheden agrarische bedrijven binnen de provincie te verplaatsen. Dit vraagt om concrete en harde afspraken over de verkoopstrategie door het rijk. 3

4 De verkoop van rijkseigendom aan provincie en gemeenten voor ontwikkeldoelen tegen marktconforme prijzen vraagt om (projectgebonden) aanpassing gelet op de belangrijke nationale ontwikkeldoelen in de provincie. Het ontstaan van een majeure grondpositie bij institutionele beleggers als gevolg van verkoop van rijkseigendom kan tot een maatschappelijk ongewenste situatie leiden, zowel voor pachters als voor lagere overheden. 3. Mogelijke constructies voor grondbeleid In het verlengde van de advisering door DHV in het kader van de voorbeeldprojecten ontwikkelingsplanologie van VROM, is een overzicht gemaakt van mogelijke grondstrategieën voor de provincie. 1. projectgebonden: publiek-private of publiek-publieke afspraken over de realisatie van afzonderlijke projecten. De rol van de provincie is hierbij vooral faciliterend: lokale projectbetrokkenen maken onderling afspraken, ook met grondeigenaar Domeinen. Verevening kan hierbij aan de orde zijn indien met de projectbetrokkenen een afspraak wordt gemaakt over een afdracht aan een regionaal fonds dat kan bijdragen aan de bovenregionale voorzieningen (m.n. infrastructuur). 2. projectenveloppes: samenhangende winstgevende en onrendabele projecten worden gecombineerd, waarbij een financiële relatie wordt gelegd; dit kan eveneens worden gecombineerd met een afdracht aan een regionaal fonds. De provincie neemt, in samenspraak met de gemeenten, de regie op zich met betrekking tot visie en programma (planvorming, financiering en verwerving) op regionaal niveau en het definiëren van de projectenveloppen. 3. ontwikkelingsmaatschappij: de meest vergaande vorm van regionale financiële samenwerking is het optuigen van een regionale ontwikkelingsmaatschappij die gronden beheert en uitgeeft. De ontwikkelingsmaatschappij zorgt voor de grondexploitatie en zet ontwikkelingswinsten in om financiële ontwikkelingstekorten van andere projecten binnen het voorbeeldproject af te dekken. De rol van Domeinen in deze constructie is onderwerp van onderhandeling; meest voor de hand ligt dat de provincie en Domeinen overeenstemming trachten te bereiken over de overdracht van gronden. Het is ook denkbaar dat Domeinen in de ontwikkelingsmaatschappij participeert. Ook Domeinen heeft in dit geval baat bij de realisatie van het project. Indien de exploitatiewinsten niet voldoende zijn om alle kosten te dekken kunnen daarnaast aanvullende vereveningsafspraken worden gemaakt met betrokken gemeenten, bijvoorbeeld door het vormen van een regionaal (verevenings-)fonds, waaraan de betrokken gemeenten ieder een bijdrage leveren. Bij het onderzoeken van deze drie modellen geldt een voorkeursvolgorde: er kan eerst worden ingezet op het vormen van een regionale ontwikkelingsmaatschappij als vereveningsmachine. Dit is echter een ambitieus doel en vergt bereidheid van de gemeenten om hierin mee te gaan. Die bereidheid zal samenhangen met het wisselgeld dat de provincie kan inbrengen. Indien een ontwikkelingsmaatschappij niet haalbaar blijkt, ligt de vorming van samenhangende projectenveloppes voor de hand. De laatste (en minst ambitieuze) optie is de vorming van een programma van afzonderlijke projecten, waarbij met betrokken partijen een afspraak over een afdracht aan een fonds moet worden gemaakt Door DLG is een overzicht gemaakt van diverse soorten grondbanken: 1. Ruilgrondbank. Er worden gronden verworven zodat na ruiling met zittende agrariërs aaneengesloten oppervlakten worden verkregen om nieuwe groene functies te realiseren en/of bedrijfsvergroting c.q. structuurverbetering te realiseren. Daar waar agrarische functies worden omgezet in andere groene functies vindt in feite afwaardering van de bestemmingswaarde plaats met overheidsmiddelen. Tijdelijke grondbank. Voornamelijk publiek geld, soms aangevuld met private middelen (b.v. grondverwerving drinkwatermaatschappij). 4

5 Geen risico, behoudens de normale prijsschommelingen. 2. Ontwikkelingsgrondbank. Grondverwerving voor gebiedsontwikkeling waarbij ook sprake is van rode functies. De grondprijzen kunnen vanwege verwachtingswaarde sterk fluctueren en weinig relatie meer vertonen met de agrarische waardebepaling. Tijdelijke grondbank. Combinatie publiek/privaat geld, waarbij de dekking geschiedt geheel of gedeeltelijk uit ontwikkeling van rode functies. Wel risicodragend, overheid kan als investeerder en/of als subsidiegever deelnemen. 3. Financieringsgrondbank. In deze constructie wordt overheidsgeld ingezet om beleidsdoelen te realiseren zoals extensivering (natuur- en/of milieudoelen) of verminderen financieringsdruk van de landbouw. Gronden worden verworven en via beperkende voorwaarden (zoals extensivering t.b.v. natuur - en/of milieudoelstellingen) weer in gebruik te geven aan agrariërs. In principe voor minimaal 26 jaar vast (duur erfpacht). De overheid past deze vorm van grondbank toe om niet te subsidiëren maar te investeren. Permanente grondbank. Publiek of publiek/privaat geld, waarbij de dekking plaats vindt uit de verhuur/pachtinkomsten en de lange termijn waardeontwikkeling van de grond, zo mogelijk gecombineerd met fiscale groenregeling. Beperkt risico, nl de waardeontwikkeling van de grond op lange termijn. Conclusie: Alle grondbanken kunnen zowel publiek als publiek/privaat zijn. Vanuit de overheid geredeneerd zijn er dus 6 grondbankvormen mogelijk. 4. Contouren van provinciaal grondbeleid voor Flevoland Uitgangspunten. Grondbeleid is gericht op het realiseren van provinciale strategische doelen zoals vastgelegd in het Omgevingsplan. Grondbeleid is gericht op het vervullen van de ontwikkel- en regierol van de provincie en om de vereveningsmogelijkheden te optimaliseren. Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de omvangrijke grondpositie van Domeinen binnen de provincie. Het aankopen van rijksgrond is in principe niet nodig als over de beschikbaarheid en strategisch karakter daarvan overeenstemming bestaat Additioneel aan de domeinenpositie gaat de provincie zelf tot aankoop over van private partijen, als daarmee projectrealisatiedoelstellingen direct en aantoonbaar gediend zijn. De middelen daarvoor worden (op termijn) terugverdiend uit de projectrealisatie en komen daarna weer beschikbaar De provincie benoemt een jaarlijks budget, te storten in een bestemmingsreserve, die op den duur als een groeiend revolving fund gaat werken. De jaarlijkse storting wordt nader bepaald. Risico s worden opgevangen binnen deze reserve. Er wordt samenwerkt met publieke en private gebiedspartners, De provincie maakt gebruik van externe expertise bij aankoop, risicobeheersing en beheer. Op basis van deze uitgangspunten wordt het beleid verder ontwikkeld. Daarvoor zijn de volgende stappen aan de orde. A. Algemeen spoor 1. Met het Rijk worden harde afspraken gemaakt en vastgelegd over de verkoop van Domeingronden: waar, onder welke voorwaarden, aan wie wordt aangeboden etc., gericht op het publieke belang van de ontwikkelingsopgave in de provincie. 2. Met het Rijk wordt overlegd hoe de opbrengsten van grondverkoop zoveel mogelijk bestemd kunnen worden voor het realiseren van maatschappelijke ontwikkelingsdoelen in de provincie. 5

6 3. De provincie onderzoekt op welke wijze een actief strategisch anticiperend grondbeleid gevoerd kan worden, door zelf, of via een andere rechtspersoon, een grondpositie in te nemen, al dan niet via een met andere partijen op te richten grondbank. 4. Ter financiering van eventuele participaties of aankopen wordt een algemeen grondaankoopfonds opgericht. 5. Er wordt voorzien in een bestuurlijke (en ambtelijke) constructie om private en publieke belangen goed te kunnen scheiden, analoog aan de wijze waarop dit op gemeentelijk niveau blijkt te kunnen. B. Projectgebonden spoor. 6. Op projectbasis wordt concreet bezien welke rollen provincie, andere overheden en in laatste instantie particulieren kunnen spelen bij grondconstructies, afhankelijk van uitgangspositie, belangen, doelen en risico s. 7. Per project worden met Domeinen afspraken gemaakt over welke (domein-)gronden strategisch zijn en welke gronden nodig zijn voor de uitplaatsing van pachtbedrijven uit de ontwikkelgebieden. Uitwerking Ad 1 en Ad 2. De provincie bepaalt de eigen bestuurlijke positie met een brief aan de Ministeries van Financiën, VROM en LNV, waarin aangegeven wordt hoe de provincie aankijkt tegen het belang van het rijksgrondbezit in Flevoland en welke afspraken de provincie daarover met het rijk wil maken. Ad 3. Verschillende opties moeten onderzocht worden. Zelf grond aankopen, diverse grondbankconstructies (zie 3). De lage rentestand biedt mogelijkheden tegen lage kosten een grondpositie in te nemen (jaarlijkse kosten zijn beperkt). Zoals grote beleggers constateren is bij aankoop voor agrarische waarde de rentelast vrijwel in evenwicht met de pachtopbrengst. Daarbij is het voor de provincie wellicht mogelijk voor een nog lagere rente te lenen dan de markt. Deskundigheid in onderhandelen en gunstige financiële constructies ontbreekt en zou betrokken kunnen worden van bijvoorbeeld DLG en/of Domeinen. Ook kan een verkenning hiertoe via VROM bij private consultants in het kader van de proefprojecten ontwikkelingsplanologie geëntameerd worden. Ad 4. Nagegaan wordt welke besluitvormingsmodellen gebruikt worden bij gemeenten en provincies met strategische grondposities: o.a. bepalen dat portefeuillehouder die private belangen beheert niet meestemt in publiekrechtelijke besluitvormingsprocessen. In het verlengde daarvan wordt bepaald welke ambtelijke constructie wenselijk is: kwantitatieve en kwalitatieve capaciteit, aansturing, plaats in de organisatie. Vanuit de gekozen organisatorische constructie worden zowel algemene beleidslijnen geformuleerd als deskundige inbreng in projecten geleverd. Ad 5. In de concrete gevallen van het project middengebied en mogelijk ook in het project West-Oost as (en mogelijk in meer in het kader van het uitvoeringstraject omgevingsbeleid te definiëren projecten) zal op basis van maatwerk bezien worden wat de voor de hand liggende rol van de provincie is bij grondzaken is: deelname in grondbankconstructies, omvang en aard van risico s afgezet tegen maatschappelijke belangen etc. Financiële deelname geschiedt op basis van een daartoe op te richten fonds waarin initieel een startbedrag gestort wordt en waaraan vervolgens jaarlijks een nader te bepalen bedrag wordt toegevoegd. Binnen dit fonds worden ook de ontwikkelrisico s opgevangen. Ad 6. Bij elk ontwikkelingsproject zal met Domeinen overlegd worden over de te volgen strategie: wat is strategisch als onderdeel van het project en welke ruimte daarbuiten is nodig i.v.m. uitplaatsing. Dan worden ook afspraken gemaakt wat de grondprijs is, welke partij wanneer tegen welke voorwaarden domeingrond overneemt. 6

Nota Fondsen Ruimtelijke Ontwikkelingen

Nota Fondsen Ruimtelijke Ontwikkelingen Nota Fondsen Ruimtelijke Ontwikkelingen 1 november 2009 M. Roobol / P. Bakker Openbare Werken en Ruimtelijke Zaken 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Inleidend 3 1.2 Aanleiding 3 1.2 Leeswijzer 4 2 Huidige

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter, Directie Regionale Zaken De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 21 december 2006 DRZ. 2007/256 30 januari 2007

Nadere informatie

Groengebied Amstelland AB 10-11-2011 Agendapunt 9 eerder door het bestuur behandelde notities over rol en positie GGA BIJLAGE 1 DISCUSSIENOTITIE

Groengebied Amstelland AB 10-11-2011 Agendapunt 9 eerder door het bestuur behandelde notities over rol en positie GGA BIJLAGE 1 DISCUSSIENOTITIE Groengebied Amstelland AB 10-11-2011 Agendapunt 9 eerder door het bestuur behandelde notities over rol en positie GGA BIJLAGE 1 DISCUSSIENOTITIE Bestuurlijke begeleidingsgroep Visie Amstelland Aantal bijlagen:

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Datum collegevergadering: 12 mei 2015 Onderwerp: Nota grondbeleid 2015-2018

Raadsvoorstel. Datum collegevergadering: 12 mei 2015 Onderwerp: Nota grondbeleid 2015-2018 Raadsvoorstel Agendanr: CR2 Kenmerk: 15-0114128 Datum collegevergadering: 12 mei 2015 Onderwerp: Nota grondbeleid 2015-2018 0.Samenvatting: Conform vastgesteld beleid dient het grondbeleid elke raadsperiode

Nadere informatie

Onderwerp: Vestiging gemeentelijk voorkeursrecht op en aantal gronden gelegen binnen het plangebied Gebiedsvisie Enkhuizen-Stede Broec, fase I

Onderwerp: Vestiging gemeentelijk voorkeursrecht op en aantal gronden gelegen binnen het plangebied Gebiedsvisie Enkhuizen-Stede Broec, fase I BIJLAGENUMMER 27 Overeenkomstig voorstel besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad, gehouden op 7 mei 2009 AAN DE RAAD Stede Broec, 24 maart 2009 Onderwerp: Vestiging gemeentelijk voorkeursrecht

Nadere informatie

Grondprijzenbrief 2015

Grondprijzenbrief 2015 Grondprijzenbrief 2015 Inleiding De grondprijzenbrief 2015 geeft de door de gemeente Ede te hanteren prijzen weer voor gronden die in Ede door de gemeente worden uitgegeven met verschillende bestemmingen.

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 6 Onderwerp: Beschikbaar stellen krediet aankoop gronden en maken bestemmingsplan (Oudleusen). Datum: Portefeuillehouder: dhr. E.

Nadere informatie

Wie betaalt de ruimtelijke kwaliteit? Verbetering kostenverevening in herstructurering bedrijventerreinen Dr. Demetrio Muñoz Gielen

Wie betaalt de ruimtelijke kwaliteit? Verbetering kostenverevening in herstructurering bedrijventerreinen Dr. Demetrio Muñoz Gielen Wie betaalt de ruimtelijke kwaliteit? Verbetering kostenverevening in herstructurering bedrijventerreinen Dr. Demetrio Muñoz Gielen Literatuur Capturing value increase in urban redevelopment (proefschrift-dissertatie)

Nadere informatie

Overeenkomst kwaliteitsverbetering landelijk gebied Limburg. Partijen:

Overeenkomst kwaliteitsverbetering landelijk gebied Limburg. Partijen: Overeenkomst kwaliteitsverbetering landelijk gebied Limburg Partijen: 1. De gemeente Roermond, ten dezen vertegenwoordigd door haar burgemeester de heer H.M.J.M. van Beers, de gemeente Roermond ingevolge

Nadere informatie

PS2009RGW09-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel

PS2009RGW09-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel PS2009RGW09-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 17 maart 2009 Nummer PS :PS2009RGW09 Afdeling : PRO Commissie : RGW Registratienummer : 2009INT238927 Portefeuillehouder : Krol Titel

Nadere informatie

De Drieslag, een streep er door. en verder gaan

De Drieslag, een streep er door. en verder gaan 2012 De Drieslag, een streep er door. en verder gaan College van B&W Gemeente Ommen 14-3-2012 Inhoud Leeswijzer...2 Hoofdstuk 1 Wat was het doel...2 Hoofdstuk 2 Wat is er bereikt...2 Hoofdstuk 3 Wat is

Nadere informatie

AAN DE GEMEENTERAAD. Nummer : 2007/78 Datum : 20 september 2007 : Vestiging voorkeursrecht ex artikel 8 Wvg 'Vroonlandseweg en Goessestraatweg'

AAN DE GEMEENTERAAD. Nummer : 2007/78 Datum : 20 september 2007 : Vestiging voorkeursrecht ex artikel 8 Wvg 'Vroonlandseweg en Goessestraatweg' Voorbereidende raadsvergadering: 16 oktober 2007 Besluitvormende raadsvergadering: 13 november 2007 Portefeuillehouder: J.H. Herselman AAN DE GEMEENTERAAD Nummer : 2007/78 Datum : 20 september 2007 Onderwerp

Nadere informatie

Aan de Raad. Raadsvergadering d.d. 3 oktober 2002. Made, 27 september 2002. Agendapunt: 7. Ontwikkeling bedrijventerrein t Spijck fase II.

Aan de Raad. Raadsvergadering d.d. 3 oktober 2002. Made, 27 september 2002. Agendapunt: 7. Ontwikkeling bedrijventerrein t Spijck fase II. Aan de Raad. Raadsvergadering d.d. 3 oktober 2002 Made, 27 september 2002 Agendapunt: 7 Onderwerp: Ontwikkeling bedrijventerrein t Spijck fase II. Voorstel: 1. Instemmen met de algemene uitgifte voorwaarden

Nadere informatie

VNG inbreng plenair debat Huizenprijzen

VNG inbreng plenair debat Huizenprijzen VNG inbreng plenair debat Huizenprijzen Tweede Kamer, dinsdag 11 maart 2014, 18.30 uur. Transparantie, de bouwpolder en de grondmarkt 1. Vergroten van de transparantie De commissie stelt voor om in het

Nadere informatie

VOORSTEL. college van burgemeester en wethouders

VOORSTEL. college van burgemeester en wethouders VOORSTEL Datum: 8 juni 2015 college van burgemeester en wethouders Registratienummer: BWV-15001487 Auteur: Roger Vleugels Afdeling: 27.00.3 Treasury Telefoonnummer: 5604218 Mede-auteur: Rob Bosma Onderwerp:

Nadere informatie

PS2009RGW20 Bijlage 6 Grondverwerving

PS2009RGW20 Bijlage 6 Grondverwerving PS2009RGW20 Bijlage 6 Grondverwerving werkwijze en instrumenten Juni 2009 Inhoud 1. Inleiding 2. Werkwijze grondverwerving en Handelingskader grond 2007 3. Instrumenten verwerving 3.1 Vrijwillige verwerving

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 29 435 Nota Ruimte Nr. 260 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTE- LIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Concept Convenant Voorraadbeheersing en Afstemming Werklocaties Flevoland. 1. Het College van burgemeester en wethouders van de gemeente Almere,

Concept Convenant Voorraadbeheersing en Afstemming Werklocaties Flevoland. 1. Het College van burgemeester en wethouders van de gemeente Almere, Concept Convenant Voorraadbeheersing en Afstemming Werklocaties Flevoland Partijen: 1. Het College van burgemeester en wethouders van de gemeente Almere, 2. Het College van burgemeester en wethouders van

Nadere informatie

Overwater Rentmeesterskantoor. Overwater Grondbeleid Adviesbureau. Overwater Kenniscentrum

Overwater Rentmeesterskantoor. Overwater Grondbeleid Adviesbureau. Overwater Kenniscentrum Overwater Rentmeesterskantoor Overwater Grondbeleid Adviesbureau Overwater Kenniscentrum Hoeksche Waard 19 e eeuw Hoeksche Waard 19 e eeuw Kennis, advies en uitvoering Deze brochure geeft een indruk van

Nadere informatie

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007 K a n s e n voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t Onderzoeksrapport Mei 2007 Opdrachtgever: Uitvoerenden: In samenwerking met: Provincie Noord-Brabant Brabants Landschap Brabants Particulier

Nadere informatie

gelet op artikel 2, tweede lid van de Algemene Subsidieverordening Flevoland 2012. BESLUITEN:

gelet op artikel 2, tweede lid van de Algemene Subsidieverordening Flevoland 2012. BESLUITEN: 2014-22 Nummer 1672144 Eerste wijziging Nadere regels subsidie asbest eraf zonnepanelen erop provincie Flevoland 2013 Gedeputeerde Staten van Flevoland maken overeenkomstig artikel 136 van de Provinciewet

Nadere informatie

Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie

Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie 31920 Vergunningverlening natuur- en milieuwetgeving Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Status: Besluitvormend. Agendapunt: 10. Aankoop kantoorpand Rabobank te Nieuwleusen. Datum: 2 september 2014.

Raadsvoorstel. Status: Besluitvormend. Agendapunt: 10. Aankoop kantoorpand Rabobank te Nieuwleusen. Datum: 2 september 2014. Raadsvoorstel Status: Besluitvormend Agendapunt: 10 Onderwerp: Aankoop kantoorpand Rabobank te Nieuwleusen Datum: 2 september 2014 Portefeuillehouder: Decosnummer: 235 Informant: P. la Roi E. p.laroi@dalfsen.nl

Nadere informatie

De huidige nota Grondbeleid is vijf jaar oud. Aan de hand van de opgedane ervaringen is op onderdelen actualisatie nodig.

De huidige nota Grondbeleid is vijf jaar oud. Aan de hand van de opgedane ervaringen is op onderdelen actualisatie nodig. Nota Grondbeleid Son en Breugel 2012-2015 Inleiding Voor u ligt de Nota grondbeleid voor de jaren 2012-2015. In 2006 heeft de gemeenteraad de huidige nota grondbeleid vastgesteld. Door veranderende wetgeving

Nadere informatie

1.6 SNELHEID MAKEN MET GLOBALE EINDPLANNEN

1.6 SNELHEID MAKEN MET GLOBALE EINDPLANNEN 1.6 SNELHEID MAKEN MET GLOBALE EINDPLANNEN Mariël Gerritsen, planoloog / Commercieel directeur SAB Arnhem Tjakko Smit, directeur projecten Bouwfonds Ontwikkeling Bert Breedveld, manager grondgebiedzaken

Nadere informatie

Voorstel aan de raad. Geadviseerd besluit. Toelichting op beslispunten. Ruimtelijke Ontwikkeling & Milieu. 134610 25 maart 2015. 2 J.

Voorstel aan de raad. Geadviseerd besluit. Toelichting op beslispunten. Ruimtelijke Ontwikkeling & Milieu. 134610 25 maart 2015. 2 J. Verantwoordelijk team Ruimtelijke Ontwikkeling & Milieu Nummer Kenmerk Raad d.d. 134610 25 maart 2015 Paragraaf begroting Portefeuillehouder 2 J. Verstand Steller M.J.G. Nagel Datum 30 januari 2015 Vlottrekken

Nadere informatie

Grondexploitatiewet. Hendrik van Sandick. projectcoördinator Grondexploitatiewet Ministerie van VROM

Grondexploitatiewet. Hendrik van Sandick. projectcoördinator Grondexploitatiewet Ministerie van VROM Grondexploitatiewet Hendrik van Sandick projectcoördinator Grondexploitatiewet Ministerie van VROM Waarover gaat het bij grondexploitatie? Onderwerpen die de gemeente wil regelen bij grondexploitatie van

Nadere informatie

PROVINCIAAL BLAD. Nr. 1137

PROVINCIAAL BLAD. Nr. 1137 PROVINCIAAL BLAD Officiële uitgave van provincie Utrecht. Nr. 1137 3 juli 2014 Besluit van gedeputeerde staten van Utrecht van 17 juni 2014, nr. 80FD2676, tot wijziging van Uitvoeringsverordening subsidie

Nadere informatie

TAB Verdienmodel. 1. Overzicht potentieel TAB areaal 2. Huidig grondbezit 3. Quickscan verdienmodel 4. Cases verdienmodel:

TAB Verdienmodel. 1. Overzicht potentieel TAB areaal 2. Huidig grondbezit 3. Quickscan verdienmodel 4. Cases verdienmodel: TAB Verdienmodel 1. Overzicht potentieel TAB areaal 2. Huidig grondbezit 3. Quickscan verdienmodel 4. Cases verdienmodel: Stadslandbouw Tijdelijke (wind)energie Natte bedrijventerreinen Potentieel TAB

Nadere informatie

Regionale samenwerking Bedrijventerreinen West-Achterhoek. 28 oktober 2008

Regionale samenwerking Bedrijventerreinen West-Achterhoek. 28 oktober 2008 Regionale samenwerking Bedrijventerreinen West-Achterhoek 28 oktober 2008 Opbouw van de presentatie Ontstaan van de samenwerking Doelstelling en ambitie Aansluiting bij Provinciaal en Landelijk beleid

Nadere informatie

NOTITIE COLLEGES BESLUITVORMING AFSPRAKEN KWALITEIT BEDRIJVENTERREINEN REGIO GRONINGEN-ASSEN

NOTITIE COLLEGES BESLUITVORMING AFSPRAKEN KWALITEIT BEDRIJVENTERREINEN REGIO GRONINGEN-ASSEN NOTITIE COLLEGES BESLUITVORMING AFSPRAKEN KWALITEIT BEDRIJVENTERREINEN REGIO GRONINGEN-ASSEN Notitie voor: Colleges van B&W van de deelnemers aan het regionaal programma Bedrijventerreinen van de Regio

Nadere informatie

2004-100. Verplaatsing agrarische bedrijven

2004-100. Verplaatsing agrarische bedrijven 2004-100 Verplaatsing agrarische bedrijven Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Milieu, Water en Groen op 12 januari 2004 - provinciale staten op 4 februari 2004 - fatale beslisdatum: n.v.t. Voorgestelde

Nadere informatie

G.J. Bos Ruimte en Wonen P. Huizing en F. van den Hoogen

G.J. Bos Ruimte en Wonen P. Huizing en F. van den Hoogen Raadsvoorstel Onderwerp varianten ontwikkeling Bijl Hofplein Raadsvergadering 12 mei 2009 Agendapunt Portefeuillehouder Afdeling Ambtenaar G.J. Bos Ruimte en Wonen P. Huizing en F. van den Hoogen Samenvatting

Nadere informatie

Realisatie maatschappelijke doelstellingen met lokale partijen bij gebiedsontwikkeling

Realisatie maatschappelijke doelstellingen met lokale partijen bij gebiedsontwikkeling Realisatie maatschappelijke doelstellingen met lokale partijen bij gebiedsontwikkeling George de Kam Oktober 2008. Inhoud Inleiding... 1 Belang structuurvisie... 1 Afspraken met lokale corporaties?...

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 8 Onderwerp: Starterslening: evaluatie, aanpassing verordening Datum: 11 november 2014 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer:

Nadere informatie

Evelien van Rij De realiteit van Rood voor Groen

Evelien van Rij De realiteit van Rood voor Groen Evelien van Rij De realiteit van Rood voor Groen De verwachtingen over Rood voor Groen zijn op dit moment onrealistisch hoog. Dat leidt ertoe dat ten onrechte gedacht wordt dat het wel goed komt met het

Nadere informatie

Gebiedsontwikkeling in een nieuw tijdperk: kansen voor stedelijke herverkaveling?

Gebiedsontwikkeling in een nieuw tijdperk: kansen voor stedelijke herverkaveling? Gebiedsontwikkeling in een nieuw tijdperk: kansen voor stedelijke herverkaveling? Prof. dr. Erwin van der Krabben Radboud Universiteit Nijmegen / University of Ulster NVB Studiebijeenkomst Grondbeleid

Nadere informatie

Onderwerp: Aankoop percelen Plein 7 en Plein 13a, te Bergen in het kader van het project Mooi Bergen.

Onderwerp: Aankoop percelen Plein 7 en Plein 13a, te Bergen in het kader van het project Mooi Bergen. Agendapunt : 10 Voorstelnummer : 12-102 Raadsvergadering : 15 december 2009 Naam opsteller : E. van Hout Informatie op te vragen bij : E. van Hout en mevr. N. Zwartelé Portefeuillehouders : wethouder J.

Nadere informatie

Borgstelling geldlening SPPiLL tbv aankoop langgevelboerderij Barrierweg 4.

Borgstelling geldlening SPPiLL tbv aankoop langgevelboerderij Barrierweg 4. Onderwerp Borgstelling geldlening SPPiLL tbv aankoop langgevelboerderij Barrierweg 4. Samenvatting De aankoop en restauratie van de langgevelboerderij is een belangrijk onderdeel van het deelproject "Versterking

Nadere informatie

Verwervingsbeleid spoedaankopen

Verwervingsbeleid spoedaankopen Verwervingsbeleid spoedaankopen Gebleken is dat er behoefte is aan duidelijkheid over de taakverdeling inzake de aankoop van grond en gebouwen (onroerende zaken) door de gemeente. Dit probleem speelt met

Nadere informatie

Grond voor boeren. Seminar Vereniging Agrarische Bedrijfsadviseurs, 20 juni 2013. Erik Somsen

Grond voor boeren. Seminar Vereniging Agrarische Bedrijfsadviseurs, 20 juni 2013. Erik Somsen Grond voor boeren Seminar Vereniging Agrarische Bedrijfsadviseurs, 20 juni 2013 Erik Somsen a.s.r. landelijk vastgoed Belegger in grond voor a.s.r. solide lange termijnbelegging veilige verpachter Grootste

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1 Inleiding Planning en control cyclus Instrumenten Projecten en Financiën... 10

Inhoudsopgave. 1 Inleiding Planning en control cyclus Instrumenten Projecten en Financiën... 10 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 4 1.1 Aanleiding... 4 1.2 Status eerste uitvoeringsparagraaf... 4 1.3 Samenhang Structuurvisie, uitvoeringsparagraaf c.a... 5 2 Planning en control cyclus... 7 2.1 Inleiding...

Nadere informatie

Grondprijzenbrief 2015 Gemeente Stichtse Vecht

Grondprijzenbrief 2015 Gemeente Stichtse Vecht Grondprijzenbrief 2015 Gemeente Stichtse Vecht 28 mei 2015 Inleiding Deze grondprijzenbrief geeft uitvoering aan de Nota Grondbeleid 2013 waarin het grondbeleid en de te hanteren instrumenten zijn vastgelegd.

Nadere informatie

Nieuwe wet ruimtelijke ordening; verbeterde gereedschapskist

Nieuwe wet ruimtelijke ordening; verbeterde gereedschapskist Nieuwe wet ruimtelijke ordening; verbeterde gereedschapskist Presentatie Marleen Sanders 2009 Adviesgroep Planeconomie & Grondstrategie inhoud presentatie Doelen van de veranderingen Wat is er veranderd?

Nadere informatie

Maak Oosterwold Landschap van Initiatieven. De anterieure overeenkomst Afspraken tussen initiatiefnemer en gemeente

Maak Oosterwold Landschap van Initiatieven. De anterieure overeenkomst Afspraken tussen initiatiefnemer en gemeente Maak Oosterwold Landschap van Initiatieven De anterieure overeenkomst Afspraken tussen initiatiefnemer en gemeente 1 Inleiding In Oosterwold, het landschappelijk gebied aan weerszijden van de A27, laten

Nadere informatie

Nadere toelichting Op 15 april 2010 presenteert de Rekenkamercommissie Noordoost Fryslân (RKC) haar rapport inzake het grondbeleid in Achtkarspelen.

Nadere toelichting Op 15 april 2010 presenteert de Rekenkamercommissie Noordoost Fryslân (RKC) haar rapport inzake het grondbeleid in Achtkarspelen. Aan de Gemeenteraad Raad Status 3 februari 2011 Besluitvormend Onderwerp Advies controlecommissie over rapport Rekenkamercommissie inzake grondbeleid Punt no. 6 Korte toelichting De controlecommissie heeft

Nadere informatie

De toekomst van bedrijventerreinen?

De toekomst van bedrijventerreinen? De toekomst van bedrijventerreinen? Prof. dr. Erwin van der Krabben Radboud Universiteit Nijmegen University of Ulster, Belfast (NI) SKBN / Platform31 Seminar Tilburg 16 juni 2016 Inhoud 1. Is veroudering

Nadere informatie

Programma Nieuwe Natuur Flevoland. Projectvoorstel Noordwest Schokland - NFL04

Programma Nieuwe Natuur Flevoland. Projectvoorstel Noordwest Schokland - NFL04 Programma Nieuwe Natuur Flevoland Projectvoorstel Noordwest Schokland - NFL04 Aangepaste versie augustus 2014 Indiener De heer J.A. Schenk Zaakwaarnemer Agrivesta makelaardij en onteigening J.A.J.M. Huijbregts

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 57 50 00 Agendapunt: - ONDERWERP VOORSTEL COLLEGE

Doorkiesnummer : (0495) 57 50 00 Agendapunt: - ONDERWERP VOORSTEL COLLEGE Meijer, Jacco FIN S3 RAD: RAD150701 woensdag 1 juli 2015 BW: BW150526 voorstel gemeenteraad Vergadering van de gemeenteraad van 1 juli 2015 Portefeuillehouder : H.A. Litjens Behandelend ambtenaar : Jacco

Nadere informatie

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij 2004-98 Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Bestuur, Financiën

Nadere informatie

Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden

Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden 1. Inleiding Het college heeft op 17 juli 2013 besloten om een intentieoverkomst met Rijkswaterstaat

Nadere informatie

Plan van aanpak Ontwikkeling Haringbuys

Plan van aanpak Ontwikkeling Haringbuys Plan van aanpak Ontwikkeling Haringbuys Corsa: 2009026233 Aanleiding Als gevolg van het collegeprogramma 2009 2014 zal: Een projectplan worden opgesteld in 2009 voor het project Haringbuys. Een positief

Nadere informatie

GROND, GRONDPRIJZEN EN GRONDPOLITIEK

GROND, GRONDPRIJZEN EN GRONDPOLITIEK GROND, GRONDPRIJZEN EN GRONDPOLITIEK Departement Hoeksche Waard 29 oktober 2009 P.S.A. (Peter) Overwater Kerkstraat 54 Postbus 5715 3290 AA Strijen Tel. 078 674 94 94 Fax 078 674 94 00 www.overwater.nl

Nadere informatie

Rfv 09.10/001.004. 1. Algemeen

Rfv 09.10/001.004. 1. Algemeen Rfv 09.10/001.004 1. Algemeen Bij brief van 21 januari 1997 vraagt u de Raad voor de financiële verhoudingen binnen drie maanden zijn visie te geven op de in de notitie geschetste problematiek inzake het

Nadere informatie

Provincies, natuurlijk doen! Aanvulling BBL-oud-grond

Provincies, natuurlijk doen! Aanvulling BBL-oud-grond Provincies, natuurlijk doen! Aanvulling BBL-oud-grond Aanvullend advies aan het Interprovinciaal Overleg over de verdelingsvraagstukken samenhangend met de BBL-oud-grond Juni 2013 Inhoud 1 Inleiding 2

Nadere informatie

Op deze wijze ontstaat een actueel beleidskader grondbeleid voor de periode 2013 2017.

Op deze wijze ontstaat een actueel beleidskader grondbeleid voor de periode 2013 2017. s grondbeleid gemeente Oostzaan 1. INLEIDING Op 17 oktober 2005 zijn door de gemeenteraad de beleidskaders voor de nota grondbeleid vastgesteld. Bij deze beleidskaders wordt ingegaan op de mogelijkheden

Nadere informatie

Berden op Zoom. Onderwerp. Nummer voorstel. Datum voorstel

Berden op Zoom. Onderwerp. Nummer voorstel. Datum voorstel 4~ Berden op Zoom RVB07-0011 Onderwerp Nummer voorstel Datum voorstel : Initiatiefvoorstel CDA-fractie Betaalbare koopwoningen voor lagere inkomensgroepen : lnit/07/001 Sector : Ruimtelijke Ontwikkeling

Nadere informatie

GEMEENTE OLDEBROEK. Voorstel van het college aan de raad

GEMEENTE OLDEBROEK. Voorstel van het college aan de raad GEMEENTE OLDEBROEK Raadsvergadering d.d. Voorstel van het college aan de raad Onderwerp: Beleid voor uitgifte van gronden in erfpacht Agendapunt Portefeuillehouder: C. van Dijk Kenmerk: 169593 / 171795

Nadere informatie

Onderwerp: De 10e wijziging van de begroting 2006 van de provincie Flevoland en de beschikbaarstelling

Onderwerp: De 10e wijziging van de begroting 2006 van de provincie Flevoland en de beschikbaarstelling Statenvoorstel P r o v i n c i e F l e v o l a n d Statenvoorstel *450788* Aan: Provinciale Staten Onderwerp: De 10e wijziging van de begroting 2006 van de provincie Flevoland en de beschikbaarstelling

Nadere informatie

Nota Grondbeleid Gemeente Rijswijk 2012 t/m 2015

Nota Grondbeleid Gemeente Rijswijk 2012 t/m 2015 Nota Grondbeleid Gemeente Rijswijk 2012 t/m 2015 Gemeente Rijswijk Afdeling Stad en Samenleving, Vastgesteld door de gemeenteraad op: Sectie Ruimtelijke en Economische Ontwikkeling 20 maart 2012 Nota Grondbeleid

Nadere informatie

Duurzame kansen nieuwe grondexploitatiewet

Duurzame kansen nieuwe grondexploitatiewet Duurzame kansen nieuwe grondexploitatiewet Kansen voor energiezuinige en duuzame aanleg Workshop grondexploitatie SenterNovem, 10 oktober, Martijn Blom Inhoud presentatie Huidige situatie exploitatie grond

Nadere informatie

Voortgangsrapportage onderzoek nieuw zwemaccommodatiebeleid Gouda

Voortgangsrapportage onderzoek nieuw zwemaccommodatiebeleid Gouda Voortgangsrapportage onderzoek nieuw zwemaccommodatiebeleid Gouda projectleider: Daan Kramer datum: 15 januari 2007 1. Inleiding De Raad heeft gevraagd de haalbaarheid van vijf nieuwe zwemaccommodatievarianten

Nadere informatie

Beleggers in gebiedsontwikkeling

Beleggers in gebiedsontwikkeling Beleggers in Incentives en belemmeringen voor een actieve rol van institutionele beleggers bij de herontwikkeling van binnenstedelijke gebieden P5 presentatie april 2015 Pelle Steigenga Technische Universiteit

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Erfpacht in crisistijd.

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Erfpacht in crisistijd. Openbaar Onderwerp Erfpacht in crisistijd Programma / Programmanummer Grondbeleid / 1032 BW-nummer Portefeuillehouder H. Kunst en J. van der Meer Samenvatting De economische crisis heeft er onder andere

Nadere informatie

Discussienotitie bijeenkomst 15 september 05

Discussienotitie bijeenkomst 15 september 05 Discussienotitie bijeenkomst 15 september 05 Het Transumo-project beoogt de relatie tussen de bereikbaarheid van vastgoed en de gemiddelde opbrengst of waarde van het vastgoed (per m 2 ) inzichtelijk te

Nadere informatie

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven!

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Postbus 711 3900 AS Veenendaal Kerkewijk 26 3901 EG Veendaal (T) 0318-55 19 60 (F) 0318-55 19 61 (M) info@ingeniousvastgoed.nl (I) www.ingeniousvastgoed.nl Haar

Nadere informatie

Grondprijzennota 2013

Grondprijzennota 2013 Grondprijzennota 2013 1 Grondprijzennota 2013 2 Hoofdstuk Blz. 1. Inleiding 4 1.1 Aanleiding 4 1.2 Methode van grondprijsbepaling 4 1.3 Uitzonderingen 4 1.4 Uitgangspunten 4 1.5 Aansprakelijkheid 4 2.

Nadere informatie

PPS Zuidas investeren in een duurzame toekomst

PPS Zuidas investeren in een duurzame toekomst PPS Zuidas investeren in een duurzame toekomst leden Ir. J.D. Doets 8 februari 2007 PLANVORMING EN DOELSTELLING ZUIDAS 2 8 februari 2007 3 8 februari 2007 Zuidasopgave Integrale gebiedsontwikkeling Totaalprogramma

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

Zaaknummer: 1395048 Agendanummer: Datum raadsvergadering: 11-05-2015 De Gemeenteraad Verzenddatum: Voorbereidingskrediet Jeugdspeelpark

Zaaknummer: 1395048 Agendanummer: Datum raadsvergadering: 11-05-2015 De Gemeenteraad Verzenddatum: Voorbereidingskrediet Jeugdspeelpark Zaaknummer: 1395048 Agendanummer: Datum raadsvergadering: 11-05-2015 Aan: De Gemeenteraad Verzenddatum: Betreft: Voorbereidingskrediet Jeugdspeelpark Inleiding In het kader van het coalitieprogramma van

Nadere informatie

Provinciale Staten. www.prv-overijssel.nl. Postadres Provincie Overijssel Postbus 10078 8000 GB Zwolle. Telefoon 038 425 25 25 Telefax 038 425 48 30

Provinciale Staten. www.prv-overijssel.nl. Postadres Provincie Overijssel Postbus 10078 8000 GB Zwolle. Telefoon 038 425 25 25 Telefax 038 425 48 30 www.prv-overijssel.nl Provinciale Staten Postadres Provincie Overijssel Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 425 25 25 Telefax 038 425 48 30 Uw kenmerk Uw brief Ons kenmerk Datum RWB/2004/3613 12

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Wormerland

Aan de raad van de gemeente Wormerland RAADSVOORSTEL Aan de raad van de gemeente Wormerland Datum aanmaak 28 juli 2014 Onderwerp Programma en portefeuillehouder Voorstel Divinvest herinrichting sportcomplex VV Jisp Programma 3: Maatschappelijke

Nadere informatie

Nota Grondbeleid 2012 Gemeente Voorst

Nota Grondbeleid 2012 Gemeente Voorst Nota Grondbeleid 2012 Gemeente Voorst Nota Grondbeleid 2012 Opgesteld door: Arjan Klein, vakgroep Economie en grondzaken Vastgesteld: Raadsvergadering dd. 17 september 2012 Corsa nummer: 2012-16182; versie

Nadere informatie

Reactienota inspraak en overleg voorontwerp-bestemmingsplan Oude- en nieuwehorne

Reactienota inspraak en overleg voorontwerp-bestemmingsplan Oude- en nieuwehorne Reactienota inspraak en overleg voorontwerp-bestemmingsplan Oude- en nieuwehorne 1. Inleiding Bij de vaststelling van de Nota van Uitgangspunten voor het nieuwe bestemmingsplan Oude- en Nieuwehorne heeft

Nadere informatie

1.2.2 Materiële wet- en regelgeving 1.2.3 Historie kaders grondbeleid gemeente Coevorden. 9 9 9 10 2.2 Grondbeleid in de gemeente Coevorden

1.2.2 Materiële wet- en regelgeving 1.2.3 Historie kaders grondbeleid gemeente Coevorden. 9 9 9 10 2.2 Grondbeleid in de gemeente Coevorden Nota Grondbeleid 1 2 Inhoud 1 Visie en kaders 5 1.1 1.2 Visie en doelstellingen Kaders en criteria 6 6 1.2.1 Formele wetgeving 6 1.2.2 Materiële wet- en regelgeving 6 1.2.3 Historie kaders grondbeleid

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Onderwerp Samenwerkingsovereenkomst en Lokaal Herstructureringsfonds Ladonk. Status Besluitvormend. Voorstel

Raadsvoorstel. Onderwerp Samenwerkingsovereenkomst en Lokaal Herstructureringsfonds Ladonk. Status Besluitvormend. Voorstel Ag nr.: 8 Onderwerp Samenwerkingsovereenkomst en Lokaal Herstructureringsfonds Ladonk Status Besluitvormend Voorstel 1. De Samenwerkings- en Participatieovereenkomst tussen de gemeente Boxtel, de BOM/BHB

Nadere informatie

Actualisering Nota Grondbeleid Gemeente Hof van Twente 2011-2015

Actualisering Nota Grondbeleid Gemeente Hof van Twente 2011-2015 Actualisering 2011-2015 1 INHOUD Conclusies en samenvatting... 4 1... 8 1.1 Aanleiding... 8 1.2 Doel... 9 1.3 Leeswijzer... 10 2 Vormen van grondbeleid... 11 2.1 Inleiding... 11 2.2 Actief grondbeleid...

Nadere informatie

SAMENVATTING RAADSVOORSTEL EN -BESLUIT. 285075 Van Bree, 9287 FBV El. Jaarstukken 2008 en begroting 2010 Regionaal Bedrijventerrein Twente

SAMENVATTING RAADSVOORSTEL EN -BESLUIT. 285075 Van Bree, 9287 FBV El. Jaarstukken 2008 en begroting 2010 Regionaal Bedrijventerrein Twente SAMENVATTING RAADSVOORSTEL EN -BESLUIT REGISTRATIENR. BEHANDELEND AMBTENAAR SECTOR PORTEFEUILLEHOUDER 285075 Van Bree, 9287 FBV El ONDERWERP Jaarstukken 2008 en begroting 2010 Regionaal Bedrijventerrein

Nadere informatie

GEMEENTE HILVERSUM NOTA GRONDBELEID PASSEND GRONDBELEID IN EEN DYNAMISCHE OMGEVING

GEMEENTE HILVERSUM NOTA GRONDBELEID PASSEND GRONDBELEID IN EEN DYNAMISCHE OMGEVING GEMEENTE HILVERSUM NOTA GRONDBELEID PASSEND GRONDBELEID IN EEN DYNAMISCHE OMGEVING 27 NOVEMBER 2009 SAMENVATTING... 3 1. AANLEIDING VOOR DE NOTA GRONDBELEID... 7 2. DOEL NOTA GRONDBELEID... 8 3. GEMEENTELIJKE

Nadere informatie

Het verhogen van het vermogen van het Regionaal Ontwikkelbedrijf (ROB) Land van Heusden en Altena C.V. met een bedrag van 1.080.000 Volgnr.

Het verhogen van het vermogen van het Regionaal Ontwikkelbedrijf (ROB) Land van Heusden en Altena C.V. met een bedrag van 1.080.000 Volgnr. Onderwerp Het verhogen van het vermogen van het Regionaal Ontwikkelbedrijf (ROB) Land van Heusden en Altena C.V. met een bedrag van 1.080.000 Volgnr. 2013-001 Portefeuillehouder wethouder B. de Peuter

Nadere informatie

FESTIVAL LEEGSTAAND VASTGOED. transitie. Theo Stauttener Stadkwadraat, 10 maart 2014

FESTIVAL LEEGSTAAND VASTGOED. transitie. Theo Stauttener Stadkwadraat, 10 maart 2014 FESTIVAL LEEGSTAAND VASTGOED Het vastgoedspel in transitie Theo Stauttener Stadkwadraat, 10 maart 2014 Introductie Het vastgoedspel in transitie 1. Nieuwe kenmerken van gebiedsontwikkeling 2. Rollen, functies

Nadere informatie

Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe

Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe Verordening vastgesteld: 26-06-2003 In werking getreden: 15-09-2003 COMPENSATIEVERPLICHTING Artikel 1 Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan

Nadere informatie

Raadsvoorstel 25 juni 2015 AB15.00400 RV2015-046

Raadsvoorstel 25 juni 2015 AB15.00400 RV2015-046 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 25 juni 2015 AB15.00400 RV2015-046 Gemeente Bussum Ter beschikking stellen krediet en budget t.b.v. transformatie Grondwal De Nieuwe Vaart

Nadere informatie

als profit-centre Ervaringen in Helmond Door: Johan Brands Afdelingsmanager Grondzaken Gemeente Helmond 1 juni 2010

als profit-centre Ervaringen in Helmond Door: Johan Brands Afdelingsmanager Grondzaken Gemeente Helmond 1 juni 2010 Gemeentelijke vastgoedorganisatie als profit-centre Ervaringen in Helmond Door: Johan Brands Afdelingsmanager Grondzaken Gemeente Helmond 1 juni 2010 2 Gemeentelijke gebouwen Ongeveer 140.000 m2 te exploiteren

Nadere informatie

Voortgang werkpakket 2: Optimaliseren PP-investeringen in bereikbaarheid

Voortgang werkpakket 2: Optimaliseren PP-investeringen in bereikbaarheid TRANSUMO Project Waarde vastgoed en bereikbaarheid Voortgang werkpakket 2: Optimaliseren PP-investeringen in bereikbaarheid dr. Erwin van der Krabben 14 december 2006 Email: e.vanderkrabben@fm.ru.nl Telefoon:

Nadere informatie

Kredietaanvraag programmamanagement Waarderpolder. Aan de Raad der gemeente Haarlem

Kredietaanvraag programmamanagement Waarderpolder. Aan de Raad der gemeente Haarlem Raadsstuk B&W datum Sector/Afd Reg.nr(s) Onderwerp 241/2007 6 november 2007 SO/bd 2007/145135 Kredietaanvraag programmamanagement Waarderpolder Aan de Raad der gemeente Haarlem Inleiding Het bedrijvenpark

Nadere informatie

Aantrekkelijk Culemborg - Structuurvisie Culemborg 2030. Deel C Uitvoeringsparagraaf

Aantrekkelijk Culemborg - Structuurvisie Culemborg 2030. Deel C Uitvoeringsparagraaf Aantrekkelijk Culemborg - Structuurvisie Culemborg 2030 Deel C Uitvoeringsparagraaf COLOFON Structuurvisie Culemborg 2030 Culemborg Deel C Uitvoeringsparagraaf Datum: 2 november 2010 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING

Nadere informatie

Krediet ten behoeve van realisatie plein (openbaar gebied) op locatie Grotestraat 2 (Coberco) in Markelo

Krediet ten behoeve van realisatie plein (openbaar gebied) op locatie Grotestraat 2 (Coberco) in Markelo Aan de raad, Onderwerp: Krediet ten behoeve van realisatie plein (openbaar gebied) op locatie Grotestraat 2 (Coberco) in Markelo Voorstel: - In te stemmen met de aankoop van de locatie Grotestraat 2 -

Nadere informatie

Langjarige gebiedsontwikkelingen Project Watertorenberaad. Rapportage, 30 april 2014

Langjarige gebiedsontwikkelingen Project Watertorenberaad. Rapportage, 30 april 2014 Langjarige gebiedsontwikkelingen Project Watertorenberaad Rapportage, 30 april 2014 Langjarige gebiedsontwikkelingen Project Watertorenberaad Rapportage, 30 april 2014 Opdrachtgevers: Ministerie van Binnenlandse

Nadere informatie

STADSacupunctuur. Tijdelijke verdienmodellen. Chantal Robbe PAS bv 19 september 2014

STADSacupunctuur. Tijdelijke verdienmodellen. Chantal Robbe PAS bv 19 september 2014 STADSacupunctuur Tijdelijke verdienmodellen Chantal Robbe PAS bv 19 september 2014 PAS bv GEBIEDSONTWIKKELING EN PLANECONOMIE Twee vestigingen (Houten en Veendam) 20 adviseurs Verbreding: thema s o Demografische

Nadere informatie

Nota van Zienswijzen behorende bij het Bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2012, De Leijkens

Nota van Zienswijzen behorende bij het Bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2012, De Leijkens Nota van Zienswijzen behorende bij het Bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2012, De Leijkens Rucphen, 7 november 2012 INHOUD; 1. Procedure 2. Ingediende zienswijzen 3. Inhoud zienswijzen en inhoudelijke

Nadere informatie

Handreiking Grondbeleid voor Raadsleden

Handreiking Grondbeleid voor Raadsleden Handreiking Grondbeleid voor Raadsleden Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 1 2 Handreiking Grondbeleid voor Raadsleden Deze Handreiking Grondbeleid voor Raadsleden is bedoeld als

Nadere informatie

Bouwgrondexploitatie Rapportage 3e kwartaal 2010

Bouwgrondexploitatie Rapportage 3e kwartaal 2010 Bouwgrondexploitatie Rapportage 3e kwartaal 2010 1 Inleiding Naar aanleiding van de bespreking van het rapport van bevindingen van de accountant over de controle van de jaarrekening 2009 heeft het audit

Nadere informatie

Nota gronduitgifte en grondprijzen. Inleiding

Nota gronduitgifte en grondprijzen. Inleiding Inleiding Deze nota is bedoeld om het beleid rondom de uitgifte van grond en opstallen en de prijsbepaling daarvan vast te leggen. Dit is een uitwerking van de nota Grondbeleid die in 2006 door uw raad

Nadere informatie

Vijftiende voortgangsrapport Ruimte voor Ruimte 1 januari 2008 31 december 2008

Vijftiende voortgangsrapport Ruimte voor Ruimte 1 januari 2008 31 december 2008 Vijftiende voortgangsrapport Ruimte voor Ruimte 1 januari 2008 ember 2008 1. Met ruimte voor ruimte terug te verdienen bedragen De kosten die de provincie wil terugverdienen door middel van de opbrengsten

Nadere informatie

Internationale instrumenten voor een geïntegreerde gebiedsgerichte planning

Internationale instrumenten voor een geïntegreerde gebiedsgerichte planning 4/9/2010 1 Internationale instrumenten voor een geïntegreerde gebiedsgerichte planning Johan Woltjer Symposium over het samenspel tussen de gebiedsgerichte benadering, duurzaamheid en PPS bij weginfrastructuurplanning

Nadere informatie

Woudhaven aankoop. Investering PM Mogelijke kosten koop Woudhaven Structurele lasten Incidentele lasten Structurele baten Incidentele baten

Woudhaven aankoop. Investering PM Mogelijke kosten koop Woudhaven Structurele lasten Incidentele lasten Structurele baten Incidentele baten RECREATIESCHAP ALKMAARDER- EN UITGEESTERMEER Adviescommissie 9 oktober 2012 agendapunt 8 Dagelijks bestuur 18 oktober 2012 Algemeen bestuur 15 november 2012 Aantal bijlagen - Onderwerp Besluit Korte toelichting

Nadere informatie

Productspecificaties. Bezettingstabel bedrijventerreinen Documentversie 1.2

Productspecificaties. Bezettingstabel bedrijventerreinen Documentversie 1.2 Productspecificaties Bezettingstabel bedrijventerreinen Documentversie 1.2 Documenthistoriek: Versie 1.1 Datum 21/04/2011 Auteur BB Versie 1.2 Datum 18/12/2012 Auteur BB INHOUD Bezettingstabel bedrijventerreinen

Nadere informatie