Barometer Nederlandse Gezondheidszorg Alle financiële en logistieke kengetallen, inclusief stresstest

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Barometer Nederlandse Gezondheidszorg 2012. Alle financiële en logistieke kengetallen, inclusief stresstest"

Transcriptie

1 Barometer Nederlandse Gezondheidszorg 2012 Alle financiële en logistieke kengetallen, inclusief stresstest

2 2 Barometer Nederlandse Gezondheidszorg 2012

3 Inhoudsopgave Introductie 4 Uitkomst stresstest laat grote verschillen zien 5 Financiële barometer legt verbeterpunten bloot 8 Keuzes maken staat centraal in logistieke barometer 12 Informatie en contact 14 Barometer Nederlandse Gezondheidszorg

4 Introductie De vermogensniveaus van Nederlandse zorginstellingen zijn het afgelopen jaar verbeterd en ook de solvabiliteit en het gemiddeld rendement nemen toe. Het door alle geselecteerde instellingen gezamenlijk gerealiseerde resultaat steeg van bijna 589 miljoen in 2010 naar bijna 646 miljoen in Dat blijkt uit de door zorginstellingen gedeponeerde jaardocumenten 2011 die wij, zoals u van ons gewend bent, ook dit jaar weer hebben onderzocht. Dat zijn positieve resultaten waar de sector trots op mag zijn. Toch behoeft dit positieve beeld enige nuancering. Nog afgezien van het feit dat er meer instellingen (vooral in de GGZ) in de rode cijfers zijn beland en het financieringsoverschot verder afneemt, is er vooral met het oog op de toekomstige financieringsbehoefte wel degelijk enige reden tot zorg. Een nieuw onderdeel in deze Barometer Nederlandse Gezondheidszorg is de stresstest. Dit jaar voor het eerst hebben wij 179 zorginstellingen in deze stresstest beoordeeld aan de hand van zes kengetallen. Deze kengetallen worden door bancaire instellingen gebruikt om een risico-inschatting te maken ten aanzien van hun kredietverlening en liggen dus aan de basis voor het verstrekken van financiering. Uit de door ons uitgevoerde stresstest blijkt dat 51% van de onderzochte instellingen niet voldoet aan ten minste drie van de zes normen voor bancaire financiering. Het merendeel van die instellingen behoort tot de sectoren UMC s, topklinische ziekenhuizen en de Algemene ziekenhuizen. In de praktijk betekent dit dat het voor deze zorginstellingen moeilijker wordt (en van wege de risico-opslagen vaak ook duurder) om nieuwe financiering te verkrijgen of aflopende kredieten te herfinancieren. Een belangrijke uitkomst van de logistieke barometer is dat ondanks de productiviteitsverbetering die in de verschillende sectoren is gerealiseerd (een toename van het aantal opnames per bed van 4,8% in de ziekenhuizen en een toename van het aantal verblijfsdagen per bed met 16% in de GGZ), de personele lasten per bed of opname niet in dezelfde verhouding gedaald zijn. In de ziekenhuizen was sprake van een daling van de personele lasten van 0,2% en in de GGZ noteren we een stijging van 3%. Kiezen is in deze context het sleutelwoord voor de komende jaren. Wij hopen dan ook dat deze publicatie u ondersteunt in het maken van de juiste keuzes. Bert Hilverda, sectorvoorzitter Ernst & Young Health Care & Life Sciences Monique van Dijen, Health Advisory partner Dolf Bruins Slot, Transaction Advisory partner Wij hebben er uit duurzaamheidsoverwegingen voor gekozen alleen deze handzame managementsamenvatting in gedrukte vorm uit te geven. Op onze website vindt u de integrale versie waarin de gedetailleerde uitkomsten van de stresstest, de financiële barometer en de logistieke barometer zijn opgenomen. U kunt daarbij bovendien voor één van de delen kiezen waar uw interesse naar uitgaat. Dit is een serieus vraagstuk. Als gevolg van bezuinigingen door de overheid en wijzigingen in de bekostigingssystematiek staat de financiële positie van veel instellingen onder druk. Daarnaast zijn banken in toenemende mate terughoudend in het verstrekken van financiering. Voor bestuurders van zorginstellingen is het daarom zaak actief te sturen op de in onze stresstest gehanteerde kengetallen en hun toekomstige ontwikkeling inzichtelijk te maken in een degelijke business case. De noodzaak hiervoor is zelfs nog groter indien instellingen opteren voor alternatieve vormen van financiering, bijvoorbeeld met behulp van private investeerders. 4 Barometer Nederlandse Gezondheidszorg 2012

5 Uitkomst stresstest laat grote verschillen zien 51% van de zorginstellingen voldoet aan minder dan drie van de zes normen voor bancaire financiering. Alternatieve financiering zal mede daarom aan belang gaan winnen cq. noodzakelijk zijn. Instellingen die financieel niet solide zijn, zullen hun financiële huishouding op orde moeten brengen om te vermijden dat ze in zwaar weer belanden. Als gevolg van aanhoudende bezuinigingen en wijzigingen in de bekostigings systematiek bevinden zorginstellingen zich in een moeilijke positie. In een krachtenveld van toenemende marktwerking en concurrentie wordt van zorginstellingen verlangd dat zij duurzame verbeteringen doorvoeren op het gebied van efficiëntie, kwaliteit en doelmatigheid. Actuele marktontwikkelingen hebben impact op de toekomstige financiering. Zorginstellingen hebben te maken met een gewijzigde bevoorschotting en het op termijn verdwijnen van de vergoeding van kapitaallasten voor afschrijving en rente. Tevens wordt een aanzienlijk deel van de omzet afhankelijk van de daadwerkelijke productie, wat de inkomende cash flow minder stabiel maakt. Banken worden op hun beurt geconfronteerd met regelgeving (zoals Basel III) die hen noodzaakt financiering in de zorgmarkt te heroverwegen en eventueel af te bouwen. Op basis van deze ontwikkelingen voorzien kredietinstellingen dat een toenemend aantal zorginstellingen onder intensief beheer wordt geplaatst. Zijn zorginstellingen financieel gezond genoeg om met deze omstandigheden om te gaan? Wij menen dat het tijd is om een diagnose te stellen. Onze stresstest bestaat uit een selectie van financiële indicatoren waarop instellingen worden vergeleken met normen die financiers aanhouden voor het verstrekken van krediet. De uitkomsten geven interessante inzichten in de toestand van de zorgsector als geheel en in de verschillen tussen sectoren en instellingen. Hoe werkt de stresstest? Onze stresstest is uitgevoerd voor 179 Nederlandse zorginstellingen met een netto schuld van 14,8 miljard (ultimo 2011). Alle 8 Nederlandse UMC s, 27 topklinische en 54 algemene ziekenhuizen zijn in het onderzoek meegenomen. Voor de GGZ, gehandicaptenzorg en VVT gaat het telkens om 30 instellingen. De stresstest bestaat uit zes financiële kengetallen die inzicht geven in de capaciteit om aan rente en aflossingen te voldoen, de solvabiliteit en de winstgevendheid. Op basis van deze kengetallen maken banken een risico-inschatting voor het verstrekken van financiering. Tabel 1. Stresstest: financiële kengetallen en benchmarks Kengetal Categorie Formule Norm DSCR Rente/aflossing capaciteit EBITDA / (Rentelasten + Aflossingen) > 1.25x ICR Rente/aflossing capaciteit EBIT / Rentelasten > 2.00x Net Debt / EBITDA Rente/aflossing capaciteit Netto schuld / EBITDA < 3.50x Solvabiliteit Solvabiliteit Eigen vermogen / Totaal vermogen > 20% ROIC Rentabiliteit EBIT / (Eigen vermogen + Netto schuld) > 7.5% Rentabiliteit Rentabiliteit Netto resultaat / omzet > 1.50% De kengetallen zijn voor alle onderzochte zorginstellingen berekend voor de jaren De norm is gebaseerd op ervaringscijfers en indicaties uit de kapitaalmarkt. De resultaten zijn berekend op twee niveaus. Allereerst presenteren wij de prestaties voor de deelsectoren. Deze cijfers kunnen worden beschouwd als een gewogen gemiddelde van alle onderzochte instellingen in die deelsector. Vervolgens kijken we naar de resultaten binnen elke deelsector. Barometer Nederlandse Gezondheidszorg

6 Tweedeling tussen cure en care Uit ons onderzoek blijkt dat 51% van de onderzochte instellingen voldoen aan minder dan drie van de zes normen voor bancaire financiering (voor de cure en care sector afzonderlijk is dit percentage respectievelijk 65% en 29%). Dat is met name het geval voor de UMC s en de topklinische ziekenhuizen. Het overzicht van de scores in grafiek 1 laat zien aan hoeveel van de normen elke deelsector voldoet. Tussen de deelsectoren bestaan grote verschillen. De UMC s en topklinische ziekenhuizen presteren op het merendeel van de indicatoren onvoldoende, terwijl de gehandicaptenzorg juist aan alle normen voldoet. Ook de resultaten van VVT en algemene ziekenhuizen zijn positief. Deze sectoren voldoen nagenoeg aan de normcijfers. GGZ laat een gemiddelde score zien; zij voldoen aan drie normcijfers. Opvallend is de tweedeling tussen cure en care. De ziekenhuizen scoren aanmerkelijk slechter dan de care-instellingen. De vraag is of deze uitkomsten reden zijn tot zorg. De slechte uitkomsten van de UMC s maken deze instellingen nog niet automatisch tot probleemgevallen. Vanwege de grootte en het systeemkarakter van deze instellingen lijken de UMC s het zich te kunnen veroorloven een lager rendement te generen. Deze instellingen zijn simpelweg too big to fail. Hetzelfde geldt in mindere mate voor de grotere topklinische ziekenhuizen. De algemene ziekenhuizen staan er bezien op sectorniveau redelijk goed voor, maar ze lopen achter op het gebied van solvabiliteit. Grafiek 1. Sectorscores stresstest Sectorscore UMC Topklinisch Algemene ziekenhuizen GGZ Gehandicaptenzorg VVT 6 4 Grafiek 2. Verdeling instellingen per sector UMC Topklinisch Algemene ziekenhuizen GGZ Gehandicaptenzorg VVT 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% [-6] [-5,-3] [-2, 0] [1, 3] [4, 6] 6 Barometer Nederlandse Gezondheidszorg 2012

7 Grote verschillen binnen sectoren Binnen de sectoren verschillen instellingen onderling veel van elkaar. Grafiek 2 laat voor elke sector het percentage instellingen zien dat in een bepaalde score-interval valt. De score-intervallen lopen van laag (links) naar hoog (rechts), afhankelijk van het aantal normen waaraan wordt voldaan. Financieel gezonde zorginstellingen zouden grotendeels in interval [4, 6] vallen. Voor zorginstellingen is het beeld aanmerkelijk slechter. Hoewel de gehandicaptenzorg het als geheel goed voor elkaar lijkt te hebben, zijn er nog altijd instellingen die er financieel niet gezond voorstaan. 20% komt niet verder dan interval [-2, 0] wat betekent dat zij slechts voldoen aan maximaal drie van de normen. Aan de andere kant zien we dat er onder de UMC s ook instellingen zijn die relatief goed scoren. Bij de algemene ziekenhuizen is er een opvallende concentratie van instellingen in interval [-2, 0] en [4, 6]. Dezelfde concentratie zien we bij VVT en GGZ. De topklinische instellingen zijn nog meer verspreid over de intervallen; hier zijn de onderlinge verschillen het grootst. De resultaten van instellingen binnen sectoren nuanceren het beeld voor de sector als geheel. De verschillen binnen sectoren impliceren dat de redenen voor een slechtere financiële gesteldheid van een instelling eerder te zoeken zijn bij de instelling zelf dan bij externe ontwikkelingen in de sector. Dit betekent ook dat er bij veel instellingen een aanzienlijk verbeterpotentieel aanwezig is. Best performers in een sector kunnen daarbij als voorbeeld dienen voor instellingen die nog achterlopen. Financiële verbeteringen zijn cruciaal Een goede financiële gezondheid van zorginstellingen wordt steeds belangrijker. Door de DBC-methodiek neemt de liquiditeitsbehoefte voor de korte termijn van veel instellingen toe terwijl het risicoprofiel van zorginstellingen voor financiers is gestegen als gevolg van het afbouwen van de kapitaallastenvergoeding. Onze stresstest laat zien dat verschillen tussen zorginstellingen groot zijn. Gezien de uitdagingen waar de sector voor staat, is verbetering cruciaal. Met name voor GGZ-instellingen en een groot aantal algemene ziekenhuizen zijn de risico s groot. Verdere professionalisering van het bestuur en de financiële organisatie van deze instellingen zijn voorwaarden voor verbetering. Een onderdeel hiervan is het verder invoeren van een solide financiële planning zodat belangrijke beslissingen kunnen worden genomen op basis van betrouwbare managementinformatie. Daarnaast is het aantrekken van kapitaal voor veel instellingen noodzakelijk om toekomstige investeringen te kunnen doen. Omdat banken hun concentratierisico bij de zorginstellingen afbouwen, neemt het belang van alternatieve financieringsbronnen op de kapitaalmarkt toe. Barometer Nederlandse Gezondheidszorg

8 Financiële Barometer legt verbeterpunten bloot Het financiële resultaat van zorginstellingen nam in 2011 opnieuw toe. Het aantal instellingen dat in de rode cijfers belandde eveneens. Weliswaar steeg het gemiddeld rendement licht, maar of dat externe financiers kan verleiden is de vraag. Bovendien dreigt een stijging van financieringskosten. Het totaalresultaat van de Nederlandse gezondheidszorg is in 2011 opnieuw gestegen. Alle in ons onderzoek opgenomen instellingen boekten een gezamenlijk resultaat dat steeg van bijna 589 miljoen in 2010 tot bijna 646 miljoen in In absolute waarden hebben alle sectoren een hoger resultaat gerealiseerd ten opzichte van 2010, uitgezonderd de topklinische ziekenhuizen. De stijging is voor het grootste deel gerealiseerd door de UMC s en de algemene ziekenhuizen. De ziekenhuizen hebben een gezamenlijk resultaat gerealiseerd van 367 miljoen (2010: 325 miljoen). Deze toename van circa 42 miljoen is opmerkelijk; vanwege de budgetkorting van 233 miljoen werd een daling verwacht. Hogere opbrengsten uit het B-segment, een efficiëntere inzet van personeel en kostenbesparingen hebben aan de toename bijgedragen. Tabel 2. Gerealiseerd resultaat over 2011 per sector Sector Totaal resultaat 2011 # Totaal resultaat 2010 # Totaal resultaat 2009 Universitair Medische Centra 86,8 8 40,3 8 52,9 8 Topklinische Ziekenhuizen 139, , ,6 26 Algemene Ziekenhuizen 140, , ,5 58 Geestelijke Gezondheidszorg 64, , ,0 30 Gehandicaptenzorg 113, , ,7 30 Verpleging & Verzorging en Thuiszorg 114, , ,8 30 Totaal 645, , ,5 182 Onzekerheid troef in de cure Ziekenhuisbestuurders zijn verantwoordelijk voor continuïteit. Dit is een niet te benijden opgave in een periode waarin gelijktijdig de spelregels veranderen, een nieuw bekostigingssysteem wordt geïmplementeerd en sprake is van een economische crisis met bezuinigingen. Ondanks dat het al herfst is, kunnen veel ziekenhuizen nog niet factureren en zijn afspraken over voorschotfinanciering niet geformaliseerd. Dit leidt tot onzekerheid bij ziekenhuizen ten aanzien van de liquiditeit en daarmee de continuïteit. Daarnaast lopen de contractonderhandelingen met zorgverzekeraars vertraging op en leggen zij de risico s in toenemende mate bij de ziekenhuizen. Een voorbeeld hiervan is het contracteren via vaste aanneemsommen waarbij ziekenhuizen een leveringsplicht hebben, ook als het geld op is. # Na analyse van de jaarrekeningen van ziekenhuizen over 2011 valt op dat bijna een derde van de 90 ziekenhuizen hun onzekerheden toelicht. Dat geldt voor een kwart van de 8 UMC s, 37% van de 27 topklinische ziekenhuizen en 24% van de 54 algemene ziekenhuizen. Een detailanalyse van de jaarrekeningen leert dat voor vijf algemene ziekenhuizen de continuïteit daadwerkelijk een acuut risico vormt. Deze constatering wordt bevestigd door de controleverklaring waarin de accountant daar een verwijzing naar maakt. Het lijkt er op dat de systeemwijzigingen in de gezondheidszorg vooral de kleinere (algemene) ziekenhuizen treffen. De vraag rijst of ziekenhuizen in deze turbulente tijd kunnen bouwen aan een toekomstvisie met de focus op kwalitatieve, toegankelijke en kostenefficiënte zorg, of dat op korte termijn overleven de hoogste prioriteit heeft. 8 Barometer Nederlandse Gezondheidszorg 2012

9 De resultaten van de 30 grootste GGZinstellingen laten een vrij constante ontwikkeling zien. Als we echter meer in detail naar de cijfers kijken dan valt op dat de instellingen voor circa 86 miljoen hebben afgeboekt op hun vastgoed. Kennelijk hebben de ingezette ombuigingsmaatregelen (ingegeven door de Klinkkorting van 119 miljoen in 2010) in 2011 geleid tot aanmerkelijke rendementsverbeteringen. De resultaten van de care-instellingen zijn eveneens flink gestegen: van 200 miljoen in 2010 naar 228 miljoen in Uit onze analyses van de jaarrekeningen blijkt dat kostenbesparende maatregelen zijn doorgevoerd en dat opbrengststromen zijn gemaximaliseerd mede als gevolg van de zogenoemde Agema-gelden. De inflatievergoeding in 2011 van 1,98% over het eigen vermogen heeft eveneens een gunstig effect gehad. Net als in de GGZ is ook door de 60 care-instellingen afgeboekt en versneld afgeschreven op vastgoed: voor een bedrag van meer dan 141 miljoen. Daarnaast zijn nog voor 17 miljoen additionele voor zieningen voor vastgoed getroffen, bijvoor beeld voor verlieslatende huurcontracten. Meer instellingen in de rode cijfers Op basis van ons onderzoek concluderen wij dat circa 6,7% van de zorginstellingen over 2011 in de rode cijfers is beland. Dit is een lichte toename ten opzichte van 2010 toen dit voor 6,2% van de instellingen gold. Deze toename komt vooral voor rekening van GGZ-instellingen. Tabel 3 toont het aantal instellingen met verlies over 2011 per sector. Wij verwachten als gevolg van een toenemend risicoprofiel, de vastgoedproblematiek en de (verdere invoering van) prestatie bekostiging dat meer instellingen in de problemen komen. Tabel 3. Aantal deelnemende zorginstellingen met een verlies over 2011 Sector Aantal instellingen in onderzoek Aantal instellingen in rode cijfers Percentage 2011 Percentage 2010 Percentage 2009 Universitair Medische Centra ,5% - Topklinische Ziekenhuizen ,8% Algemene Ziekenhuizen ,3% 9,3% 10,3% Geestelijke Gezondheidszorg ,0% 3,3% 6,9% Gehandicaptenzorg ,3% 3,3% 3,3% Verpleging & Verzorging en Thuiszorg (hierna: VVT) ,0% 10,0% 13,3% Totaal ,7% 6,2% 7,7% Grafiek 3. Gemiddeld resultaat als percentage van de opbrengsten per sector 3,0% 2,5% 2,0% 1,5% 1,0% 0,5% 0% UMC Topklinisch Algemene ziekenhuizen Gemiddeld rendement neemt toe tot 1,8% Het gemiddelde rendement bedraagt 1,8% ten opzichte van 1,6% over 2010 en Grafiek 3 toont het rendement per sector. De negatieve trend bij de UMC s lijkt doorbroken, maar het gemiddeld rendement blijft vergeleken met de andere zieken huizen laag. De topklinische ziekenhuizen hebben het relatief hoge resultaatniveau niet kunnen handhaven. Daarentegen zetten de algemene ziekenhuizen de positieve trend van de voorgaande jaren door, waardoor het resultaatniveau nu vergelijkbaar is met dat van de topklinische ziekenhuizen. Uit ons onderzoek naar jaarrekeningen GGZ Gehandicaptenzorg VVT Gemiddeld en controleverklaringen blijkt dat enkele algemene ziekenhuizen financiële problemen hebben en de bedreiging van de continuïteit een reëel risico is. De GGZ heeft het resultaatniveau gecontinueerd en de care-instellingen hebben dit zelfs aanmerkelijk verbeterd, terwijl tegelijker tijd voor bijna 250 miljoen aan afboekingen, versnelde afschrijvingen en voorzieningen op vastgoed hebben plaatsgevonden (zie kader). Kostenbesparende maatregelen en maximalisatie van opbrengst stromen mede als gevolg van de Agema-gelden hebben hieraan bijgedragen. Barometer Nederlandse Gezondheidszorg

10 Vastgoedproblematiek in GGZ en care Bij de 90 grootste instellingen in GGZ en care is in 2011 maar liefst 250 miljoen op het vastgoed afgeboekt. Veel instellingen zijn bij het opmaken van de jaarrekening 2011 nagegaan of het vastgoed op hun balans in de toekomst kan worden terugverdiend. Deze kritische exercitie heeft geleid tot massale afboekingen. Van de grootste instellingen in GGZ en care heeft circa 40% echter nog geen correctie op het vastgoed doorgevoerd. Verrassend veel van deze instellingen maken gebruik van de zogenoemde nacalculatieoptie die toestaat dat de waardering van het vastgoed bij het oude blijft. Bestuurders schuiven op deze manier mogelijke problemen door naar de toekomst. Hoewel GGZ en care gebruik konden maken van een regeling voor compensatie van boekwaarden van bepaalde panden, is er op dit moment geen zekerheid dat de overheid alle aanvragen honoreert. Net als bij de ziekenhuizen vorig jaar zijn veel aanvragen afgewezen. Een afwijzing betekent dat verdere afboekingen moeten plaatsvinden. De grootste instellingen lopen gezamenlijk voor een bedrag van circa 125 miljoen risico. Het is naar onze mening zaak om zo snel mogelijk te komen tot een reële boekwaarde van het vastgoed op de balans. Afboekingen hebben in de regel een forse impact op de aanwezige financiële buffers en kunnen, zonder dat bestuurders zich dit altijd realiseren, de financiering onder druk zetten. Indien met banken afgesproken ratio s worden doorbroken, kan mogelijk zelfs de continuïteit in gevaar komen. De maatregelen uit het Kunduz-akkoord versterken de vastgoedproblematiek bovendien. Daardoor zijn verdere afboekingen niet uitgesloten. Het tijdstip om de vastgoedconfrontatie aan te gaan is daarom niet morgen maar vandaag. Grafiek 4. Gemiddeld vermogensniveau per sector, uitgedrukt als % van de opbrengst 25% 20% 15% 10% 5% 0% UMC Topklinisch Algemene ziekenhuizen GGZ Gehandicaptenzorg VVT Gemiddeld Vergeleken met de commerciële sector is het resultaatniveau in de zorg relatief beperkt. Het is dan ook de vraag op welke wijze en in welk tempo private investeerders een rol willen gaan vervullen wanneer risicodragend eigen vermogen wordt toegestaan. Vermogensniveaus verder verbeterd door resultaattoevoegingen In 2011 is het gemiddeld eigen vermogen van de zorginstellingen toegenomen waardoor het vermogensniveau is gestegen van 16,2% naar 17,4%. De ontwikkeling van het vermogensniveau is in de volgende grafiek weergegeven. Ultimo 2011 bedraagt het gemiddelde vermogensniveau van alle sectoren voor het eerst meer dan 15%. Met een stijging van 2,1 procentpunt zijn ook de algemene ziekenhuizen deze grens gepasseerd. Maar de grootste stijgers zijn de topklinische ziekenhuizen, met een toename van 2,4 procentpunt. Hierbij merken wij op dat het vermogensniveau ultimo 2010, in tegenstelling tot ultimo 2011, een minder reëel beeld vertoont als gevolg van de compensatieregeling. Het is de vraag of de huidige vermogensniveaus van voldoende niveau zijn in het licht van de ingrijpende overheidsmaatregelen. Tot op heden kregen vooral de cure en de GGZ forse kortingen en maatregelen opgelegd. Wij verwachten dat in de kabinetsformatie ook de care hiermee te maken krijgt. Ook het scheiden van wonen en zorg zal forse impact hebben op de financiële huishouding van deze instellingen. 10 Barometer Nederlandse Gezondheidszorg 2012

11 Belang goede solvabiliteit neemt verder toe Externe financiers hanteren steeds vaker de solvabiliteit als belangrijke vermogens ratio. Grafiek 5 toont de gemiddelde solvabiliteit per sector. Gemiddeld is de solvabiliteit gestegen van 17,6% naar 18,1%. Dit is een verdere verbetering ten opzichte van voorgaande jaren, maar gemiddeld nog steeds onder de door financiers veel gehanteerde norm van 20 tot 25%. Alleen de gehandicaptenzorg (25,1%) en de VVT (24,0%) bevinden zich evenals vorig jaar binnen deze range. Vooral de ziekenhuizen scoren nog laag. Hierdoor lopen deze instellingen meer financierings- en renterisico. Het bemoeilijkt tevens het aantrekken van nieuwe financiering. Saldi financieringsoverschotten laten wisselend beeld zien Ultimo 2011 is voor de sector als geheel sprake van een netto financieringsoverschot van circa 0,7 miljard (2010: 0,4 miljard; 2009: 1,4 miljard). Hiermee loopt het financieringsoverschot voor het eerst sinds enkele jaren op het eerste gezicht weer op. Een nadere analyse leert ons echter dat de cijfers van de ziekenhuizen voor 2010 eenmalig voor circa 0,7 miljard zijn beïnvloed door de compensatieregeling. Daardoor zijn de cijfers over 2011 en 2009 niet goed vergelijkbaar met die over Als we de cijfers voor 2010 schonen voor dit effect, dan blijft de trend dat het financieringsoverschot verder afneemt. Verder valt op dat bij de ziekenhuizen, vooral bij de UMC s, sprake is van een financieringstekort. Dit komt vooral door het zogenoemde zwarte gat, waarbij voor met name de hoogcomplexe zorg een Grafiek 5. Gemiddelde solvabiliteit per sector 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Grafiek 6. Financieringsoverschot/-tekort per sector ( ) ( ) ( ) ( ) ) UMC Topklinisch Algemene ziekenhuizen dekkende DBC-vergoeding ontbreekt. Daarnaast is het opmerkelijk dat de algemene ziekenhuizen ondanks alle ontwikkelingen op het gebied van compensatieregeling en budgetkortingen nu al drie jaar op rij een stabiele omvang van het financieringsoverschot hebben van circa 800 miljoen. De daling van het overschot bij de GGZ wordt vooral veroor zaakt door de versnelling in het proces van terugbetaling van financierings overschotten. Maar ook de afschaffing van de verrekenpercentages leidt tot een lagere opbrengstenstroom en daarmee in 2011 voor het eerst tot een financieringstekort. GGZ UMC Topklinisch Algemene ziekenhuizen GGZ Gehandicaptenzorg Gehandicaptenzorg VVT Gemiddeld VVT Gemiddeld Indien terugbetaling van de overfinanciering wordt gevraagd, dan heeft dit grote impact op de liquiditeitsbehoefte van de instel lingen, vooral bij topklinische en algemene ziekenhuizen. De tijdelijke liquiditeits behoefte als gevolg van de invoering van DOT versterkt dit effect. De vraag naar financiering zal dan neemt toe. Wij verwachten dat daardoor de finan cieringskosten van de totale sector zullen stijgen. Barometer Nederlandse Gezondheidszorg

12 Keuzes maken staat centraal in logistieke barometer Ondanks betere logistieke prestaties zijn de personele lasten per bed of per opname niet evenredig gedaald. Het sturen op personele inzet is dan ook de belangrijkste uitdaging voor de toekomst. Meer in het algemeen draait het in logistieke zin vooral om het maken van keuzes. De organisatie van zorgprocessen en patiëntlogistiek heeft grote invloed op zowel de kwaliteit als de kosten. Idealiter is het zorgproces zo georganiseerd dat alle onderdelen van het zorgproces van toegevoegde waarde zijn voor de patiënt/ cliënt. Het optimaliseren en standaardiseren van zorgprocessen binnen de zorg instellingen krijgt steeds meer aandacht. De openbare rapportages van zorg instellingen geven tot op heden nog weinig inzicht in hun proceskwaliteit. Het grootste accent ligt nog altijd op financiën en productie. Met de logistieke barometer beogen wij deze leemte op te vullen. Nederlandse zorgaanbieders staan meer dan ooit voor de uitdaging meer te doen met dezelfde of minder middelen. Waar bezuinigen volgens de traditionele kaas schaafmethode niet meer volstaat, moeten instellingen op zoek naar duurzame rendementsverbeteringen. Op het vlak van patiëntlogistiek laat de logistieke benchmark bijvoorbeeld de volgende uitkomsten zien: De gemiddelde klinische ligduur in de ziekenhuizen is gedaald naar 5,2 dagen. De bedbezetting in de GGZ is met 16% gestegen. De beddencapaciteit is in alle sectoren naar beneden bijgesteld. Deze verbeteringen zijn echter vaak nog van projectmatige aard. Om duurzame prestatieverbetering te realiseren zal men procesverbetering in de organisatie moeten integreren. Om het management hierin te ondersteunen is de juiste stuurinformatie essentieel. De patiëntlogistieke parameters in deze benchmark bieden daarvoor een eerste handvat. Sturen op personele inzet is belangrijkste uitdaging Een belangrijke uitkomst van de logistieke barometer is dat ondanks de productiviteitsverbetering die in de verschillende sectoren is gerealiseerd (een toename van het aantal opnames per bed van 4,8% in de ziekenhuizen en een toename van het aantal verblijfsdagen per bed met 16% in de GGZ), de personele lasten per bed of opname niet in dezelfde verhouding gedaald zijn. In de ziekenhuizen was sprake van een daling van de personele lasten van 0,2% en in de GGZ noteren we een stijging van 3%. Het sturen op de personele inzet in relatie tot de (verwachte) patiëntstromen is de belangrijkste uitdaging voor de komende periode. Op deze wijze kan men meer rendementsverbeteringen realiseren. Daarvoor is het essentieel dat het management de juiste stuurinformatie krijgt. In tegenstelling tot de huidige managementinformatie (hoe hebben we het afgelopen maand of kwartaal gedaan), zal de focus moeten liggen op optimalisatie en forecasting om proactief te kunnen sturen. Logistieke keuzes zijn onvermijdelijk Het sleutelwoord voor de zorg voor de komende jaren is kiezen. Ten eerste zijn keuzes nodig omdat beleidsmakers en zorgverzekeraars hier bewust op aansturen. In de ziekenhuiszorg zetten verzekeraars in op het bevorderen van kwaliteit en efficiency door hogere volumes te concentreren binnen een regio (bijvoorbeeld minimumnormen voor specifieke chirurgische ingrepen). Tevens zien we in deze sector de beweging naar samenwerking en fusie doorzetten. Overwegingen ten aanzien van schaalvoordelen, bijvoorbeeld het beter benutten van dure infrastructuur, spelen daarbij een belangrijke rol. In zowel de ziekenhuiszorg als de GGZ (basiszorg) is de versterking van de eerste lijn een speerpunt. De verwachting is dat 20% van de GGZ-patiënten uit de tweede lijn in de generalistische basiszorg geholpen kan worden. Tegelijkertijd blijven patiënten/ cliënten zolang mogelijk thuis wonen en worden zij thuis verzorgd. De GGZ-sector heeft in dat verband afspraken gemaakt om het aantal bedden in de komende acht jaar met een derde af te bouwen. In de ziekenhuiszorg zien we dezelfde trend terug in de ontwikkeling van eerstelijnscentra of samenvoeging van huisartsenposten en 12 Barometer Nederlandse Gezondheidszorg 2012

13 SEH s. Dit zijn ontwikkelingen met grote invloed op de patiëntstromen en zorgprocessen. Deze ontwikkelingen leiden tot het verschuiven en verplaatsen van patiënt- en productiestromen en zetten bestaande businessmodellen op zijn kop. Een tweede aanleiding voor de noodzaak van keuzes is het besef dat er maatregelen nodig zijn om de zorg betaalbaar te houden. Als we hechten aan een betaalbare en toegankelijke zorg zal de sector meer zorg met minder middelen moet gaan leveren. Met de maatregelen en ingrepen van de afgelopen vijftien jaar is dit niet gelukt. De komende jaren zullen ongetwijfeld in het teken staan van drastisch bezuinigen, maar dat zal niet genoeg zijn. Het zorgaanbod zal vooral anders en slimmer moeten worden georganiseerd en ook dat vraagt keuzes. Er ontstaan mogelijkheden door de inzet van nieuwe technologie (zoals e-health en domotica), door andere zorgconcepten en door in te zetten op preventie. Dit vraagt beleidsmatige keuzes die investeringen vergen, veel impact hebben op de organisatie en onzekerheden met zich meebrengen. Bepalend voor de agenda van zorgaanbieders zou moeten zijn het: Herijken van de organisatiestrategie alsmede de executie ervan op de huidige ontwikkelingen. Ontwikkelen van een businessmodel waarin duidelijk wordt op welke wijze de zorginstelling toegevoegde waarde wil leveren voor patiënten/cliënten en overige stakeholders (verwijzers, zorgverzekeraars, familieleden van patiënten/cliënten, andere zorgaanbieders in de keten) en het bijbehorende verdienmodel. Optimaliseren van zorgprocessen op basis van zorgpaden en -programma s die zijn afgestemd op de behoefte van de klant. Realiseren van een adequate patiëntplanning op tactisch niveau en een flexibele inzet van capaciteiten voor optimale toegangstijden en capaciteitsbenutting. Realiseren van duurzame kostenreductie en resultaatverbetering via een samenhangend programma van projecten en structureel andere werkwijzen die de organisatie in gereedheid brengen voor bovenstaande punten. De leidende vraag is waar en hoe zorgaanbieders de grootste toegevoegde waarde kunnen leveren voor hun patiënten/cliënten en overige stakeholders: waar zijn wij goed in en waar is behoefte aan, kiezen we voor generalistische of gespecialiseerde zorg, voor specifieke of bredere doelgroepen? Barometer Nederlandse Gezondheidszorg

14 Informatie en contact G.W. (Bert) Hilverda RA (Den Haag) Sectorvoorzitter Health Care & Life Sciences Assurance partner, Den Haag + 31 (0) Dr. M.E.M. (Monique) van Dijen Health Advisory partner, Utrecht + 31 (0) Drs. J. (Jules) Verhagen RA Assurance partner, Amsterdam + 31 (0) Drs. Michèle Hagers RA Assurance partner, Amsterdam + 31 (0) Y.M. (Yvonne) Jansen RA Assurance partner, Amsterdam + 31 (0) Drs. R.L.A. (Richard) Eveleens RA Assurance partner, Den Haag + 31 (0) J.C.S.E. (Jan) Hendrikx, RA Assurance partner, Eindhoven + 31 (0) Drs. J.J. (Jaap) van Bennekom RA Assurance partner, Arnhem + 31 (0) Drs. M.J. (Mark) Noordhoff RA Assurance partner, Groningen + 31 (0) H. (Henk) de Wilde, RA Assurance director, Den Haag + 31 (0) Mr. A.H. (Arjan) Groen Transaction Advisory partner, Amsterdam + 31 (0) Drs. E.R. (Dolf) Bruins Slot RA Transaction Advisory partner, Amsterdam + 31 (0) D.R. (Eric) Schoonderbeek RA Transaction Advisory director, Amsterdam + 31 (0) Ir. J.G.G.V. (Guill) van den Boom RE IT Advisory partner, Den Haag + 31 (0) Drs. A.M.W.J. (Angelique) Keijsers RA FIDS Advisory partner, Amsterdam + 31 (0) Drs. A.J. (Ad) Buisman RA Real Estate Advisory partner, Zwolle + 31 (0) T. (Tristan) Dhondt Real Estate Advisory partner, Amsterdam + 31 (0) Drs.W. (Wolter) Pot Tax partner, Den Haag + 31 (0) Mr. M.H.J. (Meindert) Eisenburger Tax director, Den Haag + 31 (0) Mr. J.W. (Jan) Andringa Partner Holland Van Gijzen Advocaten en Notarissen, Den Haag + 31 (0) G.C. (Gaby) Heere Director Holland Van Gijzen Advocaten en Notarissen, Amsterdam + 31 (0) Mr. H.J. (Hendrik-Jan) Bleijerveld Partner Holland Van Gijzen Advocaten en Notarissen, Utrecht + 31 (0) Barometer Nederlandse Gezondheidszorg 2012

15 Wij hebben er uit duurzaamheidsoverwegingen voor gekozen alleen deze handzame managementsamenvatting in gedrukte vorm uit te geven. Op onze website vindt u de integrale versie waarin de gedetailleerde uitkomsten van de stresstest, de financiële barometer en de logistieke barometer zijn opgenomen. U kunt daarbij bovendien voor één van de delen kiezen waar uw interesse naar uitgaat. Barometer Nederlandse Gezondheidszorg

16 Ernst & Young Assurance Tax Transactions Advisory Over Ernst & Young Ernst & Young is wereldwijd toonaangevend op het gebied van assurance, tax, transactions en advisory. Juridische en notariële dienstverlening wordt in een strategische alliantie met Ernst & Young Belastingadviseurs LLP verzorgd door Holland Van Gijzen Advocaten en Notarissen LLP. Onze mensen delen wereldwijd dezelfde waarden en staan voor kwaliteit. Wij maken het verschil door onze mensen, onze cliënten en de samenleving te helpen hun mogelijkheden optimaal te benutten. Waar sprake is van Ernst & Young wordt de wereldwijde organisatie van lidfirma s van Ernst & Young Global Limited bedoeld, die elk een aparte rechtspersoon zijn. Ernst & Young Global Limited is een UK company limited by guarantee en verleent zelf geen diensten aan cliënten. Voor meer informatie over onze organisatie, kijk op Ernst & Young Nederland LLP is een limited liability partnership naar het recht van Engeland en Wales met registratienummer OC Ernst & Young Nederland LLP is statutair gevestigd te Lambeth Palace Road 1, London SE1 7EU, Verenigd Koninkrijk, heeft haar hoofdvestiging aan Boompjes 258, 3011 XZ Rotterdam, Nederland en is geregistreerd bij de Kamer van Koophandel Rotterdam onder nummer Over de sectorgroep Health Care De professionals van de sectorgroep Health Care zijn gewend om gecompliceerde trajecten tot een goed einde te brengen. Dankzij onze multidisciplinaire benadering en ruime kennis van de zorgsector zijn wij uitstekend op de hoogte van de trends en ontwikkelingen waar zorginstellingen mee te maken hebben. Omdat binnen Ernst & Young de sectorgroepen Health Care, Biotechnology en Pharma nauw met elkaar samenwerken, manifesteren onze mensen zich als gesprekspartners met verstand van zaken. Of zij nu de jaarrekening van een topklinisch ziekenhuis controleren, zorginstellingen adviseren op het gebied van beleid- en managementvraagstukken of fiscaal maatwerk in het geval van een fusie van privéklinieken leveren. Zo maakt Ernst & Young het verschil Ernst & Young Nederland LLP. Alle rechten voorbehouden Deze publicatie bevat informatie in samengevatte vorm en is daarom enkel bedoeld als algemene leidraad. Ze is niet bedoeld om te dienen als een substituut voor gedetailleerd onderzoek of voor het aanwenden van een professioneel oordeel. Noch EYGM Limited noch enig ander lid van de wereldwijde Ernst & Young organisatie kan aansprakelijk worden gesteld voor het verlies van iemand die handelde of die ervan afzag te handelen ten gevolge van enige informatie in deze publicatie. Bij elke specifieke aangelegenheid, dient steeds een geschikte adviseur geraadpleegd te worden. ED None

ICT Barometer over aanbestedingsprocedures bij de overheid

ICT Barometer over aanbestedingsprocedures bij de overheid ICT Barometer over aanbestedingsprocedures bij de overheid Jaargang 10 16 december 2010 De ICT Barometer, een onderzoek van Ernst & Young, is de gerenommeerde vinger aan de pols voor managers. Het onderzoek

Nadere informatie

Barometer Nederlandse Gezondheidszorg 2013. Alle financiële en logistieke kengetallen, inclusief stresstest Managementsamenvatting

Barometer Nederlandse Gezondheidszorg 2013. Alle financiële en logistieke kengetallen, inclusief stresstest Managementsamenvatting Barometer Nederlandse Gezondheidszorg 2013 Alle financiële en logistieke kengetallen, inclusief stresstest Managementsamenvatting Wij hebben er uit duurzaamheidsoverwegingen voor gekozen alleen deze handzame

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten ICT Barometer over ICT-projecten

Onderzoeksresultaten ICT Barometer over ICT-projecten Onderzoeksresultaten ICT Barometer over ICT-projecten Jaargang 10 17 november 2010 De ICT Barometer, een onderzoek van Ernst & Young, is de gerenommeerde vinger aan de pols voor managers. Het onderzoek

Nadere informatie

Onderzoekresultaten ICT Barometer over online winkelen

Onderzoekresultaten ICT Barometer over online winkelen Onderzoekresultaten ICT Barometer over online winkelen Jaargang 10 28 april 2010 De ICT Barometer, een onderzoek van Ernst & Young, is de gerenommeerde vinger aan de pols voor managers. Het onderzoek wordt

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten ICT Barometer over Green ICT

Onderzoeksresultaten ICT Barometer over Green ICT Onderzoeksresultaten ICT Barometer over Green ICT Jaargang 10 22 juni 2010 De ICT Barometer, een onderzoek van Ernst & Young, is de gerenommeerde vinger aan de pols voor managers. Het onderzoek wordt sinds

Nadere informatie

-PERSBERICHT- Utrecht, 30 maart 2016 - ZORGINSTELLINGEN DURVEN WEER TE INVESTEREN -

-PERSBERICHT- Utrecht, 30 maart 2016 - ZORGINSTELLINGEN DURVEN WEER TE INVESTEREN - -PERSBERICHT- Utrecht, 30 maart 2016 - ZORGINSTELLINGEN DURVEN WEER TE INVESTEREN - In de zorgsector zijn de afgelopen jaren fundamentele veranderingen doorgevoerd. Hierdoor lag bij zorginstellingen de

Nadere informatie

Resultaten ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen/budgetten en ICT Indicator augustus 2009. Jaargang 9 25 augustus 2009

Resultaten ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen/budgetten en ICT Indicator augustus 2009. Jaargang 9 25 augustus 2009 Resultaten ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen/budgetten en ICT Indicator augustus. Jaargang 9 25 augustus DISCLAIMER: de kleine lettertjes De ICT Barometer, een onderzoek van Ernst & Young, is

Nadere informatie

Building a better working world. Rapport. aan het Bestuur van Stichting Hoge Veluwe Fonds, Hoenderloo

Building a better working world. Rapport. aan het Bestuur van Stichting Hoge Veluwe Fonds, Hoenderloo Building a better working world Rapport aan het Bestuur van inzake de jaarrekening 2014 Building a better working world Inhoudsopgave Rapport 1 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant 2 Bestemming

Nadere informatie

Is het APF dé nieuwe pensioenuitvoerder van de toekomst? PensioenEvent 2015 - Zwitserleven Bianca van Tilburg 1 oktober 2015

Is het APF dé nieuwe pensioenuitvoerder van de toekomst? PensioenEvent 2015 - Zwitserleven Bianca van Tilburg 1 oktober 2015 Is het APF dé nieuwe pensioenuitvoerder van de toekomst? Bianca van Tilburg 1 oktober 2015 Het APF Pagina 2 APF in de pensioenmarkt Pagina 3 Tijdlijnen wet- en regelgeving Wat is er al gebeurd? 18 december

Nadere informatie

Het Algemeen Bestuur van de Gemeentschappelijke Regeling Meerstad t.a.v. de heer J.J. Boersma Postbus 13 9620 AA SLOCHTEREN

Het Algemeen Bestuur van de Gemeentschappelijke Regeling Meerstad t.a.v. de heer J.J. Boersma Postbus 13 9620 AA SLOCHTEREN Ernst & Young Accountants LLP Leonard Springerlaan 17 9727 KB Groningen Postbus 997 9700 AZ Groningen Tel.: +31 (0) 88-407 1000 Fax: +31 (0) 88-407 2505 www.ey.nl Het Algemeen Bestuur van de Gemeentschappelijke

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen en ICT Indicator

Onderzoeksresultaten ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen en ICT Indicator Onderzoeksresultaten ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen en ICT Indicator 31 januari 2012 Inhoudsopgave Introductie 3 Management summary 4 ICT-conjunctuur 6 Aantal externe ICT ers 7 Aantal interne

Nadere informatie

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Vastgoed financieren In een commerciële omgeving Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Welkom in de commerciële bancaire wereld Businessplannen Bancaire normen Business plan Focus aanbrengen

Nadere informatie

Financieren in de zorgmarkt

Financieren in de zorgmarkt Presentatie Arie van Oord Business Manager Wonen, Zorg & Onderwijs Platform Economie & Ruimte op 8 juli 2015 BouwCampus: Van der Burghweg 1 te Delft Agenda Kredietportefeuille BNG Bank Bancaire kredietverstrekking

Nadere informatie

ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen en ICT Indicator

ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen en ICT Indicator ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen en ICT Indicator Jaargang 11 28 april 2011 Inhoudsopgave Introductie 3 Management summary 4 3 ICT-conjuctuur 5 Aantal externe ICT ers 6 Aantal interne ICT ers

Nadere informatie

-PERSBERICHT- Utrecht, 15 december 2014. - Zorgsector negatief over verkrijgen van financiering -

-PERSBERICHT- Utrecht, 15 december 2014. - Zorgsector negatief over verkrijgen van financiering - -PERSBERICHT- Utrecht, 15 december 2014 - Zorgsector negatief over verkrijgen van financiering - De recente faillissementen in de zorg tonen aan dat de risico's voor banken zijn toegenomen. Banken hebben

Nadere informatie

Financiële kengetallen zorginstellingen 2012

Financiële kengetallen zorginstellingen 2012 Webartikel 2013 Financiële kengetallen zorginstellingen 2012 Rudi Bakker 06-12-2013 gepubliceerd op cbs.nl Inhoud Samenvatting 2 1. Inleiding 3 2. Benchmark 2012 3 2.1 Data en respons 3 2.2 Methode 4 2.3

Nadere informatie

-PERSBERICHT- -ZORGINSTELLING ANTICIPEREN OP EFFECTEN SCHEIDEN WONEN EN ZORG-

-PERSBERICHT- -ZORGINSTELLING ANTICIPEREN OP EFFECTEN SCHEIDEN WONEN EN ZORG- -PERSBERICHT- Utrecht, 19 maart 2013 -ZORGINSTELLING ANTICIPEREN OP EFFECTEN SCHEIDEN WONEN EN ZORG- Door de invoer van wonen en zorg transformeert de markt in hoog tempo van aanbodgericht naar vraaggestuurd.

Nadere informatie

,13 APR. 2312. controleverklaring bij exploitatieoverzicht 2011 inzake Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) van de gemeente Bloemendaal

,13 APR. 2312. controleverklaring bij exploitatieoverzicht 2011 inzake Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) van de gemeente Bloemendaal 1 1 =!i ERNST & YOUNG Cross Towers, Antonio Vivaldistraat 150 1083 HP Amsterdam Postbus 7883 1008 AB Amsterdam,13 APR. 2312 Tel.:+31(0) 88-407 1000 Fax: +31(0) 88-407 1005 www.ey.nl VERTROUWELIJK Gemeente

Nadere informatie

Belangrijke wijzigingen in de btwfactureringsregels

Belangrijke wijzigingen in de btwfactureringsregels 2 november 2012 Indirect Tax Alert btw no. 454 Belangrijke wijzigingen in de btwfactureringsregels Per 1 januari 2013 wijzigen de factureringsregels voor de btw. De nieuwe regels zijn gebaseerd op richtlijn

Nadere informatie

Financiële kengetallen vastgoed gehandicaptenzorg

Financiële kengetallen vastgoed gehandicaptenzorg Financiële kengetallen vastgoed gehandicaptenzorg Door de komst van de Wmo zijn de gemeenten verantwoordelijk geworden voor de ondersteuning van extramurale cliënten en voor de zorg voor lichte verblijfscliënten.

Nadere informatie

DISCLAIMER: de kleine lettertjes

DISCLAIMER: de kleine lettertjes DISCLAIMER: de kleine lettertjes De ICT Barometer, een onderzoek van Ernst & Young, is de gerenommeerde vinger aan de pols voor managers. Het onderzoek wordt sinds december 2001 gehouden onder gemiddeld

Nadere informatie

Financiële Zorgthermometer - 1 e kwartaal 2016 -

Financiële Zorgthermometer - 1 e kwartaal 2016 - Financiële Zorgthermometer - 1 e kwartaal 2016 - Dit onderzoek kan worden overgenomen met bronvermelding. Toezending Utrecht, maart 2016 Agenda Managementsamenvatting Generieke resultaten Sectorresultaten:

Nadere informatie

Het Algemeen Pensioenfonds De evolutie van het pensioenfonds

Het Algemeen Pensioenfonds De evolutie van het pensioenfonds Het Algemeen Pensioenfonds De evolutie van het pensioenfonds Nicolette Opdam 3 e jaarcongres IVP Besturen en beleggen in 2015 De APF geschetst Eigen vermogen APF Bestuur Raad van Toezicht Fictief APF BO

Nadere informatie

JAARVERSLAGEN ANALYSE 2010 Intrakoop

JAARVERSLAGEN ANALYSE 2010 Intrakoop JAARVERSLAGEN ANALYSE 2010 Intrakoop De inkoopcoöperatie van de zorg Datum : september 2011 Versie : 0.1 Auteurs : Intrakoop i.s.m. Marlyse-Research Inhoud 1. Resultatenrekening... 2 1.1 Personeelskosten

Nadere informatie

Hierbij doen wij u vijf exemplaren van ons rapport toekomen inzake de jaarrekening 2013 van Stichting Hoge Veluwe Fonds.

Hierbij doen wij u vijf exemplaren van ons rapport toekomen inzake de jaarrekening 2013 van Stichting Hoge Veluwe Fonds. Building a better working world Ernst & Young Accountants LLP Zwartewaterallee 56 8031 DX Zwolle Postbus 634 8000 AP Zwolle Tel: +3188 407 1000 Fax: +31 884079405 ey.com VERTROUWELIJK Stichting Het Nationale

Nadere informatie

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM E Ernst & Young Accountants LLP Telt +31 88 407 1000 Boompjes 258 Faxt +31 88407 8970 3011 XZ Rotterdam, Netherlands ey.corn Postbus 2295 3000 CG Rotterdam, Netherlands Nederlandse Beroepsorganisatie van

Nadere informatie

Wat zijn mogelijke resultaten van supplier finance voor uw onderneming? Gefaciliteerd door: Pro Quididty

Wat zijn mogelijke resultaten van supplier finance voor uw onderneming? Gefaciliteerd door: Pro Quididty Wat zijn mogelijke resultaten van supplier finance voor uw onderneming? Gefaciliteerd door: Pro Quididty De business case voor ketenfinanciering Het optimaliseren van uw werkkapitaal én de relatie met

Nadere informatie

-PERSBERICHT- Utrecht, 15 december ZORGINSTELLINGEN ZETTEN IN OP ZELFSTURENDE TEAMS -

-PERSBERICHT- Utrecht, 15 december ZORGINSTELLINGEN ZETTEN IN OP ZELFSTURENDE TEAMS - -PERSBERICHT- Utrecht, 15 december 2015 - ZORGINSTELLINGEN ZETTEN IN OP ZELFSTURENDE TEAMS - Zorginstellingen in de langdurige zorg hebben de afgelopen jaren te maken gehad met het scheiden van wonen en

Nadere informatie

FINANCIËLE RAPPORTAGE FUNDEREND ONDERWIJS. Utrecht, november 2014

FINANCIËLE RAPPORTAGE FUNDEREND ONDERWIJS. Utrecht, november 2014 FINANCIËLE RAPPORTAGE FUNDEREND ONDERWIJS 2014 Utrecht, november 2014 INHOUD Inleiding 5 1 Basisonderwijs en speciaal basisonderwijs 7 2 Expertisecentra 10 3 Voortgezet onderwijs 12 4 Samenwerkingsverbanden

Nadere informatie

Financiering van zorgvastgoed

Financiering van zorgvastgoed Financiering van zorgvastgoed Hoe en wanneer kunt u aannemers en banken het best in uw bouwplannen betrekken om uw financieringsaanvraag te laten slagen? Hevo Kennisevent 19 april 2012 Financiering in

Nadere informatie

Wij wensen u veel personeel!

Wij wensen u veel personeel! Wij wensen u veel personeel! Voorwoord Studenten aan de Academie voor Algemeen en Financieel Management (AAFM) hebben onder begeleiding van accountantskantoor Ernst & Young LLP en in opdracht van payrollorganisatie

Nadere informatie

Financiële Zorgthermometer - 1 e kwartaal 2015 -

Financiële Zorgthermometer - 1 e kwartaal 2015 - Financiële Zorgthermometer - 1 e kwartaal 2015 - Dit onderzoek kan worden overgenomen met bronvermelding. Toezending Utrecht, maart 2015 Agenda Managementsamenvatting Generieke resultaten Sectorresultaten:

Nadere informatie

-PERSBERICHT- Utrecht, 19 maart 2014 -ZORGFINANCIALS VERWACHTEN ACCOUNTANTSVERKLARING MET BEPERKING-

-PERSBERICHT- Utrecht, 19 maart 2014 -ZORGFINANCIALS VERWACHTEN ACCOUNTANTSVERKLARING MET BEPERKING- -PERSBERICHT- Utrecht, 19 maart 2014 -ZORGFINANCIALS VERWACHTEN ACCOUNTANTSVERKLARING MET BEPERKING- Zorgfinancials binnen de geestelijke gezondheidszorg ziekenhuizen verwachten geen volledig goedkeurende

Nadere informatie

april 2012 Nie i uw u be b slu l it i t re r is i bu b re r aur u e r gelin i g bt b w t pe p r r1 apr p i r l l2012

april 2012 Nie i uw u be b slu l it i t re r is i bu b re r aur u e r gelin i g bt b w t pe p r r1 apr p i r l l2012 april 2012 Nieuw besluit reisbureauregeling btw per 1 april 2012 Op 30 maart 2012 is een besluit 1 van de Staatssecretaris van Financiën gepubliceerd met een nadere toelichting op de nieuwe btwregels voor

Nadere informatie

-PERSBERICHT- Utrecht, 17 maart 2015 - ZORGINSTELLING ZETTEN FLEXIBELE SCHIL IN VOOR TRANSITIE -

-PERSBERICHT- Utrecht, 17 maart 2015 - ZORGINSTELLING ZETTEN FLEXIBELE SCHIL IN VOOR TRANSITIE - -PERSBERICHT- Utrecht, 17 maart 2015 - ZORGINSTELLING ZETTEN FLEXIBELE SCHIL IN VOOR TRANSITIE - De flexibele schil in het personeelsbestand biedt zorginstellingen de mogelijkheid om te reageren op de

Nadere informatie

Bronregistratie op orde Verzeker uw ziekenhuis van optimale inkomsten door een tijdige en volledige registratie. De Zorgspecials van Cure4

Bronregistratie op orde Verzeker uw ziekenhuis van optimale inkomsten door een tijdige en volledige registratie. De Zorgspecials van Cure4 Bronregistratie op orde Verzeker uw ziekenhuis van optimale inkomsten door een tijdige en volledige registratie De Zorgspecials van Cure4 Is mijn bronregistratie op orde? Voor de financiële gezondheid

Nadere informatie

Ernst & Voung Accountants LLP Tel: +31 88407 1000 Leonard Springerlaan 17 Fax: +31 884072505 97271(8 Groningen, Netherlands ey.

Ernst & Voung Accountants LLP Tel: +31 88407 1000 Leonard Springerlaan 17 Fax: +31 884072505 97271(8 Groningen, Netherlands ey. Ernst & Voung Accountants LLP Tel: +31 88407 1000 Leonard Springerlaan 17 Fax: +31 884072505 97271(8 Groningen, Netherlands ey.corn Building a better Postbus 997 9700 A2 Groningen, Netherlands Aan het

Nadere informatie

Schaatsen op dun ijs in het nieuwe zorglandschap. Nieuwe financieringsmogelijkheden voor zorgvastgoed - Rotterdam 12 december 2012

Schaatsen op dun ijs in het nieuwe zorglandschap. Nieuwe financieringsmogelijkheden voor zorgvastgoed - Rotterdam 12 december 2012 Schaatsen op dun ijs in het nieuwe zorglandschap Nieuwe financieringsmogelijkheden voor zorgvastgoed - Rotterdam 12 december 2012 Agenda Perspectief zorgsector Het nieuwe zorglandschap Bancaire kredietverstrekking

Nadere informatie

Masterclass Financieel & Strategisch Management in de zorg

Masterclass Financieel & Strategisch Management in de zorg Masterclass Financieel & Strategisch Management in de zorg Het verhaal achter de cijfers en sturen op ratio s Drs. ing. Sander Oude Luttikhuis 27-05-2015 Leadership Entrepreneurship Stewardship Even voorstellen

Nadere informatie

-PERSBERICHT- -HELFT ZORGINSTELLINGEN VERWACHT GEDWONGEN ONTSLAGEN-

-PERSBERICHT- -HELFT ZORGINSTELLINGEN VERWACHT GEDWONGEN ONTSLAGEN- -PERSBERICHT- Utrecht, 10 december 2013 -HELFT ZORGINSTELLINGEN VERWACHT GEDWONGEN ONTSLAGEN- De omzet van zorginstellingen staat onder druk. Met name de wijzigingen in de GGZ en de langdurige zorg (VVT

Nadere informatie

Toekomstperspectief Zorgmarkt. Piet Eichholtz

Toekomstperspectief Zorgmarkt. Piet Eichholtz Toekomstperspectief Zorgmarkt Piet Eichholtz Amsterdam, 6 februari 2013 Bancair krediet blijft mogelijk, alleen met goed businessplan en sterke financiële uitgangspositie Lot Rode Kruis Ziekenhuis in handen

Nadere informatie

JAARVERSLAGENANALYSE 2014 SECTORRAPPORT ZIEKENHUIZEN

JAARVERSLAGENANALYSE 2014 SECTORRAPPORT ZIEKENHUIZEN JAARVERSLAGENANALYSE 2014 SECTORRAPPORT ZIEKENHUIZEN Een analyse van de financiële positie, uitgaven, capaciteit en productie juni 2015 Intrakoop, de inkoopcoöperatie van de zorg Verstegen, accountants

Nadere informatie

Masterclass Financieel & Strategisch Management in de zorg

Masterclass Financieel & Strategisch Management in de zorg Masterclass Financieel & Strategisch Management in de zorg Het verhaal achter de cijfers en sturen op ratio s Drs. ing. Sander Oude Luttikhuis 16-11-2015 Leadership Entrepreneurship Stewardship Even voorstellen

Nadere informatie

Resultaten ICT Barometer over thuiswinkelen. Jaargang 8 17 juli 2008

Resultaten ICT Barometer over thuiswinkelen. Jaargang 8 17 juli 2008 Resultaten ICT Barometer over thuiswinkelen Jaargang 8 17 juli 2008 DISCLAIMER. De kleine lettertjes De ICT Barometer, een onderzoek van Ernst & Young, is de gerenommeerde vinger aan de pols voor managers.

Nadere informatie

Hierbij ontvangt u een gewaarmerkt exemplaar van de jaarstukken 2014, voorzien van onze onafhankelijke controleverklaring d.d. 11 mei 2015.

Hierbij ontvangt u een gewaarmerkt exemplaar van de jaarstukken 2014, voorzien van onze onafhankelijke controleverklaring d.d. 11 mei 2015. Ernst & Young Accountants LLP Tel: +31 88407 1000 Van der Nootstraat 2 Fax: +31 88 407 33 55 8913 HV Leeuwarden, Netherlands ey.com Building a better Postbus 727 8901 BM Leeuwarden, Netherlands Gemeenteraad

Nadere informatie

Jaarverslagenanalyse 2014 Accountantskosten zorgsector september 2015

Jaarverslagenanalyse 2014 Accountantskosten zorgsector september 2015 Jaarverslagenanalyse 2014 Accountantskosten zorgsector september 2015 Intrakoop, de inkoopcoöperatie van de zorg i.s.m. 1. Samenvatting 1.1 Inleiding Intrakoop heeft een analyse uitgevoerd op de accountantskosten

Nadere informatie

Ë!l ERNST &YOUNG. Assurance-rapport en rapport van bevindingen bij de herziene SISAverantwoording 2009 regeling 99 van de gemeente Haarlem

Ë!l ERNST &YOUNG. Assurance-rapport en rapport van bevindingen bij de herziene SISAverantwoording 2009 regeling 99 van de gemeente Haarlem Ë!l ERNST &YOUNG Arcadialaan 16C+D 1813 KN Alkmaar Postbus 344 1800 AH Alkmaar Tel.:+31 (0)88-407 1000 Fax:+31 (0)88-407 9205 www.ey.nl VERTROUWELIJK De gemeenteraad en het college van burgemeester en

Nadere informatie

Klant. Pensioen life cycle indicators

Klant. Pensioen life cycle indicators Pensioen life cycle indicators Klant Rapport om een gefundeerde keuze te maken tussen verschillende premiepensioenproducten. Gebaseerd op analyses op het gebied van beleggingsbeleid, duurzaamheid, rendement

Nadere informatie

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG PIM DIEPSTRATEN Doorn, 1 december 2015 AGENDA 1 Financieringsstrategie zorginstelling 2 Huidige financiers en het WFZ 3 Perspectief investeerder op de zorgmarkt 4 Alternatieve

Nadere informatie

Voorbeeldinstelling Utrecht. Peer rapportage 2014

Voorbeeldinstelling Utrecht. Peer rapportage 2014 Voorbeeldinstelling Utrecht Peer rapportage 2014 Over ZorgRating Over ZorgRating In het huidige zorgstelsel ligt de volledige financiële verantwoordelijkheid over investeringen bij de zorginstelling. Daarmee

Nadere informatie

Zorginstelling (voorbeeld) Peer rapportage - mei 2013

Zorginstelling (voorbeeld) Peer rapportage - mei 2013 Zorginstelling (voorbeeld) Peer rapportage - mei 2013 Over ZorgRating Over ZorgRating In het huidige zorgstelsel ligt de volledige financiële verantwoordelijkheid over investeringen bij de zorginstelling.

Nadere informatie

De declaratie van uw accountant: vaste of flexibele kostenpost?

De declaratie van uw accountant: vaste of flexibele kostenpost? De declaratie van uw accountant: vaste of flexibele kostenpost? Met het oog op de aangekondigde bezuinigingen nemen zorginstellingen de niet direct aan zorg gerelateerde uitgaven nog eens goed onder de

Nadere informatie

resultaten Vacature-enquête

resultaten Vacature-enquête resultaten Vacature-enquête voorjaar 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Vacatures maart 2014 4 3. Vacatures per sector 5 4. Conclusies 11 Bijlage 1 Tabellen 12 Kenmerk: Project: 81110 Juni 2014 1. Inleiding

Nadere informatie

Collegereeks Management voor de Zorg

Collegereeks Management voor de Zorg Collegereeks Management voor de Zorg Het verhaal achter de cijfers en sturen op ratio s Drs. ing. Sander Oude Luttikhuis 30-03-2015 Leadership Entrepreneurship Stewardship Even voorstellen 2 Drs ing. Sander

Nadere informatie

"Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant EY Ernst S Young Accountants LLP Prof.Dr.Dorgelolaan 12 5613 AM Eindhoven Postbus 455 5600 AL Eindhoven Tel: +31 88 407 10 00 Fax: +31 88 407 48 00 ey.com 2014-02637 Gemeente Goes Ingekomen d.d. 2 3 MEI

Nadere informatie

FUSIES EN OVERNAMES IN DE GEZONDHEIDSZORG ONDERZOEK 2015

FUSIES EN OVERNAMES IN DE GEZONDHEIDSZORG ONDERZOEK 2015 FUSIES EN OVERNAMES IN DE GEZONDHEIDSZORG ONDERZOEK 2015 Executive Summary Februari 2015, Amsterdam 0 BOER & CROON CORPORATE FINANCE DOET SINDS 2008 JAARLIJKS ONDERZOEK NAAR HET AANTAL FUSIES EN OVERNAMES

Nadere informatie

Zorgcontractering bedreigt financiële continuïteit

Zorgcontractering bedreigt financiële continuïteit Financiële discontinuïteit en private financiering Zorgcontractering bedreigt financiële continuïteit Bij de zorgcontractering doet zich het belangrijke probleem voor dat ziekenhuizen en verzekeraars eind

Nadere informatie

JAARVERSLAGENANALYSE 2014 SECTORRAPPORT VVT

JAARVERSLAGENANALYSE 2014 SECTORRAPPORT VVT JAARVERSLAGENANALYSE 2014 SECTORRAPPORT VVT Een analyse van de financiële positie, uitgaven, capaciteit en productie van zorgorganisaties actief in de Verpleging, Verzorging en Thuiszorg juni 2015 Intrakoop,

Nadere informatie

Zorginstelling (voorbeeld) Individuele rapportage - mei 2013

Zorginstelling (voorbeeld) Individuele rapportage - mei 2013 Zorginstelling (voorbeeld) Individuele rapportage - mei 2013 Over ZorgRating Over ZorgRating In het huidige zorgstelsel ligt de volledige financiële verantwoordelijkheid over investeringen bij de zorginstelling.

Nadere informatie

zorg financiering in 2014 en verder Anja van Balen Sector Banker Zorg ABNAMRO

zorg financiering in 2014 en verder Anja van Balen Sector Banker Zorg ABNAMRO zorg financiering in 2014 en verder Anja van Balen Sector Banker Zorg ABNAMRO Financiering in een reguliere bancaire omgeving Miti ganten Jaar verslag Basel 3 kosten van financiering Basel 3 Wat houdt

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2013 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

STRATEGISCH VASTGOEDBELEID

STRATEGISCH VASTGOEDBELEID STRATEGISCH VASTGOEDBELEID Felix van Baal o Sectordirecteur Gezondheidszorg & Wonen HEVO Achtergrond Felix kent de zorgsector van binnen uit, mede vanuit zijn positie als algemeen directeur huisvesting

Nadere informatie

Behandeld door Telefoonnummer E-mailadres Kenmerk SBES/djon/GGZ 088 770 8770 vragencure@nza.nl 0146749/0204428

Behandeld door Telefoonnummer E-mailadres Kenmerk SBES/djon/GGZ 088 770 8770 vragencure@nza.nl 0146749/0204428 Aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport T.a.v. mevrouw drs. E.I. Schippers Postbus 20350 2500 EJ 'S-GRAVENHAGE Newtonlaan 1-41 3584 BX Utrecht Postbus 3017 3502 GA Utrecht T 030 296 81 11

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2014 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

INTEGRALE MEERJARENRAMING

INTEGRALE MEERJARENRAMING INTEGRALE MEERJARENRAMING Financiering en borging zeker stellen Op lange termijn in control bestaand vastgoed Beoordeling rendement investeringen Ambities ook in de toekomst realiseren Uw ambities vragen

Nadere informatie

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst Optimale zorg tegen lagere kosten Het ziekenhuis van de toekomst 1 KIVI NIRIA Jaarcongres Onze visie en waarden Onze visie: Pioniersrol Siemens Energiezuinigheid Onze waarden: Innovatief Innovatief denken

Nadere informatie

Leiden veranderingen in de VVT tot samenwerking

Leiden veranderingen in de VVT tot samenwerking Leiden veranderingen in de VVT tot samenwerking Dwingt de veranderingen in de sector Verpleging, Verzorging en Thuiszorg zorgaanbieders tot samenwerking? Frans van Rijn 21 maart 2013 1 Veranderingen in

Nadere informatie

Toelichting op de waardering van zorgvastgoed in de jaarrekening 2010 van AWBZ- en GGZ-instellingen

Toelichting op de waardering van zorgvastgoed in de jaarrekening 2010 van AWBZ- en GGZ-instellingen -Wijzer 1 Toelichting op de waardering van zorgvastgoed in de jaarrekening 2010 van AWBZ en GGZ-instellingen -wijzer 1 Toelichting op de waardering van zorgvastgoed in de jaarrekening 2010 van AWBZ- en

Nadere informatie

IMPRESSIE ICT BENCHMARK GEMEENTEN 2010

IMPRESSIE ICT BENCHMARK GEMEENTEN 2010 IMPRESSIE ICT BENCHMARK GEMEENTEN 2010 Sparrenheuvel 32, 3708 JE Zeist (030) 2 270 500 offertebureau@mxi.nl www.mxi.nl Inhoudsopgave 1 Stijging van ICT-kosten per medewerker 3 2 De uitkomsten van de ICT-benchmark

Nadere informatie

Bijzonder Beheer Rabobank Groep (BBR) Presentatie NVTZ

Bijzonder Beheer Rabobank Groep (BBR) Presentatie NVTZ (BBR) Presentatie NVTZ Sandra Detmers & Tom Bregman Maarssen, 28 november 2014 1 Inhoud 1 Bijzonder Beheer onder vuur 2 Algemeen 3 Kenmerken van Bijzonder Beheer 4 Wat zijn belangrijke aandachtspunten

Nadere informatie

Strategisch document Ambulancezorg Nederland

Strategisch document Ambulancezorg Nederland Strategisch document Ambulancezorg Nederland 1 Inleiding: relevante ontwikkelingen 2 Missie en visie AZN 3 Kernfuncties: profiel en kerntaken AZN 4 Strategische agenda AZN vastgesteld: woensdag 23 mei

Nadere informatie

FINANCIALS VVT-SECTOR. PCKwadraat december 2010

FINANCIALS VVT-SECTOR. PCKwadraat december 2010 FINANCIALS VVT-SECTOR PCKwadraat december 2010 1. Inleiding De analyse Financials verpleging, verzorging en thuiszorg (VVT) 2009 geeft inzicht in de financiële prestaties van 417 verpleeg-, verzorgingshuizen

Nadere informatie

2013 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en

2013 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en 0 Naar een dynamisch zorglandschap: ontwikkelingen, strategieën en allianties Ontwikkelingen in de zorgsector en de impact voor inkopers van zorginstellingen Dr. Anna van Poucke, director KPMG Plexus Nevi

Nadere informatie

Toolkit bedrijfsvoering

Toolkit bedrijfsvoering Toolkit bedrijfsvoering Naar optimale zorg door gezonde bedrijfsvoering Verstand van Zorg Van transitie naar transformatie Gezonde bedrijfsvoering als succesfactor Continu goede én betaalbare zorg leveren?

Nadere informatie

Nij Smellinghe loopt vooruit

Nij Smellinghe loopt vooruit Management Opdracht VvAA MBA Management Opdracht: Het optimaliseren van de afdeling orthopedie van het Nij Smellinghe Ziekenhuis vanuit het oogpunt van organisatie, service en kostenreductie door introductie

Nadere informatie

MPC PRIVATE EQUITYFONDS

MPC PRIVATE EQUITYFONDS MPC PRIVATE EQUITYFONDS GLOBAL 8 CV GRONINGEN Financieel verslag 2011 MPC Private Equityfond Global 8 CV Groningen JAARVERSLAG Hierbij bieden wij u het jaarverslag 2011 aan van MPC Private Equityfonds

Nadere informatie

Een exemplaar van de jaarstukken dient te worden ondertekend door het dagelijks bestuur en te worden aangeboden aan het algemeen bestuur.

Een exemplaar van de jaarstukken dient te worden ondertekend door het dagelijks bestuur en te worden aangeboden aan het algemeen bestuur. Ernst & Young Accountants LLP Tel: +31 88 407 1000 Meander 861 Fax: +31 88407 6005 6825 MH Arnhem, Netherlands ey.com Postbus 30116 6803 AC Arnhem, Netherlands VERTROUWELIJK Het bestuur van de Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Geriatrische revalidatie

Geriatrische revalidatie Geriatrische revalidatie Op naar de Zorgverzekeringswet! De Zorgspecials van Cure4 Voorkom liquiditeitsproblemen in 2013 De transitie van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) naar de Zorgverzekeringswet

Nadere informatie

Asset management Business case: Ipse de Bruggen Roeland Brouns Ipse de Bruggen Bastiaan Roon - Fakton. 22 maart 2012

Asset management Business case: Ipse de Bruggen Roeland Brouns Ipse de Bruggen Bastiaan Roon - Fakton. 22 maart 2012 Asset management Business case: Ipse de Bruggen Roeland Brouns Ipse de Bruggen Bastiaan Roon - Fakton 22 maart 2012 Inhoud Inleiding Ipse de Bruggen en Fakton De noodzaak van professioneel assetmanagement

Nadere informatie

Contractvormen in de curatieve GGZ

Contractvormen in de curatieve GGZ 1 Contractvormen in de curatieve GGZ Drs. Marja Appelman Jan Sonneveld, MSc Drs. Johan Visser Mr. Mirjam de Bruin SiRM Strategies in Regulated Markets Nieuwe Uitleg 24 2514 BR Den Haag Den Haag, 26 februari

Nadere informatie

Ernst & Young Accountants LLP Tel: +31 88 407 10 00 Cross Towers, Antonio Vivaldistraat 150 Fax: +31 88 407 10 05 1083 HP Amsterdam ey.

Ernst & Young Accountants LLP Tel: +31 88 407 10 00 Cross Towers, Antonio Vivaldistraat 150 Fax: +31 88 407 10 05 1083 HP Amsterdam ey. Postbus 7883 1008 AB Amsterdam Ernst & Young Accountants LLP Tel: +31 88 407 10 00 Cross Towers, Antonio Vivaldistraat 150 Fax: +31 88 407 10 05 1083 HP Amsterdam ey.com Het college van burgemeester en

Nadere informatie

Financieren anno 2015 BDO M&A - Debt Advisory Strategisch financieringsadvies

Financieren anno 2015 BDO M&A - Debt Advisory Strategisch financieringsadvies Financieren anno 2015 BDO M&A - Debt Advisory Strategisch financieringsadvies drs. Roel van der Sar RC RV Manager Corporate Finance Debt Advisory Introductie drs. Roel van der Sar RC RV Senior Manager

Nadere informatie

Efficiënt werken met DOT

Efficiënt werken met DOT Efficiënt werken met DOT Haal meer uit uw DOT-kwartaalrapportages De Zorgspecials van Cure4 Haal meer uit uw DOT-kwartaalrapportages Procesoptimalisatie met DOT-managementinformatie Voor u het weet staan

Nadere informatie

STRATEGISCH BELEID EFFICIËNT EN ZICHTBAAR NAAR EEN CENTRUM VOOR REVALIDATIE

STRATEGISCH BELEID EFFICIËNT EN ZICHTBAAR NAAR EEN CENTRUM VOOR REVALIDATIE STRATEGISCH BELEID 2013 2014 NAAR EEN EFFICIËNT EN ZICHTBAAR CENTRUM VOOR REVALIDATIE UMCG Centrum voor Revalidatie Strategisch beleidsplan 2013-2014 Vastgesteld op 1 november 2012 Vooraf Met het strategisch

Nadere informatie

De wereld van de zorg en haar NHC s voor MKW. Bram Baselmans senior adviseur

De wereld van de zorg en haar NHC s voor MKW. Bram Baselmans senior adviseur De NHC s en Woningcorporaties De wereld van de zorg en haar NHC s voor MKW Bram Baselmans senior adviseur Bram Baselmans Bouwkunde TU Eindhoven Vastgoedmanagement AAG vanaf 2002 Financiële vraagstukken

Nadere informatie

Hierbij ontvangt u een gewaarmerkt exemplaar van de jaarrekening 2012, voorzien van onze controleverklaringen d.d. 19 maart 2013.

Hierbij ontvangt u een gewaarmerkt exemplaar van de jaarrekening 2012, voorzien van onze controleverklaringen d.d. 19 maart 2013. III I NS&Ô NG Ernst & Young Accountants LLP Wassenaarseweg 80 2596 CZ Den Haag Postbus 90636 2509 LP Den Haag Tel.: +31 (0)88-407 1000 Fax: +31 (0)88-407 4187 www.ey.nl VERTROUWELIJK Het Dagelijks Bestuur

Nadere informatie

over schadejaar 2006 zal hebben gepubliceerd.

over schadejaar 2006 zal hebben gepubliceerd. MEMO 23 februari 2009 Inleiding In diverse overleggen tussen de accountantskantoren werkzaam in de sector zorgverzekeringen is aan de orde geweest in hoeverre voor 2008 de accountants door middel van opname

Nadere informatie

s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie.

s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie. s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie. Gastvrije Stad blijkt dat het verschil van s-hertogenbosch met Breda in 2012 iets kleiner

Nadere informatie

HOLLAND IMMO GROUP BEHEER B.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2015. Geen accountantscontrole toegepast

HOLLAND IMMO GROUP BEHEER B.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2015. Geen accountantscontrole toegepast HOLLAND IMMO GROUP BEHEER B.V. TE EINDHOVEN Halfjaarcijfers per 30 juni 2015 Balans per 30 juni 2015 Vóór resultaatbestemming ACTIVA 30 juni 2015 31 december 2014 Vaste activa Immateriële vaste activa

Nadere informatie

De positie van de(thuis)zorg. Henri Plagge, arts M&G MCM voorzitter Raad van Bestuur de Zorgboog

De positie van de(thuis)zorg. Henri Plagge, arts M&G MCM voorzitter Raad van Bestuur de Zorgboog De positie van de(thuis)zorg Henri Plagge, arts M&G MCM voorzitter Raad van Bestuur de Zorgboog de Zorgboog Voor alle generaties; dus kraamzorg, Jeugdgezondheidszorg 0-4 jaar, behandelpraktijk (paramedici),

Nadere informatie

Zorglandschap 2016 - De rol van IT bij gedwongen verandering

Zorglandschap 2016 - De rol van IT bij gedwongen verandering Zorglandschap 2016 - De rol van IT bij gedwongen verandering Zorgorganisaties worden uitgedaagd tot het leveren van betere zorg voor minder geld. De vraag naar zorg neemt toe, als gevolg van de vergrijzing

Nadere informatie

6 Zeven jaar ICT Benchmark Woningcorporaties

6 Zeven jaar ICT Benchmark Woningcorporaties 6 Zeven jaar ICT Benchmark Woningcorporaties Een aanzet tot trendanalyse Ies van Rij en Patrick van Eekeren In 2008 is voor de zevende keer de jaarlijkse ICT Benchmark Woningcorporaties (wtco) uitgevoerd.

Nadere informatie

Investeren in de zorg

Investeren in de zorg strikt persoonlijk / vertrouwelijk Investeren in de zorg Zorgobligaties 6 november 2012 JBR Corporate Finance bv Dit rapport is auteursrechtelijk beschermd door JBR Corporate Finance bv en gepubliceerd

Nadere informatie

-PERSBERICHT- - ZORGVERZEKERAARS ZETTEN SCHERPER IN DAN KABINETSPLANNEN-

-PERSBERICHT- - ZORGVERZEKERAARS ZETTEN SCHERPER IN DAN KABINETSPLANNEN- -PERSBERICHT- Utrecht, 18 september 2013 - ZORGVERZEKERAARS ZETTEN SCHERPER IN DAN KABINETSPLANNEN- Zorginstellingen onderhandelen momenteel met zorgverzekeraars over de zorginkoop voor volgend jaar. Uit

Nadere informatie

WSW trendanalyse woningcorporaties 2013-2017

WSW trendanalyse woningcorporaties 2013-2017 WSW trendanalyse woningcorporaties 2013-2017 Risico s voor borgstelsel nemen toe Corporaties nemen maatregelen om de financiële conti - nuïteit te waarborgen. Dit is het gevolg van de overheidsmaatregelen

Nadere informatie

Onderzoekresultaten ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen en ICT Indicator

Onderzoekresultaten ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen en ICT Indicator Onderzoekresultaten ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen en ICT Indicator Jaargang 11 2 augustus 2011 Inhoudsopgave Introductie 3 Management summary 4 ICT-conjuctuur (afgelopen 2 maanden) 6 Aantal

Nadere informatie

IMPRESSIE ICT BENCHMARK GEMEENTEN 2011

IMPRESSIE ICT BENCHMARK GEMEENTEN 2011 IMPRESSIE ICT BENCHMARK GEMEENTEN 2011 Sparrenheuvel, 3708 JE Zeist (030) 2 270 500 offertebureau@mxi.nl www.mxi.nl Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Zevende ronde ICT Benchmark Gemeenten 2011 3 1.2 Waarom

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst. Overwegingen. Herstructurering

Informatiebijeenkomst. Overwegingen. Herstructurering 19 januari 2016 Informatiebijeenkomst Overwegingen Herstructurering Opdelen van de onderneming in onderdelen is onvermijdelijk Centrales & Trade Levering Retail Multimedia Zelfstandig levensvatbaar Verlieslatend

Nadere informatie

Financiële kengetallen zorginstellingen 2011

Financiële kengetallen zorginstellingen 2011 Financiële kengetallen zorginstellingen 2011 07 08 09 10 11 12 13 14 Centraal Bureau voor de Statistiek Verklaring van tekens. gegevens ontbreken * voorlopig cijfer ** nader voorlopig cijfer x geheim nihil

Nadere informatie