Invoering energiebeleid door corporaties onder de loep

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Invoering energiebeleid door corporaties onder de loep"

Transcriptie

1 1 Invoering energiebeleid door corporaties onder de loep Enqueteresultaten in het kader van de praktijkuitwisseling Bewonerscommunicatie, hoe krijg ik mijn huurders mee? 20 maart 2012 Weert Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm en op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opname of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Atriensis b.v.. Atriensis b.v. Insulindelaan 122 Postbus AV Eindhoven T F I E KvK Oost Brabant ABN AMRO

2 Inhoudsopgave 1 Adviezen 3 2 Energiebeleid 6 3 Resultaten 7 4 Bijlage 1: Illustratie planproces energiebesparing Bijlage 2: Enquete

3 1 Adviezen 3 Hoe pakken woningcorporaties invoering van energiebeleid op dit moment aan? De afspraken van het Convenant Energiebesparing corporatiesector zijn hierbij leidend. Met name als het gaat om het doel om 20% op gasverbruik van huurwoningen tussen 2008 en 2018 te besparen. Voor antwoord op deze vraag heeft Atriensis tijdens de Vabi Assets Dag voor woningcorporaties op 21 september 2011 in Zeist een enquête afgenomen onder medewerkers van 35 woningcorporaties. Daarnaast is tijdens de kringbijeenkomst bij 11 vastgoedmanagers van woningcorporaties in Zuid Nederland op november 2011 in Den Bosch dezelfde enquête afgenomen. Ten slotte is deze enquête ook ingevuld door medewerkers van 14 corporaties in het kader van de praktijkuitwisseling Bewonerscommunicatie, hoe krijg ik mijn huurders mee? op 20 maart 2012 in Weert. Deze 60 woningcorporaties exploiteren gezamenlijk bijna huurwoningen, ofwel een kwart van de totale sociale voorraad. Daarmee een omvangrijke steekproef. In dit eerste hoofdstuk staan de belangrijkste adviezen op basis van het onderzoek centraal. Vervolgens gaat het tweede hoofdstuk kort in op de vertaalslag van energiebeleid naar invoering van concrete maatregelen. Het derde hoofdstuk presenteert alle onderzoeksresultaten. In bijlage 1 volgt een illustratie van een planproces voor een woningcomplex. Dit voorbeeld sluit aan bij de 25 geïnventariseerde communicatiemiddelen, zoals beschreven in het derde hoofdstuk. De antwoorden op de enquêteresultaten van de afzonderlijke deelnemers zijn geanonimiseerd in bijlage 2 opgenomen. Uiteraard is Atriensis benieuwd naar reacties op dit rapport en naar ervaringen van corporaties met de invoering van hun energiebeleid. Lessen die van groot belang zijn voor andere woningcorporaties met hetzelfde vraagstuk. Mail naar De vier belangrijkste lessen aan de hand van de enquêteresultaten: 1 Vaak een vertaalslag van beleid naar invoering nodig Ruim 80% van de corporaties beschikt inmiddels over een energiebeleidsplan. Toch heeft maar 62% van de corporaties met energiebeleid heeft een invoeringsplan voor dat energiebeleid opgesteld. Ook opvallend is dat 58% van de geënquêteerde corporaties meldt het doel van 20% besparing op het gasverbruik niet te halen of dit niet te weten. Werk aan de winkel dus. Het convenant is immers alweer bijna vier jaar geleden ondertekend. Corporaties moeten consequenter het opgestelde energiebeleidsplan vertalen naar een doordachte invoeringsstrategie. Er moet meer zicht op de energetische effecten voor de totale voorraad komen.

4 2 Veel corporaties zouden steviger mogen aanpakken Als het gaat om het huurbeleid richting zittende huurders zijn weinig sjablonen te ontdekken. Een minderheid (20%) brengt consequent geen huurverhoging in rekening. Daarnaast dwingt een andere minderheid (17%) de maatregelen af als er een minimale deelname van 70% is. De overeenkomst tussen deze beide benaderingen is dat plannen 100% doorgevoerd worden en dat er geen inhaalrondes bij bijvoorbeeld mutaties nodig zijn. Gestelde doelen kunnen bij deze benaderingen daardoor in de tijd bezien ook daadwerkelijk behaald worden. Tegelijk betekent dit dat een meerderheid van de corporaties strategieën gebruikt waarbij huurders van maatregelen kunnen afzien. Grote nadelen zijn de extra kosten en managementinspanningen voor inhaalacties op langere termijn en het gegeven dat energiedoelen lastiger te halen zijn. Een deel van de prognoses wordt simpelweg niet gerealiseerd. Steviger aanpakken dus en voor 100% deelname gaan. 4 3 Kies consequent voor de woonlastenbenadering Het Convenant Energiebesparing corporatiesector stelt dat woonlasten per saldo als gemiddelde op complexniveau niet mogen stijgen. En wel onmiddellijk bij ingang van de huurverhoging. Relatief veel corporaties (20%) berekenen de huurverhoging op de klassieke wijze nog steeds uit als percentage van de meerinvestering. Gemakkelijk vanuit het financiële perspectief van de corporatie omdat er een directe link tussen kosten en baten is. Daarmee is nog niet gezegd dat de huur hoger is dan de energiebesparing. Dit kan duidelijk worden als dit als een extra toets door de corporatie bepaald zou worden. Toch ligt het in de lijn van het Convenant Energiebesparing corporatiesector om de huurverhoging te bepalen als percentage van de verwachte energiebesparing. Nu doet slechts 25% dit. Een extra toets bepaalt vervolgens in hoeverre de meerinvestering gedekt wordt door de toegenomen bedrijfswaarde als gevolg van de huurverhoging plus eventuele extra huur bij mutaties door stijging van woningwaarderingspunten voor groene energielabels. Atriensis verstrekt hiertoe kosteloos aan geïnteresseerden het rekenblad 'Scenario's voor huurverhoging bij energiebesparing' (Excel) met het rapport annex handleiding (PDF). Mail deze vraag naar 4 Investeer meer in bewonerscommunicatie In de meeste gevallen heeft de afdeling vastgoedbeheer (59%) en niet de afdeling woondiensten (17%) de regie als het gaat om invoering van energiebesparende maatregelen. Is dit de verklaring waarom er naar verhouding weinig middelen gericht op bewonerscommunicatie ingezet worden? Niet vaak wordt aan bewoners gevraagd om mee te denken over plannen. Bewoners die niet reageren worden niet erg actief opgezocht en aangespoord tot deelname. Weinig middelen om huurverhoging te verzachten. Denk aan huurgewenning, ongemakkenvergoeding of ondersteuning bij eventuele verlaging van het voorschot voor de energienota en aanpassing van huurtoeslag. Tijdens de uitvoering van ingrepen bestaan veel meer mogelijkheden om overlast voor bewoners te verminderen. Het is

5 zaak om meer te investeren in bewonerscommunicatie. De hiermee gepaarde gaande kosten zijn minimaal tegenover de kosten van de totale energiebesparingsingreep, terwijl belang en rendement hoog zijn. 5

6 2 Energiebeleid Woningcorporaties realiseren momenteel de doelen uit het Convenant Energiebesparing corporatiesector Een van deze doelen is een besparing op gasverbruik van 20%. Veel corporaties stelden eerst energielabels voor de bestaande voorraad op. Met de onderliggende data zijn beleidsanalyses mogelijk. Welke besparingsmaatregelen zijn per complex mogelijk? Welke besparingen op gasverbruik brengen deze ingrepen met zich mee? En welke kosten horen hierbij? Veelal zijn voornemens vastgelegd in energiebeleidsplannen voor de totale voorraad van corporaties. 6 Vervolgens start invoering van het energiebeleid. Op veel plaatsen in Nederland gingen woningcorporaties enthousiast van start. Aanpak van de woningschil door isolatieglas, spouwmuurvulling, dakisolatie en isolatie van begane grondvloeren aan de onderzijde. Maar ook verbetering van installaties: energiezuinige ketels, slimme ventilatiesystemen en soms zonneboilers of warmtepompen. Ogenschijnlijk geen ingewikkelde zaak voor corporaties met hun omvangrijke vastgoedexpertise. Toch gaat invoering van energiebeleid gepaard met allerlei vragen. Op welk moment isoleren? In een aparte project, gecombineerd met planmatig onderhoud of tijdens mutaties als de woning toch leeg is. Welk huurbeleid? Geen huurverhoging vragen aan zittende huurders zodat hun deelname gegarandeerd is. Of wel huurverhoging in combinatie met een flinke inspanning om bewoners over de streep te trekken. Welke communicatiestrategie? Kort door de bocht met alleen een brief plus antwoordstrookje als akkoordverklaring of uitgebreid met inspraak, modelwoning en maatregelen om overlast voor bewoners tijdens de uitvoering te beperken.

7 3 Resultaten 7 Tijdens de Vabi Assets Dag voor woningcorporaties op 21 september 2011 in Zeist heeft Atriensis een enquête afgenomen onder medewerkers van 35 woningcorporaties. Daarnaast is tijdens de kringbijeenkomst bij 11 vastgoedmanagers van woningcorporaties in Zuid Nederland op november 2011 in Den Bosch dezelfde enquête afgenomen. Ten slotte is deze enquête ook ingevuld door medewerkers van 14 corporaties in het kader van de praktijkuitwisseling Bewonerscommunicatie, hoe krijg ik mijn huurders mee? op 20 maart 2012 in Weert. Deze 60 woningcorporaties exploiteren gezamenlijk bijna huurwoningen, ofwel een kwart van de totale sociale voorraad. Daarmee een omvangrijke steekproef. Aan afzonderlijke deelnemers is aangegeven bij welk kolomnummer van bijlage 1 hun eigen antwoorden terug te vinden zijn. Hierdoor kunnen deelnemers hun eigen situatie vergelijken met de resultaten van alle deelnemers. In dit hoofdstuk volgen eerst de resultaten van het planproces (3.1) en vervolgens de bewonerscommunicatie (3.2). 3.1 Planproces Allereerst de vraag of corporaties over een energiebeleidsplan en een invoeringsplan daarvoor beschikken. Tevens de vraag of corporaties verwachten het doel van 20% gasbesparing conform het Convenant Energiebesparing corporatiesector denken te halen. Figuur 3.1 Energiebeleid 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Er is energiebeleid voor de bestaande voorraad Er is een invoeringsplan om voor energiebeleid Wij halen het doel van 20% energiebesparing Geen antwoord/ weet niet Nee Ja

8 Een meerderheid van de corporaties beschikt over een energiebeleidsplan (47 van de 57, ofwel 82%). Van de corporaties met een dergelijk energiebeleidsplan beschikt ruim de helft (29 van de 47, ofwel 62%) over een plan om dit beleid in te voeren. Opvallend is dat 58% (35 van de 60) niet kan aangeven of het doel van 20% besparing bereikt wordt. Even opvallend is dat 15% (9 van de 60) antwoordt het doel niet te halen tegenover 42% (25 van de 60) die aangeeft het doel wel te halen. Vervolgens is gevraagd op welke wijze en op welk moment corporaties de energiebesparende maatregelen doorvoeren. Figuur 3.2 Invoeringsmoment Combinatie met groot onderhoud/ renovatie 2. Vraaggestuurd 3. Bij mutaties in (huurder belt) lege woningen 4. Combinatie met planmatig onderhoud bouwdeel 5. Apart energieproject 6. Gekoppeld aan schilderbeurt 7. Combinatie twee of meer van Niet vastgesteld 9. Anders, namelijk Het merendeel van de corporaties (59% ofwel 35 van de 59) gebruikt geen uniform proces voor alle woningcomplexen (zie 7 bovenstaande figuur). Per besparingsmaatregel en per complex bekijkt men wat de beste invoeringswijze is. Bijvoorbeeld koppeling bij complexen zonder geplande grote ingrepen van de energiebesparing aan al gepland schilderwerk of het onderhoudsmoment van het betreffende bouwdeel. Bij complexen waar renovatie of groot onderhoud gepland staat integreren deze corporaties de energiebesparing hierin. Hoe zie het met de keuzemogelijkheden in combinatie met huurverhoging voor zittende huurders? Hiervoor bestaan meerdere benaderingen. Zonder huurverhoging mag de medewerking van huurders geen probleem zijn (zie 1 onderstaande figuur). Bij een huurverhoging voor zittende huurders is uitdrukkelijk toestemming nodig. Afdwingen van een ingreep met bijbehorende huurverhoging is mogelijk bij een deelname van minstens 70% (zie 4 onderstaande figuur). Bij schilisolatie van gestapelde woningen en bij collectieve installaties is in principe 100% deelname nodig. Iedere huurder betaalt naar rato mee aan de huurverhoging. Maar bij eengezinswoningen zouden corporaties kunnen besluiten om weigeraars over te slaan

9 en de energiebesparing uit te voeren tijdens het mutatiemoment (zie 2 en 3 onderstaande figuur). Ook voor wat betreft de samenstelling van een energiebesparingspakket bestaan meer opties. Besloten kan worden dat elke individuele huurder alle denkbare keuzemogelijkheden heeft, variërend van geen enkele maatregel tot alle, waarbij overgeslagen maatregelen bij een mutatiemoment in de toekomst aan bod komen (zie 2 onderstaande figuur). Of er is een minimaal basispakket met daarboven individuele keuzemogelijkheden (zie 3 en 4 onderstaande figuur). Figuur 3.3 Huur en individuele keuzemogelijkheden Geen huur, dus 100% deelname 2. Wel huur, niets moet, alles mag, restant bij mutaties 3. Wel huur, plan met extra keuzen, weigeraars bij mutaties 4. Wel huur, plan met extra keuzen, verplicht vanaf 70% 5. Combinatie twee of meer van Niet vastgesteld 7. Anders, namelijk De diversiteit valt op. In totaal 25% van de corporaties hanteert verschillende benaderingsmethoden, afhankelijk van de maatregelen en het complex (zie 5 in bovenstaande figuur). Een minimaal basisplan zonder af te dwingen (zie 3 in bovenstaande figuur) komt geregeld voor. Maar ook de kostenloze aanbieding aan huurders (zie 1 in bovenstaande figuur) en de wat robuustere aanpak om een minimaal basisplan door te zetten bij alle huurders (zie 4 in bovenstaande figuur). Er zijn diverse manieren om de huurverhoging voor zittende huurders vast te stellen. Ongeacht deze berekeningswijze stelt het Convenant Energiebesparing corporatiesector dat de woonlasten (huur plus energienota) per saldo als complexgemiddelde niet mogen stijgen als gevolg van de ingreep. Aan deze voorwaarde is uiteraard voldaan door aan zittende huurders geen huurverhoging te vragen (zie 1 in onderstaande figuur). Nadelige gevolgen zijn het missen van inkomsten en het tegengaan van doorstroming door meer kwaliteit voor minder geld te bieden. Voor berekening van een huurverhoging voor zittende huurders zijn meerdere opties. Het bedrag kan afgeleid worden van het aantal labelstappen als gevolg van de ingreep (zie 2 in

10 onderstaande figuur). Bijvoorbeeld 5 per labelstap per maand. Een verbetering van energielabel E naar energielabel B betekent dan een huurverhoging van 15 per maand. Naar alle waarschijnlijkheid beduidend minder dat de verwachte verlaging van de energienota. De besparing kan vooraf ingeschat worden, waarbij de huurverhoging bijvoorbeeld 50% of 75% van die verwachting bedraagt (zie 3 in onderstaande figuur). Of de huurverhoging wordt afgeleid van de meerinvestering voor de energiebesparing. Meestal een annuïteit gebaseerd op de restant levensduur van het complex (zie 4 in onderstaande figuur). Feitelijk is dit historisch gezien de gebruikelijke werkwijze in de corporatiesector. Uiteraard is bij dit model de aanvullende toets vereist of de aldus berekende huurverhoging niet meer bedraagt dan de verwachte energiebesparing. Dit om te voldoen aan het Convenant Energiebesparing corporatiesector Figuur 3.4 Berekeningswijze huurverhoging Kostenloos 2. Bedrag per labelstap 3. Percentage besparing 4. Percentage meerinvestering 5. Combinatie twee of meer van 1 tot en met 4 6. Niet vastgesteld 7. Anders, namelijk De figuur maakt duidelijk dat de meeste corporatie (25% ofwel 15 van de 59) de huur vaststellen als percentage van de verwachte energiebesparing (zie 3 in bovenstaande figuur). Diverse corporaties brengen geen huur in rekening (zie 1 in bovenstaande figuur), terwijl nog steeds veel corporaties op de gebruikelijke wijze de huurverhoging berekenen, namelijk als percentage van de meerinvestering (zie 4 in bovenstaande figuur). Tenslotte de organisatorische gevolgen. Opstellen van beleid, technische werkvoorbereiding, uitvoeringsbegeleiding en communicatie met huurders. Extra werk op het bordje van de woningcorporatie. De formatie is hier in principe niet op afgestemd. Welke afdeling is leidend? In hoeverre schakelen corporaties ketenpartners in om het proces soepel te laten verlopen? Een optie is dat woondiensten de regie heeft en de extra taken uitvoert met de bestaande formatie (zie 1 in onderstaande figuur) of met extra tijdelijke capaciteit (zie 3 in onderstaande figuur). De contacten met bewoners zijn leidend in het proces. Of voegt vastgoedbeheer het extra werk toe aan het takenpakket. Men is al toegerust op het managen van

11 onderhoudsverplichtingen en heeft voldoende capaciteit (zie 2 in onderstaande figuur) of huurt tijdelijk versterking in (zie 4 in onderstaande figuur). In dit geval is techniek leidend. Denkbaar als er geen huurverhoging is voor zittende huurders en bewonerscommunicatie in de voorbereiding minder intensief ingeschat wordt. Of huurt de corporatie uitdrukkelijk ketenpartners in die een substantieel deel van de extra taken oppakken (zie 5 in onderstaande figuur). Figuur 3.5 Organisatiemodel Woondiensten coördineert, overwegend intern 2. Vastgoedbeheer coördineert, overwegend intern 1 3. Woondiensten coördineert, inleenkrachten 2 4. Vastgoedbeheer coördineert, inleenkrachten Corporaties laat 6. Combinatie twee veel taken over aan of meer van 1 tot en ketenpartners met Niet vastgesteld 8. Anders, namelijk 2 In de meeste situaties heeft vastgoedbeheer de regie zonder extra capaciteit in te huren (zie 2 in bovenstaande figuur): 56% (33 van de 59). Ook komen het model waarbij woondiensten coördineert zonder extra capaciteit in te lenen (zie 1 in bovenstaande figuur) en een combinatie van benaderingen (zie 6 in bovenstaande figuur) geregeld voor. Corporaties huren zelden extra tijdelijke capaciteit in. De rol van ketenpartners en ketenintegratie is marginaal (zie 5 in bovenstaande figuur).

12 3.2 Bewonerscommunicatie Geïnventariseerd is welk instrumentarium corporaties in het kader van een soepel planproces richting bewoners inzetten. Op 5 terreinen is steeds van 5 middelen gevraagd of deze benut worden. Deze terreinen zijn: Figuur 3.6 Akkoordverklaring (nummers 1 tot en met 5) Figuur 3.7 Zeggenschap (nummers 6 tot en met 10) Figuur 3.8 Huurprijs (nummers 11 tot en met 15) Figuur 3.9 Selectie uitvoerende partij (nummers 16 tot en met 20) Figuur 3.10 Overlastbeperking (nummers 21 tot en met 25) 12 In bijlage 1 is een illustratie van een planproces opgenomen. Alle 25 middelen zijn onderdeel van dit voorbeeld. De praktijk is dat corporaties gemiddeld 8 van deze 25 maatregelen toepassen: 32%. De spreiding is groot, zie bijlage 2. Het geringste aantal is 1 maatregel (4% van alle mogelijke maatregelen), het hoogste aantal is 19 maatregelen (76% van alle mogelijke maatregelen). Welke inspanningen leveren woningcorporaties om individuele huurders tot deelname te bewegen? Uiteraard een brief met een door de huurder te ondertekenen akkoordverklaring (zie 1 in onderstaande figuur). Hoe actief zijn corporaties met narooien als er geen antwoord komt? Nabellen (zie 2 in onderstaande figuur) of ook bewoners thuis opzoeken (zie 3 in onderstaande figuur). Wordt communicatie in het kader van de energiebesparing ingepast in het totale communicatiebeleid van de corporatie (zie 4 in onderstaande figuur)? Is er ook ondersteuning van een interne of externe communicatiespecialist (zie 5 in onderstaande figuur)

13 Figuur 3.6 Akkoordverklaring (nummers 1 tot en met 5) 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 13 0% 1. Brief + akkoordverklaring 2. Nabellen bij geen respons 3. Bezoeken bij geen respons 4. Inpassing binnen communicatiebeleid corporatie 5. Ondersteuning communicatie-specialist Nee Ja Natuurlijk ontvangen huurders een brief met een akkoordverklaring. Zie 1 in bovenstaande figuur: 84% (48 van de 57). Dit zou onder voorwaarden achterwege kunnen blijven als corporaties geen huur in rekening brengen en als de energiebesparende maatregel geen feitelijke wijziging van de woning inhoudt. Het nabellen en ook thuis bezoeken van huurders bij het achterwege blijven van respons (zie 2 en 3 in bovenstaande figuur) zijn te verwachten maatregelen als instemming van de huurder gewenst is zoals bij een huurverhoging. Het merendeel van de corporaties laat dit achterwege. Het merendeel van de corporaties stemt de communicatiestrategie rondom energiebesparing niet af op het totale communicatiebeleid van de corporatie. Zie 4 in bovenstaande figuur. Communicatiespecialisten zijn niet vaak onderdeel van het projectteam. Zie 5 in bovenstaande figuur. Zeggenschap van huurders bij opstelling van energiebesparingsplannen draagt vaak bij aan draagvlak en leidt tot betere plannen en planprocessen door benutting van hun kennis. Hiervoor zijn meerdere mogelijkheden. Zo is het mogelijk om de dialoog aan te gaan met een zo nodig in te stellen- vertegenwoordiging van de huurders. Zie 6 in onderstaande figuur. De ervaring leert dat plannen beter vallen als bewoners vooraf om hun mening gevraagd is. Of als zij in de gelegenheid zijn om eventuele grieven, die mogelijk blokkades opwerpen in hun relatie met de corporatie, te uiten. Onderzoek wijst uit dat als bewoners genegen zijn om aan iets kleins mee te werken zoals een enquête, de bereidheid om aan iets groots mee te werken zoals de energiebesparing fors toeneemt. Zie 7 in onderstaande figuur. Een modelwoning is te benutten als een maquette op een schaal van 1 : 1 om te toetsen of energiebesparende plannen voldoen in de ogen van bewoners. Zie 8 in onderstaande figuur. Diezelfde modelwoning kan een rol in voorlichting vervullen. Voor bewoners is exact duidelijk wat zij

14 krijgen als zij akkoord gaan. Zie 9 in onderstaande figuur. Zeggenschap van bewoners krijgt een extra dimensie als corporaties ook budget aan de bewonersvertegenwoordiging ter beschikking stellen, zodat externe deskundigheid ingehuurd kan worden. Zie 10 in onderstaande figuur. Figuur 3.7 Zeggenschap (nummers 6 tot en met 10) 100% 90% 80% 70% 60% 50% 14 40% 30% 20% 10% 0% 6. Oprichting vooraf van energie- / bewonerscommissie 7. Enquête vooraf gericht op klachten en wensen 8. Modelwoning gericht op dialoog over plan 9. Modelwoning gericht op voorlichting plan 10. Budget voor externe ondersteuning Nee Ja Het benutten van een modelwoning voor de voorlichting komt het meeste voor. Zie 9 in bovenstaande figuur: 54% (30 van de 56). De overige middelen gericht op interactie met bewoners over de planinhoud- worden in mindere mate ingezet. Het Convenant Energiebesparing corporatiesector geeft aan dat woonlasten (huur plus energienota) per saldo als gemiddelde op complexniveau niet moeten stijgen. Ofwel de huurverhoging is minder dan de energiebesparing, waardoor woonlasten meteen dalen. Hoe overtuig je huurders van hun voordeel? Hoe verzacht je het nadeel van de huurverhoging. Met de woonlastenwaarborg van Aedes en de Woonbond garandeert de corporatie dat op complexniveau de energiebesparing hoger is dan de huurverhoging. Mocht dit niet zo zijn, dan wordt de huur achteraf gecorrigeerd. Zie 11 in onderstaande figuur. Een andere optie is een huurgewenning. Bijvoorbeeld in het eerste jaar een derde, in het tweede jaar twee derde en pas in het derde jaar de volledige overeengekomen huurverhoging. Dan hebben huurders ook de tijd om te toetsen of verwachtingen over gestegen comfort en een lagere energienota uitkomen. Zie 12 in onderstaande figuur. Huurders geven vaak aan kosten te moeten maken vanwege de energiebesparingsingreep. Denk aan gordijnen die niet meer passen vanwege gewijzigde kozijnen. Een ongemakkenvergoeding kan hierin tegemoet komen. Zie 13 in onderstaande figuur. Voor veel huurders is het zaak dat het voorschot voor de

15 energienota omlaag gaat op het ingangsmoment van de huurverhoging. Dan is er vanaf de eerste dag ook woonlastenvoordeel. Soms heeft de corporatie dit zelf in de hand zoals bij blokverwarming. Meestal verloopt voorschotverlaging via het energiebedrijf. Ondersteuning van huurders bij het aanvragen is vaak nuttig. Zie 14 in onderstaande figuur. Hetzelfde geldt voor huurders die recht hebben op (extra) huurtoeslag als gevolg van de huurverhoging. Ondersteuning bij het aanvragen hiervan bij de Belastingsdienst kan wenselijk zijn. Zie 15 in onderstaande figuur. Figuur 3.8 Huurprijs (nummers 11 tot en met 15) 100% 90% 80% 15 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 11. Woonlasten-waarborg 12. Huurgewenning 13. Ongemakkenvergoeding 14. Aanbieden ondersteuning bij verlaging voorschot 15. Aanbieden ondersteuning bij aanpassing huurtoeslag Nee Ja De woonlastenwaarborg is relatief populair, zeker als bedacht wordt dat een aantal corporaties geen huurverhoging vraagt, waardoor dit hulpmiddel niet relevant is. Zie 11 in bovenstaande figuur: 27% (15 van de 56). Ook bieden diverse corporaties hun huurders een ongemakkenvergoeding aan. Zie 13 in bovenstaande figuur: 30% (17 van de 56). Daarnaast bieden corporaties geregeld actief hulp aan bij aanpassing van de huurtoeslag. Zie 15 in bovenstaande figuur: 27% (15 van de 56). De twee overige middelen komen naar verhouding minder voor. De kwaliteit van de uitvoerende bedrijven speelt een grote rol als het gaat om vertrouwen van huurders. Vreemdelingen over de vloer. In hoeverre speelt klantgerichtheid een rol bij selectie van uitvoerende bedrijven? Zie 16 in onderstaande figuur. Een stap verder nog is het om bewoners een stem in de keuze van uitvoerende bedrijven te geven. Enerzijds zien de bedrijven bewoners daardoor als mede-opdrachtgever. Anderzijds ontstaat het neveneffect dat bewoners meer begrip krijgen voor de vaklieden en onvermijdelijke overlast. Zie 17 in onderstaande figuur. Het van toepassing verklaren in contractvorming van een gedragscode richting bewoners is ook een belangrijke stap bij het kweken van vertrouwen en realiseren van

16 een uitvoering die tot een minimum aan overlast leidt. De Woonbond heeft hier een mooi voorbeeld van op haar website. Zie 18 in onderstaande figuur. De klanttevredenheid over het werk van uitvoerende partijen is te meten. De resultaten hiervan zijn te benutten als het gaat om inspanningsafspraken of zelfs prestatieafspraken met deze bedrijven. Zie 19 en 20 in onderstaande figuur. Figuur 3.9 Selectie uitvoerende partij (nummers 16 tot en met 20) 100% 90% 80% 70% 60% 16 50% 40% 30% 20% 10% 0% 16. Klantgerichtheid weegt net als prijs mee bij selectie 17. Stem in selectie voor energie- /bewonerscommissie 18. Toepassing gedragscode richting bewoners 19. Inspanningsafspraken klanttevredenheid uitvoerenden 20. Prestatieafspraken klanttevredenheid uitvoerenden Nee Ja Het merendeel van de corporaties selecteert uitvoerende partijen niet alleen op de prijs, maar ook op klantgerichtheid. Zie 16 in bovenstaande figuur: 61% (35 van de 57). Een geringer aantal hanteert een gedragscode voor bedrijven richting huurders. Zie 18 in bovenstaande figuur: 30% (17 van de 56). Ook maken diverse corporaties inspanningsafspraken met de uitvoerende bedrijven over de te realiseren klanttevredenheid. Zie 19 in bovenstaande figuur: 23% (13 van de 57). De twee overige middelen komen naar verhouding minder voor. Veel bewoners zien op tegen overlast door uitvoering van energiebesparende maatregelen. Soms zelfs een reden om af te zien van deelname. Welke specifieke maatregelen nemen woningcorporaties om overlast door uitvoering van de energiebesparende maatregelen te beperken? Bewoners hechten eraan dat de uitvoeringsperiode in de woning aaneengesloten en zo kort mogelijk is. Ook als het diverse vakdisciplines betreft. Zie 21 in onderstaande figuur. Een substantieel deel van de huurderspopulatie is vergrijsd. Oudere huurders zien vaak op tegen het feit dat zij allerlei handelingen zelf moeten verrichten om energiebesparing mogelijk te maken. Bijvoorbeeld meubels verplaatsen vanaf buitenmuren omdat de glaszetter vrije ruimte bij het kozijn nodig heeft. De zolder of berging in de onderbouw van een flatgebouw ontruimen om isolatie van dak en plafond mogelijk te maken. Biedt de corporatie deze mensen hulp aan? Zie 22 in onderstaande figuur. Tegelijk blijkt vaak dat huurders bij dat leegruimen van

17 zolders en bergingen in de onderbouw van een flatgebouw op veel huisraad stuiten die zij liever kwijt dan rijk zijn. Er is veel waardering als de corporatie tijdens de uitvoeringsperiode een afvalcontainer ter beschikking stelt. Zie 23 in onderstaande figuur. Bij huishoudens met alleen buitenshuis werkende bewoners klinkt vaak het bezwaar dat men vrije dagen moet opnemen om aanwezig te zijn tijdens de uitvoering. Vrije dagen die men liever benut voor vakanties. Instelling van een sleutelhulp annex vertrouwenspersoon voor de huurder kan dit probleem oplossen. Zie in onderstaande figuur. Voor een optimaal werkproces hanteren uitvoerende bedrijven uiteraard een strakke en logische planning en routing. Maar dat wil niet zeggen dat het geplande uitvoeringsmoment de huurder goed uitkomt. Misschien studeert juist in die geplande uitvoeringsperiode een kind voor een belangrijk examen. Of is een bevalling voorzien. Zijn er genoeg mogelijkheden om te schuiven met het geplande uitvoeringsmoment? Zie 25 in onderstaande figuur. Figuur 3.10 Overlastbeperking (nummers 21 tot en met 25) % 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 21. Korte interne uitvoeringsperiode is leidend 22. Hulp beschikbaar voor verplaatsen huisraad 23. Afvalcontainers bij isolatie zolders/ bergingen. Sleutelhulp, vertrouwenspersoon 25. Optimale schuifopties uitvoeringsperiode Nee Ja De meeste corporaties houden rekening met zo n kort mogelijke uitvoeringsperiode binnen de woning. Zie 21 in bovenstaande figuur: 64% (36 van de 56). De vier overige middelen worden wel toegepast maar in mindere mate.

18 4 Bijlage 1: Illustratie planproces energiebesparing In de onderstaande illustratie verwijzen cijfers tussen haakjes naar de 25 middelen, die corporaties in het kader van een soepel planproces richting bewoners kunnen inzetten. Voor een toelichting inclusief enquêteresultaten over de huidige toepassing van deze middelen door corporaties zie hoofdstuk 3.2. Het gaat om 5 terreinen met steeds 5 middelen: 18 Akkoordverklaring (nummers 1 tot en met 5) Zeggenschap (nummers 6 tot en met 10) Huurprijs (nummers 11 tot en met 15) Selectie uitvoerende partij (nummers 16 tot en met 20) Overlastbeperking (nummers 21 tot en met 25) De illustratie richt zich op een complex met alleen huurwoningen, waar het aanbrengen van ontbrekende energiebesparende maatregelen substantiële kosten met zich meebrengt. Er is een huurverhoging van 50% van de verwachte energiebesparing voor zittende huurders. Bij mutaties verhoogt de corporatie de huur verder op basis van extra woningwaarderingspunten voor het energielabel. Per huurder heeft de corporatie in dit voorbeeld een basisplan als ondergrens opgesteld met aanvullende individuele keuzemogelijkheden. Het basisplan betekent complete schilisolatie en een opwekkingsinstallatie met het HR 107 rendement voor ruimteverwarming en het warme tapwater. Woningen hebben na afloop van de ingreep geen open verbrandingstoestellen meer en beschikken over goede vocht- en ventilatiehuishouding. Alle woningen bereiken energielabel C of beter. Al deze energiebesparende maatregelen worden in dit voorbeeld uitgevoerd in combinatie de geplande schilderbeurt. Het complex heeft op het moment van energiebesparing een restant levensduur van minimaal 15 jaar is. De corporatie wil 100% deelname en geen besparingsinspanningen tijdens toekomstige mutaties. Daarom gaan maatregelen in deze illustratie alleen door bij een minimale deelname van 70% van de huurders voor het basisplan. De resterende maximaal 30% van de huurders zijn verplicht ook in hun woning de maatregelen tegen huurverhoging te laten uitvoeren. Wel hebben zij de mogelijkheid binnen een termijn van acht weken na het besluit bezwaar aan te tekenen bij de rechter. Als het percentage van 70% niet bereikt wordt, voert de woningcorporatie in geen enkele woning energiebesparing door. In het voorbeeld is een modelwoning in een bewoonde situatie het vertrekpunt. Uiteraard zou een lege woning een gemakkelijkere optie zijn. Maar bij relatief kleine complexen en lage mutatiegraad is de bewoonde staat een realistischer perspectief.

19 Figuur 4.1 Planning van het planproces Voorbereiding Plan van aanpak Overleg met energiecommissie Brief 1 aan bewoners met enquete 2 Uitwerking plannen Maatwerkrapportage Vaststelling plannen door corporatie Bijeenkomst 1 energiecommissie Brief 2 aan bewoners Uitvoering modelwoning Bijeenkomst 2 energiecommissie 3 Keuze bewoners Brief 3 aan bewoners met akkoordverklaring Ontvangst in de modelwoning Narooien tot 70% deelname Bijeenkomst 3 energiecommissie 4 Uitvoering modelwoning Brief 4 aan bewoners met uitvoeringsinformatie Opdrachtverstrekking aan aannemer 5 Nazorg Een beschrijving van het proces op hoofdlijnen: 1. Voorbereiding De woningcorporatie stelt een plan van aanpak op, gebaseerd op deze procesbeschrijving op hoofdlijnen. Het plan van aanpak beschrijft het complex, de bijzonderheden, de betrokkenen bij het planproces, de interne taakverdeling en rapportages. De projectleider van de woningcorporatie laat zich ondersteunen door de communicatieadviseur van de corporatie zelf (5), die bewaakt dat communicatie optimaal aansluit bij het communicatiebeleid van de corporatie (4). Indien er al bewonersvertegenwoordigers voor het complex zijn, nodigt de woningcorporatie hen uit om een rol te gaan invullen in een zogenaamde (tijdelijke) energiecommissie (6). De corporatie meldt hen als eerste de voornemens, spreekt het onderstaande proces op hoofdlijnen door en behandelt de eerste brief aan alle bewoners met bijbehorende enquête. De woningcorporatie meldt het voornemen (brief 1) aan alle bewoners van het complex of project en geeft aan onder voorbehoud- wanneer wat staat te gebeuren. De brief kondigt tevens de bezoeken voor de maatwerkrapportages aan en gaat vergezeld van een enquête met retourenveloppe, gericht op het leren kennen van de doelgroep, motivatie en eventuele weerstanden (7). Tevens roept de woningcorporatie bewoners op om lid te worden van een (tijdelijke) energiecommissie, die voor de woningcorporatie als sparring

20 partner optreedt. De corporatie zorgt hierna voor voldoende ondersteuning van de commissie, zoals faciliteiten of externe advisering (10). Er zijn minimaal drie leden. Bij de uitwerking van plannen spelen diverse zaken die bijdragen aan verhoging van deelnamebereidheid: 20 Voer gelijktijdig met de energiebesparing andere vereiste maatregelen uit, die tot verhoging van de waardering bij bewoners van de plannen leidt Denk goed na over zinvolle extra individuele keuzemogelijkheden binnen het basisplan of aanvullend op het basisplan Voer alle maatregelen in woningen uit in een korte aaneengesloten periode (21) Bied bewoners hulp aan bij uit- en inruimen (22) Denk na over (inbraak) veiligheid, ook tijdens de uitvoering Stel een vertrouwenspersoon aan, zodat bewoners niet onnodig vrije dagen van hun werk moeten opnemen () Plaats afvalcontainers als bewoners zolders en bergingen in de onderbouw van flatgebouwen moeten ontruimen om isolatie mogelijk te maken (23) Bied een woonlastengarantie aan (11) Overweeg een ongemakkentoeslag (13) Verlaag het voorschot meteen bij collectieve installaties, help bij voorschotverlaging individuele installaties (14) Bied hulp aan bij aanvraag of wijziging huurtoeslag (15) Huurgewenning: jaar 1 een derde, jaar 2 twee derde en vanaf jaar 3 de volledige huurverhoging (12) Selecteer een coördinerend uitvoerend bedrijf voor alle disciplines, betrek deze als ketenpartner in het hele proces, zo nodig tot aan de huisbezoeken om bewoners te bewegen tot deelname Maak heldere afspraken met het uitvoerende bedrijf over de flexibiliteit van de uitvoeringsperiode, zodat optimaal aangesloten kan worden bij het uitvoeringsmoment dat huurders het beste schikt (25) 2. Uitwerking plannen De woningcorporatie laat een maatwerkrapport opstellen. Dit rapport geeft alle besparingsmogelijkheden weer, schetst de verwachte besparing en bijbehorende huurverhoging tot op adresniveau en geeft aan welke eventuele aanvullende maatregelen vereist zijn om een gezond en veilig binnenklimaat te garanderen. De opsteller van het maatwerkrapport werkt volgens de richtlijnen van de woningcorporatie ten aanzien van het basisplan, de extra te onderzoeken varianten en richtlijnen voor berekenen van extra investeringen en huurgevolgen. Zorg ervoor dat de werkelijke energieverbruiken vooraf geanonimiseerd opgevraagd zijn bij het netwerkbedrijf, zodat er een grote mate van zekerheid is over de berekende gemiddelde besparing. De woningcorporatie stelt de

Invoering energiebeleid onder de loep

Invoering energiebeleid onder de loep Afdrukdatum 30 09 2011 1 Invoering energiebeleid onder de loep Resultaten enquête tijdens de Vabi Assets Dag 21 september 2011 Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden

Nadere informatie

Energiebesparingspact met bewoners

Energiebesparingspact met bewoners Afdrukdatum 09 06 2009 1 Energiebesparingspact met bewoners Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand

Nadere informatie

Scenario's voor huurverhoging bij energiebesparing

Scenario's voor huurverhoging bij energiebesparing 1 Scenario's voor huurverhoging bij energiebesparing Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of

Nadere informatie

Overeenkomst uitvoering energiebesparende maatregelen

Overeenkomst uitvoering energiebesparende maatregelen Overeenkomst uitvoering energiebesparende maatregelen Stichting Woningbouw Slochteren, Stichting Bewonersraad Slochteren 1. Doelstelling, aanpak en reikwijdte 1.1 De overeenkomst richt zich op het bereiken

Nadere informatie

Benchmark energetische kwaliteit sociale huursector 2012

Benchmark energetische kwaliteit sociale huursector 2012 Afdrukdatum 06 04 2013 1 Benchmark energetische kwaliteit sociale huursector 2012 Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Investeringskosten energiebesparing gedekt

Investeringskosten energiebesparing gedekt Datum 28 september 09 Afdrukdatum 27 09 09 1 Investeringskosten energiebesparing gedekt Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen in een

Nadere informatie

Woonlastenbeleid en concrete aanpak energieprojecten. Onno van Rijsbergen

Woonlastenbeleid en concrete aanpak energieprojecten. Onno van Rijsbergen Woonlastenbeleid en concrete aanpak energieprojecten Onno van Rijsbergen Adviseur woningkwaliteit Woonbond Kennis en Adviescentrum 1 Nederlandse Woonbond De Woonbond bespaart Energiebus Energielijn Second

Nadere informatie

Van energielabels naar energiebesparingsbeleid

Van energielabels naar energiebesparingsbeleid Afdrukdatum 05 12 2008 1 Van energielabels naar energiebesparingsbeleid Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Concept second opinion voor de Schaepmanstraat, Katwijk

Concept second opinion voor de Schaepmanstraat, Katwijk Concept second opinion voor de Schaepmanstraat, Katwijk Geert-Jan Persoon Adviseur woningkwaliteit Vereniging Nederlandse Woonbond Nieuwe Achtergracht 17 1018 XV Amsterdam 020-5517784 www.woonbond.n www.bespaarenergiemetdewoonbond.nl

Nadere informatie

Hoe energiebesparende maatregelen realiseren? De procesaanpak vanuit bewonersperspectief Onno van Rijsbergen

Hoe energiebesparende maatregelen realiseren? De procesaanpak vanuit bewonersperspectief Onno van Rijsbergen Hoe energiebesparende realiseren? De procesaanpak vanuit bewonersperspectief Onno van Rijsbergen Adviseur woningkwaliteit Woonbond Kennis en Adviescentrum Nederlandse Woonbond De Woonbond bespaart Energiebus

Nadere informatie

Nieuwe woningwaarderingsstelsel. (puntenstelsel) en het energielabel

Nieuwe woningwaarderingsstelsel. (puntenstelsel) en het energielabel 19 april 2010, HBV Maaskant Nieuwe woningwaarderingsstelsel (puntenstelsel) en het energielabel Susan Huijbregts Campagnemedewerker energieteam Waarom energie besparen? Woonlasten verlagen (de afgelopen

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 2/25 3/25 1. Praktijk van het verleden

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 Milieu - Aandacht in de tijd 2/31

Nadere informatie

Tweede Kamer akkoord met wetsvoorstel energieprestatievergoeding voor nul-op-de-meter-woning

Tweede Kamer akkoord met wetsvoorstel energieprestatievergoeding voor nul-op-de-meter-woning Regelingen en voorzieningen CODE 4.1.7.90 Tweede Kamer akkoord met wetsvoorstel energieprestatievergoeding voor nul-op-de-meter-woning bronnen aedes.nl, Kamer neemt wetsvoorstel energieprestatievergoeding

Nadere informatie

Aanpak energiebesparing woningvoorraad Portaal Nijmegen. 13 mei 2014 Stephan Huisman afdeling Strategie & Vastgoed Senior projectleider

Aanpak energiebesparing woningvoorraad Portaal Nijmegen. 13 mei 2014 Stephan Huisman afdeling Strategie & Vastgoed Senior projectleider Aanpak energiebesparing woningvoorraad Portaal Nijmegen 13 mei 2014 Stephan Huisman afdeling Strategie & Vastgoed Senior projectleider Wat loopt er allemaal? Duurzaamheid is: Energiebesparing Gezond wonen

Nadere informatie

Onderhoud 84 WONINGEN. Sprundel. De werkzaamheden vinden plaats aan de woningen in deze straten:

Onderhoud 84 WONINGEN. Sprundel. De werkzaamheden vinden plaats aan de woningen in deze straten: Onderhoud 84 WONINGEN Sprundel De werkzaamheden vinden plaats aan de woningen in deze straten: Graaf Ansfriedstraat Benedictastraat Anna Leonorastraat Anna Salomestraat Koekoekstraat Noorderstraat 8 september

Nadere informatie

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis Gereguleerde huren in de commerciële sector Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis AANLEIDING Corporaties en commerciële verhuurders bieden beiden

Nadere informatie

Hemelbestorming of aardverschuiving?

Hemelbestorming of aardverschuiving? oktober 2012 1 Hemelbestorming of aardverschuiving? Aandachtspunten bij introductie van zonnepanelen en zonneboilers in Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd,

Nadere informatie

Energiebesparing. Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties

Energiebesparing. Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Energiebesparing Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Eerste druk, november 2007 ENERGIEBESPARING Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Eerste druk, november 2007 2007, Nederlandse

Nadere informatie

Deelplan 5 Geeren-Zuid 1. Resultaten onderzoek NOM-ready 2. Voorstel geriefverbeteringen 3. Sociaal plan 4. Website 5. Voorlopige planning

Deelplan 5 Geeren-Zuid 1. Resultaten onderzoek NOM-ready 2. Voorstel geriefverbeteringen 3. Sociaal plan 4. Website 5. Voorlopige planning Deelplan 5 Geeren-Zuid 1. Resultaten onderzoek NOM-ready 2. Voorstel geriefverbeteringen 3. Sociaal plan 4. Website 5. Voorlopige planning Vastgoedontwikkeling, Marieke Keyzer, 23-11-2015 Inhoud presentatie

Nadere informatie

INFORMATIEBOEKJE PLANMATIG ONDERHOUD EN ENERGIEBESPARENDE MAATREGELEN. F. Nightingalestraat, C. de Langestraat, A. Jacobsstraat en

INFORMATIEBOEKJE PLANMATIG ONDERHOUD EN ENERGIEBESPARENDE MAATREGELEN. F. Nightingalestraat, C. de Langestraat, A. Jacobsstraat en INFORMATIEBOEKJE PLANMATIG ONDERHOUD EN ENERGIEBESPARENDE MAATREGELEN F. Nightingalestraat, C. de Langestraat, A. Jacobsstraat en A. Schweitzerslaan in Haarlem Informatie voor bewoners Aan dit boekje kunnen

Nadere informatie

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 2

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 2 informatie MOLENBUURT FASE 2 JANUARI 2016 Energiebesparende maatregelen Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid In 2016 wil Intermaris bij 40 woningen aan de Paltrokmolen in Purmerend de vloer

Nadere informatie

Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners

Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners ENERGIE ZUINIGER WONEN! Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners 1 Energiebesparingsproject Energie besparen is een zaak van iedereen. Daarom investeert Woonpartners samen met haar huurders

Nadere informatie

Energie besparen met uw huurders

Energie besparen met uw huurders Energie besparen met uw huurders Mijn e-loket helpt u: uw energiebeleid te communiceren energielabels inzichtelijk te maken CO2 uitstoot met uw huurder te verminderen Mijn e-loket helpt uw huurders: bewust

Nadere informatie

Energetisch verbeterplan Complex 2075 Brabantse Waard

Energetisch verbeterplan Complex 2075 Brabantse Waard Project Energetisch verbeterplan complex 2075 Versie 2.0 Afdrukdatum 11 februari 2015 1 Energetisch verbeterplan Complex 2075 Brabantse Waard Atriensis b.v. Pastoor Petersstraat 170-40 Postbus 842 5600AV

Nadere informatie

De Krijntjes. Onderhoud De Krijntjes. Rucphen. De werkzaamheden vinden plaats aan de woningen in deze straten: Achterhoeksestraat

De Krijntjes. Onderhoud De Krijntjes. Rucphen. De werkzaamheden vinden plaats aan de woningen in deze straten: Achterhoeksestraat Onderhoud De Krijntjes Rucphen De werkzaamheden vinden plaats aan de woningen in deze straten: Achterhoeksestraat De Krijntjes Jan van Eyckstraat Pieter Breughelstraat Rubensstraat van den Houtestraat

Nadere informatie

De corporaties is gevraagd of hun naam genoemd kan worden in de berichtgeving.

De corporaties is gevraagd of hun naam genoemd kan worden in de berichtgeving. Quick scan investeren in energiebesparing sociale huursector 2 juli 2013 Inleiding De Woonbond heeft via een kort onderzoek geïnventariseerd in hoeverre het kabinetsbeleid invloed heeft op het aantal projecten

Nadere informatie

Stadjers over energie en energiebesparing. Een Stadspanelonderzoek

Stadjers over energie en energiebesparing. Een Stadspanelonderzoek B A S I S V O O R B E L E I D Stadjers over energie en energiebesparing Een Stadspanelonderzoek Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering van

Nadere informatie

Sloop/vervangende nieuwbouw Johannes Poststraat 25 t/m 63 (oneven) Pater Bleijsstraat 1 t/m 6 in Hoorn

Sloop/vervangende nieuwbouw Johannes Poststraat 25 t/m 63 (oneven) Pater Bleijsstraat 1 t/m 6 in Hoorn Sloop/vervangende nieuwbouw Johannes Poststraat 25 t/m 63 (oneven) Pater Bleijsstraat 1 t/m 6 in Hoorn Wat heeft Intermaris besloten? Intermaris heeft besloten uw woning niet te renoveren, maar om de 26

Nadere informatie

Energiebesparing! Waarom Energielabel en WWS Woonlastenwaarborg Pilot Noord

Energiebesparing! Waarom Energielabel en WWS Woonlastenwaarborg Pilot Noord 18 mei 2010, Stichting Huurdersraad Spijkenisse Energiebesparing! Waarom Energielabel en WWS Woonlastenwaarborg Pilot Noord Jaap van Leeuwen Energieconsulent Nederlandse Woonbond Waarom energie besparen?

Nadere informatie

Benchmarkrapportage 2013

Benchmarkrapportage 2013 Benchmarkrapportage 2013 Hartelijk dank voor het deelnemen aan de monitoringronde 2013. Voor u liggen de resultaten voor uw corporatie ten opzichte van de totale groep deelnemende corporaties. Graag vernemen

Nadere informatie

Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw

Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw De opgave is groot De Rijksoverheid streeft naar een energieneutrale bebouwde omgeving in 2050. Op weg daar naar toe is de ambitie

Nadere informatie

Rekenkamer Metropool Amsterdam T.a.v. de heer J. de Ridder Postbus 202 1000 AE Amsterdam

Rekenkamer Metropool Amsterdam T.a.v. de heer J. de Ridder Postbus 202 1000 AE Amsterdam pagina 1 / 5 Rekenkamer Metropool Amsterdam T.a.v. de heer J. de Ridder Postbus 202 1000 AE Amsterdam Datum: 15 maart 2016 Kenmerk: 201/0007, JvdV Archiefnummer: 5.90/3 Betreft: Bestuurlijke Reactie op

Nadere informatie

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie

Rapportage SHAERE 2012

Rapportage SHAERE 2012 Voor u ligt de benchmarkrapportage SHAERE 2012. Deze rapportage beschrijft de voortgang van de verbetering van de Energie Index (EI) van corporatiewoningen in 2012. Wat is SHAERE? SHAERE (Sociale Huursector

Nadere informatie

Rapportage energiebesparingsmonitor SHAERE 2013

Rapportage energiebesparingsmonitor SHAERE 2013 27 maart 2014 Rapportage energiebesparingsmonitor SHAERE 2013 Aedes vereniging van woningcorporaties Publicaties Postbus 29121, 2509 AC Den Haag 088 233 37 00 E-mail publicaties@aedes.nl 2/14 Inhoud Inleiding

Nadere informatie

Stadjers over energie en energiebesparing. Een Stadspanelonderzoek

Stadjers over energie en energiebesparing. Een Stadspanelonderzoek B A S I S V O O R B E L E I D Stadjers over energie en energiebesparing Een Stadspanelonderzoek Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering van

Nadere informatie

Benut alle kansen van zonnepanelen

Benut alle kansen van zonnepanelen 1 Benut alle kansen van zonnepanelen 2 5 voorbeelden: Pitch 1 3 Vabi Assets dag 2015 Klik om een thema te maken Vabi Assets dag 2015 Goed Wonen Joris Wismans 2650 woningen Toekomst Duurzaam woningbezit

Nadere informatie

Ir. G.N. Sweringa (Truus)

Ir. G.N. Sweringa (Truus) Verduurzaming Woningmarktdebat woningbestand Apeldoorn 15 april 2010 Ir. G.N. Sweringa (Truus) Directeur Bestuurder 7-5-2010 1 MISSIE OFW Het bieden van een kansrijke woon- en leefomgeving voor mensen

Nadere informatie

Hemelbestorming of aardverschuiving?

Hemelbestorming of aardverschuiving? 1 Hemelbestorming of aardverschuiving? Aandachtspunten bij introductie van zonnepanelen en zonneboilers in Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd,

Nadere informatie

Energie-Index advies tbv huursector

Energie-Index advies tbv huursector Energie-Index advies tbv huursector Ulft, 2 juli 2015. Project: ATAG E-I oplossingen Projectnummer: 2015-018 Woningtype: Rij-tussenwoningen bj 46/64, 65/74, 75/91 Opdrachtgever: ATAG Verwarming Nederland

Nadere informatie

Lekker wonen, lagere lasten

Lekker wonen, lagere lasten Lekker wonen, lagere lasten Lees hoe u energie kunt besparen met het energiepakket van Woonservice. Het energiepakket Een huishouden is gemiddeld 150,- per maand kwijt aan energie. Dat is een kwart van

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Energiebesparing in de Leidse huursector

Energiebesparing in de Leidse huursector - Leiden - 2014 Rondetafel 26 juni Energiebesparing in de Leidse huursector Bert Bakker StookjerijkTrofee 2014 prijsuitreiking op slotbijeenkomst do avond 20 november te Utrecht Energieprestaties 2013

Nadere informatie

Plannen Woontij in Oosterend. 30 oktober 2014 Woontij levert een duurzame bijdrage aan de realisatie van woonwensen van mensen

Plannen Woontij in Oosterend. 30 oktober 2014 Woontij levert een duurzame bijdrage aan de realisatie van woonwensen van mensen Plannen Woontij in Oosterend 30 oktober 2014 Woontij levert een duurzame bijdrage aan de realisatie van woonwensen van mensen Agenda Terugblik op de vergadering van 10 April Huisbezoeken Overleg klankbordgroep

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Boezemstraat / Molenvlietsingel

Informatiebijeenkomst Boezemstraat / Molenvlietsingel Informatiebijeenkomst Boezemstraat / Molenvlietsingel Voorstellen QuaWonen NBU John Bos Edward de Jager Floor Verdoorn Maarten Cornet Richard Buijs Ludo Peeters Agenda Resultaten Vragenlijsten Onderhoudsplan

Nadere informatie

Gevolgen van de Woningwet voor huurders en woningzoekenden vraag- en antwoordlijst

Gevolgen van de Woningwet voor huurders en woningzoekenden vraag- en antwoordlijst Gevolgen van de Woningwet voor huurders en woningzoekenden vraag- en antwoordlijst Op 1 juli 2015 is de nieuwe Woningwet ingegaan. U leest hier wat deze nieuwe wet mogelijk voor u betekent. We hebben de

Nadere informatie

Vragen en antwoorden nav bijeenkomst 25 juni en vragen gesteld door bewonerscommissie De Binding

Vragen en antwoorden nav bijeenkomst 25 juni en vragen gesteld door bewonerscommissie De Binding Vragen en antwoorden nav bijeenkomst 25 juni en vragen gesteld door bewonerscommissie De Binding Algemene vragen De vakantieperiode begint nu, kunnen we het niet wat rustiger aan doen, om iedereen de gelegenheid

Nadere informatie

BuildDesk kennisdocument

BuildDesk kennisdocument BuildDesk kennisdocument Energiebesparing en huurverhoging: volop kansen Welke wettelijke mogelijkheden zijn er om bij woningverbetering een huurverhoging te vragen? Het verkrijgen van 70% instemming hoeft

Nadere informatie

Marktsturing onderhoud als noodzaak

Marktsturing onderhoud als noodzaak Afdrukdatum 14 10 2010 1 Marktsturing onderhoud als noodzaak Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand

Nadere informatie

Digitaal Panel Energiebesparing en betaalbaarheid

Digitaal Panel Energiebesparing en betaalbaarheid Digitaal Panel Energiebesparing en betaalbaarheid Huurdersplatform Palladion Gerard Jager Jurriën Schuurman Oktober 2014 1 Inhoudsopgave Achtergrond en doel onderzoek (3) Conclusies en aanbevelingen (4)

Nadere informatie

Bewonersavond Bosveld druk bezocht

Bewonersavond Bosveld druk bezocht jaargang 1 nummer 1 In dit nummer Bewonersavond druk bezocht Start werkgroep Werkgroep praat en denkt mee Werkzaamheden renovatie Wisselwoning Planning Bewonersinbreng aanbesteding Huurverhoging na renovatie?

Nadere informatie

Verbetering energieprestatie: een zaak van kleine stapjes?

Verbetering energieprestatie: een zaak van kleine stapjes? Verbetering energieprestatie: een zaak van kleine stapjes? Nico Nieboer 3 november 2015 Delft University of Technology Challenge the future Inleiding Presentatie uitkomsten onderzoek naar verbetering energieprestatie

Nadere informatie

Inhoud Renovatie in Bewoonde Staat

Inhoud Renovatie in Bewoonde Staat Renovatie in Bewoonde Staat 2014-2017 Inhoud Renovatie in Bewoonde Staat 1. Inleiding 3 2. Ondertekening 4 3. Ingrepen in bewoonde staat 5 3.1 Welke ingrepen? 5 4. Vergoedingsregeling 6 4.1 Voorwaarden

Nadere informatie

de huurders van verschillende inkomensgroepen met het rninimale huishoudbudget rond kunnen

de huurders van verschillende inkomensgroepen met het rninimale huishoudbudget rond kunnen Woningstichting Rochdale Raad van Bestuur Mevrouw H. van Buren Postbus 56659 1040 AR Amsterdam AM STERDAM ONSKENMERK 12 maart 2015 COSM/15.005 UW KEKMERK BEHANOEIO DOOR Dagelijks Bestuur ONDERV/ERP TELEFOON

Nadere informatie

Werk aan de woning! Aan de slag met energie in uw huurwoning. Een informatieve brochure

Werk aan de woning! Aan de slag met energie in uw huurwoning. Een informatieve brochure Werk aan de woning! Aan de slag met energie in uw huurwoning Een informatieve brochure Inhoudsopgave Vooraf Vooraf Inleiding Eigen verbruik De Buurtenergiewinkel Aanpassingen aan uw woning De routes Achterstallig

Nadere informatie

Rotterdam. Stook je rijk 2015. Monitoring Energiebesparing Huursector

Rotterdam. Stook je rijk 2015. Monitoring Energiebesparing Huursector Rotterdam Stook je rijk 2015 Monitoring Energiebesparing Huursector 9-10-2015 Inhoud Nieuwe Woningwet per 1 juli 2015 Doelstellingen landelijke Energieakkoord Stand van Zaken in Nederland Rotterdamse doelstellingen

Nadere informatie

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Oktober 2014 Thema 1 Goed wonen en een goede dienstverlening We vinden het in Nederland normaal dat iedereen goed kan wonen. Maar niet iedereen

Nadere informatie

Advies zonnepanelen. John van Veen senior adviseur Woonbond Kennis- en Adviescentrum oktober 2013

Advies zonnepanelen. John van Veen senior adviseur Woonbond Kennis- en Adviescentrum oktober 2013 John van Veen senior adviseur Woonbond Kennis- en Adviescentrum oktober 2013 Advies zonnepanelen Inleiding p 3 september 2013 is de eerste Huurders Advies Groep (HAG) van Acantus in Winschoten van start

Nadere informatie

DIR/SdB/ Adviesaanvraag huurverhoging per 1 juli 2015

DIR/SdB/ Adviesaanvraag huurverhoging per 1 juli 2015 Huurdersplatform KleurrijkWonen Secretariaat Kon.Wilhelminalaan 39 4247 EM KEDICHEM Kenmerk Onderwerp DIR/SdB/ Adviesaanvraag huurverhoging per 1 juli 2015 Datum Bijlage: Wettelijk kader Huurprijsbeleid

Nadere informatie

Quick Energie Scan. Betreft: Maasstraat 33, 1972 ZA IJmuiden. Opdrachtgever: BEPROMA. Uitgevoerd door: B.G.P. Wouda. Uitvoeringsdatum: 1 juni 2013

Quick Energie Scan. Betreft: Maasstraat 33, 1972 ZA IJmuiden. Opdrachtgever: BEPROMA. Uitgevoerd door: B.G.P. Wouda. Uitvoeringsdatum: 1 juni 2013 Betreft: Maasstraat 33, 1972 ZA IJmuiden Opdrachtgever: BEPROMA Uitgevoerd door: B.G.P. Wouda Uitvoeringsdatum: 1 juni 2013 1 Inleiding In opdracht van BEPROMA heeft BEPROMA een uitgevoerd in en aan het

Nadere informatie

Stook je rijk 2014. Rondetafel Energiebesparing in de Helmondse huursector. 29 Oktober 2014

Stook je rijk 2014. Rondetafel Energiebesparing in de Helmondse huursector. 29 Oktober 2014 Stook je rijk 2014 Rondetafel Energiebesparing in de Helmondse huursector 29 Oktober 2014 Programma 19.00 uur Inloop 19.30 uur Opening en aanleiding 19.40 uur Presentatie Woonbond, Robert Willé 19.50 uur

Nadere informatie

Het energiebeleid van Habeko wonen Martin Bogerd directeur bestuurder.

Het energiebeleid van Habeko wonen Martin Bogerd directeur bestuurder. Verslag bijeenkomst 21 januari 2015 van Stichting Bewonersbelangen Habeko Wonen (SBHW) in samenwerking met Habeko wonen en gastspreekster Antoinette Vunderink van Het Energiehuis over Hoe houd ik mijn

Nadere informatie

Vragen en antwoorden over WoonEnergie

Vragen en antwoorden over WoonEnergie Vragen en antwoorden over WoonEnergie Hier vindt u vragen en antwoorden over de volgende thema s: - Vragen over WoonEnergie en hun aanbod - Vragen over klant worden, het contract en contactgegevens - Vragen

Nadere informatie

Rapportage Energiezuinige Woningen

Rapportage Energiezuinige Woningen Rapportage Energiezuinige Woningen Start peiling : 21 mei 2013 Einde peiling : 3 juni 2013 Aantal uitnodigingen tot deelname : circa 150 Aantal deelnemers peiling : 58 Respons : circa 30% Amersfoort, juli

Nadere informatie

ENERGIEZUINIG HUREN IN AMERSFOORT

ENERGIEZUINIG HUREN IN AMERSFOORT ENERGIEZUINIG HUREN IN AMERSFOORT Hoe krijgen we de sociale woningvoorraad energieneutraal in 2030 Terugblik en vooruitblik Donderdag 4 juni 2015 WELKOM! ACHTERGROND VAN DEZE AVOND Samenwerking van diverse

Nadere informatie

Nieuws & achtergronden NIEUWSBRIEF nr. 7 - West-Indische buurt

Nieuws & achtergronden NIEUWSBRIEF nr. 7 - West-Indische buurt Nieuws & achtergronden NIEUWSBRIEF nr. 7 - West-Indische buurt Bewonersavond in april overbodig De Huurderswerkgroep Surinamestraat e.o. heeft aangegeven, dat een bewonersavond in april niet zinvol zou

Nadere informatie

Resultaten onderzoek Duurzaam wonen februari 2012

Resultaten onderzoek Duurzaam wonen februari 2012 Digitaal panel Ymere Resultaten onderzoek Duurzaam wonen februari 2012 4 maart 2012 Reactie van de milieucoördinator van Ymere, Paul Tuijp: Het onderzoek laat duidelijk zien dat de leden van het klantenpanel

Nadere informatie

Activiteitenplan Duurzaamheid 2015

Activiteitenplan Duurzaamheid 2015 Activiteitenplan Duurzaamheid 2015 Inhoud 1. Doelstellingen duurzaamheid 2. Activiteiten bij planmatig onderhoud 3. Activiteiten bij installaties 4. Activiteiten bij niet planmatig onderhoud 5. Wijzigingen

Nadere informatie

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 1

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 1 informatie MOLENBUURT FASE 1 NOVEMBER 2015 Energiebesparende maatregelen Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid In 2016 wil Intermaris bij 20 woningen aan de Stellingmolen, Weidemolen en

Nadere informatie

Eindrapportage Huurderstevredenheidonderzoek 2015 uitsplitsing naar kernen. Van goed naar beter

Eindrapportage Huurderstevredenheidonderzoek 2015 uitsplitsing naar kernen. Van goed naar beter Eindrapportage Huurderstevredenheidonderzoek 2015 uitsplitsing naar kernen Van goed naar beter 23-11-2015 Inhoudsopgave Werkwijze 3 Resultaten huurderstevredenheidonderzoek per kern 4 - Over de respondent

Nadere informatie

Omnibusenquête 2013 Energiebesparende maatregelen

Omnibusenquête 2013 Energiebesparende maatregelen Omnibusenquête 2013 Energiebesparende maatregelen OMNIBUSENQUETE 2012 Deelrapport: energiebesparende maatregelen Mei 2014 Samenstelling rapport: Enquête-organisatie: In opdracht van: Marielle Bartels,

Nadere informatie

Samenvatting Omgangscode 2005-2010

Samenvatting Omgangscode 2005-2010 Samenvatting Omgangscode 2005-2010 Dit is een samenvatting van de rechten en plichten van huurders die betrokken zijn bij herstructurering of grotere onderhoudsprojecten en de wijze waarop partijen met

Nadere informatie

Advies BAG Duurzaamheid en betaalbaarheid. Portaal Utrecht. mei 2012 John van Veen senior adviseur Woonbond Kennis- en Adviescentrum

Advies BAG Duurzaamheid en betaalbaarheid. Portaal Utrecht. mei 2012 John van Veen senior adviseur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 1 BAG Duurzaamheid en betaalbaarheid Portaal Utrecht 1 mei 2012 John van Veen senior adviseur Woonbond Kennis- en centrum Inleiding Op 4 april jongstleden is een groep van veertien huurders van Portaal

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over:

Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over: Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over: 1. Opbrengst zonnepanelen 2. Huurverhoging en energiekosten 3. Teruglevering 4. Techniek 5. Plaatsing 6. Gebruik 7. De slimme meter 1. Opbrengst zonnepanelen

Nadere informatie

VOORBEELD. Verkoop van huurwoningen. De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen. Derde (geheel herziene) druk, april 2014

VOORBEELD. Verkoop van huurwoningen. De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen. Derde (geheel herziene) druk, april 2014 Verkoop van huurwoningen De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen Derde (geheel herziene) druk, april 2014 VERKOOP VAN HUURWONINGEN De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen

Nadere informatie

Fruitbuurt-Noord: Uitslag draagvlakmeting deelgebied 2 november/december 2014

Fruitbuurt-Noord: Uitslag draagvlakmeting deelgebied 2 november/december 2014 Fruitbuurt-Noord: Uitslag draagvlakmeting deelgebied 2 november/december 2014 Utrecht, januari 2015 M.M.L. Vellekoop, projectcoördinator L. M. Smulders, MSc Dit rapport is geschreven in opdracht van Mitros

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID donderdag 19 maart 2015 BETAAL- BAARHEID Groningen is de jongste stad van Nederland. Van de totaal circa 200.000 inwoners zijn

Nadere informatie

Hoeken, Oorden, Plaatsen, Zijden (HOPZ) Algemene ledenvergadering EHBZ d.d. 1 december 2014

Hoeken, Oorden, Plaatsen, Zijden (HOPZ) Algemene ledenvergadering EHBZ d.d. 1 december 2014 Hoeken, Oorden, Plaatsen, Zijden (HOPZ) Algemene ledenvergadering EHBZ d.d. 1 december 2014 Kennismaking Marco Breur, projectbegeleider participatie Nicole de Vrij, gebiedsontwikkelaar Programma Aanleiding

Nadere informatie

Verantwoording 2014. De parlementaire enquêtecommissie komt met haar aanbevelingen

Verantwoording 2014. De parlementaire enquêtecommissie komt met haar aanbevelingen Verantwoording 2014 4 februari 2015 Bewonerscommissiedag 2015 Terugblik op 2014 De verhuurdersheffing is een feit De parlementaire enquêtecommissie komt met haar aanbevelingen Betaalbaarheid staat onder

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

Aan de slag Start werkzaamheden

Aan de slag Start werkzaamheden informatie CAVALJEPLEIN EN JHR VAN CITTERSPLEIN MAART 2015 Aan de slag Start werkzaamheden In januari ontving u van ons een brief dat een ruime meerderheid van de bewoners instemde met de werkzaamheden

Nadere informatie

Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15

Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15 Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15 Agenda 1. Welkomstwoord voorzitter AH Woon. 2. Huurbeleid 2015 en verder 3. Wat heeft AH Woon gedaan 4. Pauze 5. Er

Nadere informatie

Werk aan de woning! Aan de slag met energie in uw huurwoning. Een informatieve brochure

Werk aan de woning! Aan de slag met energie in uw huurwoning. Een informatieve brochure Werk aan de woning! Aan de slag met energie in uw huurwoning Een informatieve brochure Inhoudsopgave Vooraf Vooraf Inleiding Eigen verbruik De Buurtenergiewinkel Aanpassingen aan uw woning De routes Achterstallig

Nadere informatie

Bewonersinformatieboekje. Energiesprong 62 woningen Kerkrade

Bewonersinformatieboekje. Energiesprong 62 woningen Kerkrade Bewonersinformatieboekje Energiesprong 62 woningen Kerkrade Inhoud 1. Inleiding 2. Contactpersonen 3. Toelichting op de woningverbetering en planning 4. Uitleg van de werkzaamheden 5. De woningverbetering

Nadere informatie

Informatie-avond Onderhoud & Energie. Complex 041-76 woningen Spiritoso te Krimpen aan den IJssel

Informatie-avond Onderhoud & Energie. Complex 041-76 woningen Spiritoso te Krimpen aan den IJssel Informatie-avond Onderhoud & Energie Complex 041-76 woningen Spiritoso te Krimpen aan den IJssel Voorstellen Hans Harteveld: projectleider Beheer Barbera van Rossum: Bewonersbegeleider Agenda Resultaten

Nadere informatie

1. HET PROCES Pagina 2. 2. DE UITKOMST Pagina 7. 3. TOT SLOT Pagina 9

1. HET PROCES Pagina 2. 2. DE UITKOMST Pagina 7. 3. TOT SLOT Pagina 9 Bewonerspeiling Zeeheldenbuurt maart / april 2013 INHOUD: 1. HET PROCES Pagina 2 2. DE UITKOMST Pagina 7 3. TOT SLOT Pagina 9 1 1. HET PROCES Inleiding Plangebied Overleg bewonerscommissie Mening bewoners

Nadere informatie

u kunt er niet omheen

u kunt er niet omheen EPA-W Advies Het energielabel: u kunt er niet omheen Eigenaren van woningen zijn bij de verkoop of verhuur verplicht om een Energielabel te overhandigen aan de koper of huurder. Als erkend EPA-W Adviseur

Nadere informatie

BETAALBAARHEID EN ENERGIEBESPARING

BETAALBAARHEID EN ENERGIEBESPARING BETAALBAARHEID EN ENERGIEBESPARING Dilemma s en (on)mogelijkheden Henk Heeger (Havensteder en OTB, TU DELFT) 12 november 2014 13-11-2014 1 INLEIDING Voorstellen Henk Heeger: werkt zowel bij het OTB (TU-Delft)

Nadere informatie

Verduurzaming woningportefeuille: de woonbundel. 4 maart 2013

Verduurzaming woningportefeuille: de woonbundel. 4 maart 2013 Verduurzaming woningportefeuille: de woonbundel 4 maart 2013 Verduurzamingsambitie woningcorporaties onder druk Het belang van verduurzaming van het corporatiebezit wordt erkend: Convenant Energiebesparing

Nadere informatie

Brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst

Brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst 27926 Huurbeleid Nr. 216 Herdruk 1 Brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 21 maart 2014 Hierbij doe ik u het volgende toekomen:

Nadere informatie

Onderhoud. Woningverbetering en planmatig onderhoud 2013. Woonburg

Onderhoud. Woningverbetering en planmatig onderhoud 2013. Woonburg Onderhoud Woningverbetering en planmatig onderhoud 2013 Woonburg 2 2 Onderhoud Woningverbetering en planmatig onderhoud 2013 Ook dit jaar voert Woonburg onderhoud uit aan verschillende woningen. In deze

Nadere informatie

E E ALGEMEENN Vormgeving en druk: Woudenbergse Drukkerij bv

E E ALGEMEENN Vormgeving en druk: Woudenbergse Drukkerij bv ZORGELOOS zorgeloos HUREN huren ALGEMEEN KLUSSEN K Wilt u een woning van Vallei Wonen huren of bent u al huurder bij ons? Dan is het goed om te weten dat wij veel waarde hechten aan een hoge kwaliteit

Nadere informatie

Investeer slim in uw woning met energiebesparende maatregelen. Aantrekkelijke rente - boetevrij aflossen

Investeer slim in uw woning met energiebesparende maatregelen. Aantrekkelijke rente - boetevrij aflossen Investeer slim in uw woning met energiebesparende maatregelen Aantrekkelijke rente - boetevrij aflossen Slim besparen 2 Slimme investeerder Familie Roubos: We wonen in een hoekhuis met veel ramen en hebben

Nadere informatie

de contractwaarde van intramuraal zorgvastgoed van corporaties in beeld gebracht

de contractwaarde van intramuraal zorgvastgoed van corporaties in beeld gebracht BIJLAGE I BIJ 10D0028443 Juli 2010 de contractwaarde van intramuraal zorgvastgoed van corporaties in beeld gebracht Berekeningen ter bepaling van het boekwaardeprobleem van corporaties Samenstelling Aedes

Nadere informatie

Besparen op servicekosten? De visie van huurdersorganisaties. Rapportage van onderzoek

Besparen op servicekosten? De visie van huurdersorganisaties. Rapportage van onderzoek Besparen op servicekosten? De visie van huurdersorganisaties Rapportage van onderzoek 8 oktober 2012 Inleiding Als opmaat voor de actieweek servicekosten van 8 tot 13 oktober 2012 heeft de Woonbond de

Nadere informatie

Bijlage 3. Werkovereenkomst Werkovereenkomst

Bijlage 3. Werkovereenkomst Werkovereenkomst Bijlage 3. Werkovereenkomst Werkovereenkomst Volgnummer Datum :... :... Overeenkomst Eigenaar Verhuurder (verder Verhuurder) met Huurder betreffende Werk door of namens Verhuurder aan de woning van Huurder,

Nadere informatie