Lichamelijke activiteit

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lichamelijke activiteit"

Transcriptie

1 Lichamelijke activiteit Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Voldoende lichaamsbeweging heeft een positief effect op de gezondheid. Mensen die veel bewegen, lopen minder risico om vroegtijdig te overlijden. Mensen die weinig lichamelijk actief zijn, hebben juist een verhoogd risico op het ontstaan van ziekten als suikerziekte, beroerte, botontkalking, hartziekten, dikkedarmkanker en borstkanker. Daarnaast zijn er steeds meer aanwijzingen dat weinig bewegen een groter risico geeft op dementie en depressies 1. Lichamelijke activiteit is niet alleen sporten. Ook fietsen, wandelen, huishoudelijk werk, klussen en tuinieren zijn vormen van beweging. Deze matig intensieve activiteiten leveren gezondheidswinst op. 1 Nederlandse Norm Gezond Bewegen en Fitnorm Landelijk zijn twee normen vastgesteld 1. De NNGB 'Nederlandse Norm Gezond Bewegen' (NNGB) is vooral gericht op het onderhouden van gezondheid en de Fitnorm is vooral gericht op het onderhouden van Fitnorm fysieke fitheid. Tenminste een half uur per dag matig intensief op minimaal 5 dagen per week bewegen is vereist om te Combinorm half uur matig intensief bewegen op minstens 5 dagen per week minimaal 20 minuten intensief bewegen op minstens 3 dagen per week voldoet aan NNGB en/of aan de Fitnorm 1 Wendel-Vos GCW, Gool CH van. Wat is lichamelijke activiteit? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. RIVM, Bilthoven, 2008.

2 voldoen aan de NNGB. Volgens deze norm is iemand inactief als er op geen enkele dag in de week minimaal 30 minuten matig intensief wordt bewogen. De fitnorm vereist tenminste drie keer per week gedurende minimaal 20 minuten zwaar intensieve lichamelijke activiteit. Daarnaast is er de combinorm. Iemand voldoet aan de combinorm als hij voldoet aan de eisen van de NNGB en/of de Fitnorm. Er zijn twee normen: de 'Nederlandse Norm Gezond Bewegen' (NNGB) is vooral gericht op het onderhouden van gezondheid en de Fitnorm is vooral gericht op het onderhouden van fysieke fitheid. Lichaamsbeweging in Fryslân In Fryslân voldoet bijna de helft (47%) van de inwoners van 19 jaar of ouder aan de NNGB, 27% voldoet aan de fitnorm. In figuur 1 staat het percentage Friezen dat aan de verschillende normen voldoet, uitgesplitst naar achtergrondkenmerken Fryslân mannen vrouwen jaar 65 jaar en ouder jaar jaar jaar jaar 75 jaar en ouder lager onderwijs middelbaar onderwijs hoger onderwijs totaal geslacht jarigen en 65- plussers leeftijd nngb fitnorm combinorm inactief Figuur 1 Percentage Friezen dat voldoet aan één van de beweegnormen of inactief is opleiding 2 Het percentage volwassenen tot 64 jaar en 65- plussers dat aan de NNGB voldoet is ongeveer Risicogroepen gelijk (respectievelijk 48% en 45%). Wel is er een verschil in het percentage dat aan de fitnorm voldoet: van de Friese volwassenen tot 65 jaar Inactief Laagopgeleiden, 75-plussers, weduwnaars/ weduwen, gescheiden mensen, arbeidsongeschikten en werklozen voldoet 29% aan de fitnorm, terwijl van de Friezen van 65 jaar en ouder 20% aan de fitnorm voldoet. Laagopgeleiden voldoen naar verhouding minder vaak aan de fitnorm en zijn vaker inactief. Fitnorm Vrouwen, de groep jaar, 75-plussers, laagopgeleiden, weduwnaars/weduwen en gescheiden mensen Hoogopgeleiden voldoen relatief minder vaak aan de NNGB. Bijna de helft (47%) van de Friezen van 19 jaar en ouder voldoet aan de NNGB en 27% voldoet aan de fitnorm.

3 Figuur 1 bevat tevens het percentage personen dat inactief is. Van de Friezen beweegt 6% op geen enkele dag per week 30 minuten matig intensief. Het percentage personen dat inactief is, neemt toe met de leeftijd. Ook ligt dit percentage relatief hoog onder laagopgeleiden, gescheiden mensen, weduwnaars/weduwen en arbeidsongeschikten/werklozen (bijlage tabel 1). Van de Friezen is 6% inactief, dat wil zeggen dat zij op geen enkele dag per week 30 minuten matig intensief bewegen. Sportdeelname In de gezondheidsenquête is gevraagd naar sportdeelname 2. Op basis van deze vraag is een onderverdeling gemaakt in sportgedrag, waarbij de volgende groepen onderscheiden worden: sporter: iemand die 12 keer of meer per jaar sport volgens de regels en gebruiken uit de sportwereld - onregelmatige sporter: iemand die 12 tot 60 keer per jaar sport - regelmatige/intensieve sporter: iemand die 60 keer per jaar of vaker sport niet-sporter: iemand die minder dan 12 keer per jaar sport Van de inwoners van Fryslân is 61% een sporter (23% onregelmatige sporter en 38% regelmatige sporter). In figuur 2 staat het percentage Friezen dat deelneemt aan sport uitgesplitst naar achtergrondkenmerken Fryslân mannen vrouwen jaar 65 jaar en ouder jaar jaar jaar jaar 75 jaar en ouder lager onderwijs middelbaar onderwijs hoger onderwijs 3 totaal geslacht jarigen en 65 plussers sporten leeftijd Figuur 2 Percentage Friezen dat aan sport deelneemt naar achtergrondkenmerken Het percentage Friezen dat sport, neemt af met de leeftijd van 74% bij jarigen tot 26% bij 75-plussers. Sportdeelname hangt samen met opleidingsniveau. Het percentage sporters is opleiding 74% bij inwoners met een hoog opleidingsniveau tegenover 46% met een laag opleidingsniveau. Het percentage sporters is relatief laag bij weduwnaars/weduwen, gescheiden mensen en bij de groep arbeidsongeschikten/ werklozen. (bijlage tabel 2). Sporten Van de inwoners van Fryslân sport 61% 12 keer of meer per jaar. Risicogroepen 65-plussers, laagopgeleiden en weduwnaars/ weduwen, gescheiden mensen en arbeidsongeschikten/werklozen 2 Deze vragenset is toegevoegd op verzoek van en gefinancierd door Sport Fryslân. Formulering van de vragenset is volgens het W.J.H. Mulier instituut voor sociaal wetenschappelijk sportonderzoek.

4 Stimuleren van sport en lichaamsbeweging Van de Friese 19-plussers wil 44% meer aan sport en lichaamsbeweging doen. Zij zijn gevraagd wat zij nodig denken te hebben om ervoor te zorgen dat ze daadwerkelijk meer gaan sporten en bewegen. De meeste mensen gaven aan dat meer vrije tijd hun zou stimuleren om meer aan lichaamsbeweging te gaan doen (47%). Ook samen sporten en bewegen (25%) en goedkopere mogelijkheden (23%) zijn veel genoemd. Deelname aan sportverenging Van de Friezen van 19 jaar en ouder sport 25% bij een vereniging. Daarnaast sport 21% in commercieel verband (fitness), 14% anders georganiseerd en 35% ongebonden. Mannen sporten vaker dan vrouwen in verenigingsverband (respectievelijk 27% en 22%). Verder sporten de inwoners van 19 tot en met 34 jaar het vaakst bij een sportvereniging (37%). Ook hoogopgeleiden (32%) sporten relatief vaker in verenigingsverband. Inwoners die minder vaak sporten in verenigingsverband zijn; de jarigen (20%), 75-plussers (12%), de niet-westerse allochtonen (15%), laagopgeleiden (17%), arbeidsongeschikten/werklozen (15%) en gescheiden mensen (21%). Uit de vraag waarop Friezen bezuinigen blijkt dat bijna één op de tien (9%) Friezen bezuinigt op sport (lidmaatschap). Een kwart van de Friezen sport bij een vereniging Intentie tot gezondheidsverbetering Van de Friese inwoners wil 35% zijn of haar leefgewoonten verbeteren door het komende jaar meer te gaan bewegen/sporten. Van de Friezen die niet aan de NNGB voldoen is 44% van plan meer te gaan bewegen. Vooral inwoners van jaar die niet aan de NNGB voldoen zijn dit van plan, namelijk 52% ten opzichte van 15% van de inwoners van 65 jaar en ouder. Van de Friezen die niet aan de NNGB voldoen is 44% van plan meer te gaan bewegen. 4 Lichamelijke activiteit en sportdeelname versus gezondheid Lichamelijke activiteit en sportdeelname hangen samen met verschillende maten van lichamelijke gezondheid, zo is te zien in figuur matig/slecht goed/uits tekend ja nee ja nee ja nee ervaren gezondheid chronische aandoening functiebeperking overgewicht nngb sporter Figuur 3 Percentage inwoners dat voldoet aan de NNGB en dat sport uitgesplitst naar parameters van lichamelijke gezondheid

5 Het percentage inwoners dat aan de NNGB voldoet ligt hoger bij mensen met een goede ervaren gezondheid dan bij mensen met een slechte ervaren gezondheid (49% tegenover 35%). Dit geldt ook voor sportdeelname en ervaren gezondheid. Van de mensen met een goede ervaren gezondheid neemt 64% deel aan een sport, terwijl dit bij mensen met een slechte ervaren gezondheid 38% is. Zoals blijkt uit figuur 3 is het voldoen aan de NNGB en het deelnemen aan sport lager bij mensen met een chronische aandoening of functiebeperking. Dit is ook zichtbaar bij de inwoners die rolstoelafhankelijk zijn, hiervan sport 25% tegenover 61% van de mensen die niet afhankelijk zijn van een rolstol. Het verband tussen het voldoen aan de NNGB en het hebben van een chronische aandoening is echter niet aantoonbaar. Het hebben van overgewicht hangt bij inwoners van Fryslân wel samen met het beweeggedrag. Van de inwoners met overgewicht is het percentage dat voldoet aan de NNGB 44%. Terwijl van de inwoners zonder overgewicht 50% aan de NNGB voldoet. Bijna zes op de tien volwassenen tot 65 jaar (57%) met overgewicht neemt deel aan sport, van de mensen zonder overgewicht neemt 65% deel aan sport. Mensen met een goede ervaren gezondheid voldoen relatief vaker aan de NNGB en zijn vaker sporter dan mensen die hun gezondheid als matig tot slecht beoordelen. Mensen met overgewicht voldoen minder vaak aan de NNGB en zijn ook minder vaak sporter dan mensen met een gezond gewicht. Lichamelijke activiteit in Fryslân versus Nederland In 2010 voldoet in Nederland 59% van de volwassenen van 18 jaar en ouder aan de NNGB. 22% voldoet aan de fitnorm en 66% voldoet aan de combinorm 3. Eén op de twintig Nederlanders (5%) is inactief. Op basis van deze cijfers lijkt het erop dat Friezen minder vaak dan gemiddeld in Nederland voldoen aan de NNGB (47% tegenover 59%) en de combinorm. Friezen voldoen daarentegen vaker aan de fitnorm (27% tegenover 22%). Dit grote verschil in beweeggedrag is mogelijk te verklaren door een verschil in de methode van onderzoek. TNO gebruikt naast een schriftelijke vragenlijst ook een mondelinge enquête. In Fryslân is alleen de schriftelijke vraagstelling gebruikt. Het is aannemelijk dat een mondelinge methode een hoger percentage oplevert, wanneer er bijvoorbeeld gezegd wordt dat alle matig intensieve activiteiten (zoals wandelen, huishoudelijk werk, klussen en tuinieren) verspreid over de dag meetellen. Verder is een vergelijking met de beweeggegevens uit het GGD onderzoek van 2005 niet mogelijk. Er was destijds een andere vraagstelling waarmee meer is doorgevraagd per activiteit en die daardoor hoger scoorde op de norm. De SportersMonitor 2008 laat zien dat gemiddeld 74% van de Nederlandse bevolking (18-80 jaar) het afgelopen jaar aan sport heeft gedaan en 65% 12 keer per jaar of vaker een sport beoefent 4. In Fryslân was dit percentage in % (19-80 jaar). Ondanks het kleine verschil in leeftijd en onderzoeksjaar lijken iets minder Friezen aan sport deel te nemen dan inwoners van Nederland. Daarentegen behoren de Friezen iets vaker tot de regelmatige sporters (38% Friezen tegenover 31% Nederland). 5 3 Bernaards C. Bewegen in Nederland Resultaten TNO-Monitor Bewegen en gezondheid. TNO, Leiden, Dool R van den, Elling A, Hoekman R. SportersMonitor Een beschrijving van actuele sportissues W.J.H. Mulier Instituut. s- Hertogenbosch, 2009.

6 Inwoners van Fryslân lijken in vergelijking met de gemiddelde Nederlandse bevolking minder vaak aan de NNGB te voldoen. Ze zijn iets minder vaak sporter, maar daarentegen wel vaker regelmatige sporter. Friezen voldoen echter weer vaker aan de fitnorm dan gemiddeld in Nederland. Gemeentelijke cijfers In tabel 3 tot en met 7 van de bijlage staan de cijfers over lichamelijke activiteit en sportdeelname uitgesplitst naar gemeente. 6

7 Aandachtspunten voor beleid Lichamelijke activiteit Belangrijkste opgave voor gemeenten Het realiseren van een passend sport- en beweegaanbod in buurt en dorp is een belangrijke opgave voor gemeenten, zowel vanuit het sport- als het gezondheidsbeleid. De uitdaging voor de komende jaren is om de drempels te slechten voor die burgers die tot nu toe nog weinig actief zijn. Volgens de gegevens uit de gezondheidsenquête van GGD Fryslân gaat het om gehandicapten en chronisch zieken, 65-plussers en werklozen/arbeidsongeschikten. Voor deze groepen zijn specifieke programma s beschikbaar. De gemeente heeft een stimulerende en faciliterende rol bij het realiseren van een beweegaanbod voor kwetsbare groepen. Het aanbod kan beter worden toegesneden op de doelgroepen en wensen in de gemeente, bijvoorbeeld door middel van een buurtscan. Het is wel van belang dat het (extra) beweegaabod structureel wordt ingebed, bij voorkeur via sportverenigingen. Meer bewegen is van groot belang voor de volksgezondheid o.a. ter voorkoming van overgewicht maar ook voor integratie, maatschappelijke participatie, weerbaarheid, het leren over sportiviteit en respect en het verbeteren van de leefbaarheid in de buurt. Doe het lokaal en samen De gemeente kan haar regierol versterken om met name de kwetsbare groepen beter te bereiken. Partners zijn zowel de sport- en beweegaanbieders als zorgprofessionals en het bedrijfsleven. Provinciale organisaties als Sport Fryslân, ROS Friesland en GGD Fryslân kunnen de gemeenten ondersteunen. De nieuwe Impulsregeling van VWS biedt een mogelijkheid om met medefinanciering van VWS sportbuurtcoaches aan te stellen, die de verbinding tot stand kunnen brengen tussen onderwijs, sportverenigingen en andere maatschappelijke organisaties, dichtbij de burger. Een integrale aanpak van gezondheidsbeleid berust volgens het RIVM op vijf pijlers: - Inrichten van de fysieke omgeving: bijvoorbeeld veilige en aantrekkelijke mogelijkheden om te wandelen en te fietsen, ook voor kwetsbare burgers; - Regelgeving en handhaving - Voorlichting en educatie: bijvoorbeeld het organiseren van cursussen en informatie over bewegen; - Signalering en advies: bijvoorbeeld het signaleren van ongezonde leefstijl door de huisarts, en verwijzing naar een begeleidingsprogramma; - Ondersteuning van risicogroepen: bijvoorbeeld door middel van de BeweegKuur; dit is een gecombineerde leefstijlinterventie, waarbij huisartsen, diëtisten, psychologen en sportaanbieders samenwerken. Ook is het gewenst dat beweegmogelijkheden worden gerealiseerd voor mensen met een beperking, o.a. rolstoelgebruikers. De gemeente heeft een belangrijke rol in de netwerkvorming en bij het realiseren van een passend beweegaanbod. 7 Huidige beleid en uitvoering De meeste gemeenten hebben al programma s om burgers in beweging te krijgen, daarbij gesteund door financiële impulsen van het rijk (NASB, Impuls Brede Scholen, sport en cultuur). Het gaat dan vaak om programma s in het onderwijs en sportverenigingen. Daarnaast is er steeds meer aandacht voor maatregelen die de omgeving beweegvriendelijker maken: veilige fietsroutes, korte wandelroutes in buurten en dorpen (ommetjes). Hiervoor is in de gemeente Smallingerland een checklist ontwikkeld. Daarnaast zijn er in elf gemeenten pilots met de BeweegKuur. Daar is de netwerkvorming op gang gekomen, waarin de zorg- en de sport- en beweegsector samenwerken. Op provinciaal niveau werken met name Sport Fryslân, ROS Friesland en GGD E Fryslân samen aan I diverse programma s. Zie voor meer informatie ook de themarapportage overgewicht

8 Bijlage Een waargenomen verschil zoals dat in de tabellen is af te lezen, betekent niet automatisch een werkelijk verschil. Er is naar alle waarschijnlijkheid sprake van een werkelijk verschil, als het verschil op statistische gronden wordt hard gemaakt. Er wordt dan gesproken van een significant verschil. Cijfers weergegeven in blauw wil zeggen een significant positief verschil en in rood een significant negatief verschil. De waargenomen verschillen, die niet statistisch aangetoond zijn, berusten naar alle waarschijnlijkheid op toeval. Tabel 1: Leefstijl; beweegnormen naar achtergrondkenmerken (%) NNGB Fitnorm Combinorm Inactief N % % % % Fryslân Geslacht mannen vrouwen Volwassenen & ouderen jaar jaar en ouder Leeftijd jaar en ouder Opleiding lager onderwijs middelbaar onderwijs hoger onderwijs Burgerlijke staat 1 gehuwd/samenwonend ongehuwd gescheiden weduwe/weduwnaar Arbeidssituatie 2 arbeidsongeschikten/werklozen Niet-arbeidsongeschikten/werklozen Herkomst autochtonen allochtonen (niet-westers) allochtonen (westers) Bron: GGD Fryslân, Gezondheidsenquête bij deze categorie spelen leeftijdseffecten een rol, hiervoor is niet gecorrigeerd. 2 deze vraag is alleen gesteld aan de bevolking van jaar. 8

9 Tabel 2: Percentage inwoners dat deelneemt aan sport, niet sport, een regelmatige sporter is of een onregelmatige sporter * Sportdeelname Niet-sporters (0-11x p.j.) Onregelmatige sporters (12-59x p.j.) Regelmatige sporters ( 60x p.j.) N % % % % Fryslân Geslacht mannen vrouwen Volwassenen & ouderen jaar jaar en ouder Leeftijd jaar en ouder Opleiding lager onderwijs middelbaar onderwijs hoger onderwijs Burgerlijke staat 1 gehuwd/samenwonend ongehuwd gescheiden weduwe/weduwnaar Arbeidssituatie 2 arbeidsongeschikten/werklozen Niet-arbeidsongeschikten/werklozen Herkomst autochtonen allochtonen (niet-westers) allochtonen (westers) Bron: GGD Fryslân, Gezondheidsenquête bij deze categorie spelen leeftijdseffecten een rol, hiervoor is niet gecorrigeerd. 2 deze vraag is alleen gesteld aan de bevolking van jaar. * Aanvullende vragen zijn gefinancierd door Sport Fryslân, conform W.J.H. Mulier Instituut 9

10 Tabel 3:Leefstijl; beweegnormen per gemeente voor de leeftijd jaar NNGB Fitnorm Combinorm Inactief N % % % % Fryslân Gemeente Achtkarspelen Het Bildt Boarnsterhim Bolsward Dantumadiel Dongeradeel Ferwerderadiel Franekeradeel Gaasterlân-Sleat Harlingen Heerenveen Kollumerland C.A Leeuwarden Leeuwarderadeel Lemsterland Littenseradiel Menameradiel Nijefurd Ooststellingwerf Opsterland Skarsterlân Smallingerland Sneek Tytsjerksteradiel Weststellingwerf Wûnseradiel Wymbritseradiel De Waddeneilanden Súdwest-Fryslân Bron: GGD Fryslân, Gezondheidsenquête Samenvoeging van Bolsward, Nijefurd, Sneek, Wûnseradiel en Wymbritseradiel 10

11 Tabel 4: Leefstijl; beweegnormen per gemeente voor de leeftijd 65 jaar en ouder NNGB Fitnorm Combinorm Inactief N % % % % Fryslân Gemeente Achtkarspelen Het Bildt / Ferwerderadiel Boarnsterhim Bolsward / Wûnseradiel Dantumadiel / Kollumerland C.A Dongeradeel Ferwerderadiel: zie het Bildt Franekeradeel / Harlingen Gaasterlân-Sleat / Lemsterland/ Nijefurd Harlingen: zie Franekeradeel Heerenveen Kollumerland C.A.: zie Dantumadiel Leeuwarden Leeuwarderadeel/Menameradiel Lemsterland: zie Gaasterlân-Sleat Littenseradiel / Wymbritseradiel Menameradiel: zie Leeuwarderadeel Nijefurd:zie Gaasterlân-Sleat Ooststellingwerf Opsterland Skarsterlân Smallingerland Sneek Tytsjerksteradiel Weststellingwerf Wûnseradiel: zie Bolsward Wymbritseradiel: zie Littenseradiel De Waddeneilanden Súdwest-Fryslân Bron: GGD Fryslân, Gezondheidsenquête Samenvoeging van Bolsward, Nijefurd, Sneek, Wûnseradiel en Wymbritseradiel 11

12 Tabel 5: Percentage dat deelneemt aan sport, niet sport, een regelmatige sporter is of een onregelmatige sporter is per gemeente jaar * Sportdeelname Nietsporters Onregelmatige sporters (0-11x p.j.) (12-59x p.j.) n % % % % Fryslân Gemeente Achtkarspelen Het Bildt Boarnsterhim Bolsward Dantumadiel Dongeradeel Ferwerderadiel Franekeradeel Gaasterlân-Sleat Harlingen Heerenveen Kollumerland C.A Leeuwarden Leeuwarderadeel Lemsterland Littenseradiel Menameradiel Nijefurd Ooststellingwerf Opsterland Skarsterlân Smallingerland Sneek Tytsjerksteradiel Weststellingwerf Wûnseradiel Wymbritseradiel De Waddeneilanden Súdwest-Fryslân Bron: GGD Fryslân, Gezondheidsenquête Samenvoeging van Bolsward, Nijefurd, Sneek, Wûnseradiel en Wymbritseradiel * Aanvullende vragen zijn gefinancierd door Sport Fryslân, conform W.J.H. Mulier Instituut Regelmatige sporters ( 60x p.j.) 12

13 Tabel 6: Percentage dat deelneemt aan sport, niet sport, een regelmatige sporter is of een onregelmatige sporter is per gemeente 65 jaar en ouder* Sportdeelname Nietsporters Onregelmatige sporters (0-11x p.j.) (12-59x p.j.) n % % % % Fryslân Gemeente Achtkarspelen Het Bildt / Ferwerderadeel Boarnsterhim Bolsward / Wûnseradiel Dantumadiel / Kollumerland Dongeradeel Ferwerderadiel: zie het Bildt Franekeradeel / Harlingen Gaasterlân-Sleat / Lemsterland/ Nijefurd Harlingen: zie Franekeradeel Heerenveen Kollumerland C.A.: zie Dantumadiel Leeuwarden Leeuwarderadeel/Menameradiel Lemsterland: zie Gaasterlân-Sleat Littenseradiel/ Wymbritseradiel Menameradiel: zie Leeuwarderadeel Nijefurd:zie Gaasterlân-Sleat Ooststellingwerf Opsterland Skarsterlân Smallingerland Sneek Tytsjerksteradiel Weststellingwerf Wûnseradiel: zie Bolsward Wymbritseradiel: zie Littenseradiel De Waddeneilanden Súdwest Fryslân Bron: GGD Fryslân, Gezondheidsenquête Samenvoeging van Bolsward, Nijefurd, Sneek, Wûnseradiel en Wymbritseradiel. * Aanvullende vragen zijn gefinancierd door Sport Fryslân, conform W.J.H. Mulier Instituut Regelmatige sporters ( 60x p.j.) 13

14 Tabel 7: soort sportdeelname 19 jaar en ouder * Vereniging Fitness Anders Commercieel georganiseerd Ongebonden n % % % % Fryslân Gemeente Achtkarspelen Het Bildt Boarnsterhim Bolsward Dantumadiel Dongeradeel Ferwerderadiel Franekeradeel Gaasterlân-Sleat Harlingen Heerenveen Kollumerland C.A Leeuwarden Leeuwarderadeel Lemsterland Littenseradiel Menameradiel Nijefurd Ooststellingwerf Opsterland Skarsterlân Smallingerland Sneek Tytsjerksteradiel Weststellingwerf Wûnseradiel Wymbritseradiel De Waddeneilanden Súdwest-Fryslân Bron: GGD Fryslân, Gezondheidsenquête Samenvoeging van Bolsward, Nijefurd, Sneek, Wûnseradiel en Wymbritseradiel * Aanvullende vragen zijn gefinancierd door Sport Fryslân, conform W.J.H. Mulier Instituut 14

Gezondheid in Friesland

Gezondheid in Friesland 4 Leefstijl In de uitwerking van het thema leefstijl wordt inzicht gegeven in hoeverre de Friese bevolking aan lichaamsbeweging doet, hoeveel alcoholhoudende dranken men drinkt, rookt en drugs gebruikt

Nadere informatie

1 Algemene Gezondheid

1 Algemene Gezondheid 1 Algemene Gezondheid Gezondheid in Friesland In de uitwerking van het thema algemene wordt inzicht gegeven in de manier waarop de Friese bevolking van 19 jaar en ouder haar beoordeelt. Ook wordt kwaliteit

Nadere informatie

Lichamelijke gezondheid

Lichamelijke gezondheid Lichamelijke gezondheid Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 De ervaren gezondheid is een samenvattende gezondheidsmaat van alle gezondheidsaspecten zoals de

Nadere informatie

Gezondheid in Friesland

Gezondheid in Friesland 4. In de uitwerking van het thema leefstijl wordt inzicht gegeven in hoeverre de Friese bevolking aan lichaamsbeweging doet, hoeveel alcoholhoudende dranken men drinkt, rookt en drugs gebruikt en de mate

Nadere informatie

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Opvoedondersteuning Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Opvoedvragen zijn van alle tijden. Als ouders vragen hebben over de opvoeding van hun kind, zoeken zij

Nadere informatie

Gezondheid in Friesland

Gezondheid in Friesland 6 Huiselijk Geweld Begin 2006 heeft GGD Fryslân aan 7072 volwassenen en 3355 ouderen uit alle 31 gemeenten in Friesland een schriftelijke vragenlijst toegestuurd. In deze gezondheidsenquête zijn vragen

Nadere informatie

Opvoedingsproblemen. leeftijd ouders leeftijd ouders leeftijd ouders middelbaar onderwijs. hoger onderw ijs.

Opvoedingsproblemen. leeftijd ouders leeftijd ouders leeftijd ouders middelbaar onderwijs. hoger onderw ijs. 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 In deze uitwerking van het thema opvoedingsondersteuning wordt inzicht gegeven in de vragen en/of problemen die Friese ouders/verzorgers ervaren bij het opvoeden van kinderen

Nadere informatie

Figuur 1. Jongeren in Friesland en Nederland, die voldoen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (GGD Fryslân GO Jeugd 2004; CBS, 2003) 1.

Figuur 1. Jongeren in Friesland en Nederland, die voldoen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (GGD Fryslân GO Jeugd 2004; CBS, 2003) 1. 4. Lichaamsbeweging en sport Geregeld matig intensieve lichaamsbeweging heeft een gunstig effect op de gezondheid. Voorbeelden van matig intensieve beweging zijn fietsen, stevig wandelen en skaten. Ook

Nadere informatie

2. Overgewicht. allochtone kinderen. autochtone kinderen. eenouder ouder+stiefouder. beide ouders. % kinderen met overgewicht. laag.

2. Overgewicht. allochtone kinderen. autochtone kinderen. eenouder ouder+stiefouder. beide ouders. % kinderen met overgewicht. laag. 2. Overgewicht De gevolgen van overgewicht op de kinderleeftijd zijn uiteenlopend van psychosociale problemen, zoals gepest worden, negatief zelfbeeld en depressiviteit, tot lichamelijke problemen zoals

Nadere informatie

2 Lichamelijke Gezondheid

2 Lichamelijke Gezondheid 2 Lichamelijke Gezondheid Gezondheid in Friesland In de uitwerking van het thema lichamelijke gezondheid wordt inzicht gegeven in het voorkomen van chronische (langdurige) aandoeningen onder de Friese

Nadere informatie

Broodmaaltijd. 0-3 dagen per week. 4-5 dagen per week. 6-7 dagen per week. kinderen Groep 7 schooljaar 2003-2004 jongeren GO Jeugd 2004

Broodmaaltijd. 0-3 dagen per week. 4-5 dagen per week. 6-7 dagen per week. kinderen Groep 7 schooljaar 2003-2004 jongeren GO Jeugd 2004 3. Voeding Een gezonde voeding is een van de uitgangspunten voor het goed functioneren van het lichaam. In dit gezondheidsprofiel wordt op een aantal aspecten van voeding ingegaan. Hoewel dit geen totaalbeeld

Nadere informatie

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Huiselijk geweld Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Huiselijk geweld is geweld dat door iemand uit de huiselijke of familiekring van het slachtoffer is gepleegd.

Nadere informatie

Figuur 1. Redenen van jongeren om zich thuis of in de woonomgeving bang of angstig te voelen (GGD Fryslân GO Jeugd 2004).

Figuur 1. Redenen van jongeren om zich thuis of in de woonomgeving bang of angstig te voelen (GGD Fryslân GO Jeugd 2004). 2. Veiligheidsgevoelens 2.1 Veiligheid thuis of in de woonomgeving Driekwart van de jongeren van 13 tot en met 18 jaar voelt zich thuis of in de woonomgeving nooit bang of angstig. Van de jongens voelt

Nadere informatie

letsel, blessure of vergiftiging middelbaar onderwijs 75 jaar en ouder lager onderwijs hoger onderwijs

letsel, blessure of vergiftiging middelbaar onderwijs 75 jaar en ouder lager onderwijs hoger onderwijs In de uitwerking van het thema ongevallen wordt inzicht gegeven in het voorkomen van een letsel, vergiftiging of blessure onder de Friese bevolking van 19 jaar en ouder. Een schriftelijke gezondheidsenquête

Nadere informatie

Tabellenboek. GO Jeugd 2012

Tabellenboek. GO Jeugd 2012 Tabellenboek GO Jeugd 2012 Tabellenboek GO Jeugd 2012 Leeswijzer... 5 Respons per gemeente...6 Ervaren gezondheid...7 Belemmering door ziekte/aandoening...8 Indicatieve score psychosociale problematiek...9

Nadere informatie

GO Jeugd 2008 Seksualiteit

GO Jeugd 2008 Seksualiteit GO Jeugd 2008 Seksualiteit Samenvatting seksualiteit Uit de gegevens van GO Jeugd 2008 van GGD Fryslân blijkt dat 22% van de Friese 12 t/m 18 jongeren wel eens geslachtsgemeenschap heeft gehad. De helft

Nadere informatie

Kengetallen gemeenten Friesland

Kengetallen gemeenten Friesland Kengetallen gemeenten Friesland 2012 Afdeling Onderzoek Maart 2013 Bron: User Kengetallen Friese gemeenten 2012. Provincie Fryslân (647.214* inwoners op 1-1-2012) 1) 2012: 2998 cliënten; dit is 4,63 sonen

Nadere informatie

Lichamelijke gezondheid

Lichamelijke gezondheid 1. Ervaren gezondheid en ziekte en aandoeningen De beoordeling van de eigen gezondheid, de ervaren gezondheid, is een indicatie voor de kwaliteit die iemand aan het leven toeschrijft. Afhankelijk van de

Nadere informatie

GO Jeugd 2008 Alcohol

GO Jeugd 2008 Alcohol GO Jeugd 2008 Alcohol Samenvatting alcohol Uit de gegevens van GO Jeugd 2008 van GGD Fryslân blijkt dat 63% van de Friese 12 t/m 18 jarigen wel eens alcohol heeft, 51% nog in de vier voorafgaand aan het

Nadere informatie

Psychosociale gezondheid en gedrag

Psychosociale gezondheid en gedrag Psychosociale gezondheid en gedrag 1. Criminaliteit 1.1 Criminaliteit onder Friese jongeren De meest genoemde vorm van criminaliteit waar Friese jongeren van 13 tot en met 18 jaar zich in 2004 schuldig

Nadere informatie

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Zorggebruik Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Deze rapportage is opgedeeld in de onderwerpen: mantelzorg, ouderen en voorzieningen, contact met zorgvoorzieningen

Nadere informatie

GO Jeugd 2008 Mishandeling

GO Jeugd 2008 Mishandeling GO Jeugd 2008 Mishandeling Samenvatting mishandeling Uit de gegevens van GO Jeugd 2008 van GGD Fryslân blijkt dat 7% van de 12 t/m 18 jarigen in Fryslân geestelijk wordt mishandeld. Ook wordt 4% lichamelijk

Nadere informatie

BEWEGEN IN NEDERLAND 2000-2013

BEWEGEN IN NEDERLAND 2000-2013 BEWEGEN IN NEDERLAND 2000-203 TNO-MONITOR BEWEGEN EN GEZONDHEID De TNO-Monitor Bewegen en Gezondheid, onderdeel van Ongevallen en Bewegen in Nederland (OBiN), is een continue uitgevoerde enquête naar het

Nadere informatie

BEWEGEN IN NEDERLAND 2000-2010

BEWEGEN IN NEDERLAND 2000-2010 R E S U LTAT E N T N O - M O N I TO R B E W EG E N E N G E ZO N D H E I D BEWEGEN IN NEDERLAND 2000-2010 Sinds 2000 meet de TNO-Monitor Bewegen en Gezondheid trends in het beweeggedrag van de Nederlandse

Nadere informatie

Er zijn geen noemenswaardige verschillen tussen het voorkomen van risicosituaties tussen jongens en meisjes.

Er zijn geen noemenswaardige verschillen tussen het voorkomen van risicosituaties tussen jongens en meisjes. 1. 0 4 jarigen Sinds 1 januari 2004 gebruiken Thuiszorg Het Friese Land, Thuiszorg De Friese Wouden en Thuiszorg Zuidwest Friesland een nieuw risicoregistratiesysteem. Doel van deze risicoregistratie is

Nadere informatie

Bewegen in Nederland 2000-2010

Bewegen in Nederland 2000-2010 R e s u ltaten tno - M on i tor B ewegen en G ezond h e i d Bewegen in Nederland 2000-2010 Sinds 2000 meet de TNO-Monitor Bewegen en Gezondheid trends in het beweeggedrag van de Nederlandse bevolking om

Nadere informatie

Hoeveel mensen voldoen aan de door de Gezondheidsraad geadviseerde Beweegrichtlijnen 2017?

Hoeveel mensen voldoen aan de door de Gezondheidsraad geadviseerde Beweegrichtlijnen 2017? Hoeveel mensen voldoen aan de door de Gezondheidsraad geadviseerde Beweegrichtlijnen 2017? De Gezondheidsraad heeft de recente wetenschappelijke inzichten over de relatie tussen bewegen en gezondheid verwerkt

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N LICHAAMSBEWEGING EN GEWICHT V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 4 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in

Nadere informatie

Fit en Gezond in Overijssel 2016

Fit en Gezond in Overijssel 2016 Fit en Gezond in Overijssel 2016 Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2016 Provinciale resultaten sport en bewegen Colofon Fit en Gezond in Overijssel Provinciale resultaten sport en bewegen uit de

Nadere informatie

Woning en woonomgeving

Woning en woonomgeving Woning en woonomgeving Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Deze deelrapportage beschrijft de manier waarop de Friese bevolking van 19 jaar en ouder haar woning,

Nadere informatie

BEWEGEN IN NEDERLAND

BEWEGEN IN NEDERLAND BEWEGEN IN NEDERLAND 2000-2012 Sinds 2000 meet de TNO-Monitor Bewegen en Gezondheid trends in het beweeggedrag van de Nederlandse bevolking om het beleid van de overheid te evalueren. In 2012 bewoog 70

Nadere informatie

Factsheet. Bewegen en sporten. Gelderland-Zuid. Onderzoek onder volwassenen en ouderen

Factsheet. Bewegen en sporten. Gelderland-Zuid. Onderzoek onder volwassenen en ouderen Gelderland-Zuid Factsheet Bewegen en sporten Onderzoek onder volwassenen en ouderen Bewegen en sporten De Volwassenen- en ouderenmonitor is eind 2012 onder ruim 22.000 zelfstandig wonende inwoners van

Nadere informatie

Feiten en cijfers beweegnormen

Feiten en cijfers beweegnormen Feiten en cijfers beweegnormen * Hoe staat Súdwest-Fryslân er voor op het gebied van sport en bewegen? Evaluatie sportbeleidsnota 2013-2016 * Nieske Witteveen MSc - maart 2016 Achtergrondinfotmatie beweegnormen

Nadere informatie

Cijfers gezondheidssituatie gemeente Leeuwarderadeel

Cijfers gezondheidssituatie gemeente Leeuwarderadeel Cijfers gezondheidssituatie gemeente Leeuwarderadeel In onderstaande tabellen zijn cijfers weergegeven met betrekking tot de gezondheid van Friezen in de gemeente Leeuwarderadeel. Daarnaast vindt u ook

Nadere informatie

Factsheet Sportparticipatie in Utrecht

Factsheet Sportparticipatie in Utrecht Factsheet Sportparticipatie in Utrecht mei 2015 Overzicht Deze factsheet geeft op hoofdlijnen een beeld van sporten en bewegen in de stad en maakt deel uit van Utrecht Sport, de Utrechtse sportvisie op

Nadere informatie

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Genotmiddelen (Alcoholgebruik, roken, druggebruik, gokken en gamen) Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Genotmiddelen kunnen leiden tot verslaving ofwel afhankelijkheid.

Nadere informatie

fluchskrift Vergrijzing in Fryslân neemt toe Aantal senioren sterk gestegen Aantal 65-plussers in Fryslân, /2012

fluchskrift Vergrijzing in Fryslân neemt toe  Aantal senioren sterk gestegen Aantal 65-plussers in Fryslân, /2012 Vergrijzing in Fryslân fluchskrift Vergrijzing in Fryslân neemt toe In Fryslân wonen op 1 januari 2011 647.282 inwoners. De Friese bevolking groeit nog jaarlijks. Sinds 2000 is het aantal inwoners toegenomen

Nadere informatie

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R VOEDING, BEWEGING EN GEWICHT K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R Jeugd 2010 6 Kinderenonderzoek 2010 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD

Nadere informatie

Bevolking: gemeentelijke indeling in regio s. Regio s

Bevolking: gemeentelijke indeling in regio s. Regio s Bevolking: gemeentelijke indeling in regio s Regio s Bevolking per 1 januari 2013 Gemeente inwoners Gemeente inwoners Aa en Hunze 25.541 Loppersum 10.292 Achtkarspelen 28.110 Marum 10.382 Ameland 3.525

Nadere informatie

Sociale omgeving. 1. Kindermishandeling

Sociale omgeving. 1. Kindermishandeling 1. Kindermishandeling Kindermishandeling is 'elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte

Nadere informatie

Register van gemeenschappelijke regelingen als bedoeld in artikel 27 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr)

Register van gemeenschappelijke regelingen als bedoeld in artikel 27 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) Register van gemeenschappelijke regelingen als bedoeld in artikel 27 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) In dit register houdt het college van burgemeester en wethouders bij aan welke regelingen

Nadere informatie

Vitaliteit. Samen. Lokaal. Integraal. Versterken. Verbinden Vitale regio Fryslân. Bestuurscommissie. 8 december 2016

Vitaliteit. Samen. Lokaal. Integraal. Versterken. Verbinden Vitale regio Fryslân. Bestuurscommissie. 8 december 2016 Vitale regio Fryslân Bestuurscommissie GZH december 201 Samen Verrijken Versterken Vitaliteit Verbinden Integraal Vergroten Lokaal Focus op preventie, gericht op vitaliteit 2-2-201 1 Vitale Regio Fryslân

Nadere informatie

Beweegrichtlijnen Nr. 2017/08. Samenvatting

Beweegrichtlijnen Nr. 2017/08. Samenvatting Beweegrichtlijnen 2017 Nr. 2017/08 Samenvatting Beweegrichtlijnen 2017 pagina 2 van 6 Achtergrond In Nederland bestaan drie normen voor bewegen: de Nederlandse Norm Gezond Bewegen, die adviseert op minstens

Nadere informatie

Bevolking: gemeentelijke indeling in regio's

Bevolking: gemeentelijke indeling in regio's Bevolking: gemeentelijke indeling in regio's Bevolking per 1 januari 2015 Gemeente inwoners Gemeente inwoners Aa en Hunze 25.203 Marum 10.311 Achtkarspelen 27.983 Menaldumadeel 13.612 Ameland 3.590 Menterwolde

Nadere informatie

Factsheet Astma-/COPD-Monitor Oktober 2006

Factsheet Astma-/COPD-Monitor Oktober 2006 Factsheet Astma-/COPD-Monitor Oktober 06 Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding worden gebruikt (M. Heijmans, Teveel mensen met COPD bewegen te weinig, NIVEL,

Nadere informatie

Demografische gegevens

Demografische gegevens 1. Algemeen Op 1 januari 2003 telde Fryslân 154.273 jeugdigen tussen 0 en 18 jaar; 79.241 jongens en 75.032 meisjes. Op basis van de leeftijden die een schoolperiode inluiden (of afsluiten), is een verdeling

Nadere informatie

Bewegen in Nederland

Bewegen in Nederland Onderzoeksresultaten Resultaten Monitor Bewegen en Gezondheid Bewegen in Nederland 2000-2008 Sinds 2000 meet de Monitor Bewegen en Gezondheid trends in het beweeggedrag van de Nederlandse bevolking om

Nadere informatie

jongens meisjes 18 jaar of ouder

jongens meisjes 18 jaar of ouder 2. Seksuele risico s en beschermingsgedrag In dit hoofdstuk wordt een aspect van het thema seksualiteit uitgewerkt, namelijk seksuele risico s en beschermingsgedrag. De informatie is onder andere gebaseerd

Nadere informatie

Actieve leefstijl 2010 sport, bewegen en gezondheid

Actieve leefstijl 2010 sport, bewegen en gezondheid Actieve leefstijl 2010 sport, bewegen en gezondheid in opdracht van NISB Remko van den Dool Agnes Elling Mulier Instituut Utrecht, februari 2012 wjh mulier instituut - centrum voor sociaal-wetenschappelijk

Nadere informatie

N O O R W E G E N DENEMARKEN L I T O U W E N K O N I N G K R IJ K O O S T E N R IJ K

N O O R W E G E N DENEMARKEN L I T O U W E N K O N I N G K R IJ K O O S T E N R IJ K J S L A N D F I N L A N D Z W E D E N N O O R W E G E N Oslo Helsinki Stockholm Tallinn E S T L A N D V E R E N I G D Dublin L A N D DENEMARKEN Kopenhagen Riga L E T L A N D L I T O U W E N K O N I N G

Nadere informatie

Voorlopig tabellenboek Volwassenen- en seniorenenquête 2012 Flevoland

Voorlopig tabellenboek Volwassenen- en seniorenenquête 2012 Flevoland Voorlopig tabellenboek Volwassenen- en seniorenenquête 2012 Flevoland 1 Dit is een voorlopige uitgave. Na de zomer 2013 komen definitieve tabellen beschikbaar. Gezondheidsenquête: volwassenen en senioren

Nadere informatie

Subsidieregeling Iepen Mienskipsfûns Fryslân

Subsidieregeling Iepen Mienskipsfûns Fryslân 19-02-2015 Subsidieregeling Iepen Mienskipsfûns Fryslân Paragraaf 1 Kleine maatschappelijke initiatieven Artikel 1.1 Subsidiabele activiteiten Gedeputeerde Staten kunnen ter bevordering van de leefbaarheid

Nadere informatie

INFOKAART OUDEREN EN LICHAAMSBEWEGING

INFOKAART OUDEREN EN LICHAAMSBEWEGING INFOKAART OUDEREN EN LICHAAMSBEWEGING Inleiding Lichaamsbeweging kan gezien worden als een relatief goedkope manier om het ontstaan van een aantal belangrijke ziekten, zoals hart- en vaatziekten, ouderdomssuiker,

Nadere informatie

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Seksualiteit Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 In de gezondheidsenquête is een aantal vragen opgenomen over seksuele gezondheid 1. Friezen van 19 tot en met

Nadere informatie

Bewegen en overgewicht in Purmerend

Bewegen en overgewicht in Purmerend Bewegen en overgewicht in Purmerend In opdracht van: Spurd, Marianne Hagenbeuk Uitgevoerd door: Monique van Diest Team Beleidsonderzoek en Informatiemanagement Gemeente Purmerend mei 2009 Verkrijgbaar

Nadere informatie

26 Bewegen in de regio Gelre-IJssel

26 Bewegen in de regio Gelre-IJssel 26 Bewegen in de regio Gelre-IJssel 2012 In de nieuwe landelijke nota gezondheidsbeleid Gezondheid dichtbij heeft het kabinet gekozen om bewegen als belangrijkste focus te nemen in het gezondheidsbeleid

Nadere informatie

Hoofdstuk 5. Ouderen. 5.1 Inleiding

Hoofdstuk 5. Ouderen. 5.1 Inleiding Hoofdstuk 5 Ouderen Vincent Hildebrandt 1, Claire Bernaards 1, Hedwig Hofstetter 1, Ine Pulles 2, Huib Valkenberg 3 1 TNO Gezond Leven, Leiden 2 Mulier Instituut, Utrecht 3 V eiligheidnl, Amsterdam 5.1

Nadere informatie

Evaluatie beweeggedrag in 44 NASB-gemeenten

Evaluatie beweeggedrag in 44 NASB-gemeenten TNO-rapport KvL/GB 2010.083 Evaluatie beweeggedrag in 44 NASB-gemeenten Preventie en Zorg Wassenaarseweg 56 Postbus 2215 2301 CE Leiden www.tno.nl T +31 88 866 90 00 F +31 88 866 06 10 info-zorg@tno.nl

Nadere informatie

oinleiding 1 c oovergewicht en ernstig overgewicht (obesitas) in Nederlandd

oinleiding 1 c oovergewicht en ernstig overgewicht (obesitas) in Nederlandd oinleiding 1 c Gewichtsstijging ontstaat wanneer de energie-inneming (via de voeding) hoger is dan het energieverbruik (door lichamelijke activiteit). De laatste decennia zijn er veranderingen opgetreden

Nadere informatie

N O O R W E G E N. Oslo DENEMARKEN. Kopenhagen L I T O U W E N K O N I N G K R IJ K. Berlijn. LUXEMBURG Luxemburg Praag. Wenen O O S T E N R IJ K

N O O R W E G E N. Oslo DENEMARKEN. Kopenhagen L I T O U W E N K O N I N G K R IJ K. Berlijn. LUXEMBURG Luxemburg Praag. Wenen O O S T E N R IJ K Barentsze J S L A N D che Oceaan Witte Z F I N L A N D Z W E D E N N O O R W E G E N Oslo Helsinki Stockholm Tallinn Oostzee E S T L A N D V E R E N I G D Dublin L A N D Noordzee DENEMARKEN Kopenhagen

Nadere informatie

Psychosociale gezondheid

Psychosociale gezondheid 1. Algemeen De psychosociale gezondheid van jeugdigen kan worden gezien als de resultante van kindfactoren, ouderfactoren en omgevingsfactoren. Kindfactoren zijn bijvoorbeeld de lichamelijke en geestelijke

Nadere informatie

30 Gezondheid van volwassenen en ouderen in de regio Noord- en Oost-Gelderland

30 Gezondheid van volwassenen en ouderen in de regio Noord- en Oost-Gelderland 3 Gezondheid van volwassenen en ouderen in de regio Noord- en Oost-Gelderland resultaten van de monitor volwassenen en ouderen 12 13 Gezondheid is belangrijk! Mensen die zich gezond voelen kunnen beter

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Enschede

Kernboodschappen Gezondheid Enschede Kernboodschappen Gezondheid Enschede De GGD Twente verzamelt in opdracht van de gemeente Enschede epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Enschede en de factoren die hierop van

Nadere informatie

Leefstijl. 1. Genotmiddelengebruik

Leefstijl. 1. Genotmiddelengebruik 1. Genotmiddelengebruik 1.1 Alcohol Uit onderzoek in de gemeente Wûnseradiel blijkt dat ongeveer driekwart van de jongeren tussen 12 en 23 jaar, alcohol drinkt (2BCtnd (=To Be Continued), 2002). Het gebruik

Nadere informatie

Rapport. Hagenaars en sport. Onderzoek sportdeelname 2014

Rapport. Hagenaars en sport. Onderzoek sportdeelname 2014 Rapport Hagenaars en sport Onderzoek sportdeelname 2014 December 2014 Hagenaars en sport Onderzoek sportdeelname 2014 Uitgave Gemeente Den Haag Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Stafgroep Onderzoek,

Nadere informatie

Drentse Sportmonitor 2012

Drentse Sportmonitor 2012 Drentse Sportmonitor 2012 Inzicht in het beweeg- en sportgedrag van de inwoners van de provincie Drenthe 2008-2010 - 2012 Leeftijdsgroep 18 t/m 79 jaar Colofon Auteur Paul van Dijk en Britt Tjalma Redactie

Nadere informatie

Perceelbeschrijving 4 Crisishulp en opvang

Perceelbeschrijving 4 Crisishulp en opvang Perceelbeschrijving 4 Crisishulp en opvang Samenwerkende gemeenten Friesland Achtkarspelen Ameland het Bildt Dantumadiel Dongeradeel Ferwerderadiel Franekeradeel De Friese Meren Harlingen Heerenveen Kollumerland

Nadere informatie

Procesevaluatie Fries Jeugd en Alcoholbeleid

Procesevaluatie Fries Jeugd en Alcoholbeleid Procesevaluatie Fries Jeugd en Alcoholbeleid Eindmeting 2012 Stand van zaken omtrent de opname en inzet van maatregelen uit het minimumpakket binnen het gemeentelijk beleid 1 Inhoud Samenvatting 1. Inleiding

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Losser

Kernboodschappen Gezondheid Losser Kernboodschappen Gezondheid Losser De GGD Twente verzamelt in opdracht van de gemeente Losser epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Losser en de factoren die hierop van invloed

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Rijssen-Holten

Kernboodschappen Gezondheid Rijssen-Holten Kernboodschappen Gezondheid Rijssen-Holten De GGD Twente verzamelt in opdracht van de gemeente Rijssen-Holten epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Rijssen-Holten en de factoren

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Almelo

Kernboodschappen Gezondheid Almelo Kernboodschappen Gezondheid Almelo De GGD Twente verzamelt in opdracht van de gemeente Almelo epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Almelo en de factoren die hierop van invloed

Nadere informatie

Gezond en actief in Zuid-Holland

Gezond en actief in Zuid-Holland Gezond en actief in Zuid-Holland Rapportage onderzoek sport, bewegen en leefstijl 2013 14.0028/TC/LH/Q00 S02 13 Colofon Stichting Sportservice Zuid-Holland Arckelweg 30 2685 SN Poeldijk Postbus 70 2685

Nadere informatie

Alleen als het echt niet anders kan

Alleen als het echt niet anders kan Alleen als het echt niet anders kan De meeste Nederlandse ouders zijn prima in staat om hun kinderen voldoende veiligheid te bieden. Bij ongeveer 1 procent van de Nederlandse kinderen komt de veiligheid

Nadere informatie

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen Ouderenmonitor 2011 Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen De Ouderenmonitor is een onderzoek naar de lichamelijke, sociale en geestelijke

Nadere informatie

Een voorstel voor de update van de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB) Dr Claire Bernaards; Dr Vincent Hildebrandt

Een voorstel voor de update van de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB) Dr Claire Bernaards; Dr Vincent Hildebrandt Een voorstel voor de update van de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB) Dr Claire Bernaards; Dr Vincent Hildebrandt Aanleiding Huidige NNGB stamt uit 2000 (Kemper e.a. 2000) Internationaal zijn de beweegnormen

Nadere informatie

Rapportage quick scan Friese taal 2007 Provincie Fryslân

Rapportage quick scan Friese taal 2007 Provincie Fryslân Rapportage quick scan Friese taal 2007 Provincie Fryslân Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Inleiding... 3 Hoofdstuk 2: De vier vaardigheden... 5 Hoofdstuk 3: De moedertaal... 9 Hoofdstuk 4: Taaloverdracht...12

Nadere informatie

SPORTPARTICIPATIE (2013)

SPORTPARTICIPATIE (2013) SPORTPARTICIPATIE (2013) 4-11 70% 8-11 93% 12-17 79% 18-23 74% Sportparticipatie 4-11 82% 4-23 79% 12-23 76% 15-84 64% 4-84 67% Het antwoord op de vraag hoeveel Eindhovenaren sporten 1, hangt sterk af

Nadere informatie

NOC*NSF SPORTDEELNAME INDEX ACHMEA SPORT INDEX T/M 18. Meting 25 Januari 2015. In opdracht van NOC*NSF

NOC*NSF SPORTDEELNAME INDEX ACHMEA SPORT INDEX T/M 18. Meting 25 Januari 2015. In opdracht van NOC*NSF NOC*NSF SPORTDEELNAME INDEX ACHMEA SPORT INDEX T/M 18 Meting 25 2015 In opdracht van NOC*NSF GfK Sportdeelname Index 2015 1 Inhoudsopgave 1 Sportdeelname Index 2015 2 Sportdeelname afgelopen maand 3 Sportdeelname

Nadere informatie

NOC*NSF Sportdeelname index Zilveren Kruis Sport index t/m 18 jaar

NOC*NSF Sportdeelname index Zilveren Kruis Sport index t/m 18 jaar NOC*NSF Sportdeelname index Zilveren Kruis Sport index t/m 18 jaar Meting 29 Mei 2015 In opdracht van NOC*NSF 1 1 2 3 4 5 6 7 8 Inhoudsopgave Sportdeelname Index mei 2015 Sportdeelname afgelopen maand

Nadere informatie

Samenvatting Losser. 2 van 5 Twentse Gezondheids Verkenning Losser. Versie 1, oktober 2013

Samenvatting Losser. 2 van 5 Twentse Gezondheids Verkenning Losser. Versie 1, oktober 2013 Samenvatting Losser Versie 1, oktober 2013 Lage SES, bevolkingskrimp en vergrijzing punt van aandacht in Losser In de gemeente Losser wonen 22.552 mensen; 11.324 mannen en 11.228 vrouwen. Als we de verschillende

Nadere informatie

Belang van landschap & natuur in Fryslân

Belang van landschap & natuur in Fryslân KENNISCENTRUM ECONOMIE EN MANAGEMENT Belang van landschap & natuur in Fryslân Een opinieonderzoek in opdracht van de Friese Milieufederatie NHL Hogeschool Postbus 1080 8900 CB Leeuwarden Telefoon: 058

Nadere informatie

12 Sportbeleidsstukken

12 Sportbeleidsstukken DC 12 Sportbeleidsstukken 1 Inleiding In dit thema bespreken we het overheidsbeleid ten aanzien van sport. We besteden aandacht aan de sportnota Tijd voor Sport. Het ministerie van VWS heeft in 2011 een

Nadere informatie

NOC*NSF Sportdeelname index Zilveren Kruis Sport index t/m 18 jaar

NOC*NSF Sportdeelname index Zilveren Kruis Sport index t/m 18 jaar NOC*NSF Sportdeelname index Zilveren Kruis Sport index t/m 18 jaar Meting 41 mei 2016 In opdracht van NOC*NSF 1 1 2 3 4 6 5 7 8 Inhoudsopgave Sportdeelname Index mei 2016 Sportdeelname afgelopen maand

Nadere informatie

Overname van dit rapport of gedeelten daaruit is toegestaan, mits de bron wordt vermeld.

Overname van dit rapport of gedeelten daaruit is toegestaan, mits de bron wordt vermeld. 0 1 Colofon Fit en Gezond in Overijssel 2014 Provinciaal onderzoek naar sport, bewegen en leefstijl onder volwassenen (18 tot en met 75 jaar) Februari 2015 In opdracht van de provincie Overijssel en de

Nadere informatie

Regionale maandcijfers Arbeidsmarktinformatie Friesland

Regionale maandcijfers Arbeidsmarktinformatie Friesland Regionale maandcijfers Arbeidsmarktinformatie Friesland Tabel 1 Stand WW-uitkeringen Stand WW mutatie tov vorige mnd mutatie tov vorig jaar aug 2017 % aantal % aantal % Nederland 362.132 4,1% -2.290-0,6%

Nadere informatie

Regionale Maandcijfers Arbeidsmarktinformatie Friesland

Regionale Maandcijfers Arbeidsmarktinformatie Friesland Regionale Maandcijfers Arbeidsmarktinformatie Friesland Tabel 1: Stand WW-uitkeringen Stand WW mutatie tov vorige mnd mutatie tov vorig jaar Sep 2017 % aantal % aantal % Nederland 350.810 3,9% -11.322-3,1%

Nadere informatie

Ontwikkeling banen in %

Ontwikkeling banen in % Het betreft de eerste uitkomsten van het werkgelegenheidsonderzoek 2016. Het Friese werkgelegenheidsregister maakt onderdeel uit van de stichting LISA. LISA vertegenwoordigt 20 regionale registers die

Nadere informatie

Evaluatie Pilotfase concepten Sport en Bewegen in de Buurt

Evaluatie Pilotfase concepten Sport en Bewegen in de Buurt Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg Otterstraat 118-124 Postbus 1568 3500 BN Utrecht Telefoon 030 2729 700 Evaluatie Pilotfase concepten Sport en Bewegen in de Buurt 2011-2012 -

Nadere informatie

Overname van dit rapport of gedeelten daaruit is toegestaan, mits de bron wordt vermeld.

Overname van dit rapport of gedeelten daaruit is toegestaan, mits de bron wordt vermeld. Colofon Jeugdsportmonitor Overijssel 2016 Provinciaal onderzoek naar sport, bewegen en leefstijl onder jongeren (4 tot en met 17 jaar) Mei 2017 In opdracht van de provincie Overijssel en de deelnemende

Nadere informatie

Bewegen en overgewicht onder Nederlandse werknemers

Bewegen en overgewicht onder Nederlandse werknemers Onderzoeksresultaten Maart 10 Bewegen en overgewicht onder Nederlandse werknemers 00-08 Te weinig lichaamsbeweging is een belangrijke risicofactor voor de gezondheid. Het hangt samen met vroegtijdige sterfte

Nadere informatie

NOC*NSF SPORTDEELNAME INDEX ACHMEA SPORT INDEX T/M 18. Meting 23 November 2014. In opdracht van NOC*NSF

NOC*NSF SPORTDEELNAME INDEX ACHMEA SPORT INDEX T/M 18. Meting 23 November 2014. In opdracht van NOC*NSF NOC*NSF SPORTDEELNAME INDEX ACHMEA SPORT INDEX T/M 18 Meting 23 In opdracht van NOC*NSF GfK Sportdeelname Index 1 Inhoudsopgave 1 Sportdeelname Index 2 Sportdeelname afgelopen maand 3 Sportdeelname afgelopen

Nadere informatie

Rapportage 1 e half jaar 2013

Rapportage 1 e half jaar 2013 Rapportage 1 e half jaar 2013 Aanvragen 1 e half jaar 2013 Er zijn in bovenstaande periode aanvragen gedaan voor 175 mannen en 189 vrouwen, totaal 364 aanvragen. Gemiddeld over 26 weken is dat 14 aanvragen

Nadere informatie

Evaluatie Pilotfase concepten Sport en Bewegen in de Buurt 2011-2012

Evaluatie Pilotfase concepten Sport en Bewegen in de Buurt 2011-2012 Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg Otterstraat 118-12 Postbus 1568 3500 BN Utrecht Telefoon 030 2729 700 Evaluatie Pilotfase concepten Sport en Bewegen in de Buurt 2011-2012 - Resultaten

Nadere informatie

Sportparticipatie 2016 Volwassenen

Sportparticipatie 2016 Volwassenen Sportparticipatie Volwassenen Onderzoek & Statistiek Februari 2017 2 Samenvatting In het najaar van is de sportparticipatie onderzocht van volwassenen in de gemeente s-hertogenbosch. Het onderzoek is gehouden

Nadere informatie

2014, peiling 1 maart 2014

2014, peiling 1 maart 2014 resultaten 2014, peiling 1 maart 2014 Van 4 tot en met 16 februari is de eerste peiling van 2014 onder het HengeloPanel gehouden. Hieraan deden 1.744 panelleden mee (een respons van 65%). Zij hebben vragen

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N LICHAMELIJKE GEZONDHEID V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 2 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in 2009 een schriftelijke

Nadere informatie

40 De Staat van de Stad Amsterdam VIII

40 De Staat van de Stad Amsterdam VIII 3 Gezondheid Gezondheid is een belangrijke voorwaarde om te kunnen participeren in de samenleving. Fysieke en psychische beperkingen kunnen participatie belemmeren, omgekeerd kan participatie de gezondheid

Nadere informatie

Sport biedt veel mensen ontspanning en draagt ook bij aan de gezondheid van mensen en aan de sociale contacten.

Sport biedt veel mensen ontspanning en draagt ook bij aan de gezondheid van mensen en aan de sociale contacten. Hoofdstuk 11 Sport 11.1 Inleiding Sport biedt veel mensen ontspanning en draagt ook bij aan de gezondheid van mensen en aan de sociale contacten. In dit hoofdstuk komen achtereenvolgens aan de orde: 11.2

Nadere informatie

OInleiding1c Psychische ongezondheid Psychische problemen Ervaren gezondheid Eenzaamheid

OInleiding1c Psychische ongezondheid Psychische problemen Ervaren gezondheid Eenzaamheid OInleiding 1 c Depressie is één van de belangrijkste psychische stoornissen waar met preventie gezondheidswinst is te behalen. Depressie is daarom als landelijk speerpunt gekozen. In deze factsheet zal

Nadere informatie

Startnotitie Kadernota sport en bewegen in Zuidoost Friesland 2016 2021 Opsterland, Weststellingwerf en Ooststellingwerf

Startnotitie Kadernota sport en bewegen in Zuidoost Friesland 2016 2021 Opsterland, Weststellingwerf en Ooststellingwerf Startnotitie Kadernota sport en bewegen in Zuidoost Friesland 2016 2021 Opsterland, Weststellingwerf en Ooststellingwerf Aanleiding De gemeenten Opsterland, Weststellingwerf en Ooststellingwerf werken

Nadere informatie