Belang van landschap & natuur in Fryslân

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Belang van landschap & natuur in Fryslân"

Transcriptie

1 KENNISCENTRUM ECONOMIE EN MANAGEMENT Belang van landschap & natuur in Fryslân Een opinieonderzoek in opdracht van de Friese Milieufederatie NHL Hogeschool Postbus CB Leeuwarden Telefoon:

2 Belang van landschap & natuur in Fryslân Opdrachtgever: Friese Milieu Federatie Periode: April- Mei 2012 Onderzoekers: Mw. Hiske Koldijk Studenten, lichting 2011/2012

3 INHOUDSOPGAVE INLEIDING EN VERANTWOORDING RESULTATEN RECHTE TELLINGEN RESULTATEN VERSCHIL NAAR GESLACHT RESULTATEN VERSCHIL NAAR LEEFTIJD RESULTATEN VERSCHIL NAAR REGIO RESULTATEN VERSCHIL NAAR OPLEIDINGSNIVEAU CONCLUSIES Bijlage 1. Vragenlijst Bijlage 2. Overzicht keuzecombinaties naar leeftijd Bijlage 3. Belangrijke aspecten provinciale agenda naar leeftijd Bijlage 4. Onbelangrijke aspecten provinciale agenda naar leeftijd Bijlage 5. Belangrijkste aspect provinciale agenda naar opleidingsniveau

4 INLEIDING EN VERANTWOORDING Deze rapportage betreft een tabellenrapportage. Voorwoord en samenvatting zijn daarom in deze rapportage niet opgenomen. 1. Respons Het onderzoek is afgenomen onder 1353 inwoners van Friesland tussen 13 april en 23 april Deze respondenten zijn telefonisch of mondeling ondervraagd door eerstejaarsstudenten van NHL Hogeschool als onderdeel van het project vraaghetdevries.nl. 2. Representativiteit en betrouwbaarheid Op basis van 1353 afgenomen vragenlijsten in Friesland kunnen resultaten gepresenteerd worden met een betrouwbaarheid van 95% en een foutenmarge van 5%. Het consumentenpanel is representatief voor de bevolking van het vasteland van Friesland van 18 jaar en ouder op de achtergrondkenmerken geslacht, leeftijd, opleidingsniveau en regio in Friesland. In de analyse van de resultaten is gekeken of verschillen bestaan in antwoorden naar geslacht, leeftijd, regio en opleidingsniveau. Daar waar sprake is van verschillen zijn deze in de rapportage opgenomen. Indien in het rapport gesproken wordt van verschillen tussen groepen respondenten, betekent dit dat de kans dat dit verschil op toeval berust kleiner is dan 5%. Daar waar geen sprake is van verschillen zijn deze niet in het rapport opgenomen. Door afronding kunnen totaalpercentages optellen tot 99% of 101%. Daar waar hij geschreven staat kan ook zij gelezen worden

5 RESULTATEN RECHTE TELLINGEN Aan de Friezen is eerst een aantal open vragen gesteld. Bij handmatige analyse van de gegeven open antwoorden valt op dat een aantal overkoepelende thema s te onderscheiden zijn. Antwoorden op de open vragen zijn dan ook waar mogelijk naar deze thema s ingedeeld. Alle antwoorden op de open vragen worden digitaal in een Excel bestand aangeleverd; in de rapportage wordt alleen op de overkoepelende thema s ingegaan. De eerste open vraag gaf Friezen de mogelijkheid aan te geven waar zij het eerste aan denken als zij aan de natuur in Friesland denken. Het meest voorkomende thema waar door de Friezen aan gedacht wordt is het thema water en meren dat door ruim een kwart van de Friezen genoemd wordt. In onderstaande tabel zijn de verschillende thema s opgenomen op volgorde van meest naar minst genoemd. Als u denkt aan de natuur in Friesland, welk woord komt dan als eerste in u op? Onderwerp Frequentie Percentage Water & Meren ,24 Weiland & Gras ,92 Bos & Bomen ,16 Rust & Ruimte 123 9,84 Groen & Schoon 122 9,76 Vogels & Dieren 95 7,60 Mooi & Prachtig 94 7,52 Waddengebied 63 5,04 Friezen is eveneens gevraagd op welke punt zij vinden dat de natuur in Friesland zich onderscheidt ten opzichte van andere provincies. Vier procent van de respondenten gaf geen antwoord op deze vraag. Opnieuw wordt door de respondenten die wel een antwoord gaven het antwoord water en meren (veruit) het vaakst gegeven, namelijk door 42% van de respondenten. Ook voor onderstaande tabel geldt dat de verschillende thema s opgenomen zijn op volgorde van meest naar minst genoemd. Op welk punt vindt u dat de natuur in Friesland zich onderscheidt ten opzichte van andere provincies? Onderwerp Frequentie Percentage Water & Meren ,76 Rust & Ruimte ,04 Weiland & Gras 101 8,08 Waddengebied 94 7,52 Groen & Schoon 84 6,72 Bos & Bomen 71 5,68 Vogels & Dieren 35 2,8 Mooi & Prachtig 35 2,8 Tot slot is Friezen nog gevraagd om een of twee punten aan te geven die de Friezen zelf waarderen aan de natuur. Iets meer dan een op de tien Friezen gaf geen antwoord op deze vraag. Voor de Friezen die hier wel een antwoord op gaven geldt dat, hoewel ook het thema water en meren hierin nog vaak naar voren komt, rust en ruimte het vaakst genoemd worden als gewaardeerd punt van de Friese natuur, zoals weergegeven in de tabel op de volgende pagina. Ook voor deze tabel geldt dat verschillende thema s zijn opgenomen op volgorde van meest naar minst genoemd. In deze tabel is eveneens het thema Recreatiemogelijkheden opgenomen omdat dit thema niet bij de vorige twee vragen maar wel bij de vraag over eigen waardering naar voren kwam

6 Kunt u één of twee punten noemen die u zelf waardeert aan de natuur in Friesland? (Eerste punt) Onderwerp Frequentie Percentage Rust & Ruimte ,73 Water & Meren ,35 Bos & Bomen 87 5,83 Mooi & Prachtig 78 5,23 Vogels & Dieren 61 4,09 Waddengebied 61 4,09 Recreatiemogelijkheden 58 3,89 Groen & Schoon 55 3,69 Weiland & Gras 50 3,35 Van alle Friezen droeg 42% geen tweede punt van waardering voor de Friezen natuur aan. Voor de Friezen die dit wel deden geldt ook hier dat rust en ruimte nog het meest genoemd werden, gevolgd door het thema water & meren en bos & bomen. Ook voor onderstaande tabel geldt dat verschillende thema s zijn opgenomen op volgorde van meest naar minst genoemd. Kunt u één of twee punten noemen die u zelf waardeert aan de natuur in Friesland? (Tweede punt) Onderwerp Frequentie Percentage Rust & Ruimte ,76 Water & Meren 137 9,45 Bos & Bomen 72 4,97 Groen & Schoon 54 3,726 Waddengebied 43 2,97 Recreatiemogelijkheden 42 2,90 Mooi & Prachtig 35 2,42 Vogels & Dieren 33 2,28 Weiland & Gras 32 2,21 Vervolgens is aan de Friezen gevraagd in hoeverre zij natuur in het algemeen belangrijk vinden en in hoeverre zij zich betrokken voelen bij de natuur in Friesland. Friezen werd gevraagd voor beide aspecten een cijfer van 1 tot en met 10 toe te kennen, waarbij een 1 geen belang & betrokkenheid betekende en een 10 veel belang & betrokkenheid betekende. In onderstaande tabel zijn de gemiddelden voor beide variabelen weergegeven. Minimum Maximum Gemiddelde Std. Deviatie In hoeverre vindt u natuur in het algemeen belangrijk? ,88 1,425 In hoeverre voelt u zich betrokken bij de natuur in Friesland? ,55 1,772 Bovenstaande tabel laat zien dat Friezen natuur in het algemeen belangrijk vinden: zij kennen het belang een 7,9 toe op een schaal van 1 tot en met 10. De betrokkenheid bij de natuur in Friesland is minder groot: hier wordt gemiddeld een 6,6 voor gegeven op een schaal van 1 tot en met 10. Er kan dus geconcludeerd worden dat het belang van de natuur groter is voor respondenten dan de betrokkenheid bij de natuur. Friezen is eveneens gevraagd met een cijfer van 1 tot en met 10 aan te geven in hoeverre zij gebruik maken van de natuur in Friesland en in hoeverre zij natuur van toegevoegde waarde vinden voor de kwaliteit van de eigen woonomgeving, waarbij een 1 staat voor helemaal geen gebruik/waarde en een 10 voor zeer groot gebruik/waarde. Uit de tabel op de volgende pagina wordt duidelijk dat de natuur van grote toegevoegde waarde wordt gezien voor de kwaliteit van de eigen leefomgeving. De mate waarin de Friese natuur bezocht wordt, ligt iets minder hoog

7 In hoeverre maakt u in uw vrije tijd gebruik van (of bezoekt u) de natuur in Friesland? In hoeverre vindt u natuur van toegevoegde waarde voor de kwaliteit van uw eigen leefomgeving? Minimum Maximum Gemiddelde Std. Deviatie ,38 1, ,54 1,486 Vrijwilligerswerk Friezen is gevraagd of zij wel (eens) vrijwilligerswerk uitvoeren in of voor de natuur en of de Friezen lid dan wel donateur zijn van een natuurorganisatie-/vereniging. Bijna een op de tien Friezen geeft aan wel (eens) vrijwilligerswerk in of voor de natuur te doen. Maar liefst ruim een kwart van de Friezen zegt lid en/of donateur te zijn van een natuurorganisatie-/vereniging, zoals beide eveneens weergegeven in onderstaande tabel. Frequentie % Vrijwilligerswerk - Ja 131 9,7 Lid/donateur - Ja ,9 Investeringen De Friezen is een groot aantal vragen gesteld over het belang van investeringen in verschillende provinciale beleidsonderwerpen. Zo heeft de Vereniging Nederlands Cultuurlandschap de provincie Friesland in 2010 uitgeroepen tot de mooiste provincie van Nederland en is de Friezen gevraagd of zij vinden dat de provincie in het Friese landschap moet investeren zodat Friesland de mooiste provincie van Nederland blijft. Twee derde van de Friezen geeft aan dat inderdaad in het Friese landschap geïnvesteerd moet worden. Frequentie % Cumulatief % Ja ,1 66,1 Nee ,1 80,2 Weet ik niet/geen mening ,8 100,0 Totaal ,0 Daarnaast hebben Friezen een oordeel uitgesproken over de vraag of de provincie geld moet vrijmaken voor weidevogelgebieden, omdat wetenschappers hebben aangegeven dat voor het behouden van de Friese weidevogels een aantal echt grote weidevogelgebieden ingericht moeten worden. Bijna drie op de tien Friezen heeft geen mening over dit specifieke onderwerp. Friezen die hier wel een mening over hebben vinden het vaakst dat wel geld vrijgemaakt moet worden voor weidevogelgebieden. Frequentie % Cumulatief % Ja ,1 46,1 Nee ,9 71,0 Weet ik niet/geen mening ,0 100,0 Totaal ,0-7 -

8 Over de vraag of de provincie waddenfondsgeld moet inzetten om de garnalensector te verduurzamen zijn de meningen verdeeld. Maar liefst vier op de tien Friezen hebben geen mening over dit onderwerp. Voor Friezen die hier wel een mening over hebben geldt dat er evenveel Friezen zijn die vinden dat hier waddenfondsgeld voor gebruikt moet worden als dat er Friezen zijn die vinden dat hier andere provinciale en/of rijksgelden voor gebruikt moeten worden. Frequentie % Cumulatief % Ja, Waddenfondsgeld voor gebruiken ,0 22,0 Nee, andere gelden voor gebruiken ,0 44,1 Nee, helemaal niet investeren ,1 60,2 Weet ik niet/geen mening ,8 100,0 Totaal ,0 De provincie Friesland moet keuzes maken in haar beleid; waarin moet wel of juist niet geïnvesteerd worden? De Friezen is gevraagd voor een achttal keuzecombinaties per keuzecombinatie aan te geven waaraan zij vinden dat de provincie voorrang moet verlenen. Onderstaande tabel geeft de verschillende keuzecombinaties weer, inclusief het percentage Friezen dat voorrang geeft aan optie een en optie twee per keuzemogelijkheid. Optie 1 % optie 1 % optie 2 Optie 2 IJsstadion Thialf 50,5 49,5 Aanleg nieuwe natuurgebied(en) Beeldende Kunst 10,3 89,7 Fiets-/ wandelpaden voorzien van bankjes in de natuur Stimuleren van de weidevogelstand 38,0 62,0 Stimuleren van zich in Friesland te vestigen bedrijven Bereikbaar houden dorpen mbv het OV 72,7 27,3 Beheer van bestaande natuurgebieden Onderhoud provinciale wegen 75,4 24,6 Ontwikkeling nationale parken in Friesland Bibliotheken 50,1 49,9 Bewaken/beheren boswachterijen Friesland als culturele hoofdstad ,3 58,7 Beschermen van bijzondere bomen en planten Ruimte geven aan recreatie & toerisme 53,1 46,9 Bewaken van rust en ruimte Bovenstaande tabel laat zien dat met name het bereikbaar houden van dorpen met behulp van het openbaar vervoer en het onderhouden van provinciale wegen volgens veruit de meeste Friezen voorrang verdient. Minst belangrijk vinden veel Friezen beeldende kunst. Voor vier van de acht keuzecombinaties geldt dat geen voorrang aan natuurbehoud gegeven wordt. In twee gevallen blijken evenveel Friezen voor de natuur te kiezen als dat er Friezen voor andere onderwerpen op de provinciale agenda kiezen. Na het kiezen van de verschillende keuzeopties is de Friezen gevraagd van maximaal vijf beleidsterreinen aan te geven welke zij echt belangrijk vinden. Van deze maximaal vijf aangegeven opties werd hen vervolgens gevraagd het voor hen meest belangrijke onderwerp aan te geven. Onderwerpen die door ongeveer vier op de tien Friezen als erg belangrijk worden ervaren zijn het beheer van natuurgebieden, toerisme & recreatie en rust & ruimte. De tabel op de volgende pagina laat eveneens duidelijk zien dat een meerderheid van de Friezen het openbaar vervoer erg belangrijk vindt. Toch is het openbaar vervoer niet het meest geprioriteerde onderwerp; als wordt gevraagd naar het belangrijkste provinciale beleidsonderwerp dan is dit volgens de grootste groep Friezen het stimuleren van bedrijven om zich in Friesland te vestigen. Openbaar vervoer wordt overigens, evenals het beheer van natuurgebieden en rust & ruimte, ook relatief vaak als belangrijkste onderwerp op de provinciale agenda gezien

9 Provinciale beleidsonderwerpen % belangrijke onderwerpen % belangrijkste onderwerp Openbaar vervoer 53% 12% Beheer van natuurgebieden 40% 12% Toerisme & Recreatie 39% 8% Rust & Ruimte 39% 14% IJsstadion Thialf 35% 8% Stimuleren bedrijven om zich in Friesland te vestigen 33% 17% Onderhoud provinciale wegen 32% 7% Nationale parken (Alde Feanen, Drents-Friese Wold, etc.) 20% 3% Weidevogelstand 20% 3% Bibliotheken 18% 1% Topsportevenementen 17% 3% Stimuleren van sportparticipatie 17% 3% Nationale landschappen (ZW-FRL en Noardlike Fryske Wâlden) 13% 2% Nieuwe natuurgebieden 12% 2% Bevolkingskrimp 12% 3% Cultuureducatie op scholen 10% 2% Bijzondere bloemen en planten 6% <1% Biodiversiteit 4% <1% Consumentenorganisaties 4% <1% Beeldende kunst 3% 1% Vervolgens is de Friezen ook nog gevraagd de (maximaal) vijf minst belangrijke onderwerpen op de provinciale agenda aan te geven, waarbij ook hier een keuze gemaakt moest worden voor het minst belangrijke onderwerp. De resultaten zijn in onderstaande tabel weergegeven. Provinciale beleidsonderwerpen % minder belangrijke onderwerpen % minst belangrijke onderwerp Beeldende kunst 58% 38% Consumentenorganisaties 25% 6% IJsstadion Thialf 25% 11% Bevolkingskrimp 23% 7% Bijzondere bloemen en planten 22% 5% Biodiversiteit 21% 4% Bibliotheken 21% 5% Topsportevenementen 21% 5% Cultuureducatie op scholen 17% 3% Nieuwe natuurgebieden 15% 2% Weidevogelstand 15% 4% Stimuleren van sportparticipatie 15% 2% Stimuleren bedrijven om zich in Friesland te vestigen 9% 2% Toerisme & Recreatie 7% 1% Nationale parken (Alde Feanen, Drents-Friese Wold, etc.) 6% <1% Nationale landschappen (ZW-FRL en Noardlike Fryske Wâlden) 6% 1% Rust & Ruimte 6% <1% Openbaar vervoer 5% <1% Onderhoud provinciale wegen 4% <1% Beheer van natuurgebieden 3% <1% Uit bovenstaande tabel wordt duidelijk dat beeldende kunst voor veel Friezen geen belangrijk onderwerp op de provinciale agenda is. Een kwart van de Friezen zegt consumentenorganisaties, ijsstadion Thialf en bevolkingskrimp geen belangrijke onderwerpen te vinden. Ruim een op de tien Friezen geeft aan ijsstadion Thialf het minst belangrijke onderwerp te vinden. Over het algemeen worden onderwerpen met betrekking tot landschap en natuur (redelijk) vaak wel belangrijk gevonden

10 RESULTATEN VERSCHIL NAAR GESLACHT Vrouwen zeggen natuur belangrijker te vinden en meer betrokken te zijn bij de natuur dan mannen. Ook geven Friezinnen vaker dan Friezen van het mannelijk geslacht dat zij in de vrije tijd gebruik maken van de natuur in Friesland. In hoeverre vindt u natuur in het algemeen belangrijk? In hoeverre voelt u zich betrokken bij de natuur in Friesland? Frequentie Gemiddelde Std. Deviatie man 658 7,75 1,501 vrouw 693 8,01 1,332 man 657 6,41 1,894 vrouw 692 6,69 1,630 Vrouwen geven veel vaker aan geen mening te hebben over investeringen in natuur, weidevogelgebieden en verduurzaming van de garnalensector dan mannen. Wanneer we de Friezen zonder mening buiten beschouwing laten vinden Friezinnen vaker dan Friezen van het mannelijke geslacht dat de provincie moet investeren in de natuur om de titel mooiste provincie van Nederland te behouden. Man Vrouw Ja 80,3% 84,8% Nee 19,7% 15,2% Ook zijn vrouwen vaker dan mannen van mening dat de provincie geld moet investeren in weidevogelgebieden. Man Vrouw Ja 63,9% 66,0% Nee 36,1% 34,0% De mening tussen mannen en vrouwen over verduurzaming van de garnalensector verschilt niet wanneer het antwoord geen mening buiten beschouwing gelaten wordt. Ook voor wat betreft de keuzecombinaties verschillen mannen en vrouwen veelal niet van mening. Enige uitzondering hierop wordt gevormd door de keuzecombinatie Bibliotheken Bewaken/beheren boswachterijen. Hiervoor geldt dat vrouwen vaker in bibliotheken willen investeren dan mannen; 58% van de vrouwen geeft prioriteit aan bibliotheken tegenover 42% van de mannen. Het belang van enkele van de onderwerpen op de provinciale agenda verschilt eveneens naar geslacht van de Fries. Onderstaande tabel geeft weer over welke onderwerpen mannelijke en vrouwelijke Friezen verschillend denken. Man Vrouw IJsstadion Thialf 38,0% 32,2% Beeldende Kunst 1,5% 3,6% Weidevogelstand 22,5% 17,3% Openbaar Vervoer 49,2% 57,4% Bibliotheken 11,8% 23,8% Stimuleren sportparticipatie 19,3% 14,3% Cultuureducatie op scholen 6,7% 13,0% Topsportevenementen 19,3% 14,3%

11 Uit de tabel op de vorige pagina blijkt dat mannen meer belang hechten aan het ijsstadion Thialf, de weidevogelstand, het stimuleren van sportparticipatie en topsportevenementen dan vrouwen. Friezinnen vinden juist vaker dan mannelijke Friezen dat de onderwerpen beeldende kunst, openbaar vervoer, bibliotheken en cultuureducatie op scholen prioriteit moeten krijgen. Ook het meest belangrijk gevonden onderwerp verschilt tussen mannen en vrouwen. Onderstaande tabel laat zien dat vrouwen veel vaker dan mannen het openbaar vervoer en rust & ruimte het meest belangrijke provinciale beleidsonderwerp vinden terwijl mannen juist veel vaker dan vrouwen aangeven dat het stimuleren van bedrijven om zich in Friesland te vestigen het belangrijkste provinciale beleidsonderwerp is. Provinciale beleidsonderwerpen Man Vrouw IJsstadion Thialf 8,8% 7,3% Beeldende kunst 0,5% 1,2% Weidevogelstand 2,4% 2,7% Beheer van natuurgebieden 12,0% 12,0% Openbaar vervoer 9,6% 14,1% Nationale parken (Alde Feanen, Drents-Friese Wold, etc.) 3,0% 2,4% Nationale landschappen (ZW-FRL en Noardlike Fryske Wâlden) 2,3% 1,0% Bibliotheken 1,1% 2,0% Biodiversiteit 1,2% 0,3% Rust & Ruimte 12,2% 15,1% Nieuwe natuurgebieden 1,7% 1,6% Stimuleren van sportparticipatie 3,4% 1,7% Stimuleren bedrijven om zich in Friesland te vestigen 19,1% 15,6% Bevolkingskrimp 3,2% 2,9% Onderhoud provinciale wegen 7,2% 6,2% Cultuureducatie op scholen 1,1% 2,7% Bijzondere bloemen en planten 0,5% 0,6% Topsportevenementen 3,5% 1,7% Consumentenorganisaties - 0,1% Toerisme & Recreatie 7,3% 8,6% Tot slot bestaan ook nog enkele verschillen tussen mannen en vrouwen in het bepalen van de minst belangrijke provinciale beleidsonderwerpen. Onderstaande tabel geeft weer over welke onderwerpen mannelijke en vrouwelijke Friezen verschillend denken. Man Vrouw Openbaar Vervoer 6,8% 3,5% Bibliotheken 26,9% 15,0% Bijzondere bloemen & planten 24,6% 20,1% Uit bovenstaande tabel wordt duidelijk dat mannen zowel het openbaar vervoer, bibliotheken als bijzondere bloemen & planten vaker dan vrouwen minder belangrijke onderwerpen op de provinciale agenda vinden

12 RESULTATEN VERSCHIL NAAR LEEFTIJD Oudere Friezen geven vaker dan jongere Friezen aan de natuur te waarderen en hier gebruik van te maken. Dit komt naar voren in de gemiddelde scores die toegekend worden aan belang van natuur in het algemeen, betrokkenheid bij de natuur in Fryslân, gebruik van de natuur in Fryslân en het waarderen van de natuur als toegevoegde waarde voor de kwaliteit van de eigen leefomgeving. De gemiddelde scores per leeftijdscategorie staan in onderstaande tabel weergegeven. In hoeverre vindt u natuur in het algemeen belangrijk? In hoeverre voelt u zich betrokken bij de natuur in Friesland? In hoeverre maakt u in uw vrije tijd gebruik van (of bezoekt u) de natuur in Friesland? In hoeverre vindt u natuur van toegevoegde waarde voor de kwaliteit van uw eigen leefomgeving? Leeftijd 18 t/m 29 (n=318) Leeftijd 30 t/m 39 (n=164) Leeftijd 40 t/m 49 (n=325) Leeftijd 50 t/m 59 (n=306) Leeftijd 60 en ouder (n=240) 7,35 7,67 8,00 8,19 8,13 5,57 6,30 6,77 7,02 7,07 5,40 6,42 6,58 6,75 6,80 7,02 7,44 7,73 7,80 7,71 Daarnaast geldt dat ouderen ook vaker vrijwilligerswerk voor of in de natuur uitvoeren en/of dat zij lid zijn van een natuurorganisatie en/of vereniging. Leeftijd 18 t/m 29 Leeftijd 30 t/m 39 Leeftijd 40 t/m 49 Leeftijd 50 t/m 59 Leeftijd 60+ Ja, vrijwilligerswerk 5,0% 6,7% 9,8% 12,1% 14,2% Ja, lid van organisatie/-vereniging 7,5% 22,6% 33,8% 33,3% 31,7% Jongere Friezen vinden minder vaak dan oudere Friezen dat de provincie moet investeren in behoud van de titel mooiste provincie van Nederland. Eveneens vinden jongeren minder vaak dat geld vrijgemaakt moet worden voor speciale weidevogelgebieden. Leeftijd 18 t/m 29 Leeftijd 30 t/m 39 Leeftijd 40 t/m 49 Leeftijd 50 t/m 59 Leeftijd 60+ Ja, mooiste provincie blijven 74,7% 80,9% 81,8% 84,5% 89,2% Ja, investeren weidevogelgebieden 51,8% 61,4% 66,2% 72,8% 69,4% Daarnaast geldt ook dat hoe ouder de Fries, hoe vaker hij van mening is dat Waddenfondsgeld gebruikt moet worden om de garnalensector te verduurzamen. Jongere Friezen zijn juist vaker dan oudere Friezen van mening dat voor de verduurzaming van de garnalensector andere provincialeen/of rijksgelden gebruikt moeten worden óf dat door de provincie helemaal niet geïnvesteerd moet worden in verduurzaming van de sector. Een en ander is eveneens weergegeven in de tabel op de volgende pagina

13 Ja, daar moet Waddenfondsgeld voor gebruikt worden Nee, daar moeten andere (provinciale en/of rijks-)gelden voor gebruikt worden Nee, de provincie moet niet investeren in de verduurzaming van de garnalensector Leeftijd 18 t/m 29 Leeftijd 30 t/m 39 Leeftijd 40 t/m 49 Leeftijd 50 t/m 59 Leeftijd ,1% 33,3% 35,3% 42,2% 43,1% 41,2% 41,9% 34,2% 34,8% 33,3% 31,6% 24,7% 30,5% 23,0% 23,5% Zoals eerder in de rapportage weergegeven is alle Friezen een aantal keuzecombinaties voorgelegd. Voor een aantal van deze keuzecombinaties geldt dat verschillen optreden naar leeftijd. In bijlage twee van deze rapportage is een overzichtelijke tabel opgenomen waarin weergegeven is welke verschillen zich voordoen naar leeftijd. Uit deze tabel valt op te maken dat met name de oudere Friezen vaker voor de keuzemogelijkheid met betrekking tot natuur kiezen. Zo geven ouderen vaker aan de aanleg van nieuwe natuurgebieden en/of het stimuleren van de weidevogelstand belangrijk te vinden dan jongeren. Jongeren vinden juist relatief vaker dan ouderen dat IJsstadion Thialf en Friesland als Culturele Hoofdstad in 2018 prioriteit moeten krijgen boven natuur en landschap. Ook voor de onderwerpen die volgens de Friezen van belang zijn op de provinciale agenda geldt dat voor een grote hoeveelheid van deze onderwerpen een verschil waar te nemen is tussen Friezen van verschillende leeftijden. In bijlage drie van deze rapportage is een ondersteunende tabel opgenomen met de verschillen per onderwerp naar leeftijd van de Fries. Evenals bij de hierboven genoemde verschillen bij de keuzecombinaties geldt ook voor de onderwerpen op de provinciale agenda dat oudere Friezen over het algemeen natuur belangrijker vinden terwijl jongere Friezen juist vaker andere onderwerpen belangrijker vinden dan oudere Friezen, zoals het stimuleren van sportparticipatie en het organiseren/faciliteren van topsportevenementen. Het is dan ook niet verbazingwekkend dat de onderwerpen die het minst belangrijk gevonden worden voor jongere Friezen relatief vaak natuurgebonden van aard zijn terwijl oudere Friezen juist relatief vaak aangeven het stimuleren van bedrijven om zich in Friesland te vestigen én het organiseren van topsportevenementen de minst belangrijke onderwerpen te vinden op de provinciale agenda. Daarnaast geldt ook voor andere provinciale beleidsonderwerpen nog dat het geen belang hechten aan de onderwerpen verschilt naar leeftijd. Een complete tabel met alle aantoonbare verschillen is daarom opgenomen in bijlage vier van deze rapportage

14 RESULTATEN VERSCHIL NAAR REGIO 1 In enkele gevallen is sprake van verschil in antwoorden tussen mensen afkomstig uit de verschillende regio s in Friesland. Het belang dat Friezen hechten aan de natuur verschilt niet naar regio. Wel is een klein verschil waarneembaar tussen Friezen uit het zuidwesten en zuidoosten enerzijds en Friezen uit het noorden van de provincie anderzijds. Onderstaande tabel laat zien dat Friezen uit het noorden van de provincie gemiddeld minder tijd in de natuur zeggen door te brengen dan Friezen uit andere delen van de provincie. Noord Zuidwest Zuidoost 6,22 6,58 6,57 Het consumentenpanel van vraaghetdevries.nl kent een zogenoemd schaduwpanel met daarin 89 panelleden uit andere provincies in het noorden van Nederland. Voor de vragen met betrekking tot belang, betrokkenheid, doorbrengen van tijd in de natuur én het waarderen van de natuur als toegevoegde waarde voor de eigen leefomgeving is getoetst in hoeverre de antwoorden van de Friezen afwijken van de antwoorden van de panelleden uit andere provincies in het noorden van Nederland. Hieruit blijkt dat Friezen vaker dan panelleden uit andere provincies aangeven betrokken te zijn bij de natuur. Ook geven de inwoners van Friesland vaker dan inwoners van de andere provincies aan gebruik te maken van de natuur. Daar staat tegenover dat inwoners van andere provincies weer meer dan Friezen van mening zijn dat de natuur van toegevoegde waarde is voor de eigen leefomgeving. Friezen Niet-Friezen Betrokkenheid bij natuur 6,54 5,20 Gebruik van natuur 6,36 5,75 Natuur als toegevoegde waarde 7,54 8,00 Bij bovenstaande tabel moet opgemerkt worden dat de 89 panelleden afkomstig uit noordelijke provincies van Nederland anders dan Friesland niet representatief zijn voor inwoners van provincies in het noorden anders dan Friesland. Zoals eerder beschreven zijn de Friese deelnemers aan het panel wél representatief voor de provincie. Investeringen die Friezen al dan niet willen maken voor behoud van de titel mooiste provincie van Nederland, weidevogelgebieden en de verduurzaming van de garnalensector verschillen niet tussen Friezen uit verschillende regio s van de provincie. Ook in voorkeuren voor een van beide opties bij de keuzecombinaties verschillen de Friezen niet. De enige uitzondering hierop wordt gevormd door de keuze tussen het stimuleren van de weidevogelstand en het stimuleren van bedrijven om zich in Friesland te vestigen. Friezen uit het noorden en zuidoosten (respectievelijk 38,5% en 41,7%) geven veel vaker dan Friezen uit het zuidwesten (31,7%) aan dat de weidevogelstand gestimuleerd moet worden. Ook verschilt in een enkel geval het aantal Friezen dat prioriteit geeft aan provinciale beleidsonderwerpen naar regio. In de tabel op de volgende pagina is weergegeven bij welke onderwerpen op de provinciale agenda de Friezen van mening verschillen naar regio. 1 Regio noord = Achtkarspelen, Ameland, het Bildt, Boarnsterhim, Dantumadiel, Dongeradeel, Ferwerderadiel, Franekeradeel, Harlingen Kollumerland c.a., Leeuwarden, Leeuwarderadeel, Littenseradiel, Menaldumadeel, Schiermonnikoog, Terschelling, Tytsjerksteradiel en Vlieland Regio zuidwest = Gaasterlân-Sleat, Lemsterlân en Súdwest-Fryslân Regio zuidoost = Heerenveen, Ooststellingwerf, Opsterland, Skarsterlan, Smallingerland, Weststellingwerf

15 Noord Zuidwest Zuidoost IJsstadion Thialf 31,6% 32,1% 44,4% Nationale parken 20,3% 13,4% 25,1% Nieuwe natuurgebieden 10,0% 15,6% 13,3% Bovenstaande tabel laat zien dat Friezen uit het zuidoosten van de provincie het ijsstadion Thialf veel meer dan andere Friezen een belangrijk onderwerp op de provinciale agenda vinden. Dit kan verklaard worden door het feit dat dit ijsstadion gevestigd zal moeten worden in Heerenveen en in de gehanteerde regio-indeling valt Heerenveen binnen de regio zuidoost. Friezen uit het zuidwesten van de provincie vinden veel minder vaak dan andere Friezen dat Nationale parken binnen het provinciale beleid prioriteit moet krijgen. Deze Friezen uit het zuidwesten vinden daarentegen juist veel vaker dan andere Friezen dat de prioriteit moet uitgaan naar nieuwe natuurgebieden. Zoals eerder in deze rapportage al naar voren gekomen, is de Friezen ook gevraagd naar beleidsonderwerpen die zij niet belangrijk vinden. Friezen uit het zuidwesten van de provincie geven veel vaker dan andere Friezen aan dat zij het beheer van natuurgebieden niet belangrijk vinden; 7,6% van de Friezen uit het zuidwesten noemt dit onderwerp als onbelangrijk terwijl ditzelfde percentage voor Friezen uit het noorden en zuidoosten op respectievelijk 2,6% en 2,2% ligt

16 RESULTATEN VERSCHIL NAAR OPLEIDINGSNIVEAU 2 Antwoorden op sommige vragen verschillen eveneens naar opleidingsniveau van de Friezen. Zo geldt bijvoorbeeld dat hoe hoger opgeleid de Fries, hoe meer hij vindt dat de natuur van toegevoegde waarde is voor de kwaliteit van de eigen leefomgeving. Laag Midden Hoog 7,47 7,51 7,70 Eveneens geldt dat hoe hoger het opleidingsniveau van de Fries is, hoe groter de kans dat hij van mening is dat de provincie geld moet investeren in de Friese natuur om daarmee wellicht de titel mooiste provincie van Nederland te behouden. Laag Midden Hoog Ja, investeren 81,4% 82,2% 84,4% Nee, niet investeren 18,6% 17,8% 15,6% Daarnaast geldt voor drie keuzecombinaties dat de prioritering verschilt naar opleidingsniveau van de Fries. Zo geldt voor de keuzecombinatie ijsstadion Thialf VS aanleg nieuwe natuurgebieden dat Friezen met een middelhoog opleidingsniveau vaker van mening zijn dat geïnvesteerd moet worden in ijsstadion Thialf (56,1%) dan Friezen met een laag of hoog opleidingsniveau (respectievelijk 38,3% en 42,4%). Voor de keuzecombinatie stimuleren van de weidevogelstand VS stimuleren van bedrijven om zich in Friesland te vestigen geldt dat hoe hoger het opleidingsniveau van de Fries, hoe kleiner de kans dat hij van mening zal zijn dat geïnvesteerd moet worden in het stimuleren van de weidevogelstand. Van de hoger opgeleiden geeft 31% prioriteit aan het stimuleren van deze weidevogelstand, tegenover 38,7% van de middelhoog opgeleiden en 42,6% van de lager opgeleiden. Tot slot geldt ook nog voor de keuzecombinatie bibliotheken VS bewaken/beheren boswachterijen dat een verschil naar opleidingsniveau waarneembaar is. Met name hoog opgeleiden geven relatief vaak aan prioriteit te geven aan bibliotheken; 58% van de hoger opgeleiden geeft hier de prioriteit aan tegenover 53,2% van de middelhoog opgeleiden en 51,2% van de laag opgeleide Friezen. Ook de keuze voor belangrijke beleidsonderwerpen verschilt naar opleidingsniveau van de Fries. Het algemene beeld wat hierbij naar voren komt is dat lager opgeleiden vaker prioriteit geven aan natuuren landschapsbeheer dan hoger opgeleide Friezen. De hoger opgeleide Friezen geven relatief vaak aan dat de prioriteit van de provinciale agenda dient te liggen bij het stimuleren van bedrijven om zich in Friesland te vestigen en bij bevolkingskrimp. In de tabel op de volgende pagina zijn alle verschillen naar opleidingsniveau met betrekking tot belangrijke beleidsonderwerpen weergegeven. 2 Laag = Basisonderwijs, Vmbo/Lbo/Mavo/Huishoudschool/LTS Midden = Havo/Mulo/Vwo/Gymnasium, Middelbaar beroepsonderwijs Hoog = Hoger beroepsonderwijs / wetenschappelijk onderwijs

17 Laag Midden Hoog Nieuwe natuurgebieden 15,3% 10,5% 10,8% Stimuleren bedrijven in Friesland te vestigen 27,7% 33,4% 40,5% Bevolkingskrimp 8,6% 10,9% 17,7% Bijzondere bloemen en planten 8,1% 4,9% 3,8% Topsportevenementen 14,3% 20,1% 13,3% Consumentenorganisaties 2,0% 4,8% 2,8% De Friezen is gevraagd van welk provinciaal beleidsonderwerp zij vinden dat deze de hoogste prioriteit moet krijgen. Ook het antwoord hierop verschilt naar opleidingsniveau van de Fries. In bijlage vijf is de volledige tabel met resultaten opgenomen. Ook in deze tabel komt naar voren dat lager opgeleiden vaker dan hoger opgeleiden de prioriteit bij de natuur leggen terwijl de hoog opgeleiden juist (veel) vaker dan lager opgeleide Friezen de prioriteit leggen bij het stimuleren van bedrijven om zich in Friesland te vestigen. Afgaande op bovenstaande resultaten is het niet verwonderlijk dat ook een verschil bestaat in de keuze voor minst belangrijke onderwerpen op de provinciale agenda. Dit geldt voor de onderwerpen stimuleren van bedrijven om zich in Friesland te vestigen en consumentenorganisaties. Onderstaande tabel laat zien dat lager opgeleiden veel vaker dan hoger opgeleiden van mening zijn dat geen prioriteit gemaakt moet worden van het stimuleren van bedrijven om zich in Friesland te vestigen. Hoger opgeleiden vinden veel vaker dan lager opgeleiden dat geen prioriteit gegeven moet worden aan consumentenorganisaties. Laag Midden Hoog Stimuleren bedrijven in Friesland te vestigen 12,3% 8,1% 7,9% Consumentenorganisaties 23,0% 21,9% 32,9%

18 CONCLUSIES Als Friezen aan de natuur in Friesland denken, dan denken zij vooral aan fysieke elementen als meren, weilanden en bos. Friezen vinden dat de natuur in de eigen provincie zich met name onderscheidt ten opzichte van andere provincies dankzij de meren, de rust en de ruimte in de provincie. Dit zijn dan ook de aspecten van de natuur die het meest door de Friezen gewaardeerd worden. Over het algemeen vinden Friezen natuur belangrijk en waarderen zij het belang van de natuur met een 7,9 op een schaal van 1 tot en met 10. De betrokkenheid van Friezen bij de natuur is met een gemiddeld cijfer 6,6 minder groot dan het belang. De natuur wordt door Friezen van (grote) toegevoegde waarde gezien voor de eigen leefomgeving. Daarnaast geeft ruim een kwart van de Friezen aan lid of donateur te zijn van een natuurorganisatie of vereniging en bijna een op de tien Friezen zegt vrijwilligerswerk uit te voeren voor of in de natuur. Vrouwen hechten vaker dan mannen belang aan de natuur. Vrouwen voelen zichzelf eveneens vaker betrokken bij de natuur en zeggen ook meer tijd door te brengen in de natuur dan mannen. Daarnaast valt op dat ouderen meer waarde hechten aan de natuur, meer betrokken zijn bij de natuur, meer tijd doorbrengen in de natuur en de natuur vaker van toegevoegde waarde vinden voor de eigen leefomgeving dan jongeren. Jongeren geven dan ook minder vaak dan ouderen aan vrijwilliger voor de natuur te zijn en/of een lidmaatschap bij een natuurorganisatie te hebben afgesloten. Tot slot geldt dat bij toename van het opleidingsniveau van Friezen de natuur steeds meer van toegevoegde waarde voor de leefomgeving gevonden wordt. Twee derde van de Friezen is van mening dat de provincie geld moet investeren in de natuur van Friesland om de titel mooiste provincie van Nederland te behouden. Bijna de helft van de Friezen vindt daarnaast dat de provincie geld moet vrijmaken voor het inrichten van grote weidevogelgebieden. Mannen vinden vaker dan vrouwen dat de provincie hier geld voor moet reserveren. Jongeren vinden minder vaak dan ouderen dat de provincie moet investeren in grote weidevogelgebieden. Ondanks de grote betrokkenheid staat natuur niet bovenaan de lijst van belangrijkste provinciale beleidsonderwerpen van Friezen. De belangrijkste prioriteit van de provincie moet volgens de Friezen het stimuleren van de bedrijvigheid in de provincie zijn. Deze prioriteit leeft meer naarmate het opleidingsniveau van Friezen hoger is, hoewel eerder bleek dat hoger opgeleiden de natuur ook juist vaker als toegevoegde waarde van de eigen leefomgeving zien dan lager opgeleide Friezen. De tweede prioriteit zou volgens Friezen wel moeten liggen bij het behouden van de rust en de ruimte in de provincie, waarbij vrouwen hier vaker een hoge prioriteit aan toekennen dan mannen. Ook het beheer van natuurgebieden wordt door Friezen als een belangrijk provinciaalbeleidsonderwerp gezien

19 Bijlage 1. Vragenlijst 1. Als u denkt aan de natuur in Friesland, welk woord komt dan als eerste in u op? 2. Op welk punt vindt u dat de natuur in Friesland zich onderscheidt ten opzichte van andere provincies? 3. Kunt u één of twee punten noemen die u zelf waardeert aan de natuur in Friesland? 4. In hoeverre vindt u natuur in het algemeen belangrijk? (Op een schaal van 1 t/m 10, waarbij 1 = helemaal niet belangrijk en 10 = heel erg belangrijk.) 5. In hoeverre voelt u zich betrokken bij de natuur in Friesland? (Op een schaal van 1 t/m 10, waarbij 1 = helemaal niet betrokken en 10 = heel erg betrokken.) 6. Voert u wel (eens) vrijwilligerswerk uit in of voor de natuur? 0 Ja 0 Nee 7. Bent u lid of donateur van een natuurorganisatie en/of vereniging? 0 Ja 0 Nee 8. In hoeverre maakt u in uw vrije tijd gebruik van (of bezoekt u) de natuur in Friesland? (Op een schaal van 1 t/m 10, waarbij 1 = helemaal geen gebruik en 10 = heel vaak gebruik.) 9. In hoeverre vindt u natuur van toegevoegde waarde voor de kwaliteit van uw eigen leefomgeving? (Op een schaal van 1 t/m 10, waarbij 1 = helemaal niet van toegevoegde waarde en 10 = zeer grote toegevoegde waarde.) 10. De Vereniging Nederlands Cultuurlandschap heeft de provincie Friesland in 2010 uitgeroepen tot de mooiste provincie van Nederland. Vindt u dat de provincie Friesland moet investeren in het Friese landschap zodat Friesland de mooiste provincie van Nederland blijft? 0 Ja, de provincie moet hier een deel van de rijksbijdrage aan besteden 0 Ja, de provincie moet hier een deel van de rijksbijdrage aan besteden én hier nog eigen geld in investeren 0 Nee, de provincie moet geen geld in het Friese landschap investeren 0 Weet ik niet/geen mening 11. Wetenschappers hebben aangegeven dat voor het behouden van de Friese weidevogels een aantal echt grote weidevogelgebieden ingericht moeten worden. Vindt u dat de provincie geld moet vrijmaken voor dergelijke weidevogelgebieden? 0 Ja 0 Nee 0 Weet ik niet/geen mening

20 12. Om de garnalensector te verduurzamen is geld nodig. Vindt u dat de provincie hier Waddenfondsgeld voor moet inzetten of niet? 0 Ja, daar moet Waddenfondsgeld voor gebruikt worden 0 Nee, daar moeten andere (provinciale en/of rijks-)gelden voor gebruikt worden 0 Nee, de provincie moet niet investeren in de verduurzaming van de garnalensector 0 Weet ik niet/geen mening De provincie Friesland moet keuzes maken in haar beleid; waarin moet wel of juist niet geïnvesteerd worden? Kunt u van de onderstaande acht keuzecombinaties voor iedere combinatie aangeven waaraan u denkt dat de provincie voorrang moet verlenen? Moet de provincie dus bijvoorbeeld meer geld uitgeven aan het ijsstadion Thialf of aan de aanleg van nieuwe natuurgebied(en). a) 0 IJsstadion Thialf VS 0 Aanleg nieuwe natuurgebied(en) b) 0 Beeldende Kunst VS 0 Fiets- & wandelpaden voorzien van bankjes in de natuur c) 0 Stimuleren van de weidevogelstand VS 0 Stimuleren van bedrijven om zich in Friesland te vestigen d) 0 Bereikbaar houden dorpen mbv het OV VS 0 Beheer van bestaande natuurgebieden e) 0 Onderhoud provinciale wegen VS 0 Ontwikkeling nationale parken in Friesland f) 0 Bibliotheken VS 0 Bewaken/beheren boswachterijen g) 0 Friesland als culturele hoofdstad in 2018 VS 0 Beschermen van bijzondere bomen en planten h) 0 Ruimte geven aan recreatie & toerisme VS 0 Bewaken van rust en ruimte 13. Kunt u van de volgende lijst met onderwerpen van provinciaal beleid aangeven welke onderwerpen volgens u zeker aandacht verdienen van de provincie? (Maximaal 5 antwoorden mogelijk) 0 IJsstadion Thialf 0 Nieuwe natuurgebieden 0 Beeldende kunst 0 Stimuleren van sportparticipatie 0 Weidevogelstand 0 Stimuleren bedrijven om zich in Friesland te vestigen 0 Beheer van natuurgebieden 0 Bevolkingskrimp 0 Openbaar vervoer 0 Onderhoud provinciale wegen 0 Nationale parken (Alde Feanen, Drents-Friese Wold, etc.) 0 Cultuureducatie op scholen 0 Nationale landschappen (ZW-FRL en Noardlike Fryske Wâlden) 0 Bijzonder bloemen en planten 0 Bibliotheken 0 Topsportevenementen 0 Biodiversiteit 0 Consumentenorganisaties 0 Rust & Ruimte 0 Toerisme & Recreatie 14. En welke van de door u genoemde onderwerpen vindt u het meest belangrijk?( Slechts 1 antwoord mogelijk)student: Op internet worden alleen die antwoorden die door de respondent bij vraag 30 genoemd zijn weergegeven. 0 IJsstadion Thialf 0 Nieuwe natuurgebieden 0 Beeldende kunst 0 Stimuleren van sportparticipatie 0 Weidevogelstand 0 Stimuleren bedrijven om zich in Friesland te vestigen 0 Beheer van natuurgebieden 0 Bevolkingskrimp 0 Openbaar vervoer 0 Onderhoud provinciale wegen 0 Nationale parken (Alde Feanen, Drents-Friese Wold, etc.) 0 Cultuureducatie op scholen 0 Nationale landschappen (ZW-FRL en Noardlike Fryske Wâlden) 0 Bijzonder bloemen en planten 0 Bibliotheken 0 Topsportevenementen 0 Biodiversiteit 0 Consumentenorganisaties 0 Rust & Ruimte 0 Toerisme & Recreatie 15. Kunt u tot slot nog aangeven welke onderwerpen van provinciaal beleid volgens u de minste aandacht verdienen van de provincie? (Maximaal 5 antwoorden mogelijk) 0 IJsstadion Thialf 0 Nieuwe natuurgebieden 0 Beeldende kunst 0 Stimuleren van sportparticipatie 0 Weidevogelstand 0 Stimuleren bedrijven om zich in Friesland te vestigen 0 Beheer van natuurgebieden 0 Bevolkingskrimp 0 Openbaar vervoer 0 Onderhoud provinciale wegen 0 Nationale parken (Alde Feanen, Drents-Friese Wold, etc.) 0 Cultuureducatie op scholen 0 Nationale landschappen (ZW-FRL en Noardlike Fryske Wâlden) 0 Bijzonder bloemen en planten 0 Bibliotheken 0 Topsportevenementen 0 Biodiversiteit 0 Consumentenorganisaties 0 Rust & Ruimte 0 Toerisme & Recreatie

21 16. En welke van deze onderwerpen vindt u echt het minst belangrijk? ( Slechts 1 antwoord mogelijk) Student: Op internet worden alleen die antwoorden die door de respondent bij vraag 30 genoemd zijn weergegeven. 0 IJsstadion Thialf 0 Nieuwe natuurgebieden 0 Beeldende kunst 0 Stimuleren van sportparticipatie 0 Weidevogelstand 0 Stimuleren bedrijven om zich in Friesland te vestigen 0 Beheer van natuurgebieden 0 Bevolkingskrimp 0 Openbaar vervoer 0 Onderhoud provinciale wegen 0 Nationale parken (Alde Feanen, Drents-Friese Wold, etc.) 0 Cultuureducatie op scholen 0 Nationale landschappen (ZW-FRL en Noardlike Fryske Wâlden) 0 Bijzonder bloemen en planten 0 Bibliotheken 0 Topsportevenementen 0 Biodiversiteit 0 Consumentenorganisaties 0 Rust & Ruimte 0 Toerisme & Recreatie Dit is het einde van de vragenlijst. Hartelijk dank voor uw medewerking

22 Bijlage 2. Overzicht keuzecombinaties naar leeftijd Optie 1 Optie 2 Weergegeven percentage = percentage met voorkeur voor optie 1 Leeftijd 18 t/m 29 Leeftijd 30 t/m 39 Leeftijd 40 t/m 49 Leeftijd 50 t/m 59 Leeftijd 60+ IJsstadion Thialf Aanleg nieuwe natuurgebieden 62,6% 48,8% 51,8% 42,5% 45,4% Stimuleren weidevogelstand Stimuleren vestiging bedrijven in Friesland 31,4% 31,1% 38,2% 43,0% 44,4% Bereikbaar houden dorpen (OV) Beheer van bestaande natuurgebieden 78,9% 65,5% 78,8% 69,6% 66,5% Bibliotheken Beheren/bewaken boswachterijen 46,9% 41,8% 51,4% 52,6% 55,0% Friesland Culturele hoofdstad 2018 Beschermen bijzondere bomen en planten 52,2% 45,5% 41,4% 36,9% 31,3% Ruimte geven aan recreatie & toerisme Bewaken van rust en ruimte 62,3% 58,5% 55,7% 48,0% 42,1%

23 Bijlage 3. Belangrijke aspecten provinciale agenda naar leeftijd Leeftijd 18 t/m 29 Leeftijd 30 t/m 39 Leeftijd 40 t/m 49 Leeftijd 50 t/m 59 Leeftijd 60+ Weidevogelstand 10,4% 15,9% 19,1% 26,5% 26,7% Beheer van natuurgebieden 24,2% 37,8% 38,0% 51,3% 47,3% Openbaar vervoer 60,7% 42,1% 58,3% 50,2% 50,6% Nationale parken (Alde Feanen, Drents-Friese Wold, etc.) 12,9% 24,4% 20,9% 22,5% 22,6% Nationale landschappen (ZW-FRL en Noardlike Fryske Walden) 9,7% 11,0% 12,0% 14,7% 17,9% Bibliotheken 8,5% 15,2% 17,8% 21,2% 25,8% Rust & ruimte 32,1% 32,7% 40,5% 45,0% 42,9% Stimuleren van sportparticipatie 26,1% 13,4% 19,3% 12,4% 10,4% Topsportevenementen 30,2% 18,3% 14,2% 11,1% 10,0% Toerisme & recreatie 44,3% 48,2% 41,1% 36,3% 28,9%

24 Bijlage 4. Onbelangrijke aspecten provinciale agenda naar leeftijd Leeftijd 18 t/m 29 Leeftijd 30 t/m 39 Leeftijd 40 t/m 49 Leeftijd 50 t/m 59 Leeftijd 60+ Weidevogelstand 23,3% 16,5% 13,2% 11,7% 11,3% Openbaar vervoer 3,8% 6,1% 3,4% 5,2% 7,9% Bibliotheken 27,4% 24,4% 19,4% 18,6% 15,8% Rust & ruimte 9,1% 4,9% 4,6% 5,9% 3,3% Stimuleren van sportparticipatie 8,5% 12,2% 15,0% 16,0% 20,8% Stimuleren vestiging bedrijven in Friesland 7,5% 5,5% 7,1% 11,8% 13,3% Cultuureducatie op scholen 19,8% 17,7% 16,6% 18,3% 11,3% Topsportevenementen 12,3% 19,5% 17,5% 24,8% 30,0% Consumentenorganisaties 17,9% 23,8% 24,2% 27,8% 30,4% Toerisme & recreatie 4,1% 5,5% 7,1% 8,2% 8,3%

25 Bijlage 5. Belangrijkste aspect provinciale agenda naar opleidingsniveau Laag Midden Hoog IJsstadion Thialf 7,6% 8,7% 7,3% Beeldende kunst 0,7% 0,6% 1,3% Weidevogelstand 3,4% 2,5% 1,6% Beheer van natuurgebieden 15,0% 10,8% 10,4% Openbaar vervoer 13,5% 12,0% 9,5% Nationale parken (Alde Feanen, Drents-Friese Wold, etc.) 2,7% 2,1% 4,1% Nationale landschappen (ZW-FRL en Noardlike Fryske Wâlden) 1,5% 1,9% 1,3% Bibliotheken 1,7% 1,1% 2,2% Biodiversiteit 0,7% 0,6% 0,9% Rust & Ruimte 17,2% 12,2% 12,3% Nieuwe natuurgebieden 1,7% 1,3% 2,2% Stimuleren van sportparticipatie 0,7% 3,3% 3,5% Stimuleren bedrijven om zich in Friesland te vestigen 12,8% 16,2% 25,6% Bevolkingskrimp 2,2% 3,2% 4,1% Onderhoud provinciale wegen 7,4% 8,1% 3,2% Cultuureducatie op scholen 0,5% 2,2% 2,8% Bijzondere bloemen en planten 1,0% 0,3% 0,3% Topsportevenementen 2,5% 3,5% 0,9% Consumentenorganisaties 0,3% Toerisme & Recreatie 7,1% 9,4% 6,3%

26 KENNISCENTRUM ECONOMIE EN MANAGEMENT Friese Milieu Federatie Belang van landschap & natuur in Fryslân april 2012 NHL Hogeschool Postbus CB Leeuwarden Telefoon:

Kengetallen gemeenten Friesland

Kengetallen gemeenten Friesland Kengetallen gemeenten Friesland 2012 Afdeling Onderzoek Maart 2013 Bron: User Kengetallen Friese gemeenten 2012. Provincie Fryslân (647.214* inwoners op 1-1-2012) 1) 2012: 2998 cliënten; dit is 4,63 sonen

Nadere informatie

1 Algemene Gezondheid

1 Algemene Gezondheid 1 Algemene Gezondheid Gezondheid in Friesland In de uitwerking van het thema algemene wordt inzicht gegeven in de manier waarop de Friese bevolking van 19 jaar en ouder haar beoordeelt. Ook wordt kwaliteit

Nadere informatie

Ontwikkeling banen in %

Ontwikkeling banen in % Het betreft de eerste uitkomsten van het werkgelegenheidsonderzoek 2016. Het Friese werkgelegenheidsregister maakt onderdeel uit van de stichting LISA. LISA vertegenwoordigt 20 regionale registers die

Nadere informatie

Figuur 1. Redenen van jongeren om zich thuis of in de woonomgeving bang of angstig te voelen (GGD Fryslân GO Jeugd 2004).

Figuur 1. Redenen van jongeren om zich thuis of in de woonomgeving bang of angstig te voelen (GGD Fryslân GO Jeugd 2004). 2. Veiligheidsgevoelens 2.1 Veiligheid thuis of in de woonomgeving Driekwart van de jongeren van 13 tot en met 18 jaar voelt zich thuis of in de woonomgeving nooit bang of angstig. Van de jongens voelt

Nadere informatie

Opvoedingsproblemen. leeftijd ouders leeftijd ouders leeftijd ouders middelbaar onderwijs. hoger onderw ijs.

Opvoedingsproblemen. leeftijd ouders leeftijd ouders leeftijd ouders middelbaar onderwijs. hoger onderw ijs. 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 In deze uitwerking van het thema opvoedingsondersteuning wordt inzicht gegeven in de vragen en/of problemen die Friese ouders/verzorgers ervaren bij het opvoeden van kinderen

Nadere informatie

GO Jeugd 2008 Seksualiteit

GO Jeugd 2008 Seksualiteit GO Jeugd 2008 Seksualiteit Samenvatting seksualiteit Uit de gegevens van GO Jeugd 2008 van GGD Fryslân blijkt dat 22% van de Friese 12 t/m 18 jongeren wel eens geslachtsgemeenschap heeft gehad. De helft

Nadere informatie

Bevolking: gemeentelijke indeling in regio s. Regio s

Bevolking: gemeentelijke indeling in regio s. Regio s Bevolking: gemeentelijke indeling in regio s Regio s Bevolking per 1 januari 2013 Gemeente inwoners Gemeente inwoners Aa en Hunze 25.541 Loppersum 10.292 Achtkarspelen 28.110 Marum 10.382 Ameland 3.525

Nadere informatie

Bevolking: gemeentelijke indeling in regio's

Bevolking: gemeentelijke indeling in regio's Bevolking: gemeentelijke indeling in regio's Bevolking per 1 januari 2015 Gemeente inwoners Gemeente inwoners Aa en Hunze 25.203 Marum 10.311 Achtkarspelen 27.983 Menaldumadeel 13.612 Ameland 3.590 Menterwolde

Nadere informatie

GO Jeugd 2008 Alcohol

GO Jeugd 2008 Alcohol GO Jeugd 2008 Alcohol Samenvatting alcohol Uit de gegevens van GO Jeugd 2008 van GGD Fryslân blijkt dat 63% van de Friese 12 t/m 18 jarigen wel eens alcohol heeft, 51% nog in de vier voorafgaand aan het

Nadere informatie

Broodmaaltijd. 0-3 dagen per week. 4-5 dagen per week. 6-7 dagen per week. kinderen Groep 7 schooljaar 2003-2004 jongeren GO Jeugd 2004

Broodmaaltijd. 0-3 dagen per week. 4-5 dagen per week. 6-7 dagen per week. kinderen Groep 7 schooljaar 2003-2004 jongeren GO Jeugd 2004 3. Voeding Een gezonde voeding is een van de uitgangspunten voor het goed functioneren van het lichaam. In dit gezondheidsprofiel wordt op een aantal aspecten van voeding ingegaan. Hoewel dit geen totaalbeeld

Nadere informatie

Subsidieregeling Iepen Mienskipsfûns Fryslân

Subsidieregeling Iepen Mienskipsfûns Fryslân 19-02-2015 Subsidieregeling Iepen Mienskipsfûns Fryslân Paragraaf 1 Kleine maatschappelijke initiatieven Artikel 1.1 Subsidiabele activiteiten Gedeputeerde Staten kunnen ter bevordering van de leefbaarheid

Nadere informatie

N O O R W E G E N DENEMARKEN L I T O U W E N K O N I N G K R IJ K O O S T E N R IJ K

N O O R W E G E N DENEMARKEN L I T O U W E N K O N I N G K R IJ K O O S T E N R IJ K J S L A N D F I N L A N D Z W E D E N N O O R W E G E N Oslo Helsinki Stockholm Tallinn E S T L A N D V E R E N I G D Dublin L A N D DENEMARKEN Kopenhagen Riga L E T L A N D L I T O U W E N K O N I N G

Nadere informatie

fluchskrift Vergrijzing in Fryslân neemt toe Aantal senioren sterk gestegen Aantal 65-plussers in Fryslân, /2012

fluchskrift Vergrijzing in Fryslân neemt toe  Aantal senioren sterk gestegen Aantal 65-plussers in Fryslân, /2012 Vergrijzing in Fryslân fluchskrift Vergrijzing in Fryslân neemt toe In Fryslân wonen op 1 januari 2011 647.282 inwoners. De Friese bevolking groeit nog jaarlijks. Sinds 2000 is het aantal inwoners toegenomen

Nadere informatie

Er zijn geen noemenswaardige verschillen tussen het voorkomen van risicosituaties tussen jongens en meisjes.

Er zijn geen noemenswaardige verschillen tussen het voorkomen van risicosituaties tussen jongens en meisjes. 1. 0 4 jarigen Sinds 1 januari 2004 gebruiken Thuiszorg Het Friese Land, Thuiszorg De Friese Wouden en Thuiszorg Zuidwest Friesland een nieuw risicoregistratiesysteem. Doel van deze risicoregistratie is

Nadere informatie

Friese Natuur Enquête Wat is de mening van de Friese bevolking over de natuur in Fryslân en haar toekomst?

Friese Natuur Enquête Wat is de mening van de Friese bevolking over de natuur in Fryslân en haar toekomst? Friese Natuur Enquête 2017 Wat is de mening van de Friese bevolking over de natuur in Fryslân en haar toekomst? Aanleiding Vele Friezen genieten van en zetten zich in voor de natuur en het landschap in

Nadere informatie

GO Jeugd 2008 Mishandeling

GO Jeugd 2008 Mishandeling GO Jeugd 2008 Mishandeling Samenvatting mishandeling Uit de gegevens van GO Jeugd 2008 van GGD Fryslân blijkt dat 7% van de 12 t/m 18 jarigen in Fryslân geestelijk wordt mishandeld. Ook wordt 4% lichamelijk

Nadere informatie

Tabellenboek. GO Jeugd 2012

Tabellenboek. GO Jeugd 2012 Tabellenboek GO Jeugd 2012 Tabellenboek GO Jeugd 2012 Leeswijzer... 5 Respons per gemeente...6 Ervaren gezondheid...7 Belemmering door ziekte/aandoening...8 Indicatieve score psychosociale problematiek...9

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Friesland, april 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Friesland, april 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Friesland, april 2016 Daling WW en meer vacatures in Friesland In april nam de WW in Friesland af tot ruim 20.500 uitkeringen. In vrijwel alle sectoren van de Friese economie daalde

Nadere informatie

koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER

koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER Oktober 2012 2 Opdrachtnemer: Opdrachtgever: Team Financieel Advies, Onderzoek & Statistiek Camiel De Bruijn Ard Costongs Economie

Nadere informatie

Regionale Maandcijfers Arbeidsmarktinformatie Friesland

Regionale Maandcijfers Arbeidsmarktinformatie Friesland Regionale Maandcijfers Arbeidsmarktinformatie Friesland Tabel 1: Stand WW-uitkeringen Stand WW mutatie tov vorige mnd mutatie tov vorig jaar Sep 2017 % aantal % aantal % Nederland 350.810 3,9% -11.322-3,1%

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Friesland, januari 2017

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Friesland, januari 2017 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Friesland, januari 2017 Meer kansen op de arbeidsmarkt in Friesland In januari 2017 ligt het aantal WW-uitkeringen in Friesland 12,5% lager dan het jaar daarvoor. De verbeterde

Nadere informatie

Psychosociale gezondheid en gedrag

Psychosociale gezondheid en gedrag Psychosociale gezondheid en gedrag 1. Criminaliteit 1.1 Criminaliteit onder Friese jongeren De meest genoemde vorm van criminaliteit waar Friese jongeren van 13 tot en met 18 jaar zich in 2004 schuldig

Nadere informatie

Vitaliteit. Samen. Lokaal. Integraal. Versterken. Verbinden Vitale regio Fryslân. Bestuurscommissie. 8 december 2016

Vitaliteit. Samen. Lokaal. Integraal. Versterken. Verbinden Vitale regio Fryslân. Bestuurscommissie. 8 december 2016 Vitale regio Fryslân Bestuurscommissie GZH december 201 Samen Verrijken Versterken Vitaliteit Verbinden Integraal Vergroten Lokaal Focus op preventie, gericht op vitaliteit 2-2-201 1 Vitale Regio Fryslân

Nadere informatie

2. Overgewicht. allochtone kinderen. autochtone kinderen. eenouder ouder+stiefouder. beide ouders. % kinderen met overgewicht. laag.

2. Overgewicht. allochtone kinderen. autochtone kinderen. eenouder ouder+stiefouder. beide ouders. % kinderen met overgewicht. laag. 2. Overgewicht De gevolgen van overgewicht op de kinderleeftijd zijn uiteenlopend van psychosociale problemen, zoals gepest worden, negatief zelfbeeld en depressiviteit, tot lichamelijke problemen zoals

Nadere informatie

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Projectnummer: 10203 In opdracht van: Dienst Infrastructuur, Verkeer en Vervoer drs. Merijn Heijnen dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL

Nadere informatie

Gezondheidsbeleid 2013. Onderzoek onder gemeentepanel Venlo

Gezondheidsbeleid 2013. Onderzoek onder gemeentepanel Venlo Gezondheidsbeleid 2013 Onderzoek onder gemeentepanel Venlo Afdeling Bedrijfsvoering Team informatievoorziening Onderzoek en Statistiek Venlo, mei 2013 2 Samenvatting Inleiding In mei 2011 is de landelijke

Nadere informatie

Alleen als het echt niet anders kan

Alleen als het echt niet anders kan Alleen als het echt niet anders kan De meeste Nederlandse ouders zijn prima in staat om hun kinderen voldoende veiligheid te bieden. Bij ongeveer 1 procent van de Nederlandse kinderen komt de veiligheid

Nadere informatie

Gezondheid in Friesland

Gezondheid in Friesland 4 Leefstijl In de uitwerking van het thema leefstijl wordt inzicht gegeven in hoeverre de Friese bevolking aan lichaamsbeweging doet, hoeveel alcoholhoudende dranken men drinkt, rookt en drugs gebruikt

Nadere informatie

Lichamelijke activiteit

Lichamelijke activiteit Lichamelijke activiteit Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Voldoende lichaamsbeweging heeft een positief effect op de gezondheid. Mensen die veel bewegen,

Nadere informatie

Juryrapport Fairtrade Provincie Friesland

Juryrapport Fairtrade Provincie Friesland Datum: 4 oktober 2016 Juryrapport Fairtrade Provincie Friesland De jury van Fairtrade Gemeente heeft de aanvraag van de provincie Friesland voor de titel Fairtrade Provincie positief beoordeeld. De jury

Nadere informatie

Fries burgerpanel Fryslân inzicht

Fries burgerpanel Fryslân inzicht Fries burgerpanel Fryslân inzicht Wij gaan er van uit dat we zo lang mogelijk in onze eigen woonomgeving kunnen blijven. Fries burgerpanel over voorzieningen in Fryslân september 2015 Wij gaan er van uit

Nadere informatie

Lokale kwaliteit Maart/april 2015

Lokale kwaliteit Maart/april 2015 Resultaten peiling Panel Lokale kwaliteit Maart/april 2015 Van 24 maart tot en met 6 april kon het Panel een peiling invullen over de kwaliteit van hun leefomgeving. Ruim 1.750 van de ongeveer 6.500 uitgenodigde

Nadere informatie

N O O R W E G E N. Oslo DENEMARKEN. Kopenhagen L I T O U W E N K O N I N G K R IJ K. Berlijn. LUXEMBURG Luxemburg Praag. Wenen O O S T E N R IJ K

N O O R W E G E N. Oslo DENEMARKEN. Kopenhagen L I T O U W E N K O N I N G K R IJ K. Berlijn. LUXEMBURG Luxemburg Praag. Wenen O O S T E N R IJ K Barentsze J S L A N D che Oceaan Witte Z F I N L A N D Z W E D E N N O O R W E G E N Oslo Helsinki Stockholm Tallinn Oostzee E S T L A N D V E R E N I G D Dublin L A N D Noordzee DENEMARKEN Kopenhagen

Nadere informatie

Perceelbeschrijving 1 Gespecialiseerde ambulante hulp

Perceelbeschrijving 1 Gespecialiseerde ambulante hulp Perceelbeschrijving 1 Gespecialiseerde ambulante hulp Samenwerkende gemeenten Friesland Achtkarspelen Ameland het Bildt Dantumadiel Dongeradeel Ferwerderadiel Franekeradeel De Friese Meren Harlingen Heerenveen

Nadere informatie

Register van gemeenschappelijke regelingen als bedoeld in artikel 27 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr)

Register van gemeenschappelijke regelingen als bedoeld in artikel 27 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) Register van gemeenschappelijke regelingen als bedoeld in artikel 27 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) In dit register houdt het college van burgemeester en wethouders bij aan welke regelingen

Nadere informatie

Perceelbeschrijving 4 Crisishulp en opvang

Perceelbeschrijving 4 Crisishulp en opvang Perceelbeschrijving 4 Crisishulp en opvang Samenwerkende gemeenten Friesland Achtkarspelen Ameland het Bildt Dantumadiel Dongeradeel Ferwerderadiel Franekeradeel De Friese Meren Harlingen Heerenveen Kollumerland

Nadere informatie

Gezondheid in Friesland

Gezondheid in Friesland 6 Huiselijk Geweld Begin 2006 heeft GGD Fryslân aan 7072 volwassenen en 3355 ouderen uit alle 31 gemeenten in Friesland een schriftelijke vragenlijst toegestuurd. In deze gezondheidsenquête zijn vragen

Nadere informatie

Declaratieformat GEMEENTE HARLINGEN. Gemeentelijke Groene Vink

Declaratieformat GEMEENTE HARLINGEN. Gemeentelijke Groene Vink Declaratieformat GEMEENTE HARLINGEN Gemeentelijke Groene Vink Gegevens gemeente Contactgegevens Naam gemeente Harlingen Adres Voorstraat 35 E-mailadres gemeentebestuur@harlingen.nl Telefoonnummer 140517

Nadere informatie

Drentse natu urbelevi ng

Drentse natu urbelevi ng Provinciale Staten renthe OPINIEPEILING DRENTS PANEL Drentse natu urbelevi ng Status Datum Openbaar document 1 februari 2012 voor nadere informatie: Emon Lange, tel. 0592-365943 Statengriffie Provincie

Nadere informatie

Peiling Flexibel werken in de techniek 2015

Peiling Flexibel werken in de techniek 2015 Peiling Flexibel werken in de techniek 2015 Peiling Flexibel werken in de techniek 2015 Inleiding Voor goede bedrijfsresultaten is het voor bedrijven van belang om te kunnen beschikken over voldoende goede,

Nadere informatie

Panel Fryslân over. vertrouwen in politiek en samenleving PANEL FRYSLÂN. mei Panel Fryslân is onderdeel van het Fries Sociaal Planbureau

Panel Fryslân over. vertrouwen in politiek en samenleving PANEL FRYSLÂN. mei Panel Fryslân is onderdeel van het Fries Sociaal Planbureau Panel Fryslân over vertrouwen in politiek en samenleving mei 2017 PANEL FRYSLÂN Panel Fryslân is onderdeel van het Fries Sociaal Planbureau Panel Fryslân over vertrouwen in politiek en samenleving Vertrouwen

Nadere informatie

Rapport resultaten enquête fietsgebruik in Fryslân. december 2005

Rapport resultaten enquête fietsgebruik in Fryslân. december 2005 Rapport resultaten enquête fietsgebruik in Fryslân december 2005 Voorwoord In juli ontvingen 4000 willekeurig geselecteerde huishoudens in Fryslân een enquête over fietsgebruik. Het college van Gedeputeerde

Nadere informatie

Figuur 11 Bekendheid van het energielabel (n=494) Let u bij het kopen van een woning op het energieverbruik van de woning?

Figuur 11 Bekendheid van het energielabel (n=494) Let u bij het kopen van een woning op het energieverbruik van de woning? 5 Het energielabel In het tweede kwartaal van 2008 is een aantal aanvullende vragen gesteld aan de respondenten. Deze vragen gingen over het energielabel. De resultaten van deze vragen worden in dit hoofdstuk

Nadere informatie

Declaratieformat GEMEENTE SCHIERMONNIKOOG. Gemeentelijke Groene Vink

Declaratieformat GEMEENTE SCHIERMONNIKOOG. Gemeentelijke Groene Vink Declaratieformat GEMEENTE SCHIERMONNIKOOG Gemeentelijke Groene Vink Gegevens gemeente Contactgegevens Naam gemeente Schiermonnikoog Adres Nieuwestreek 5 E-mailadres Postbus20@schiermonnikoog.nl Telefoonnummer

Nadere informatie

Figuur 1. Jongeren in Friesland en Nederland, die voldoen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (GGD Fryslân GO Jeugd 2004; CBS, 2003) 1.

Figuur 1. Jongeren in Friesland en Nederland, die voldoen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (GGD Fryslân GO Jeugd 2004; CBS, 2003) 1. 4. Lichaamsbeweging en sport Geregeld matig intensieve lichaamsbeweging heeft een gunstig effect op de gezondheid. Voorbeelden van matig intensieve beweging zijn fietsen, stevig wandelen en skaten. Ook

Nadere informatie

2 Lichamelijke Gezondheid

2 Lichamelijke Gezondheid 2 Lichamelijke Gezondheid Gezondheid in Friesland In de uitwerking van het thema lichamelijke gezondheid wordt inzicht gegeven in het voorkomen van chronische (langdurige) aandoeningen onder de Friese

Nadere informatie

Aanvraagformulier. t.a.v. afdeling Subsidiezaken Postbus 20120 8900 HM LEEUWARDEN. Tweebaksmarkt 52 8911 KZ LEEUWARDEN

Aanvraagformulier. t.a.v. afdeling Subsidiezaken Postbus 20120 8900 HM LEEUWARDEN. Tweebaksmarkt 52 8911 KZ LEEUWARDEN Aanvraagformulier Subsidieregeling Iepen Mienskipsfûns Fryslân 06 Formulier retour sturen naar: Bezoekadres: Gedeputeerde Staten van de Provincie Fryslân t.a.v. afdeling Subsidiezaken Postbus 00 8900 HM

Nadere informatie

Agrarische grondmarkt Provincie Friesland

Agrarische grondmarkt Provincie Friesland Agrarische grondmarkt Provincie Friesland Kwartaal 3 2016 Grondprijsontwikkeling in de provincie Friesland De ontwikkeling van de grondprijzen in de provincie Friesland is in onderstaande figuur 1 en tabel

Nadere informatie

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h TNS Nipo Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam t 020 5225 444 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h Rick Heldoorn & Matthijs de Gier H1630

Nadere informatie

Monitor Kek! Kultueredukaasje mei Kwaliteit Eerste meting, 2013

Monitor Kek! Kultueredukaasje mei Kwaliteit Eerste meting, 2013 Monitor Kek! Kultueredukaasje mei Kwaliteit Eerste meting, 2013 Onderzoeksafdeling Cedin Lianne Bleker Bernadet de Jager In opdracht van Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding 3 Hoofdstuk 2 Resultaten 5 2.1

Nadere informatie

Mening van het digitaal Burgerpanel Oss over: Kunst en Cultuur. Gemeente Oss. December 2013

Mening van het digitaal Burgerpanel Oss over: Kunst en Cultuur. Gemeente Oss. December 2013 Mening van het digitaal Burgerpanel Oss over: Kunst en Cultuur Gemeente Oss. December 2013 1 INLEIDING Waarom is het burgerpanel gevraagd naar haar mening over Kunst en Cultuur? De gemeente bezuinigt op

Nadere informatie

Beleidskader Kunst & Cultuur 2013-2016 Stadspanel Den Haag, ronde voorjaar 2011

Beleidskader Kunst & Cultuur 2013-2016 Stadspanel Den Haag, ronde voorjaar 2011 Rapport Signaal Uitgave Auteurs Informatie Onderzoek en Integrale Vraagstukken Nr X, Jaargang 2004 Oplage Redactieadres Internet / Intranet X exemplaren Gemeente Den Haag OCW-intranet/Organisatie Postbus

Nadere informatie

Rapport Beleidskader Kunst & Cultuur 2013-2016

Rapport Beleidskader Kunst & Cultuur 2013-2016 Rapport Beleidskader Kunst & Cultuur 2013-2016 Stadspanel Den Haag, ronde voorjaar 2011 INHOUDSOPGAVE Inleiding - 2 - Wat vindt men belangrijk aan het aanbod van kunst en cultuur in Den Haag? - 3 - Hoe

Nadere informatie

Demografische gegevens

Demografische gegevens 1. Algemeen Op 1 januari 2003 telde Fryslân 154.273 jeugdigen tussen 0 en 18 jaar; 79.241 jongens en 75.032 meisjes. Op basis van de leeftijden die een schoolperiode inluiden (of afsluiten), is een verdeling

Nadere informatie

Onderzoek Natuurbeleving

Onderzoek Natuurbeleving Onderzoek Natuurbeleving Projectleider Aha!: Ronald Peeks Onderzoekbegeleiding vanuit provincie Groningen: Wietske Veltman Juni 2013 Contactgegevens A-Kerkhof 43-a 9712 BC GRONINGEN Tel.: 050-3137176 www.ahamarktonderzoek.nl

Nadere informatie

letsel, blessure of vergiftiging middelbaar onderwijs 75 jaar en ouder lager onderwijs hoger onderwijs

letsel, blessure of vergiftiging middelbaar onderwijs 75 jaar en ouder lager onderwijs hoger onderwijs In de uitwerking van het thema ongevallen wordt inzicht gegeven in het voorkomen van een letsel, vergiftiging of blessure onder de Friese bevolking van 19 jaar en ouder. Een schriftelijke gezondheidsenquête

Nadere informatie

Belevingsonderzoek Arbeidsmigranten

Belevingsonderzoek Arbeidsmigranten Belevingsonderzoek Arbeidsmigranten Provincie, 2013 2 Belevingsonderzoek Arbeidsmigranten Inhoud Inhoud 3 Inleiding 4 Aanleiding...4 Leeswijzer...4 Conclusies 5 1. se samenleving 6 1.1 Aanwezigheid arbeidsmigranten...6

Nadere informatie

Sociale omgeving. 1. Kindermishandeling

Sociale omgeving. 1. Kindermishandeling 1. Kindermishandeling Kindermishandeling is 'elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte

Nadere informatie

O P L E G N O T I T I E

O P L E G N O T I T I E O P L E G N O T I T I E Voorstel ter behandeling in de vergadering van de Bestuurscommissie Veiligheid Datum 08 oktober 2015 Onderwerp Herberekening adviestaken omgevingsrecht Bijlage ten behoeve van agendapunt

Nadere informatie

Fries burgerpanel Fryslân inzicht

Fries burgerpanel Fryslân inzicht Fries burgerpanel Fryslân inzicht Wij gaan er van uit dat we zo lang mogelijk in onze eigen woonomgeving kunnen blijven. Wij gaan er van uit dat we zo lang mogelijk in onze eigen woonomgeving kunnen blijven.

Nadere informatie

Buurtenquête hostel Leidsche Maan

Buurtenquête hostel Leidsche Maan Buurtenquête hostel Leidsche Maan tussenmeting 2013 Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht (GG&GD) DIMENSUS beleidsonderzoek April 2013 Projectnummer 527 Inhoud Samenvatting 3 Inleiding

Nadere informatie

Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap

Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap Augustus 2015 Het meeste wetenschappelijk onderzoek wordt betaald door de overheid uit publieke middelen. De gevolgen van wetenschappelijke kennis voor de samenleving

Nadere informatie

Aan: Gedeputeerde Staten van Drenthe Postbus 122 9400 AC ASSEN

Aan: Gedeputeerde Staten van Drenthe Postbus 122 9400 AC ASSEN Aan: Gedeputeerde Staten van Drenthe Postbus 122 9400 AC ASSEN Assen, 5 november 2008 Ons kenmerk: 08.032/32000118.05 Behandeld door: drs. J. de Witt (0592) 365941 Onderwerp: aanbieding onderzoeksrapport

Nadere informatie

Kaartbijlagen. Bijlagen

Kaartbijlagen. Bijlagen Regionale bodemkwaliteitskaart Friesland projectnr. 206115.03 december 2011, revisie 01 Kaartbijlagen A. Regionale kaarten I Ontgravingskaart bovengrond (0,0 0,5 m mv.) II Ontgravingskaart ondergrond (0,5

Nadere informatie

Gedeputeerde Staten van Drenthe Postbus 122 9400 AC ASSEN

Gedeputeerde Staten van Drenthe Postbus 122 9400 AC ASSEN Aan: Gedeputeerde Staten van Drenthe Postbus 122 9400 AC ASSEN Assen, 27 februari 2007 Ons kenmerk: 07.016/32000118.02/SW/EL/HL Behandeld door: drs. E. Lange (0592) 365943 Onderwerp: aanbieding onderzoeksrapport

Nadere informatie

Boodschappenservice Binnenstad Amsterdam

Boodschappenservice Binnenstad Amsterdam Boodschappenservice Binnenstad Amsterdam Draagvlakmeting Projectnummer: 10063 In opdracht van: Ingenieursbureau Amsterdam (IBA) Rogier van der Groep Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658

Nadere informatie

Register van gemeenschappelijke regelingen als bedoeld in artikel 27 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr)

Register van gemeenschappelijke regelingen als bedoeld in artikel 27 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) Register van gemeenschappelijke regelingen als bedoeld in artikel 27 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) Toelichting Waterschappen onderling, dan wel waterschappen en provincies en/of waterschappen,

Nadere informatie

Tabel 1: Bevolking naar kenmerken en werkgelegenheid

Tabel 1: Bevolking naar kenmerken en werkgelegenheid Tabel 1: Bevolking naar kenmerken en werkgelegenheid Bevolking Bevolking 2020 Groene druk Grijze druk Potentiële beroepsbevolk ing Potentiële beroepsbevolk Arbeidspartici ing 2020 patie Beroepsbevolk ing

Nadere informatie

INWONERSPANEL MILL EN SINT HUBERT PEILING 1 2015 TOEKOMSTVISIE 2025. Gemeente Mill en Sint Hubert Juli/Augustus/September 2015

INWONERSPANEL MILL EN SINT HUBERT PEILING 1 2015 TOEKOMSTVISIE 2025. Gemeente Mill en Sint Hubert Juli/Augustus/September 2015 INWONERSPANEL MILL EN SINT HUBERT PEILING 1 2015 TOEKOMSTVISIE 2025 Gemeente Mill en Sint Hubert Juli/Augustus/September 2015 Colofon Uitgave: Research 2Evolve Tesselschadelaan 15A 1217 LG Hilversum Tel:

Nadere informatie

Consumentenonderzoek Toerisme

Consumentenonderzoek Toerisme Consumentenonderzoek Toerisme 2009 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband van de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Stenden Instituut Service Management onderdeel

Nadere informatie

Kiezersonderzoek 2017 Onderzoek naar stemgedrag van gemeentepanelleden

Kiezersonderzoek 2017 Onderzoek naar stemgedrag van gemeentepanelleden Kiezersonderzoek 2017 Onderzoek naar stemgedrag van gemeentepanelleden Bestuursstaf Advies en ondersteuning Venlo, juli 2017 Onderzoek & Statistiek 2 Samenvatting In maart 2018 vinden er in Venlo gemeenteraadsverkiezingen

Nadere informatie

Rapportage 1 e half jaar 2013

Rapportage 1 e half jaar 2013 Rapportage 1 e half jaar 2013 Aanvragen 1 e half jaar 2013 Er zijn in bovenstaande periode aanvragen gedaan voor 175 mannen en 189 vrouwen, totaal 364 aanvragen. Gemiddeld over 26 weken is dat 14 aanvragen

Nadere informatie

Gemeente Roosendaal. Cliëntervaringsonderzoek Wmo over Onderzoeksrapportage. 26 juni 2017

Gemeente Roosendaal. Cliëntervaringsonderzoek Wmo over Onderzoeksrapportage. 26 juni 2017 Gemeente Cliëntervaringsonderzoek Wmo over 2016 Onderzoeksrapportage 26 juni 2017 DATUM 26 juni 2017 Dimensus Beleidsonderzoek Wilhelminasingel 1a 4818 AA Breda info@dimensus.nl www.dimensus.nl (076) 515

Nadere informatie

Procesevaluatie Fries Jeugd en Alcoholbeleid

Procesevaluatie Fries Jeugd en Alcoholbeleid Procesevaluatie Fries Jeugd en Alcoholbeleid Eindmeting 2012 Stand van zaken omtrent de opname en inzet van maatregelen uit het minimumpakket binnen het gemeentelijk beleid 1 Inhoud Samenvatting 1. Inleiding

Nadere informatie

BURGERPANEL EEMNES PEILING BESTUURLIJKE TOEKOMST II

BURGERPANEL EEMNES PEILING BESTUURLIJKE TOEKOMST II BURGERPANEL EEMNES PEILING 3 2016 BESTUURLIJKE TOEKOMST II Gemeente Eemnes Mei 2016 Colofon Uitgave: Research 2Evolve Tesselschadelaan 15A 1217 LG Hilversum Tel: (035) 623 27 89 info@research2evolve.nl

Nadere informatie

1 INLEIDING... 2 2 ALGEMENE VRAGEN... 3

1 INLEIDING... 2 2 ALGEMENE VRAGEN... 3 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING... 2 2 ALGEMENE VRAGEN... 3 2.1 STAAT UW TURBINE IN FRYSLÂN?... 3 2.2 BENT U DE ENIGE EIGENAAR?... 3 2.3 ZO NIET, WELK AANDEEL IS UW EIGENDOM?... 4 2.4 HOEVEEL TURBINES HEEFT

Nadere informatie

fluchskrift

fluchskrift Wonen in Fryslân Afgelopen jaren minder toename woningen In 2011 bedraagt de totale woningvoorraad in Fryslân 282.689 woningen. In 2000 bestond de totale woningvoorraad nog uit 261.849 woningen. Tussen

Nadere informatie

Openbare ruimte in beeld Onderzoek naar de kwaliteit van de openbare ruimte

Openbare ruimte in beeld Onderzoek naar de kwaliteit van de openbare ruimte Openbare ruimte in beeld Onderzoek naar de kwaliteit van de openbare ruimte Gemeente Hollands Kroon Mei 2014 Colofon Uitgave : I&O Research BV Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel. (0229) 282555 www.ioresearch.nl

Nadere informatie

Fluchskrift Wurkgelegenheid

Fluchskrift Wurkgelegenheid Resultaten Werkgelegenheidsonderzoek 2014 Fluchskrift Wurkgelegenheid Werkgelegenheidsregister Provincie Fryslân Het betreft voorlopige uitkomsten van het werkgelegenheidsonderzoek 2014. In afwachting

Nadere informatie

Notitie. 1. Inleiding. 2. Analyse huurvariant. 2.1 Uitgangspunten huurvariant. Concept 0.3. Addendum Rapportage Vastgoed VRF

Notitie. 1. Inleiding. 2. Analyse huurvariant. 2.1 Uitgangspunten huurvariant. Concept 0.3. Addendum Rapportage Vastgoed VRF Concept 0.3 Notitie Van Klaas Bosma en Mark Feijt Datum 6 september 2013 Onderwerp Addendum Rapportage Vastgoed VRF 1. Inleiding In de vergadering van het algemeen bestuur (AB) van de veiligheidsregio

Nadere informatie

Perceelbeschrijving 3 Pleegzorg

Perceelbeschrijving 3 Pleegzorg Perceelbeschrijving 3 Pleegzorg Samenwerkende gemeenten Friesland Achtkarspelen Ameland het Bildt Dantumadiel Dongeradeel Ferwerderadiel Franekeradeel De Friese Meren Harlingen Heerenveen Kollumerland

Nadere informatie

Subsidieregeling Iepen Mienskipsfûns Fryslân 2016

Subsidieregeling Iepen Mienskipsfûns Fryslân 2016 Subsidieregeling Iepen Mienskipsfûns Fryslân 2016 Artikel 1.1 Begripsomschrijvingen In deze regeling wordt verstaan onder: a. Asv: Algemene subsidieverordening provincie Fryslân 2013; b. evenement: samengesteld

Nadere informatie

Wonen Als men zou verhuizen blijft ongeveer 40% het liefst in Leiden wonen, daarna zijn Amsterdam en Den Haag favoriete woonplaatsen

Wonen Als men zou verhuizen blijft ongeveer 40% het liefst in Leiden wonen, daarna zijn Amsterdam en Den Haag favoriete woonplaatsen April 2013 Binding met aar verbonden met stad en regio In hoeverre richt de aar zich op de eigen stad dan wel op de regio voor diverse activiteiten? Wat is hun oriëntatie in de randstad? Deze vraag staat

Nadere informatie

Tussenevaluatie. Fries Jeugd en Alcoholbeleid

Tussenevaluatie. Fries Jeugd en Alcoholbeleid Tussenevaluatie Fries Jeugd en Alcoholbeleid Tussenevaluatie Stand van zaken omtrent de opname en inzet van maatregelen uit het minimumpakket binnen het gemeentelijk beleid. COLOFON Het rapport Fries Jeugd

Nadere informatie

Evaluatie Diving Cup. Effecten op Sportparticipatie. Jan van Houthof AJ Amsterdam T

Evaluatie Diving Cup. Effecten op Sportparticipatie. Jan van Houthof AJ Amsterdam T Evaluatie Diving Cup Effecten op Sportparticipatie Jan van Houthof 6 1065 AJ Amsterdam T 06 24512991 marije@bureaubeweeg.nl www.bureaubeweeg.nl 1 Samenvatting In deze rapportage worden de resultaten besproken

Nadere informatie

BURGERPANEL LANSINGERLAND

BURGERPANEL LANSINGERLAND BURGERPANEL LANSINGERLAND Resultaten peiling Uitgangspunten Verkeersbeleid januari 2015 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de peiling met het burgerpanel van Lansingerland over de

Nadere informatie

Het groen in Oud-West

Het groen in Oud-West Het groen in Oud-West Van 18 tot en met 24 september 2008 kon het bewonerspanel van Oud-West vragen beantwoorden over het groen in Oud-West. Van de 1.106 panelleden hebben er 496 meegedaan. Dit komt neer

Nadere informatie

5 Starters op de markt voor koopwoningen

5 Starters op de markt voor koopwoningen 5 Starters op de markt voor koopwoningen In het derde kwartaal van 2008 is een aantal aanvullende vragen gesteld aan personen die op dit moment een woning huren en zich oriënteren op een koopwoning. Dit

Nadere informatie

Bijlage 8. Enquête. Analyse- en Oplossingsrichtingenfase MIRT-onderzoek Bereikbaarheid Rotterdam Den Haag

Bijlage 8. Enquête. Analyse- en Oplossingsrichtingenfase MIRT-onderzoek Bereikbaarheid Rotterdam Den Haag Bijlage 8 Enquête Analyse- en Oplossingsrichtingenfase MIRT-onderzoek Bereikbaarheid Rotterdam Den Haag documenttitel: BIJLAGE 8 ENQUÊTE ANALYSE- EN OPLOSSINGSRICHTINGENFASE MIRT-ONDERZOEK BEREIKBAARHEID

Nadere informatie

Landelijke peiling Nijmegen Resultaten tussenmeting, begin juli 2005

Landelijke peiling Nijmegen Resultaten tussenmeting, begin juli 2005 Resultaten tussenmeting, begin juli 2005 O&S Nijmegen 13 juli 2005 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Onderzoeksresultaten 5 2.1 Eerste gedachte bij de stad Nijmegen 5 2.2 Bekendheid met gegeven dat Nijmegen

Nadere informatie

Belevingswaardenonderzoek Project Knooppunt Hoevelaken

Belevingswaardenonderzoek Project Knooppunt Hoevelaken Belevingswaardenonderzoek Project Knooppunt Hoevelaken Onderzoek onder bewoners en bedrijven April 2012 Belevingswaardenonderzoek Project Knooppunt Hoevelaken Onderzoek onder bewoners en bedrijven April

Nadere informatie

Burgerpanel Lansingerland

Burgerpanel Lansingerland Burgerpanel Lansingerland Resultaten peiling 1: P+R, hotel Rottemeren, identiteit dorpskernen, flexwerkplekken en burgerparticipatie december 2013 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van

Nadere informatie

Goede Voornemens 2015

Goede Voornemens 2015 Goede Voornemens 2015 Customer Intelligence Klantonderzoek & Advies Daniëlle Boshove december 2014 Achtergrond onderzoek en methode Doel: achterhalen welke goede voornemens de Nederlander heeft voor 2015

Nadere informatie

Klantpensioenmonitor Pensioenfonds UMG

Klantpensioenmonitor Pensioenfonds UMG St. Anthoniusplaats 9 6511 TR Nijmegen 024 663 9343 info@movate.nl Klantpensioenmonitor Pensioenfonds UMG 05-06-2015 1 Inhoudsopgave Management summary 3 Introductie 5 Deelnemerinformatie 6 Pensioenbewustzijn

Nadere informatie

jongens meisjes 18 jaar of ouder

jongens meisjes 18 jaar of ouder 2. Seksuele risico s en beschermingsgedrag In dit hoofdstuk wordt een aspect van het thema seksualiteit uitgewerkt, namelijk seksuele risico s en beschermingsgedrag. De informatie is onder andere gebaseerd

Nadere informatie

Stadjers over fietsen in Groningen. Een Stadspanelonderzoek

Stadjers over fietsen in Groningen. Een Stadspanelonderzoek B A S I S V O O R B E L E I D Stadjers over fietsen in Groningen Een Stadspanelonderzoek Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering van beleidsgericht

Nadere informatie

ONDERZOEK WEBSITE. Gemeente Hulst. GfK Panel Services I mei 2013. GfK 2013 Onderzoek website gemeente Hulst 31 mei 2013 1

ONDERZOEK WEBSITE. Gemeente Hulst. GfK Panel Services I mei 2013. GfK 2013 Onderzoek website gemeente Hulst 31 mei 2013 1 ONDERZOEK WEBSITE Gemeente Hulst GfK Panel Services I mei 2013 GfK 2013 Onderzoek website gemeente Hulst 31 mei 2013 1 Inhoudsopgave 1. Management Summary 2. Onderzoeksresultaten Gebruik website Zoekmachine

Nadere informatie

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Opvoedondersteuning Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Opvoedvragen zijn van alle tijden. Als ouders vragen hebben over de opvoeding van hun kind, zoeken zij

Nadere informatie

Friese streken in beeld

Friese streken in beeld Friese streken in beeld SWOT analyse als basis voor de streekagenda s Maart 2012 Partoer CMO Fryslân Bernie van Ruijven Met medewerking van Leon Crommentuijn 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 5 2. Indicatoren

Nadere informatie

Factsheet. Friesland. Schiermonnikoog. Ameland. Terschelling. Dongeradeel. Ferwerderadiel. Kollumerland en Nieuwkruisland. het Bildt.

Factsheet. Friesland. Schiermonnikoog. Ameland. Terschelling. Dongeradeel. Ferwerderadiel. Kollumerland en Nieuwkruisland. het Bildt. Schiermonnikoog Ameland Terschelling Dongeradeel Vlieland het Bildt Ferwerderadiel Leeuwarderadeel Dantumadiel Kollumerland en Nieuwkruisland Franekeradeel Menameradiel Achtkarspelen Harlingen Tytsjerksteradiel

Nadere informatie