Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010"

Transcriptie

1 Genotmiddelen (Alcoholgebruik, roken, druggebruik, gokken en gamen) Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Genotmiddelen kunnen leiden tot verslaving ofwel afhankelijkheid. Het gebruik van genotmiddelen kan negatieve effecten hebben op de gezondheid van mensen. Zo hangt het (overmatig) gebruik van alcohol samen met ongeveer zestig verschillende aandoeningen. Roken was in 2009 verantwoordelijk voor ruim sterfgevallen in Nederland 1. Hoe het staat met het genotmiddelengebruik (alcoholgebruik, roken, druggebruik, gokken en gamen) in Fryslân wordt beschreven in deze deelrapportage uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen Alcoholgebruik Alcoholgebruik heeft invloed op bijna alle organen in het lichaam en hangt samen met ongeveer zestig 1 Zeegers, T, Harbers MM. Roken samengevat. In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. RIVM, Bilthoven, Uitgebreide informatie over het onderzoek is te vinden op onder achtergrondinformatie gezondheidsenquête

2 verschillende aandoeningen 3. Alcohol draagt voor 4,5% bij aan de ziektelast. Na roken, overgewicht en verhoogde bloeddruk is dit de vierde veroorzaker van ziekte en sterfte. Mensen die teveel alcohol drinken verliezen gemiddeld genomen 0,6 levensjaren en 0,9 gezonde levensjaren. Dit is berekend exclusief ongevallen. Daarnaast veroorzaakt overmatig alcoholgebruik vaak sociale problemen zoals agressie, criminaliteit en huwelijksproblemen, die ook consequenties hebben voor anderen. Alcoholgebruik in Fryslân Van de Friezen van 19 jaar en ouder heeft 83% het afgelopen jaar weleens alcohol gedronken. Eén op de tien geeft aan nooit alcohol gedronken te hebben. 7% dronk vroeger wel maar nu niet meer. Mannen drinken vooral bier, wijn en jenever. Onder vrouwen is wijn de populairste drank, gevolgd door bier en likeur bier wijn likeur jenever breezers mannen vrouwen Figuur 1 Percentage mannen en vrouwen dat alcoholische dranken drinkt 1 Onder wijn vallen: wijn, sherry, port en vermout 2 Onder likeur vallen: likeur, advocaat, bessenjenever en citroenjenever 3 Onder jenever vallen: jenever, brandewijn, vieux, rum, cognac, whisky, wodka en andere gedistilleerde dranken 4 Onder breezers vallen: alle alcoholhoudende dranken gemengd met frisdrank of vruchtensap (bijv. breezers, shooters) Verantwoord alcoholgebruik Bijna een derde (31%) van de inwoners van Fryslân van 19 jaar en ouder voldoet niet aan de norm verantwoord alcoholgebruik. Vrijwel de helft drinkt verantwoord (voldoet aan de norm) en 17% drinkt niet. 3 Kuunders MMAP, Laar MW van. Alcoholgebruik samengevat. In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. RIVM, Bilthoven,

3 Mannen voldoen aan de landelijke norm verantwoord alcoholgebruik wanneer zij: niet meer dan 21 glazen alcohol per week drinken; maximaal op 5 dagen per week alcohol drinken (drinkdagen); op die drinkdagen niet meer dan 5 glazen alcohol drinken. Vrouwen voldoen aan de landelijke norm verantwoord alcoholgebruik wanneer zij: niet meer dan 14 glazen alcohol per week drinken; maximaal op 5 dagen per week alcohol drinken (drinkdagen); op die drinkdagen niet meer dan 3 glazen alcohol drinken. Meer mannen (39%) dan vrouwen (23%) voldoen niet aan de norm. Over het algemeen voldoen mannen, mensen in de leeftijd van en jaar en ongehuwden in verhouding minder vaak aan de norm voor verantwoord alcoholgebruik (zie bijlage tabel 1) mannen overmatige drinkers meer dan 21 glazen per week vrouwen overmatige drinkers meer dan 14 glazen per week meer dan 5 glazen per drinkdag meer dan 3 glazen per drinkdag (on)verantw oord alcoholgebruik meer dan 5 drinkdagen per week meer dan 5 drinkdagen per week voldoet aan geen van de criteria van de norm verantwoord drinken voldoet aan de norm verantwoord alcoholgebruik drinkt geen alcohol 0 mannen vrouw en Figuur 2 Percentage mannen en vrouwen dat het maximum aantal glazen per week overschrijdt, het maximum aantal glazen per drinkdag overschrijdt, het maximum aantal drinkdagen per week overschrijdt, alle drie normen overschrijdt, aan de norm verantwoord alcohol gebruik voldoet en de niet-drinkers. Uit figuur 2 blijkt dat mannen in verhouding minder vaak voldoen aan de verschillende onderdelen van de norm verantwoord alcoholgebruik dan vrouwen. Vrouwen voldoen relatief vaker aan de norm voor verantwoord drinken en behoren vaker tot de niet-drinkers dan mannen. Bijna een derde van de inwoners van Fryslân van 19 jaar en ouder voldoet niet aan de norm verantwoord alcoholgebruik; mannen, mensen in de leeftijd van en jaar en ongehuwden voldoen in verhouding minder vaak aan de norm. 3

4 Zware drinkers Onder zware drinkers vallen vrouwen die minimaal één keer per week tenminste vier glazen alcohol drinken en mannen die minimaal één keer per week zes glazen alcohol of meer drinken. In Fryslân is 15% van de inwoners van 19 jaar of ouder een zware drinker. In figuur 3 staat zwaar alcoholgebruik uitgesplitst naar achtergrondkenmerken. Het percentage zware drinkers ligt bij mannen hoger dan bij vrouwen. Volwassenen tot 65 jaar zijn in vergelijking met 65-plussers vaker een zware drinker. Dit betreft vooral mensen in de leeftijdscategorie jaar. Daarnaast zijn ongehuwde en gescheiden mensen vaker een zware drinker dan gemiddeld (zie bijlage tabel 1). Bijna één op de zes Friezen van 19 jaar en ouder is een zware drinker en drinkt minimaal één keer per week tenminste vier glazen (vrouwen) of tenminste zes glazen (mannen) Fryslân mannen vrouwen jaar 65 jaar en ouder jaar jaar jaar jaar 75 jaar en ouder lager onderwijs middelbaar onderwijs hoger onderwijs totaal geslacht jaar en 65-plussers leeftijd opleiding Figuur 2 Percentage zware drinkers uitgesplitst naar achtergrondkenmerken Intentie tot gezondheidsverbetering Aan de inwoners van Fryslân is gevraagd wat ze aan hun leefgewoonten zouden willen veranderen om de eigen gezondheid te verbeteren. Van de Friezen die alcohol drinken wil 9% geen of minder alcohol gebruiken. Mensen die niet voldoen aan de norm verantwoord alcoholgebruik willen relatief vaker hun alcoholgebruik wijzigen (19%) dan drinkers die wel aan de norm voldoen (3%). Ook zware drinkers willen vaker zijn/haar gedrag veranderen (28% ten opzichte van 6% van de niet-zware drinkers). Slechts een klein percentage van de alcoholdrinkende 65-plussers (3%) is van plan zijn of haar gedrag ten aanzien van alcoholgebruik te wijzigen. Van de Friezen die alcohol drinken wil bijna een op de tien geen of minder alcohol gebruiken. Zware drinkers en drinkers die niet voldoen aan de norm willen dit relatief vaker. 4

5 Alcoholgebruik in Fryslân in 2010 ten opzichte van 2005 Net als in 2005 drinkt in % van de Friezen wel eens alcohol. Het percentage mensen dat niet aan de norm verantwoord alcoholgebruik voldoet is in 2010 gedaald ten opzichte van 2005 (35% in 2005 tegenover 31% in ). Hetzelfde geldt voor het percentage overmatige drinkers (meer dan 21 glazen per week door mannen en meer dan 14 glazen per week voor vrouwen); een afname van 16% in 2005 naar 12% in Het percentage zware drinkers is toegenomen van 13% in 2005 naar 15%. Onder 55-plussers van 1.7% naar 4.5%. Het percentage overmatige drinkers en het percentage mensen dat niet aan de norm verantwoord alcoholgebruik voldoet, is in 2010 gedaald. Het percentage zware drinkers is iets gestegen. Alcoholgebruik in Fryslân in vergelijking met Nederland Het percentage zware drinkers in Nederland van 12 jaar en ouder was in % 5. Het percentage zware drinkers in Fryslân van 19 jaar en ouder was in %. Naast verschil in leeftijdsgroep en onderzoeksjaar hanteert het CBS een andere norm voor zware drinkers waardoor de percentages niet goed vergelijkbaar zijn. Het percentages weleens drinkers komt overeen met onderzoek van GGD Groningen 6. In tegenstelling tot het landelijke beeld, vinden we in Fryslân geen duidelijk verband tussen opleidingsniveau en drinkgedrag 7. Landelijke cijfers zijn niet goed vergelijkbaar met de resultaten uit dit onderzoek. Alcoholgebruik uitgesplitst naar gemeente Het percentage inwoners dat de norm voor verantwoord alcoholgebruik overschrijdt en het percentage zware drinkers verschilt per gemeente (tabellen met cijfers per gemeente staan in de bijlage, tabel 2 en 3). Roken Roken was in 2009 verantwoordelijk voor ruim sterfgevallen in Nederland 8. Bij mensen boven de twintig jaar werd een groot deel van de sterfgevallen veroorzaakt door longkanker, COPD en kanker in het hoofdhalsgebied te wijten aan roken. Roken is ook een risicofactor voor aandoeningen aan hart- en bloedvaten. Roken is in Nederland de belangrijkste oorzaak van voortijdige sterfte. Ten opzichte van niet- 4 De cijfers uit 2005 in deze rapportage kunnen iets afwijken van de cijfers uit de rapportage van 2005 omdat de landelijke normen en/of berekeningen in de afgelopen vijf jaar zijn aangepast. De gegevens van 2005 zijn voor een goede vergelijking in deze rapportage opnieuw bewerkt. 5 CBS, StatLine, gezondheid en welzijn; leefstijl en preventief gedrag; gezondheid, leefstijl en zorggebruik; zelfgerapporteerde leefstijl. Gedownload op 16 augustus Voorburg, GGD Groningen. Gezondheidsprofiel Groningen, Hoeymans N, Melse JM, Schoemaker CG. Gezondheid en determinanten: deelrapport van de VTV 2010: van gezond naar beter. RIVM, Bilthoven, T. Zeegers, Harbers MM. Roken samengevat. In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. RIVM, Bilthoven,

6 rokers verliezen rokers gemiddeld 4,1 levensjaren en 4,6 gezonde levensjaren. 13% van de totale ziektelast is te wijten aan roken. Ook mensen die meeroken (passief roken) lopen meer risico op onder meer longkanker en hart- en vaatziekten. Wanneer moeders tijdens de zwangerschap (passief) roken, lopen hun kinderen eveneens meer risico op gezondheidsproblemen. Uit onderzoek van CBS (2007) blijkt dat rokende werknemers meer dagen verzuimen dan niet-rokers en ex-rokers. Roken in Fryslân Een kwart van de Friezen (25%) van 19 jaar of ouder rookt. Ruim een derde van de mensen in Fryslân (37%) geeft aan vroeger te hebben gerookt. Van de rokers rookt 81% alleen sigaretten (shag), 11% rookt alleen sigaren en/of pijp, 5% rookt naast sigaretten ook sigaren en/of pijp en van 3% is de rookwaar onbekend. Van de sigarettenrokers blijkt iets minder dan de helft (45%) een lichte roker te zijn (1-10 sigaretten per dag) en 7% een zware roker (meer dan 20 sigaretten per dag). Een kwart van de Friezen van 19 jaar en ouder rookt. Ruim de helft van de rokers rookt tien sigaretten of meer. In figuur 4 is het percentage rokers uitgesplitst naar geslacht, leeftijd en opleidingsniveau. Meer mannen dan vrouwen roken. Het percentage rokers neemt af met de leeftijd. Hoogopgeleiden roken minder vaak dan mensen met een lager opleidingsniveau. Ongehuwde en gescheiden mensen 9, allochtonen en mensen die arbeidsongeschikt of werkloos zijn, roken in verhouding vaker dan de andere categorieën (bijlage tabel 1). Relatief meer mannen, jongvolwassenen, laagopgeleiden, mensen die arbeidsongeschikt of werkloos zijn en allochtonen roken Fryslân mannen vrouwen jaar 65 jaar en ouder jaar jaar jaar jaar 75 jaar en ouder lager onderwijs middelbaar onderwijs hoger onderwijs totaal geslacht jaar en 65-plussers leeftijd opleiding Figuur 3 Percentage rokers naar achtergrondkenmerken 9 Hierbij spelen leeftijdseffecten een rol 6

7 Roken binnenshuis Bij 23% van de Friezen wordt in huis gerookt. Per huishouding wordt binnenshuis bij 11% van de Friezen 1-10 sigaretten/sigaren per dag gerookt en bij 12% 10 of meer sigaretten/sigaren per dag. Van de huishoudens met kinderen tot en met drie jaar geeft 12% aan dat er binnenshuis wordt gerookt. Bij huishoudens met kinderen tot en met 12 jaar ligt dit percentage op 17% en bij huishoudens met kinderen van 0-18 jaar op 20%. Bij huishoudens zonder kinderen is het percentage het hoogst (24%). Er wordt bij bijna en kwart van de Friezen in huis gerookt, bij huishoudens met kleine kinderen tot en met drie jaar is dit 12%. Intentie tot gezondheidsverbetering Aan inwoners van Fryslân is gevraagd wat zij zouden willen veranderen aan hun leefgewoonten om de eigen gezondheid te verbeteren. Van de Friese rokers wil 60% minderen of stoppen met roken. Vooral zware rokers zijn van plan minder te gaan roken of te gaan stoppen (70%). Bijna drie kwart van de zware rokers wil minder roken of stoppen met roken. Roken in Fryslân in 2010 ten opzichte van 2005 Het percentage rokers in 2010 (25%) is verlaagd ten opzichte van 2005 (28%). Minder rokers in Roken in Fryslân in vergelijking Nederland In Nederland is in 2009 het percentage rokers van 12 jaar en ouder 27%. Stivoro vindt onder 15-plussers in % rokers. Volgens het CBS is het percentage zware rokers van 12 jaar en ouder in % 10. Deze percentages verschillen niet veel van het percentage in Fryslân (25%), alhoewel de cijfers niet geheel vergelijkbaar zijn door een verschil in leeftijdscategorie. Landelijke cijfers zijn niet goed vergelijkbaar met de resultaten uit dit onderzoek. Verband roken en alcohol Er is een verband tussen roken en het drinken van alcohol. Ook in Fryslân hangen beide met elkaar samen. Zo rookt 47% van de zware drinkers in Fryslân, in vergelijking met 23% van de Friezen die geen zware drinker zijn. Zware drinkers behoren vaker tot de rokers. Roken uitgesplitst naar gemeente Het percentage inwoners dat rookt, verschilt per gemeente (tabellen met cijfers per gemeente staan in de bijlage, tabel 2 en 3). 10 CBS, StatLine, gezondheid en welzijn; leefstijl en preventief gedrag; gezondheid, leefstijl en zorggebruik; zelfgerapporteerde leefstijl. Gedownload op 16 augustus Voorburg,

8 Druggebruik De meeste drugs kunnen leiden tot verslaving ofwel afhankelijkheid 11. Cannabisgebruik vermindert het reactie- en concentratievermogen en het korte termijn geheugen. Daardoor worden school- en werkprestaties en het verkeersgedrag negatief beïnvloed. Belangrijke gezondheidseffecten van harddrugs zijn intoxicaties, verslaving en psychische stoornissen. Daarnaast is er toenemend wetenschappelijk bewijs dat XTC de werking van hersencellen kan aantasten. Cannabisgebruik in Fryslân Eén op de vijf Friezen tussen de 19 en 64 jaar heeft ooit cannabis (hasj, marihuana of wiet) gebruikt. Van de Friezen heeft 3% dit in de afgelopen vier weken gebruikt, 2% heeft dit het afgelopen jaar gebruikt (met uitzondering van de afgelopen vier weken) en 16% heeft dit langer dan een jaar geleden gebruikt. Meer mannen dan vrouwen hebben ooit cannabis gebruikt (24% mannen en 16% vrouwen). Het cannabisgebruik is het hoogst in de leeftijdscategorie jaar, waar 40% ooit cannabis heeft gebruikt. Middelbaar opgeleiden behoren relatief vaker tot de groep ooit-gebruikers dan de groep lager- en hoger opgeleiden. Ook ongehuwden hebben relatief vaker ooit cannabis gebruikt. Verder is er een verschil tussen de etnische groepen: van de westerse allochtonen heeft 38% ooit cannabis gebruikt, van de niet-westerse allochtonen 34% en van de autochtonen 19% (zie bijlage tabel 1). Ouderen is niet gevraagd naar druggebruik. Eén op de vijf Friezen tussen de 19 en 64 jaar heeft ooit cannabis gebruikt, 3% heeft dat recent gebruikt. Harddruggebruik in Fryslân Onder harddruggebruik wordt het gebruik van amfetamine, XTC, LSD, cocaïne, heroïne of GHB verstaan 12. In het onderzoek is voor het eerst GHB gemeten. 1% heeft dit ooit gebruikt. Van de Friezen heeft 5% ooit harddrugs gebruikt. In de afgelopen vier weken heeft 1% harddrugs gebruikt. Van de Friezen tot en met 64 jaar heeft 5% ooit harddrugs gebruikt. Druggebruik in Fryslân in 2010 ten opzichte van 2005 Het percentage volwassenen tot en met 64 jaar dat ooit cannabis heeft gebruikt (20%) ligt in 2010 hoger dan in Toen had 17% van de volwassenen ooit cannabis gebruikt. Het recente gebruik (afgelopen vier weken) van cannabis is gelijk gebleven. Het ooit harddruggebruik (exclusief GHB) lag in 2005 op 4%. Het percentage volwassenen tot en met 64 jaar dat ooit cannabis heeft gebruikt is in 2010 iets toegenomen; het recente gebruik is gelijk gebleven. 11 Laar MW van, Schoemaker C. Druggebruik samengevat. In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. RIVM, Bilthoven, Zware cannabis (THC-gehalte van 15% of meer) wordt op lijst I van de Opiumwet geplaatst en wordt daarmee een harddrug (nog niet ten tijde van het onderzoek). Het kabinet wil het signaal afgeven dat sterke cannabis wordt gezien als een middel met een onaanvaardbaar risico. Een hoog THC-gehalte speelt een rol bij de toegenomen schade voor de gezondheid, zeker bij gebruik op jonge leeftijd. 8

9 Druggebruik in Fryslân in vergelijking met Nederland In 2009 had ruim een kwart (26%) van de Nederlanders van jaar ooit cannabis gebruikt 13. Het tegenwoordig cannabisgebruik (gebruik in de afgelopen vier weken) was 5%. Deze percentages lijken iets hoger te zijn dan de percentages in Fryslân maar zijn niet geheel vergelijkbaar door verschil in onderzoeksgroep en onderzoeksjaar. Hetzelfde lijkt te gelden voor druggebruik. Landelijke cijfers zijn niet goed vergelijkbaar met de resultaten uit dit onderzoek. Cannabisgebruik naar gemeente Het percentage volwassenen dat ooit cannabis heeft gebruikt verschilt per gemeente (tabellen met cijfers per gemeente staan in de bijlage tabel 2). Risicogroepen genotmiddelen Alcohol Roken Ooit cannabis gebruikt Mannen, jarigen en ongehuwde en mensen overschrijden vaker de norm voor verantwoord alcoholgebruik en zijn vaker een zware drinker dan de andere categorieën. Daarnaast voldoen relatief meer jarigen niet aan de norm en zijn er relatief meer gescheiden mensen zware drinkers. Relatief meer mannen, jarigen, lageropgeleiden, ongehuwde en gescheiden mensen, mensen die arbeidsongeschikt of werkloos zijn en allochtonen roken ten opzichte van de andere categorieën. Relatief meer mannen, mensen van jaar, mensen met middelbaar onderwijs, ongehuwden en allochtonen hebben ooit cannabis gebruikt dan de overige groepen. Gokken en gamen In de vragenlijst voor de volwassenen (19 tot en met 64 jaar) is gevraagd hoe vaak men gokt, gamet of pokert. Gokken is iets doen, waarvan je van tevoren niet weet wat het resultaat is, en waarbij je het risico loopt te winnen of te verliezen. Waar de meeste mensen het als een spelletje kunnen blijven zien, gaat iemand met een gokverslaving door. Ten aanzien van gamen hebben verschillende studies in de afgelopen jaren aangetoond dat een kleine groep gamers het lastig vindt om het spelen van videogames onder controle te houden 14. Het excessief spelen van games kan ernstige gevolgen met zich meebrengen. Doordat men verslaafd raakt aan gamen, worden contacten met familie, school en/of werk verwaarloosd. Ook zien we vaak dat de basisbehoeftes van 13 CBS, StatLine, gezondheid en welzijn; leefstijl en preventief gedrag; gezondheid, leefstijl en zorggebruik; zelfgerapporteerde leefstijl. Gedownload op 16 augustus Voorburg, Rooij AJ van, Schoenmakers TM, Meerkerk G, Griffiths M, Mheen D van de. Videogameverslaving & maatschappelijke verantwoordelijkheid van de game-industrie. Rotterdam,

10 de mens worden verwaarloosd zoals het eten en de persoonlijke hygiëne. Een gameverslaving gaat geregeld gepaard met obsessief/dwangmatig gedrag en het gebruik van drugs. De symptomen van spelverslaving lijken veelal op de gokverslaving Gokken en gamen in Fryslân en Nederland Van de volwassenen t/m 64 jaar in Fryslân geeft 9% weleens te gokken, 15% gamet weleens en 6% pokert weleens. Ook is gevraagd of men wel eens in de (financiële) problemen is geweest doordat men te veel tijd of geld aan gokken, gamen of pokeren heeft besteed. Dit blijkt voor 0,3% van de Friezen tussen de jaar het geval te zijn. Bovenstaande cijfers dienen met de nodige voorzichtigheid te worden geïnterpreteerd. Vooral het percentage ten aanzien van gokken ligt aanzienlijk lager dan verwacht en duidt er mogelijk op dat de vraagstelling in de vragenlijst niet duidelijk was. Zo komen uit een landelijk onderzoek (2005) veel hogere percentages: 80% van de bevolking heeft ooit aan een loterij deelgenomen, 31% heeft wel eens een kraslot gekocht, 35% heeft wel eens op een kansspelautomaat gespeeld en een kwart van de bevolking is ooit in een casino geweest 15. Het percentage Friezen van 19 t/m 64 jaar dat weleens gokt, gamet en/of pokert lijkt onwaarschijnlijk laag. Een klein aantal Friezen tussen de jaar is wel eens in de (financiële) problemen geweest doordat men te veel tijd of geld aan gokken, gamen of pokeren heeft besteed. 15 Bruin DE de, Meijerman CJM, Leenders FRJ, Braam RV. Verslingerd aan meer dan een spel. Een onderzoek naar de aard en omvang van kansspelproblematiek in Nederland. Utrecht, Den Haag: Centrum voor Verslavingsonderzoek, Boom Juridische uitgevers,

11 Aandachtspunten voor beleid Belangrijkste opgave voor gemeenten Roken Het is belangrijk om te voorkomen dat mensen gaan roken. En als ze wel gaan roken, is het belangrijk dat deze rokers zo vroeg mogelijk hiermee stoppen. Ondanks dat het percentage rokers is gedaald is blijvende aandacht nodig voor rookpreventie en voor stoppen met roken. Stoppen met roken kan veel gezondheidswinst opleveren. Roken is in Nederland immers nog steeds de belangrijkste vermijdbare doodsoorzaak. Het aantal Friezen dat wil stoppen met roken is circa Dit aantal rechtvaardigt dat er in Fryslân een gedegen aanbod is op het gebied van stoppen met roken. GGD Fryslân werkt op dit terrein samen met een aantal organisaties waardoor bijvoorbeeld de stop-met-rokentraining Pakje kans kan worden uitgevoerd. Gemeenten kunnen scholen stimuleren en faciliteren op het gebied van rookpreventie. Preventieprojecten als Actie Tegengif en De gezonde school en genotmiddelen in het voortgezet onderwijs zijn bewezen effectief en een continuering daarvan ligt voor de hand. Belangrijke risicogroepen zijn mensen met lage opleiding en een laag inkomen (lage SES-groepen) en allochtonen. In Leeuwarden is een proef gedaan met een wijkgerichte aanpak op het gebied van rookpreventie. Deze aanpak is beschreven in een draaiboek en kan ook in andere gemeenten worden uitgevoerd. Omdat uit onderzoek blijkt dat roken meer ziekteverzuim in organisaties tot gevolg heeft, is het raadzaam om stoppen-met-rokenprogramma s aan te bieden aan het bedrijfsleven, en dan in het bijzonder aan die bedrijven en organisaties waar verhoudingsgewijs meer mensen werkzaam zijn uit de lage SES-groepen. In een aanzienlijk deel van de Friese huishoudens wordt binnenshuis gerookt. Het is van belang dat gemeenten en GGD Fryslân zich richten op (aanstaande) ouders. Roken tijdens de zwangerschap en roken in het bijzijn van kinderen moet worden voorkomen in verband met de gezondheidsschade die dit voor kinderen meebrengt. Dit is onder andere mogelijk door samen te werken met verloskundigen en door in de contacten van de GGD met ouders hier aandacht aan te besteden, bijvoorbeeld op het consultatiebureau. Alcohol Ten opzichte van 2005 is het aantal onverantwoord drinkende Friezen gedaald maar het aantal zware drinkers gestegen. In beide gevallen is het aantal nog steeds te hoog, met alle gevolgen van dien, zoals gezondheidsschade, ziekteverzuim en sociale problemen. Dit impliceert dat het raadzaam is om preventie en vroegsignalering te continueren. De zware drinkers zijn vooral te vinden onder de jarigen. Dit maakt het onverminderd belangrijk te investeren in de preventie bij de jongeren tussen 12 en 24 jaar. Daarbij is het goed om het voorbeeldgedrag van ouders te betrekken. Daarnaast is het goed om de deskundigheid van zorgverleners te vergroten in verband met vroegsignalering, zodat eerder wordt doorverwezen naar de verslavingszorg. Omdat van de drinkers een deel wil minderen of 11 stoppen met drinken is tijdige signalering door zorgverleners als huisartsen belangrijk. Gemeenten kunnen stimuleren dat de deskundigheid van professionals in de eerste lijn wordt vergroot door het faciliteren van trainingen voor deze groep. Ook tests via internet GGD en Fryslân, E-health Postbus kunnen 612, 8901 worden BK Leeuwarden, gestimuleerd, T aangezien , F 088 deze als 221 effectief worden gezien.

12 Het is ook belangrijk om interventies te richten op de groep 55+. We zien daar sinds 2005 een sterke verhoging van het percentage zware drinkers. Van deze groep is ook bekend dat ze in vergelijking met de andere leeftijdsgroepen meer een beroep is gaan doen op de hulpverlening (bron: VNN). Tot slot is het van belang om het drinken tijdens de zwangerschap tegen te gaan, ter voorkoming van blijvende gezondheidsschade bij het kind, in de vorm van bijvoorbeeld het Foetaal Alcohol Syndroom. Druggebruik Het druggebruik is al jaren redelijk stabiel, al zijn er wat verschuivingen in het gebruik van middelen te zien. We zien een toenemend percentage mensen dat cannabis heeft gebruikt, maar het actuele gebruik is gelijk gebleven. Het is dan ook van belang de ontwikkelingen hierin te monitoren en zoveel mogelijk te voorkomen dat (jonge) mensen deze middelen gaan gebruiken. Het aantal mensen met cannabisproblematiek, dat een beroep doet op de verslavingszorg, neemt toe. Ook het gehalte aan THC in cannabis is door de jaren heen toegenomen. Daarom mag de aandacht voor preventie op dit gebied niet verslappen. Dat dreigt enigszins te gebeuren omdat er de laatste jaren veel (en ook terecht) aandacht is uitgegaan naar jeugd en alcohol. Gokken en gamen Aangezien de vraag over gokken en gamen niet goed lijkt te zijn gesteld, zal de vraagstelling in het volgende onderzoek moeten worden aangepast; mits gemeenten hierop beleid willen maken. Uit het huidige onderzoek lijken weinig mensen in (financiële) problemen te raken als gevolg van gokken/gamen. Doe het lokaal en samen Het verdient aanbeveling om niet alleen integraal beleid te formuleren inzake de afzonderlijke genotmiddelen, maar om zeker in de preventieve sfeer integraal beleid te ontwikkelen met betrekking tot alle genotmiddelen. Dat voorkomt dat de balans wat betreft de aandacht doorslaat in de richting van één middel of één vorm van interventie (bijvoorbeeld alleen preventie of alleen repressie). De integrale aanpak van gemeenten met betrekking tot genotmiddelenproblematiek berust volgens het RIVM op vijf pijlers: 1. Inrichten van de fysieke omgeving; bijvoorbeel door het tegengaan van alcoholreclames op gemeentelijke reclamedragers en het bevorderen van rookvrije schoolpleinen. 2. Regelgeving en handhaving; de nieuwe Drank- en Horecawet biedt bijvoorbeeld de gemeente de gelegenheid tot handhaving van bijvoorbeeld leeftijdsgrenzen en door maatregelen op het gebied van toelatingsleeftijden en openings- en sluitingstijden van gelegenheden waar alcohol wordt verkocht. Hieronder vallen ook de gemeentelijke bepalingen in het kader van coffeeshopbeleid. 3. Voorlichting en educatie; bijvoorbeeld stimuleren van lessen over genotmiddelen in het onderwijs, zowel in het basis- als in het voortgezet onderwijs. 4. (en 5) Signalering, advies en ondersteuning; het stimuleren tot het gebruik van instrumenten in het kader van vroegsignalering, verwijzing en nazorg, bijvoorbeeld bij gebleken alcoholproblematiek of bij rookgedrag in zwangerschap of in het bijzijn van kinderen. 12

13 Huidige beleid en uitvoering in Fryslân Vooral op het gebied van jeugd en alcohol hebben veel Friese gemeente integraal beleid. Dit beleid lijkt eraan bij te dragen dat het percentage mensen dat verantwoord alcohol drinkt (bijvoorbeeld in de groep jaar) toeneemt. Hierin mag geen aanleiding gezien worden om de inspanningen te verminderen. De samenwerking die gestart is in het Platform Jeugd en alcohol verdient het om te worden gecontinueerd. Inzake de interventies is een arkbak samengesteld waaruit de gemeenten kunnen putten. Op het gebied van roken is een integrale benadering ook belangrijk, zij het dat gemeenten minder kunnen betekenen op het terrein van regelgeving en handhaving. Wel hebben gemeenten mogelijkheden als het gaat om het stimuleren en faciliteren van activiteiten en projecten. Voorkomen van roken is belangrijk evenals het voorkomen van meeroken. Zo kan de gemeente met scholen afspraken maken over het uitvoeren van preventieprogramma s en het nemen van maatregelen. Op het gebied van drugs is er bij veel gemeenten reeds sprake van integraal beleid, bijv. door regelgeving en maatregelen (coffeeshopbeleid, APV) en door preventieprojecten, bijvoorbeeld in het basis- en voortgezet onderwijs. 13

14 Bijlage Een waargenomen verschil zoals dat in de tabellen is af te lezen, betekent niet automatisch een werkelijk verschil. Er is naar alle waarschijnlijkheid sprake van een werkelijk verschil, als het verschil op statistische gronden wordt hard gemaakt. Er wordt dan gesproken van een significant verschil. Cijfers weergegeven in blauw wil zeggen een significant positief verschil en in rood een significant negatief verschil. De waargenomen verschillen, die niet statistisch aangetoond zijn berusten naar alle waarschijnlijkheid op toeval. Tabel 1 Genotmiddelen: alcohol gebruik, roken, drugsgebruik naar achtergrondkenmerken (%) Voldoet niet aan de norm verantwoord alcoholgebruik Zware drinkers Roken Drugsgebruik ooit cannabis 2 N % % % % Fryslân Geslacht Mannen Vrouwen jaar en 65-plussers jaar jaar en ouder Leeftijd jaar en ouder Opleiding lager onderwijs middelbaar onderwijs hoger onderwijs Burgerlijke staat 1 gehuwd/samenwonend ongehuwd gescheiden verweduwd Arbeidssituatie 2 arbeidsongeschikten/werklozen niet-arbeidsongeschikten/werklozen Herkomst autochtonen allochtonen (niet-westers) allochtonen (westers) Bron: GGD Fryslân, Gezondheidsenquête Bij deze categorie spelen leeftijdseffecten een rol, hiervoor is niet gecorrigeerd. 2 Deze vraag is alleen aan de jarigen gesteld. 14

15 Tabel 2 Kerncijfers genotmiddelen per gemeente voor de leeftijd jaar (%) Voldoet niet aan de norm verantwoord alcoholgebruik Zware drinkers Roken Drugsgebruik ooit cannabis 2 N % % % % Fryslân Gemeente Achtkarspelen Het Bildt Boarnsterhim Bolsward Dantumadiel Dongeradeel Ferwerderadiel Franekeradeel Gaasterlân-Sleat Harlingen Heerenveen Kollumerland C.A Leeuwarden Leeuwarderadeel Lemsterland Littenseradiel Menameradiel Nijefurd Ooststellingwerf Opsterland Skarsterlân Smallingerland Sneek Tytsjerksteradiel Weststellingwerf Wûnseradiel Wymbritseradiel De Waddeneilanden Súdwest-Fryslân Bron: GGD Fryslân, Gezondheidsenquête Samenvoeging van Bolsward, Nijefurd, Sneek, Wûnseradiel en Wymbritseradiel 2 Deze vraag is alleen aan de jarigen gesteld. 15

16 Tabel 3 Kerncijfers genotmiddelen per gemeente voor de leeftijd 65 jaar en ouder (%) Voldoet niet aan de norm verantwoord alcoholgebruik Zware drinkers Roken N % % % Fryslân Gemeente Achtkarspelen Het Bildt / Ferwerderadeel Boarnsterhim Bolsward / Wûnseradiel Dantumadiel / Kollumerland Dongeradeel Ferwerderadiel: zie het Bildt Franekeradeel / Harlingen Gaasterlân-Sleat / Lemsterland/ Nijefurd Harlingen: zie Franekeradeel Heerenveen Kollumerland C.A.: zie Dantumadiel Leeuwarden Leeuwarderadeel/ Menameradiel Lemsterland: zie Gaasterlân-Sleat Littenseradiel/ Wymbritseradiel Menameradiel: zie Leeuwarderadeel Nijefurd:zie Gaasterlân-Sleat Ooststellingwerf Opsterland Skarsterlân Smallingerland Sneek Tytsjerksteradiel Weststellingwerf Wûnseradiel: zie Bolsward Wymbritseradiel: zie Littenseradiel De Waddeneilanden Súdwest-Fryslân Bron: GGD Fryslân, Gezondheidsenquête Samenvoeging van Bolsward, Nijefurd, Sneek, Wûnseradiel en Wymbritseradiel 16

Gezondheid in Friesland

Gezondheid in Friesland 4. In de uitwerking van het thema leefstijl wordt inzicht gegeven in hoeverre de Friese bevolking aan lichaamsbeweging doet, hoeveel alcoholhoudende dranken men drinkt, rookt en drugs gebruikt en de mate

Nadere informatie

1 Algemene Gezondheid

1 Algemene Gezondheid 1 Algemene Gezondheid Gezondheid in Friesland In de uitwerking van het thema algemene wordt inzicht gegeven in de manier waarop de Friese bevolking van 19 jaar en ouder haar beoordeelt. Ook wordt kwaliteit

Nadere informatie

GO Jeugd 2008 Alcohol

GO Jeugd 2008 Alcohol GO Jeugd 2008 Alcohol Samenvatting alcohol Uit de gegevens van GO Jeugd 2008 van GGD Fryslân blijkt dat 63% van de Friese 12 t/m 18 jarigen wel eens alcohol heeft, 51% nog in de vier voorafgaand aan het

Nadere informatie

Gezondheid in Friesland

Gezondheid in Friesland 4 Leefstijl In de uitwerking van het thema leefstijl wordt inzicht gegeven in hoeverre de Friese bevolking aan lichaamsbeweging doet, hoeveel alcoholhoudende dranken men drinkt, rookt en drugs gebruikt

Nadere informatie

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Opvoedondersteuning Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Opvoedvragen zijn van alle tijden. Als ouders vragen hebben over de opvoeding van hun kind, zoeken zij

Nadere informatie

Tabellenboek. GO Jeugd 2012

Tabellenboek. GO Jeugd 2012 Tabellenboek GO Jeugd 2012 Tabellenboek GO Jeugd 2012 Leeswijzer... 5 Respons per gemeente...6 Ervaren gezondheid...7 Belemmering door ziekte/aandoening...8 Indicatieve score psychosociale problematiek...9

Nadere informatie

Lichamelijke activiteit

Lichamelijke activiteit Lichamelijke activiteit Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Voldoende lichaamsbeweging heeft een positief effect op de gezondheid. Mensen die veel bewegen,

Nadere informatie

Leefstijl. 1. Genotmiddelengebruik

Leefstijl. 1. Genotmiddelengebruik 1. Genotmiddelengebruik 1.1 Alcohol Uit onderzoek in de gemeente Wûnseradiel blijkt dat ongeveer driekwart van de jongeren tussen 12 en 23 jaar, alcohol drinkt (2BCtnd (=To Be Continued), 2002). Het gebruik

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N GENOTMIDDELEN V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 5 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in 2009 een schriftelijke

Nadere informatie

GO Jeugd 2008 Seksualiteit

GO Jeugd 2008 Seksualiteit GO Jeugd 2008 Seksualiteit Samenvatting seksualiteit Uit de gegevens van GO Jeugd 2008 van GGD Fryslân blijkt dat 22% van de Friese 12 t/m 18 jongeren wel eens geslachtsgemeenschap heeft gehad. De helft

Nadere informatie

Opvoedingsproblemen. leeftijd ouders leeftijd ouders leeftijd ouders middelbaar onderwijs. hoger onderw ijs.

Opvoedingsproblemen. leeftijd ouders leeftijd ouders leeftijd ouders middelbaar onderwijs. hoger onderw ijs. 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 In deze uitwerking van het thema opvoedingsondersteuning wordt inzicht gegeven in de vragen en/of problemen die Friese ouders/verzorgers ervaren bij het opvoeden van kinderen

Nadere informatie

Lichamelijke gezondheid

Lichamelijke gezondheid Lichamelijke gezondheid Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 De ervaren gezondheid is een samenvattende gezondheidsmaat van alle gezondheidsaspecten zoals de

Nadere informatie

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Huiselijk geweld Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Huiselijk geweld is geweld dat door iemand uit de huiselijke of familiekring van het slachtoffer is gepleegd.

Nadere informatie

letsel, blessure of vergiftiging middelbaar onderwijs 75 jaar en ouder lager onderwijs hoger onderwijs

letsel, blessure of vergiftiging middelbaar onderwijs 75 jaar en ouder lager onderwijs hoger onderwijs In de uitwerking van het thema ongevallen wordt inzicht gegeven in het voorkomen van een letsel, vergiftiging of blessure onder de Friese bevolking van 19 jaar en ouder. Een schriftelijke gezondheidsenquête

Nadere informatie

Broodmaaltijd. 0-3 dagen per week. 4-5 dagen per week. 6-7 dagen per week. kinderen Groep 7 schooljaar 2003-2004 jongeren GO Jeugd 2004

Broodmaaltijd. 0-3 dagen per week. 4-5 dagen per week. 6-7 dagen per week. kinderen Groep 7 schooljaar 2003-2004 jongeren GO Jeugd 2004 3. Voeding Een gezonde voeding is een van de uitgangspunten voor het goed functioneren van het lichaam. In dit gezondheidsprofiel wordt op een aantal aspecten van voeding ingegaan. Hoewel dit geen totaalbeeld

Nadere informatie

2 Lichamelijke Gezondheid

2 Lichamelijke Gezondheid 2 Lichamelijke Gezondheid Gezondheid in Friesland In de uitwerking van het thema lichamelijke gezondheid wordt inzicht gegeven in het voorkomen van chronische (langdurige) aandoeningen onder de Friese

Nadere informatie

Kengetallen gemeenten Friesland

Kengetallen gemeenten Friesland Kengetallen gemeenten Friesland 2012 Afdeling Onderzoek Maart 2013 Bron: User Kengetallen Friese gemeenten 2012. Provincie Fryslân (647.214* inwoners op 1-1-2012) 1) 2012: 2998 cliënten; dit is 4,63 sonen

Nadere informatie

2. Overgewicht. allochtone kinderen. autochtone kinderen. eenouder ouder+stiefouder. beide ouders. % kinderen met overgewicht. laag.

2. Overgewicht. allochtone kinderen. autochtone kinderen. eenouder ouder+stiefouder. beide ouders. % kinderen met overgewicht. laag. 2. Overgewicht De gevolgen van overgewicht op de kinderleeftijd zijn uiteenlopend van psychosociale problemen, zoals gepest worden, negatief zelfbeeld en depressiviteit, tot lichamelijke problemen zoals

Nadere informatie

GENOTMIDDELEN. Jongerenmonitor 2015 10.163. 40% ooit alcohol gedronken. Klas 2. Klas 4. 5% ooit wiet gebruikt. 24% weleens gerookt.

GENOTMIDDELEN. Jongerenmonitor 2015 10.163. 40% ooit alcohol gedronken. Klas 2. Klas 4. 5% ooit wiet gebruikt. 24% weleens gerookt. IJsselland GENOTMIDDELEN Jongerenmonitor 1 4% ooit alcohol gedronken.163 jongeren School Klas 13-14 jaar Klas 4 1-16 jaar 4% weleens gerookt % ooit wiet gebruikt Genotmiddelen Psychosociale gezondheid

Nadere informatie

Roken, alcohol en drugs

Roken, alcohol en drugs Roken, alcohol en drugs Infokaart Volwassenenmonitor 19- t/m 64-jarigen 2005 Waar gaat deze infokaart over? In deze infokaart wordt een aantal aspecten van het gebruik van genotmiddelen onder 19- t/m 64-

Nadere informatie

Figuur 1. Redenen van jongeren om zich thuis of in de woonomgeving bang of angstig te voelen (GGD Fryslân GO Jeugd 2004).

Figuur 1. Redenen van jongeren om zich thuis of in de woonomgeving bang of angstig te voelen (GGD Fryslân GO Jeugd 2004). 2. Veiligheidsgevoelens 2.1 Veiligheid thuis of in de woonomgeving Driekwart van de jongeren van 13 tot en met 18 jaar voelt zich thuis of in de woonomgeving nooit bang of angstig. Van de jongens voelt

Nadere informatie

Lichamelijke gezondheid

Lichamelijke gezondheid 1. Ervaren gezondheid en ziekte en aandoeningen De beoordeling van de eigen gezondheid, de ervaren gezondheid, is een indicatie voor de kwaliteit die iemand aan het leven toeschrijft. Afhankelijk van de

Nadere informatie

Regionale VTV 2011. Roken. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Roken

Regionale VTV 2011. Roken. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Roken Regionale VTV 2011 Roken Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Roken Auteurs: Drs. I.H.F. van Veggel, GGD Hart voor Brabant Dr. M.A.M. Jacobs-van der Bruggen,

Nadere informatie

Figuur 1. Jongeren in Friesland en Nederland, die voldoen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (GGD Fryslân GO Jeugd 2004; CBS, 2003) 1.

Figuur 1. Jongeren in Friesland en Nederland, die voldoen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (GGD Fryslân GO Jeugd 2004; CBS, 2003) 1. 4. Lichaamsbeweging en sport Geregeld matig intensieve lichaamsbeweging heeft een gunstig effect op de gezondheid. Voorbeelden van matig intensieve beweging zijn fietsen, stevig wandelen en skaten. Ook

Nadere informatie

Gezondheid in Friesland

Gezondheid in Friesland 6 Huiselijk Geweld Begin 2006 heeft GGD Fryslân aan 7072 volwassenen en 3355 ouderen uit alle 31 gemeenten in Friesland een schriftelijke vragenlijst toegestuurd. In deze gezondheidsenquête zijn vragen

Nadere informatie

Er zijn geen noemenswaardige verschillen tussen het voorkomen van risicosituaties tussen jongens en meisjes.

Er zijn geen noemenswaardige verschillen tussen het voorkomen van risicosituaties tussen jongens en meisjes. 1. 0 4 jarigen Sinds 1 januari 2004 gebruiken Thuiszorg Het Friese Land, Thuiszorg De Friese Wouden en Thuiszorg Zuidwest Friesland een nieuw risicoregistratiesysteem. Doel van deze risicoregistratie is

Nadere informatie

fluchskrift Vergrijzing in Fryslân neemt toe Aantal senioren sterk gestegen Aantal 65-plussers in Fryslân, /2012

fluchskrift Vergrijzing in Fryslân neemt toe  Aantal senioren sterk gestegen Aantal 65-plussers in Fryslân, /2012 Vergrijzing in Fryslân fluchskrift Vergrijzing in Fryslân neemt toe In Fryslân wonen op 1 januari 2011 647.282 inwoners. De Friese bevolking groeit nog jaarlijks. Sinds 2000 is het aantal inwoners toegenomen

Nadere informatie

Sociale omgeving. 1. Kindermishandeling

Sociale omgeving. 1. Kindermishandeling 1. Kindermishandeling Kindermishandeling is 'elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte

Nadere informatie

Psychosociale gezondheid en gedrag

Psychosociale gezondheid en gedrag Psychosociale gezondheid en gedrag 1. Criminaliteit 1.1 Criminaliteit onder Friese jongeren De meest genoemde vorm van criminaliteit waar Friese jongeren van 13 tot en met 18 jaar zich in 2004 schuldig

Nadere informatie

ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN VOORTGEZET ONDERWIJS DEN HAAG 2003

ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN VOORTGEZET ONDERWIJS DEN HAAG 2003 RIS128575a_10-JUN-2005 ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN VOORTGEZET ONDERWIJS DEN HAAG 2003 Beknopt verslag ten behoeve van de deelnemende scholen April 2005 Dienst OCW / GGD Den Haag Epidemiologie

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 1 tot jaar Jongerenmonitor In 011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

INFOKAART OUDEREN EN ROKEN

INFOKAART OUDEREN EN ROKEN INFOKAART OUDEREN EN ROKEN Roken Roken is de risicofactor die de meeste sterfte en het meeste gezondheidsverlies met zich brengt en zodoende ook zorgt voor veel verlies aan kwaliteit van leven (1). Vijftien

Nadere informatie

FACTSHEET CONTINU ONDERZOEK ROOKGEWOONTEN 2013

FACTSHEET CONTINU ONDERZOEK ROOKGEWOONTEN 2013 FACTSHEET MAART 2014 FACTSHEET CONTINU ONDERZOEK ROOKGEWOONTEN 2013 KERNPUNTEN Een kwart (25%) van de Nederlandse bevolking vanaf 15 jaar rookt in 2013: 19% rookt dagelijks en 6% niet dagelijks. Het percentage

Nadere informatie

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R ROKEN EN ALCOHOLGEBRUIK Jeugd 2010 5 K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R Kinderenonderzoek 2010 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 1 tot jaar Jongerenmonitor In 011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Monitor alcohol en middelen

Monitor alcohol en middelen Geneeskundige en Gezondheidsdienst Monitor alcohol en middelen www.utrecht.nl/gggd Thema 1 Alcohol- en middelengebruik in Utrecht Wat, waar en hoeveel? 2011 Colofon Uitgave Unit Epidemiologie en informatie

Nadere informatie

Woning en woonomgeving

Woning en woonomgeving Woning en woonomgeving Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Deze deelrapportage beschrijft de manier waarop de Friese bevolking van 19 jaar en ouder haar woning,

Nadere informatie

GO Jeugd 2008 Mishandeling

GO Jeugd 2008 Mishandeling GO Jeugd 2008 Mishandeling Samenvatting mishandeling Uit de gegevens van GO Jeugd 2008 van GGD Fryslân blijkt dat 7% van de 12 t/m 18 jarigen in Fryslân geestelijk wordt mishandeld. Ook wordt 4% lichamelijk

Nadere informatie

34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie. van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016

34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie. van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016 34300 XVI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016 34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs,

Nadere informatie

Regionale VTV 2011. Levensverwachting en sterftecijfers. Referent: Drs. M.J.J.C. Poos, R.I.V.M.

Regionale VTV 2011. Levensverwachting en sterftecijfers. Referent: Drs. M.J.J.C. Poos, R.I.V.M. Regionale VTV 2011 Levensverwachting en sterftecijfers Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Levensverwachting en sterftecijfers Auteurs: Dr. M.A.M. Jacobs-van

Nadere informatie

Monitor. alcohol en middelen

Monitor. alcohol en middelen Gemeente Utrecht, Volksgezondheid Monitor www.utrecht.nl/gggd alcohol en middelen www.utrecht.nl/volksgezondheid Thema 3 Gebruik van de verslavingszorg in Utrecht - 2012 1 Colofon Uitgave Gemeente Utrecht,

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Samenvatting Twente. 2 van 6 Kernboodschappen Twente. Versie 2, oktober 2013

Samenvatting Twente. 2 van 6 Kernboodschappen Twente. Versie 2, oktober 2013 Samenvatting Twente Versie 2, oktober 2013 Twente varieert naar stad en platteland In Twente wonen 626.500 mensen waarvan de helft woont in één van de drie grote steden. Tot 2030 zal de Twentse bevolking

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 1 tot jaar Jongerenmonitor In 011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Rijssen-Holten

Kernboodschappen Gezondheid Rijssen-Holten Kernboodschappen Gezondheid Rijssen-Holten De GGD Twente verzamelt in opdracht van de gemeente Rijssen-Holten epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Rijssen-Holten en de factoren

Nadere informatie

de bevolking van Aa en Hunze vergrijst, van 21% nu naar 35% in 2040.

de bevolking van Aa en Hunze vergrijst, van 21% nu naar 35% in 2040. Met deze factsheet biedt de GGD Drenthe u inzicht in de lokale gezondheidssituatie van de inwoners van de gemeente Aa en Hunze. U treft cijfers aan over de gezondheidsspeerpunten en risicogroepen. Hierbij

Nadere informatie

Roken, alcohol en drugs

Roken, alcohol en drugs Roken, alcohol en drugs Infokaart Jeugdgezondheidszorg 9 Roken Rokers hebben een hoger risico op sterfte en chronische aandoeningen dan niet-rokers. Landelijk was roken in 7 verantwoordelijk voor bijna.

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 1 tot jaar Jongerenmonitor In 011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Demografische gegevens

Demografische gegevens 1. Algemeen Op 1 januari 2003 telde Fryslân 154.273 jeugdigen tussen 0 en 18 jaar; 79.241 jongens en 75.032 meisjes. Op basis van de leeftijden die een schoolperiode inluiden (of afsluiten), is een verdeling

Nadere informatie

jongens meisjes 18 jaar of ouder

jongens meisjes 18 jaar of ouder 2. Seksuele risico s en beschermingsgedrag In dit hoofdstuk wordt een aspect van het thema seksualiteit uitgewerkt, namelijk seksuele risico s en beschermingsgedrag. De informatie is onder andere gebaseerd

Nadere informatie

Tabak, cannabis en harddrugs

Tabak, cannabis en harddrugs JONGERENPEILING 0 ZUID-HOLLAND NOORD De jongerenpeiling heeft als doel om periodiek op systematische wijze ontwikkelingen in gezondheid en gewoonten van jongeren in kaart te brengen. Dit is het eerste

Nadere informatie

Leefstijl. 6.1 Inleiding. 6.2 Roken

Leefstijl. 6.1 Inleiding. 6.2 Roken Dit rapport is een uitgave van het NIVEL in 2004. De gegevens mogen met bronvermelding (H van Lindert, M Droomers, GP Westert.. Een kwestie van verschil: verschillen in zelfgerapporteerde leefstijl, gezondheid

Nadere informatie

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Zorggebruik Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Deze rapportage is opgedeeld in de onderwerpen: mantelzorg, ouderen en voorzieningen, contact met zorgvoorzieningen

Nadere informatie

ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN BASISONDERWIJS DEN HAAG 2003

ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN BASISONDERWIJS DEN HAAG 2003 RIS128575b_10-JUN-2005 ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN BASISONDERWIJS DEN HAAG 2003 Beknopt verslag ten behoeve van de deelnemende scholen April 2005 Dienst OCW / GGD Den Haag Epidemiologie en

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Seksualiteit Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 In de gezondheidsenquête is een aantal vragen opgenomen over seksuele gezondheid 1. Friezen van 19 tot en met

Nadere informatie

tot 24 jaar Monitor jongeren 12

tot 24 jaar Monitor jongeren 12 Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

TABAK, ALCOHOL EN DRUGS

TABAK, ALCOHOL EN DRUGS TABAK, ALCOHOL EN DRUGS JONGERENPEILING De jongerenpeiling heeft als doel om op systematische wijze ontwikkelingen in gezondheid en leefstijl van jongeren in kaart te brengen. Ongeveer.00 jongeren in de

Nadere informatie

Bevolking: gemeentelijke indeling in regio s. Regio s

Bevolking: gemeentelijke indeling in regio s. Regio s Bevolking: gemeentelijke indeling in regio s Regio s Bevolking per 1 januari 2013 Gemeente inwoners Gemeente inwoners Aa en Hunze 25.541 Loppersum 10.292 Achtkarspelen 28.110 Marum 10.382 Ameland 3.525

Nadere informatie

Register van gemeenschappelijke regelingen als bedoeld in artikel 27 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr)

Register van gemeenschappelijke regelingen als bedoeld in artikel 27 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) Register van gemeenschappelijke regelingen als bedoeld in artikel 27 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) In dit register houdt het college van burgemeester en wethouders bij aan welke regelingen

Nadere informatie

deelrapport Levensverwachting en sterfte

deelrapport Levensverwachting en sterfte deelrapport Levensverwachting en sterfte Regionale Volksgezondheid Toekomstverkenning Zeeland 2012 Inhoud Kernboodschappen 3 Inleiding 4 Levensverwachting en sterfte in Zeeland 5 Wat brengt de toekomst?

Nadere informatie

Roken, drinken en gokken. Nagegaan is hoeveel en hoe vaak jongeren uit de gemeente Groningen roken, drinken en gokken. Hierbij is een onderverdeling

Roken, drinken en gokken. Nagegaan is hoeveel en hoe vaak jongeren uit de gemeente Groningen roken, drinken en gokken. Hierbij is een onderverdeling De Jeugdpeiling is een instrument met als doel op systematische wijze ontwikkelingen en trends in riskante gewoonten van jongeren in kaart te brengen. Hierbij is de aandacht gericht op gedrag met betrekking

Nadere informatie

Ik ga u een aantal vragen stellen over alcoholhoudende dranken (bier, borrel, sherry, bessen, enz.)

Ik ga u een aantal vragen stellen over alcoholhoudende dranken (bier, borrel, sherry, bessen, enz.) LASAB153 Ik ga u een aantal vragen stellen over alcoholhoudende dranken (bier, borrel, sherry, bessen, enz.) 1. Wilt u mij zeggen welke soort alcoholhoudende drank en u wel eens drinkt? (Meerdere antwoorden

Nadere informatie

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar speerpuntennotitie? Wat doen/deden we al? Welke gezondheidsproblemen

Nadere informatie

Monitor alcohol en middelen

Monitor alcohol en middelen Gemeente Utrecht, Volksgezondheid Monitor alcohol en middelen www.utrecht.nl/gggd Thema 1 www.utrecht.nl/volksgezondheid Alcohol- tabak- en cannabisgebruik in Utrecht Wat, waar en hoeveel? 2014 Colofon

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Losser

Kernboodschappen Gezondheid Losser Kernboodschappen Gezondheid Losser De GGD Twente verzamelt in opdracht van de gemeente Losser epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Losser en de factoren die hierop van invloed

Nadere informatie

Peilstationsonderzoek. Genotmiddelengebruik scholieren Voortgezet

Peilstationsonderzoek. Genotmiddelengebruik scholieren Voortgezet Peilstationsonderzoek Genotmiddelengebruik scholieren Voortgezet Onderwijs Den Haag 2011 Januari 2013 Gemeente Den Haag Dienst OCW / GGD Den Haag, Epidemiologie en Jeugdgezondheidszorg Ad van Dijk Mary

Nadere informatie

Genotmiddelengebruik onder middelbare scholieren in Den Haag

Genotmiddelengebruik onder middelbare scholieren in Den Haag 15 Genotmiddelengebruik onder middelbare scholieren in Den Haag M.P.H. Berns, A.J.M. Gelton, M.A.T.W. Zwartendijk-Schats, B.J.C. Middelkoop Het roken, het gebruik van alcohol, cannabis en illegale drugs

Nadere informatie

Samenvatting Losser. 2 van 5 Twentse Gezondheids Verkenning Losser. Versie 1, oktober 2013

Samenvatting Losser. 2 van 5 Twentse Gezondheids Verkenning Losser. Versie 1, oktober 2013 Samenvatting Losser Versie 1, oktober 2013 Lage SES, bevolkingskrimp en vergrijzing punt van aandacht in Losser In de gemeente Losser wonen 22.552 mensen; 11.324 mannen en 11.228 vrouwen. Als we de verschillende

Nadere informatie

matige alcohol consumptie gezondheid

matige alcohol consumptie gezondheid matige alcohol consumptie positief voor gezondheid R e s u l t a t e n v a n 3 j a a r w e t e n s c h a p p e l i j k o n d e r z o e k Matige en regelmatige alcoholconsumptie heeft overall een positief

Nadere informatie

Procesevaluatie Fries Jeugd en Alcoholbeleid

Procesevaluatie Fries Jeugd en Alcoholbeleid Procesevaluatie Fries Jeugd en Alcoholbeleid Eindmeting 2012 Stand van zaken omtrent de opname en inzet van maatregelen uit het minimumpakket binnen het gemeentelijk beleid 1 Inhoud Samenvatting 1. Inleiding

Nadere informatie

Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012

Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 Zuid gezond en wel? Van de inwoners van Zuid heeft 81% een positief oordeel over de eigen gezondheid, zo blijkt uit de gegevens van de Amsterdamse Gezondheidsmonitor

Nadere informatie

Roken onder volwassenen De harde feiten 2012

Roken onder volwassenen De harde feiten 2012 Roken onder volwassenen De harde feiten 2012 10 9 8 Rokers 7 6 5 Niet-rokers Verdeling Nederlandse bevolking (15 jaar en ouder) naar % rokers en % niet-rokers 1975-2012 Percentage rokers naar categorie

Nadere informatie

Centrum gezond en wel?

Centrum gezond en wel? Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 gezond en wel? Van de inwoners van heeft 85% een positief oordeel over de eigen gezondheid, zo blijkt uit de gegevens van de Amsterdamse Gezondheidsmonitor

Nadere informatie

Factsheet alcohol. Think Before You Drink

Factsheet alcohol. Think Before You Drink Factsheet alcohol Think Before You Drink Jongeren drinken te vroeg, te veel en te vaak. Ook in West-Brabant is dit het geval. Bovendien tolereren veel ouders dat hun kinderen onder de 16 jaar alcohol drinken.

Nadere informatie

Themarapport. Gezonde Leefstijl. Voortgezet onderwijs. april 2008. Inleiding. Roken

Themarapport. Gezonde Leefstijl. Voortgezet onderwijs. april 2008. Inleiding. Roken Themarapport Voortgezet onderwijs NR Gezonde Leefstijl april 008 De Jeugdmonitor Zeeland is een samenwerkingsverband van de Provincie Zeeland, de 13 Zeeuwse gemeenten en verschillende instellingen die

Nadere informatie

Meningen over het takenpakket van de overheid

Meningen over het takenpakket van de overheid Meningen over het takenpakket van de Rianne Kloosterman De volwassen Nederlandse bevolking vindt sommige taken meer de verantwoordelijkheid van de dan andere. In de ogen van de meeste Nederlanders hoort

Nadere informatie

Bevolking: gemeentelijke indeling in regio's

Bevolking: gemeentelijke indeling in regio's Bevolking: gemeentelijke indeling in regio's Bevolking per 1 januari 2015 Gemeente inwoners Gemeente inwoners Aa en Hunze 25.203 Marum 10.311 Achtkarspelen 27.983 Menaldumadeel 13.612 Ameland 3.590 Menterwolde

Nadere informatie

Tussenevaluatie. Fries Jeugd en Alcoholbeleid

Tussenevaluatie. Fries Jeugd en Alcoholbeleid Tussenevaluatie Fries Jeugd en Alcoholbeleid Tussenevaluatie Stand van zaken omtrent de opname en inzet van maatregelen uit het minimumpakket binnen het gemeentelijk beleid. COLOFON Het rapport Fries Jeugd

Nadere informatie

Alcoholgebruik: omvang in de regio

Alcoholgebruik: omvang in de regio Alcoholgebruik: omvang in de regio Schadelijk alcoholgebruik in de regio Het alcoholgebruik(1) onder volwassenen (tot 65 jaar) in Zuid-Limburg is 85%. Van de ouderen (65+) geeft 75% aan alcohol te drinken.

Nadere informatie

Meting stoppers-met-roken januari 2009

Meting stoppers-met-roken januari 2009 Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tnsnipo.com www.tnsnipo.com Consumer & Media Rapport Meting stoppersmetroken januari 2009 Meting

Nadere informatie

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Borgele en Platvoet Deventer

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Borgele en Platvoet Deventer IJsselland Wijkgezondheidsprofiel Deventer Januari 2015 Wijkgezondheidsprofiel Dit wijkgezondheidsprofiel bestaat uit gegevens afkomstig van diverse bronnen, registraties en (bewoners)onderzoeken. Voor

Nadere informatie

Lichamelijke gezondheid

Lichamelijke gezondheid In dit hoofdstuk worden enkele gegevens weergegeven over de lichamelijke gezondheid van ouderen. Er zijn verschillende maten om lichamelijke gezondheid te meten. Beschreven worden die gegevens die op dit

Nadere informatie

Voorlopig tabellenboek Volwassenen- en seniorenenquête 2012 Flevoland

Voorlopig tabellenboek Volwassenen- en seniorenenquête 2012 Flevoland Voorlopig tabellenboek Volwassenen- en seniorenenquête 2012 Flevoland 1 Dit is een voorlopige uitgave. Na de zomer 2013 komen definitieve tabellen beschikbaar. Gezondheidsenquête: volwassenen en senioren

Nadere informatie

GGD Amsterdam Jeugd en genotmiddelen 2016

GGD Amsterdam Jeugd en genotmiddelen 2016 GGD Amsterdam Samenvatting Samenvatting Van de 16- t/m 18-jarige leerlingen uit klas 5 en 6 van de havo en het vwo in Amsterdam heeft 60% in de afgelopen maand alcohol gedronken. Dat ging vaak om aanzienlijke

Nadere informatie

FACTSHEET ROKEN ONDER VOLWASSENEN: KERNCIJFERS 2016 OKTOBER 2017 KERNPUNTEN

FACTSHEET ROKEN ONDER VOLWASSENEN: KERNCIJFERS 2016 OKTOBER 2017 KERNPUNTEN OKTOBER 2017 FACTSHEET ROKEN ONDER VOLWASSENEN: KERNCIJFERS 2016 KERNPUNTEN In 2016 rookte iets minder dan een kwart (24,1%) van de bevolking van 18 jaar en ouder. Dit is een daling ten opzichte van 2015

Nadere informatie

oinleiding 1 c oovergewicht en ernstig overgewicht (obesitas) in Nederlandd

oinleiding 1 c oovergewicht en ernstig overgewicht (obesitas) in Nederlandd oinleiding 1 c Gewichtsstijging ontstaat wanneer de energie-inneming (via de voeding) hoger is dan het energieverbruik (door lichamelijke activiteit). De laatste decennia zijn er veranderingen opgetreden

Nadere informatie

Ouderen met een verschillende etnische achtergrond verschillen niet of nauwelijks in hun bewegingspatroon.

Ouderen met een verschillende etnische achtergrond verschillen niet of nauwelijks in hun bewegingspatroon. Opleiding, gezin, etniciteit en gezondheid 6-plussers met een hogere opleiding voldoen vaker aan de norm Gezond Bewegen dan degenen met een lagere opleiding (HBO/academici 0; LO ). Ze wandelen en sporten

Nadere informatie

fluchskrift

fluchskrift Wonen in Fryslân Afgelopen jaren minder toename woningen In 2011 bedraagt de totale woningvoorraad in Fryslân 282.689 woningen. In 2000 bestond de totale woningvoorraad nog uit 261.849 woningen. Tussen

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N LICHAAMSBEWEGING EN GEWICHT V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 4 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in

Nadere informatie

Zuidoost gezond en wel?

Zuidoost gezond en wel? Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 Zuidoost gezond en wel? Zeven op de tien inwoners van Zuidoost hebben een positief oordeel over de eigen gezondheid, zo blijkt uit de gegevens van de Amsterdamse

Nadere informatie

Combinaties van risicofactoren

Combinaties van risicofactoren Achtergronddocument Combinaties van risicofactoren Vóórkomen van risicofactoren en clustering Zowel overgewicht als roken clusteren met zwaar alcoholgebruik Zowel overgewicht als dagelijks roken gaan samen

Nadere informatie

Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2016 Samenvatting gemeente Haarlemmermeer

Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2016 Samenvatting gemeente Haarlemmermeer Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2016 Samenvatting gemeente Haarlemmermeer Inhoud Deze samenvatting bevat de belangrijkste resultaten van de Gezondheidsmonitor en 2016 voor gemeente Haarlemmermeer.

Nadere informatie

Samenvatting Jong; dus gezond!?

Samenvatting Jong; dus gezond!? Samenvatting Jong; dus gezond!? Deel III Gezondheidsprofiel regio Nieuwe Waterweg Noord, 2005-2008 Samenvatting rapport Jong; dus gezond!? Gezondheidssituatie van de Jeugd (2004-2006) Regio Nieuwe Waterweg

Nadere informatie

Noord gezond en wel?

Noord gezond en wel? Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 gezond en wel? Meer dan twee derde van de inwoners van heeft een positief oordeel over de eigen gezondheid, zo blijkt uit de gegevens van de Amsterdamse Gezondheidsmonitor

Nadere informatie

Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012

Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 West gezond en wel? Driekwart van de inwoners van West heeft een positief oordeel over de eigen gezondheid, zo blijkt uit de gegevens van de Amsterdamse Gezondheidsmonitor

Nadere informatie

Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2016 Samenvatting gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude

Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2016 Samenvatting gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude Gezondheidsmonitor ouderen 2016 Samenvatting gemeente Haarlemmerliede Inhoud Deze samenvatting bevat de belangrijkste resultaten van de Gezondheidsmonitor en 2016 voor gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude.

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Gezondere leefstijl blijkt voor velen moeilijk haalbaar

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Gezondere leefstijl blijkt voor velen moeilijk haalbaar Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB10-017 16 maart 2010 9.30 uur Gezondere leefstijl blijkt voor velen moeilijk haalbaar Bijna een op de twee beweegt onvoldoende Ruim een op de tien heeft

Nadere informatie