SpEZialistNieuwsbrief voor verwijzers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SpEZialistNieuwsbrief voor verwijzers"

Transcriptie

1 Jaargang 11 Nummer 1 april 2012 SpEZialistNieuwsbrief voor verwijzers In deze uitgave: Redactioneel Opleiden is belangrijke voorwaarde voor behoud en aantrekken medewerkers en kwalitatief hoogwaardige (top)klinische zorg Onderwijsvernieuwingen in de medische vervolgopleidingen Wat doet de medisch ethische toetsingscommissie van het St. Elisabeth allemaal? Steeds meer aandacht voor onderzoek naar kwaliteit van leven en zorg vanuit patiëntenperspectief Interessante onderwerpen tijdens geslaagde wetenschapsdag 2012 van St. Elisabeth en TweeSteden ziekenhuis Nieuwe specialisten Colofon dr. Taco Gosens orthopedisch chirurg hoofdredacteur Redactioneel Onderzoek en opleiding staan centraal in deze editie van de SpEZialist. Samen met patiëntenzorg zijn dat belangrijke kerntaken voor het St. Elisabeth Ziekenhuis. Waar mogelijk proberen we in het St. Elisabeth deze kerntaken te verenigen, net zoals de gerenommeerde Amerikaanse Mayo Clinic dat op symbolische wijze met drie schilden in haar logo heeft gedaan. Vanzelfsprekend is het schild dat patiëntenzorg vertegenwoordigt, groter dan de andere twee. Ook in het St. Elisabeth is de zorg voor de patiënt onze belangrijkste drijfveer en staat die centraal in alles wat we doen. In sommige gevallen kan dit tot conflicterende situaties leiden. Denk bijvoorbeeld aan de tegenstrijdige belangen tussen de zorg voor het kind of de ernstig zieke patiënt en het verrichten van wetenschappelijk onderzoek, met medewerking van deze patiënten. Uiteraard staat bij elke studie het belang en de veiligheid van de patiënt voorop, iets dat door de Medisch Ethische ToetsingsCommissie (METC) in het St. Elisabeth wordt bewaakt. Desiree Burger, medisch manager OOC, voorzitter OVCET, affiliatiecoördinator en Henk Hendrix, manager OOC Opleiden is belangrijke voorwaarde voor behoud en aantrekken medewerkers en kwalitatief hoogwaardige (top)klinische zorg Het St. Elisabeth Ziekenhuis is al jaren een STZ-ziekenhuis, een speciaal ziekenhuis tussen een gewoon ziekenhuis en een academisch centrum. Eén van de criteria om een STZ-ziekenhuis te worden, is dat er sprake moet zijn van een leerhuisconcept. Volgens dit concept dienen alle activiteiten op het gebied van opleiding, onderwijs en onderzoek samengebracht te worden op een centrale plaats: het leerhuis. Dit past helemaal in het streven en de ambities van het St. Elisabeth Ziekenhuis. Daarom is in 2005 het Onderzoeks- en OpleidingsCentrum (OOC) opgericht. Dat heeft zich in de afgelopen jaren ontwikkeld tot een zelfstandig onderwijsinstituut voor de regio. Hierin verzorgen we onder één dak (bij)scholing voor medewerkers, verpleegkundigen, coassistenten en artsassistenten. Tevens is er de bibliotheek, het centrum van e-learning, het skillslab en zijn er lokalen voor bij- en nascholing. Medische opleidingen Voor de opleiding van aios en coassistenten werken we samen in Onderwijs- en Opleidingsregio s (OOR s). Die zijn de afgelopen jaren sterk in ontwikkeling gekomen. Het St. Elisabeth Ziekenhuis participeert in drie OOR s, waarvan de meeste opleidingen in het OOR Zuidwest- Nederland zijn ondergebracht. Sinds 2004 zijn daardoor alle coassistenten afkomstig van het Erasmus MC. >>> Ook kunnen zich dilemma s voordoen bij de opleiding van artsen en ander medisch personeel in relatie tot de directe patiëntenzorg. Gelukkig zorgt het hoge onderwijsniveau in het St. Elisabeth tot weloverwogen en aan alle standaarden voldoende oordelen over de bij patiënten geconstateerde problemen. Kwaliteits- en opleidingsvisitaties bewaken dit evenwicht. Dat dit dilemma slechts hypothetisch is laat een van de prijswinnaars van de Wetenschapsdag zien. In de opleiding van specialisten wordt balans gezocht tussen het aanleren van een ambacht en het wetenschappelijk verklaren en onderzoeken van een medisch probleem. Terwijl aan de ene kant de opleiding tot specialist al druk genoeg is en geneeskunst en geneeskunde moeten worden gepaard, is het anderzijds wetenschappelijk en sociaal economisch wenselijk behandelingen op basis van bewezen ervaringen te selecteren. In het St. Elisabeth geven de thema s Lief, Lean, Kwaliteit en Veiligheid sturing aan de toekomst van het ziekenhuis. Op het eerste oog lijken deze begrippen onverenigbaar, maar het St. Elisabeth bewijst in de dagelijkse praktijk dat ze elkaar juist versterken. Daardoor neemt de kwaliteit van de patiëntenzorg merkbaar toe. Ook onderzoek en opleidingen dragen daartoe een belangrijk steentje bij, zoals u in dit nummer kunt lezen. ELISABETH TOPZORG ZEKER VOOR U

2 >>> vervolg van pagina 1 Er is een maal per maand multidisciplinair onderwijs (MDO). De thema s voor deze bijeenkomsten zijn wetenschappelijk Daarnaast is het OOC vertegenwoordigd in de kerngroep Klinische Fase van het OOR Rotterdam. Die denkt na over hoe je de coschappen het beste vorm kunt geven. De huidige structuur verandert binnenkort weer: van acte- en speciële coschappen gaan we terug naar één lang coschap per vak. Daarin wordt van tevoren een opfriscursus van een week verzorgd in Rotterdam. Op 22 maart was er in de aula een voorlichtingsavond over dit thema. E-learning in het OOC Opleiden Opleiden zien we als belangrijke voorwaarde voor het behoud en aantrekken van medewerkers en het realiseren van kwalitatief hoogwaardige (top)klinische zorg. De opleidingsvisie luidt: Het St. Elisabeth ziet opleiding en ontwikkeling als een wezenlijk onderdeel van een groot topklinisch ziekenhuis. Opleiding maakt in diverse opzichten het verschil: Sinds 2008 zijn de interne geneeskunde, kindergeneeskunde, orthopedie, klinische pathologie, kaakchirurgie, neurologie, medische microbiologie, spoedeisende hulp en radiologie ook onderdeel van het OOR Zuidwest Nederland. Heelkunde en klinische chemie zijn nog steeds aangesloten bij het Radboud Ziekenhuis in Nijmegen, de gynaecologen en urologen horen bij het OOR Utrecht en de Psychiatrie loopt via Maastricht. In het OOC is er een coördinator medische opleidingen, Carlijn van Gulik. Haar taak is vooral de organisatie en logistiek van de medische opleidingen, zoals het coördineren van (proef-)visitaties en het Opleidingsfonds. Er is ook een onderwijskundige, Lieke Lalieu, ter ondersteuning van de medische vervolgopleidingen in het roerige tij van de modernisering van de medische vervolgopleidingen (waarover meer in een ander artikel in dit nummer). onderzoek en casusbesprekingen. Niet alleen coassistenten maar ook anios, aios, specialisten, verpleegkundig specialisten en physician assistants zijn hier van harte welkom. Vier keer per jaar is er een coassistentenvergadering. Coassistenten kunnen dan aangeven wat er wel en niet goed gaat bij de verschillende vakgebieden. De coassistenten zijn daarnaast vertegenwoordigd door hun eigen co-raad, die ook initiatieven ontplooit in de inventarisatie van knelpunten. Twee keer per jaar is er overleg met de onderwijscoördinatoren van de coassistenten. het houdt de medewerkers scherp; het verbetert de kwaliteit van de patiëntenzorg; het zorgt voor werfkracht van goede en gemotiveerde medewerkers; het heeft een positief effect op het aantrekken van patiënten. Het St. Elisabeth acht goede en afgestemde deskundigheidsbevordering belangrijk voor kwaliteit en veiligheid van de zorgprocessen. Mondige, zelfbewuste, goed opgeleide en taakverantwoordelijke medewerkers zijn essentieel voor het garanderen van continuïteit in zorg en het bereiken van de organisatiedoelen. 1 2 Coassistenten Sinds vele jaren verzorgen wij de coschappen voor de coassistenten van het Erasmus MC. Er zijn coassistenten die lang blijven en gedurende hun hele coassistentschap in Tilburg wonen. Er zijn ook co s die een aantal vakken in het St. Elisabeth Ziekenhuis volgen. Zij hebben allen toegang tot de medische bibliotheek, de elektronische leeromgeving en het intranet waar alle informatie voor de betreffende coschappen te vinden is. De entree van het OOC 1 uit: Strategisch Beleidsplan St. Elisabeth Ziekenhuis

3 Opleiden zien we als belangrijke voorwaarde voor het behoud en aantrekken van medisch specialisten (in opleiding) om daarmee kwalitatief hoogwaardige topklinische zorg te kunnen realiseren. Het is zaak om het opleidingsklimaat in stand te houden en te bevorderen. En tevens het signaleren van tekortkomingen en verbeteren van de randvoorwaarden die nodig zijn voor het behouden en verkrijgen van erkenningen voor (nieuwe) opleidingen die voor het ziekenhuis van betekenis zijn. Onder de verschillende aspecten die de kwaliteit en de effectiviteit van het opleiden bepalen, neemt opleidingsklimaat een centrale plaats in. Het aanwezig zijn van een open opleidingssfeer, met ruimte voor het geven en ontvangen van feedback en het melden en bespreken van fouten. Maar ook een opleiding waarin de kwaliteit van de supervisie en de beschikbare faciliteiten van een voldoende niveau zijn. Wij streven ernaar het opleidingsklimaat te optimaliseren. E-learning E-learning is ruim drie jaar geleden geïntroduceerd als onderwijsvorm voor de bij- en nascholing van verpleegkundigen. Sindsdien is e-learning uitgegroeid tot een onderwijsvorm die niet meer uit het ziekenhuis weg te denken is. De huidige generatie aios is al vanaf de lagere school opgegroeid met internet. Zij vindt het niet meer dan normaal dat e-learning ook in de opleiding geneeskunde beschikbaar is. De komende jaren verwachten we dan ook een toename in de vraag naar en acceptatie van e-learning als onderwijsvorm in de medische vervolgopleidingen. Op dit moment zijn al verschillende medische modules ontwikkeld. Bij de opleidingen neurologie, radiologie en heelkunde maken de aios hier al gebruik van. Voorbeelden van ontwikkelde e-learning modules zijn lumbaalpunctie, delier, hersendood, port a cath, vaatchirurgie heelkunde, centrale lijn en auscultatie longen. Toekomst Wij hopen in de toekomst nog steeds met veel plezier en enthousiasme onze opleidingen voor (co)assistenten, verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten op grote schaal te kunnen verzorgen. Het opleidingsland blijft veranderen en zichzelf verbeteren. Steeds meer opleidingen worden geïntegreerd om zo veel mogelijk mensen te kunnen opleiden, zoals e-learning en multidisciplinaire opleidingsmomenten. We hopen in de toekomst het MDO en de KNMG-lunches vanuit de huisartsen meer samen te voegen tot één geheel, zodat we een zo gemêleerd mogelijk publiek bereiken. En zo nog meer van elkaar leren! Lieke Lalieu MSc, onderwijskundige, en Carlijn van Gulik, coördinator medische opleidingen Ook meer competentiegericht opleiden volgens CanMEDS-rollen Onderwijsvernieuwingen in de medische vervolgopleidingen Met de modernisering van de medische vervolgopleidingen is begin 2004 landelijk gestart. Aanleiding waren eerder verschenen rapporten, zoals De Arts van Straks en De Zorg van Morgen. Die rapporten signaleerden knelpunten in de medische opleidingen. De belangrijkste waren de lengte van de totale opleiding, slechte aansluiting tussen initiële en de vervolgopleidingen en de inflexibiliteit om te kunnen switchen tijdens de vervolgopleidingen tot medisch specialist. Daarnaast bestond de wens om meer competentiegericht te gaan opleiden, volgens de CanMEDS-rollen die ook centraal staan in de huisartsopleiding. Alle medische vervolgopleidingen hebben nieuwe opleidingsplannen gemaakt. Daarin staan de zeven CanMEDS-rollen centraal die de goed functionerende medisch specialist kenmerken. In deze landelijke opleidingsplannen is aandacht voor competenties zoals communicatie, organisatie en samenwerking. Ook worden andere begeleidings- en evaluatieinstrumenten verplicht gesteld. Directe observatie van de arts in opleiding tot medisch specialist (aios), gerichte opbouwende feedback en het bijhouden van een portfolio maken hier onderdeel van uit. De OVCET Het St. Elisabeth Ziekenhuis heeft een Centrale Opleidingscommissie: de OVCET. Hierin zijn alle opleiders vertegenwoordigd, evenals een lid van de Raad van Bestuur, een afvaardiging van de arts-assistentenvereniging (VAGEZ), de manager OOC, de coördinator medische opleidingen en de onderwijskundige. De OVCET, onder leiding van Desiree Burger (chirurg / intensivist), komt vijf keer per jaar bij elkaar. Zij vervult een centrale rol in de medische vervolgopleidingen, GGZ-opleidingen en Bèta opleidingen. Tot de kerntaken van de OVCET behoren het bewaken van de kwaliteit van de opleidingen en het opleidingsklimaat, het ondersteunen bij visitaties, het bevorderen van kennisuitwisseling en het bemiddelen bij geschillen tussen AIOS en opleiders. >>> 3

4 >>> vervolg van pagina 3 Werkbaar plan Veel opleidingen in het St. Elisabeth Ziekenhuis hebben het landelijke opleidingsplan verder uitgewerkt naar een werkbaar plan op lokaal niveau. In dit lokale opleidingsplan maken ze inzichtelijk hoe hun opleiding in elkaar steekt en wat de aios uiteindelijk moet kennen en kunnen. In samenspraak met de opleider stelt de aios op basis van het lokale opleidingsplan een individueel opleidingsplan samen. Door de vernieuwingen krijgt de aios meer sturing over de persoonlijke invulling van zijn/haar opleiding. Competentiegericht onderwijs is betrekkelijk nieuw voor de opleidende vakgroepen. Vanuit het Opleidings- en OnderzoeksCentrum (OOC) en vanuit het dagelijks bestuur van de centrale opleidingscommissie (OVCET) wordt ondersteuning geboden en worden initiatieven ontplooid om één en ander mogelijk te maken. Zo ondersteunt een onderwijskundige de implementatie van de nieuwe begeleidings- en evaluatieinstrumenten op de werkvloer, organiseert het OOC bijscholingen op het gebied van didactiek (Teach the Teacher cursus) en wisselen opleiders kennis en ervaringen met elkaar uit in de OVCET. Benaderbaarheid van de opleider en supervisoren, onderlinge samenwerking van a(n)ios en de formele opleider weet hoe ver ik ben in mijn opleiding waarderen de aios het meest positief. Kwaliteiten De SetQ was nog niet eerder gehouden in het St. Elisabeth Ziekenhuis. Dit onderzoek spitst zich toe op de kwaliteiten van individuele opleiders. Dit jaar hebben vijf opleidingen meegedaan (heelkunde, neurologie, orthopedie, radiologie en de spoedeisende geneeskunde). Van hen hebben 56 specialisten in een uitgebreide vragenlijst aangegeven hoe zij zichzelf zien als opleider. Tegelijkertijd hebben 66 aios aangegeven hoe zij naar hun diverse opleiders en supervisoren kijken. Bejegening, feedback en het opleidingsklimaat scoorden erg hoog. De individuele opleiders hebben (anoniem) de beoordelingen van de aios ontvangen. De feedback kan aanleiding zijn om gericht bepaalde aspecten van het functioneren als opleider verder te verbeteren. Uit de D-RECT en SetQ kwam één duidelijk verbeterpunt voor de opleidingen in het St. Elisabeth Ziekenhuis naar voren: opleiders en aios kunnen nog winst behalen door de leerdoelen en verwachtingen van de aios vaker te bespreken tijdens de opleiding. Dat maakt het mogelijk om sneller en gerichter aandacht te geven aan eventuele verbeterpunten. Opleidingsvisitatie Ook de manier van visiteren is als gevolg van de modernisering van de medische vervolgopleidingen gewijzigd. De visitatoren van de Medisch Specialisten Registratie Commissie (MSRC) zijn sinds 1 januari 2011 over op een visitatie nieuwe stijl met een systematiek die meer aansluit bij de moderne, competentiegerichte vervolgopleiding. Meer dan voorheen toetst de opleidingsgroep zichzelf door zelfevaluatie en kwaliteitsindicatoren. Door zichzelf als opleidingsgroep doelen te stellen en deze regelmatig te evalueren ontstaat een systeem van interne kwaliteitszorg. De visitatoren van de MSRC toetsen één keer in de vijf jaar of de opleiding zijn interne kwaliteitszorg op orde heeft. Op die manier beoogt de MSRC de visitatie ook in te zetten als instrument om de kwaliteit van de opleidingen te verhogen. Opleidingsklimaat Een veilig en ondersteunend opleidingsklimaat is van groot belang voor de ontwikkeling van aios. Uit onderzoek is bekend dat het positief kan bijdragen aan onder meer de motivatie, het zelfvertrouwen en de academische prestaties van aios. Daarnaast bestaat er in een ziekenhuis dat intensief opleidt automatisch veel aandacht voor vernieuwing en kennisvermeerdering. Uiteindelijk plukt de patiënt daar de vruchten van. Het St. Elisabeth Ziekenhuis heeft daarom onlangs twee wetenschappelijk gevalideerde vragenlijsten onder de aios uitgezet: de Dutch Residency Educational Climate Test (D-RECT) en de Systematic Evaluation of Teaching Qualities (SetQ). Via de D-RECT hebben 75 aios hun opleidingsplaats beoordeeld op elf deelgebieden. Het St. Elisabeth Ziekenhuis scoort op alle deelgebieden bovengemiddeld. HET ETALAGEPROJECT De overheid bepaalt de financiering en de instroomcapaciteit van de medische (vervolg)opleidingen. Sinds 1 januari 2007 verloopt de bekostiging van alle medische vervolgopleidingen via het Opleidingsfonds. Bij de oprichting van het Opleidingsfonds is het rugzakmodel genoemd, waarmee wordt bedoeld dat het geld de aios volgt. Dit model past in een systematiek waarbij de goed geïnformeerde aios zelf kiest waar hij of zij de vooropleiding c.q. het laatste deel van de opleiding volgt. Het idee is dat opleidingen met elkaar gaan concurreren op kwaliteit om aios te krijgen voor de vooropleiding en/of de laatste één of twee jaar van de opleiding. Ze kunnen dat doen door hun prestaties online in de etalage te zetten op De verwachting is dat aios op basis van het geëtaleerde een weloverwogen keuze maken voor het in hun ogen beste opleidingsziekenhuis. Op deze manier wil het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de opleidingenmarkt meer transparant en beter bestuurbaar maken. Het Etalageproject biedt het St. Elisabeth Ziekenhuis een mooi platform om aan de buitenwereld zichtbaar te maken dat we een aantrekkelijk aanbod aan vooropleidingen en differentiaties in huis hebben. 4

5 dr. Anneke van der Wurff, patholoog, voorzitter METC Wat doet de medisch ethische toetsingscommissie allemaal? De Medisch Ethische ToetsingsCommissie (METC) van het St. Elisabeth Ziekenhuis toetst medisch wetenschappelijk onderzoek dat binnen het ziekenhuis plaatsvindt. De commissie toetst ook onderzoek van de Universiteit van Tilburg (UvT), voor zover dat betrekking heeft op mensen. Er zijn momenteel gesprekken met de GGZ Breburg gaande om ook hun onderzoek te beoordelen. Wat is nu medisch wetenschappelijk onderzoek? Volgens de WMO betreft dat onderzoek waarbij personen aan handelingen worden onderworpen of waarbij aan hen een bepaalde gedragswijze wordt opgelegd. Belangrijk bij de beoordeling of onderzoek inderdaad WMO-plichtig is, is de vraag of er op een of andere manier inbreuk wordt gemaakt op de integriteit van personen. De WMO (Wet Mensgebonden Onderzoek) is sinds 1999 van kracht. Deze wet bepaalt dat je alleen onderzoek met mensen mag doen als dit getoetst is door een erkende commissie. De METC van het St. Elisabeth Ziekenhuis is een dergelijke erkende commissie. Hoofdtaak De hoofdtaak is om onderzoek op wetenschappelijke, medisch- ethische en juridische aspecten te beoordelen aan de hand van (inter)nationale wetgeving en richtlijnen. Daarnaast heeft de METC ook adviestaken. Zij adviseert de Raad van Bestuur over de uitvoerbaarheid binnen het St. Elisabeth Ziekenhuis van multicenter onderzoek. De METC geeft ook advies over onderzoek dat niet onder de WMO valt, maar waarbij wel gebruik gemaakt wordt van patiëntengegevens of -materialen. Dan wordt vooral gelet op de bescherming van de privacy. De ervaring leert dat tijdschriften steeds vaker eisen dat onderzoek, ook niet WMO-plichtig, getoetst moet zijn door een erkende commissie voordat zij tot publicatie overgaan. In de commissie hebben naast artsen, farmacoloog, apotheker, jurist, ethicus en een methodoloog, ook niet medici zitting. Zij letten onder meer op de leesbaarheid van de informatiebrieven voor patiënten. Expertise is dus op een ruim vlak aanwezig. Onderzoek indienen? Voor het indienen van een onderzoek is het handig de website van het St. Elisabeth Ziekenhuis te raadplegen, via het kopje Ik ben onderzoeker. Hier staan ook de links aangegeven naar de CCMO, de Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek, met ook hier duidelijke informatie over de wijze van indienen. Bij twijfel of een onderzoek wel/niet WMO-plichtig is, is altijd overleg mogelijk met de secretaris van de commissie. Specifieke methodologische en/of statistische vragen kunnen gesteld worden aan de in ons ziekenhuis gedetacheerde UvT onderzoeker, die elke maandag op het OOC aanwezig is. dr. Brenda den Oudsten, onderzoekscoördinator/implementatiefellow Steeds meer aandacht voor onderzoek naar kwaliteit van leven en zorg vanuit patiëntenperspectief In de (para)medische zorg is veel aandacht voor het uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek. Naast medische onderzoeken, naar onder meer het effect van behandelingen op de gemiddelde overlevingsduur, is er steeds meer aandacht voor onderzoek naar kwaliteit van leven en kwaliteit van zorg vanuit het patiëntenperspectief. Het uiteindelijke doel is dat het resultaten oplevert die leiden tot een verbetering van de zorg. In ons ziekenhuis is veel variatie in onderwerpen en in het type onderzoek dat we verrichten. Op alle afdelingen doen we in meer of mindere mate onderzoek. De onderzoeken worden geïnitieerd door de medewerkers zelf, dan wel met samenwerkingspartners (zoals de UvT), of andere partijen (zoals het Integraal Kankercentrum Zuid). Zo is afgelopen jaar op de eerste hulp een studie gestart naar herstel van patiënten met een pols- of enkelbreuk. De ervaring leert dat een dergelijke breuk bij sommige patiënten een lange nasleep heeft, maar daar is nog weinig over bekend. We volgen patiënten nu tot één jaar na de breuk. Daarbij brengen we in kaart hoe de breuk het dagelijks leven van patiënten beïnvloedt. Bij orthopedie voeren we studies uit naar kwaliteit van leven na onder meer heup- en hernia operaties. Centrale vragen Centrale vragen zijn: hoe verloopt het herstel na een dergelijke operatie en in hoeverre zijn er risicofactoren te identifi- >>> 5

6 >>> vervolg van pagina 5 ceren voor verminderd herstel? We doen ook kwalitatieve studies naar bijvoorbeeld de zorgbehoeften van patiënten na een diagnose darmkanker. Naast algemene zorgbehoeften is er ook aandacht voor specifieke thema s zoals seksualiteit. Uitkomsten van dit onderzoek zullen leiden tot een aantal aanbevelingen voor de zorg. In de (nabije) toekomst worden de bevindingen van deze studies gepresenteerd. Een onderzoek dat al resultaten heeft opgeleverd, is de studie waarin een psychosociale screeningslijst is ontwikkeld en gevalideerd (PDQ-BC). Deze lijst detecteert psychosociale problematiek bij vrouwen met borstkanker. Recent zijn de resultaten gepubliceerd in Supportive Care in Cancer. De screeningslijst wordt in het St. Elisabeth Ziekenhuis ingezet. Toepassing Nadat onderzoek is afgelopen, geldt vaak dat de stap naar toepassing van onderzoeksuitkomsten in de praktijk een lastige opgave blijkt. Om bevindingen om te kunnen zetten naar actiepunten, is kennis van verandermanagement noodzakelijk. Ook op dit vlak timmert het ziekenhuis aan de weg. Op dit moment zijn er acht ZonMW implementatiefellows in de academische ziekenhuizen en twee in topklinische ziekenhuizen, waarvan er één fellow verbonden is aan het St. Elisabeth. Deze fellows worden mede gesubsidieerd door ZonMW. Zij adviseren binnen de eigen instelling clinici en onderzoekers over implementatie en implementatieonderzoek. ZonMw financiert gezondheidsonderzoek én stimuleert het gebruik van de ontwikkelde kennis om daarmee de zorg en gezondheid te verbeteren. De fellows zijn dan ook aangesteld om onderzoek naar implementatie van doelmatige interventies te stimuleren door onderzoeksvoorstellen te initiëren en daarbij te adviseren. Daarnaast zetten de fellows in hun eigen ziekenhuis een kennisnetwerk op. Als in de praktijk blijkt dat zorg doelmatiger, veiliger, dan wel effectiever kan, adviseren de fellows hoe medewerkers dit kunnen realiseren. Doel is om ook in de komende jaren het onderzoek te faciliteren, kennis over verandermanagement te verbeteren en het implementatieonderzoek uit te breiden. Dr. Brenda den Oudsten werkt als universitair docent aan de UvT. Zij is tevens gedetacheerd naar het ziekenhuis (afdeling OOC) om het ziekenhuispersoneel te ondersteunen bij het uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek. Medewerkers kunnen ook praktisch advies krijgen over hoe innovaties in te bedden in de zorg. Per mei 2010 heeft het St. Elisabeth Ziekenhuis, met cofinanciering van ZonMW, Den Oudsten aangesteld als implementatiefellow. Wetenschapsdagcommissie 2012, TweeSteden ziekenhuis Interessante onderwerpen tijdens geslaagde Wetenschapsdag 2012 van St. Elisabeth en TweeSteden ziekenhuis Veel vakgebieden waren met een poster of presentatie vertegenwoordigd tijdens de gezamenlijke Wetenschapsdag van het St. Elisabeth Ziekenhuis en het TweeSteden ziekenhuis, op 20 januari in het auditorium van het TweeSteden ziekenhuis. In het eerste deel van het programma stond de chirurgie centraal. Een breed spectrum van onderwerpen kwam aan bod. Zo vertelde J. Pawiroredjo (anios chirurgie TSz) over het nut van endovac therapie bij presacrale abcessen en bij naadlekkage na rectumresecties. Daarna volgde een presentatie van K. de Jonge (wondconsulent TSZ) over het belang van hygiënisch werken tijdens de wondzorg. Vervolgens kwam L. Graat (aios chirurgie EZ) aan het woord over de incidentie van complicaties bij appendectomieën verricht door de chirurg versus de chirurg in opleiding. Er blijkt geen hogere incidentie van complicaties te zijn wanneer deze operaties door arts-assistenten onder supervisie of zelfstandig worden verricht. Een andere kant van de chirurgische zorg belichtte J. Hassink (ziekenhuisapotheker i.o. TSz en EZ). Zijn studie toont aan dat fouten in het toedienen van medicatie te verminderen zijn wanneer je hierbij een barcodesysteem gebruikt. Posterpresentaties Tijdens de lunch en andere pauze waren er posterpresentaties. Hier werden casereports en onderzoek van de verschillende vakgebieden gepresenteerd. Aan bod kwamen interessante onderwerpen op het gebied van de chirurgie, MDL, interne, geriatrie, neurologie, IC, revalidatiegeneeskunde, medische microbiologie, kindergeneeskunde, radiologie en medische psychologie. De onderwerpen varieerden van urinomen, therapietrouw bij colitis ulcerosa, migrerende galwegstents, bijschildklieradenomen, tot passagère blindheid na CAG, somatische screening bij psychiatrische patiënten en antilichaamprofielen na vaccinatie bij influenza A. 6 >>>

7 >>> vervolg van pagina 6 Uiteraard waren er nog vele andere interessante posters die we door ruimtegebrek helaas niet allemaal kunnen noemen. Na de lunch was het tijd voor presentaties van de neurologie en geriatrie. M. Faes (aios geriatrie TSz) informeerde het publiek over een multifactorieel valpreventieprogramma voor de geriatrische vallende patiënt. De volgende presentatie door I. Evers (aios neurologie EZ) handelde over klinische symptomen als prognostische factoren van het subduraal hematoom. Deze sessie werd afgesloten door P. Maat (aios neurologie EZ) met zijn voordracht over limbische encefalitis met anti-ndma receptor antistoffen. Mooie beschouwing De medische wetenschap werd vervolgens afgewisseld met een mooie beschouwing van gastspreker prof. dr. Pleij. Ook zonder enige visuele ondersteuning hingen alle aanwezigen aan zijn lippen. Zij genoten van zijn verhaal over de Nederlandse mentaliteit en het saamhorigheidsgevoel. Daarna was het tijd voor de laatste ronde van de presentaties. Als eerste vertelde M. de Kiefte (aios radiologie EZ) over het succes van embolisatie van de a. uterina voor myomen. Vervolgens sprak R. Oomen (anios urologie TSz) over funiculus spermaticus blokkade, gevolgd door microchirurgische denervatie als behandeling voor chronische orchialgie. N. Janssen (aios interne geneeskunde TSz) sloot het wetenschappelijk gedeelte van de dag af met zijn voordracht over herkenning van en cytokine-inductie door bacteroides fragilis in het kader van de aangeboren afweer. Winnaars Aan het eind van de geslaagde wetenschapsdag koos de wetenschappelijke jury, bestaande uit R. van den Berg, dr. B. Langenhoff en B. Jansen, de beste presentatie en poster. Winnaar in de categorie presentaties was aios chirurgie L. Graat met zijn betoog over De opleiding heelkunde en kwaliteit van zorg: bestaat er een verhoogde incidentie van complicaties bij appendectomieën verricht door chirurg of chirurg in opleiding. In de categorie posters is aios geriatrie M. Faes als winnaar gekozen met Multifactorial fall prevention for pairs of frail communitydwelling older fallers and their informal caregivers: a dead end for complex interventions in the frailest fallers. Prijswinnaar Wetenschapsdag 2012, categorie Presentaties Leon Graat, aios chirurgie Is er een verhoogde incidentie van complicaties bij appendectomieën verricht door chirurg of chirurg in opleiding? In een tijd waarin kwaliteit van zorg ook aandacht krijgt van anderen dan de professionals zelf ontstaat er een discussie over kwaliteit van zorg in relatie tot de medisch specialistische opleiding. Tijdens de opleiding heelkunde doorloopt de assistent-chirurg een proces waarin hij van volledige supervisie door een chirurg overgaat naar (grotendeels) zelfstandig uitvoeren van diverse operaties. Is er een verhoogde incidentie van complicaties bij appendectomieën verricht door chirurg of chirurg in opleiding? Appendectomie is één van de meest voorkomende opleidingsingrepen in Nederlandse ziekenhuizen. Deze is daarom uitstekend te gebruiken als model voor de huidige wijze van opleiden. Doel van deze retrospectieve analyse van een prospectief geregistreerde cohort was te onderzoeken of er een verschil is in incidentie van postoperatieve complicaties na appendectomieën uitgevoerd door chirurgen als operateur (C), chirurgen in opleiding als operateur geassisteerd door een chirurg (CG) en chirurgen in opleiding als zelfstandig operateur (ZO). Methoden Alle patiënten die tussen 2000 en 2009 in ons ziekenhuis een appendectomie wegens (verdenking op) appendicitis ondergingen, zijn geïncludeerd. Patiënten geopereerd door C, patiënten geopereerd door CG en patiënten geopereerd door ZO zijn met elkaar vergeleken. Resultaten In totaal ondergingen 1538 patiënten een appendectomie. 87 Patiënten met een follow-up korter dan zeven dagen zijn geëxcludeerd. Van de overgebleven 1451 patiënten zijn er 333 (22,9%) door C geopereerd, 557 (38,4%) door CG en 561 (38,7%) door ZO. De patiënten in de drie groepen waren vergelijkbaar wat onder meer leeftijd, geslacht, duur van de klachten en mortaliteit. Zonder correctie voor confounders was de incidentie van complicaties gelijk tussen de drie groepen (C 20% vs CG 17% vs ZO 16%; p>0.05 C vs CG, C vs ZO, CG vs ZO). Ook na correctie voor leeftijd, ASA-classificatie, operatieduur, type operatie, tijd van diagnose tot operatie en aanwezigheid van perforatie was er geen significant verschil in complicaties tussen de groepen (CG OR 0.80, 95% CI , p 0.21; ZO OR 0.78, 95% CI , p 0.15). Conclusie De huidige wijze van opleiden waarbij arts-assistenten onder supervisie of zelfstandig operaties uitvoeren leidt bij appendectomieën niet tot een hogere incidentie van complicaties. Deze wijze van opleiden is daarom veilig en leidt niet tot een mindere kwaliteit van zorg. 7

8 Prijswinnaar Wetenschapsdag 2012, categorie Posters dr. Miriam Faes, klinisch geriater in opleiding/bewegingswetenschapper TweeSteden ziekenhuis Cursus valpreventie voor kwetsbare ouderen en hun mantelzorgers Meer dan dertig procent van de zelfstandig wonende ouderen van 65 jaar en ouder valt elk jaar, met (ernstig) lichamelijk letsel als gevolg. Vooral de zelfstandig wonende kwetsbare ouderen lopen een verhoogd risico om te vallen. Jaarlijks bedragen de kosten ten gevolge van vallen voor de Nederlandse samenleving 605 miljoen euro. In mijn promotieonderzoek heb ik een cursus ontwikkeld voor kwetsbare ouderen, gericht op het voorkomen van vallen. De cursus bestond uit informatie over valpreventie en valangst en oefeningen voor het verbeteren van evenwicht en de spierkracht. De cursus omvatte tien lessen, twee keer in de week gegeven door een fysiotherapeut en een psycholoog. Niet alleen de ouderen maar ook de mantelzorgers namen deel aan de cursus. Veel kwetsbare ouderen hebben geheugenproblemen, waardoor ze moeite hebben om valpreventietips en bewegingsoefeningen te onthouden. De mantelzorgers konden hun naasten thuis helpen met het in praktijk brengen van de tips en het oefenen. De mantelzorgers kregen in de cursus ondersteuning om de zorg voor hun naasten beter aan te kunnen. Lagere kwaliteit van leven Uit ons onderzoek is gebleken dat vijftig procent van de mantelzorgers van kwetsbare ouderen die vallen een lagere kwaliteit van leven ervaart dan de Nederlandse normpopulatie en dat twintig procent van hen overbelast is. Gebleken is dat - ondanks het enthousiasme van de deelnemers - de cursus geen effect had op de valfrequentie. Waarschijnlijk omdat de cursus te intensief was. Daarom is een minder intensieve valpreventiecursus voor in de thuissituatie ontwikkeld. Verder is het belangrijk bij iedere kwetsbare oudere een geriatrische analyse van het valprobleem te maken en een medicatiereview uit te voeren. Referentie: Faes MC, Reelick MF, Melis RJ, Borm GF, Esselink RA, OldeRikkert MG. Multifactorial fall prevention for pairs of frail community-dwelling older fallers and their informal caregivers: A dead end for complex interventions in the frailest fallers. J Am Med DirAssoc2011; 12: Proefschrift: MC Faes. Complex health care interventions in geriatrics. Development and evaluation of a multifactorial falls-prevention intervention. ISBN Nieuwe SpEZialisten : Colofon SpEZialist Uitgave van de Vereniging Medische Staf (VMS) van het St. Elisabeth Ziekenhuis Tilburg Hoofdredacteur dr. T. Gosens, orthopedisch chirurg Eindredacteur W. Pleunis, hoofd Communicatie Redactie F. Blessing, huisarts E. Schouten, revalidatie-arts F. van Tilborg, radioloog dr. J. Verzijl, ziekenhuisapotheker Redactiesecretariaat Mw. S. Meijer, ambtelijk secretaris bestuur VMS St. Elisabeth Ziekenhuis Postbus LC Tilburg tel Fotografie: Medische Fotografie St. Elisabeth Ziekenhuis en Els van der Lichte Vormgeving: RAL, reclame-adviesbureau, Tilburg Lay-out/druk: DekoVerdivas, Tilburg Oplage: 450 exemplaren Artikelen of gedeelten uit SpEZialist mogen slechts overgenomen worden na toestemming van de redactie en met bronvermelding. naam : Marc Durian specialisme : interne geneeskunde-haematologie aandachtsgebied : haematologie opleiding : Albert Schweitzer ziekenhuis Dordrecht en EMC Rotterdam laatste werkplek : Erasmus Medisch Centrum Rotterdam naam : Tim van der Kley specialisme : cardiologie aandachtsgebied : o.a. elektrofysiologie opleiding & : Rijnland ziekenhuis Leiderdorp en laatste werkplek Leids Universitair Medisch Centrum 8 ELISABETH TOPZORG ZEKER VOOR U

Visitatie van de opleiding informatie voor aios

Visitatie van de opleiding informatie voor aios Visitatie van de opleiding informatie voor aios introductie Visitatie van de opleiding: informatie voor aios Kwaliteit staat bij de medische vervolgopleidingen hoog in het vaandel. Om de kwaliteit te bewaken

Nadere informatie

Teaching on the Run. verbeter uw opleidingsvaardigheden voor dokters door dokters korte modules

Teaching on the Run. verbeter uw opleidingsvaardigheden voor dokters door dokters korte modules Teaching on the Run verbeter uw opleidingsvaardigheden voor dokters door dokters korte modules Teaching on the Run Teaching on the Run (TOTR) is een beknopte versie van het Teach the Teachers programma

Nadere informatie

Polikliniek. Algemene bezoekersinformatie

Polikliniek. Algemene bezoekersinformatie Polikliniek Algemene bezoekersinformatie 1 2 Inhoudsopgave Een afspraak maken met de specialist 4 Inlichtingen 4 Gastvrouw 4 Respectvol omgaan met elkaar 5 Rolstoelen 5 Inschrijving (ponsplaatje) 5 Melden

Nadere informatie

MES-6 / 2 14. Informatie voor en over Coassistenten

MES-6 / 2 14. Informatie voor en over Coassistenten MES-6 / 2 14 A6 A6 Informatie voor en over Coassistenten A5 A5 A4 A4 Informatie voor en over Coassistenten Medisch Spectrum Twente Medisch Spectrum Twente (MST) behoort tot de grootste niet-academische

Nadere informatie

Achtergrond Aanvraag

Achtergrond Aanvraag Onderwerp Contactperso on Inleiding Uitvoering Electronisch afnemen en verwerken van vragenlijsten voor evaluatie van opleidingsklimaat en opleiders (2010) Prof. Dr. Paul Brand, kinderarts en hoofd medisch

Nadere informatie

Rapportage Enquête individualisering in de praktijk

Rapportage Enquête individualisering in de praktijk Rapportage Enquête individualisering in de praktijk Resultaten van een enquête over diverse aspecten van individualisering in de praktijk Project Individualisering Opleidingsduur Deelproject Toezicht en

Nadere informatie

Gids voor de. oudere patiënt. behandeling van de. voor huisartsen en andere verwijzers. Tijd en aandacht voor ouderen

Gids voor de. oudere patiënt. behandeling van de. voor huisartsen en andere verwijzers. Tijd en aandacht voor ouderen Gids voor de behandeling van de oudere patiënt voor huisartsen en andere verwijzers Tijd en aandacht voor ouderen Voorwoord In dit boekje vindt u informatie over de klinisch geriater. Het is speciaal bedoeld

Nadere informatie

Inventarisatie: aantal weken coschappen per specialisme per faculteit Simone Bernard (bestuurslid LOCA 2011), januari 2012

Inventarisatie: aantal weken coschappen per specialisme per faculteit Simone Bernard (bestuurslid LOCA 2011), januari 2012 Inventarisatie: aantal weken coschappen per specialisme per faculteit Simone Bernard (bestuurslid LOCA 2011), januari 2012 Inleiding Nederland telt acht medische faculteiten, welke alle een ander curriculum

Nadere informatie

Opleiding Heelkunde 2012. De worsteling met de implementatie van de modernisering

Opleiding Heelkunde 2012. De worsteling met de implementatie van de modernisering Opleiding Heelkunde 2012 De worsteling met de implementatie van de modernisering Herziene opleiding: van huidig naar nieuw Huidig Vage criteria leiden tot globale feedback onvoldoende (zelf)sturing van

Nadere informatie

Modernisering Medische vervolgopleidingen OOR ZWN

Modernisering Medische vervolgopleidingen OOR ZWN Modernisering Medische vervolgopleidingen OOR ZWN Invitational conference OOR 2.0 Utrecht, 27 april 2011 Geke Blok (RdGG), Lieke Lalieu (EZ), Monica van de Ridder (ASz), Jan van Saase (Erasmus MC) en Eric

Nadere informatie

Opleidingsscan nuttig instrument bij modernisering medische vervolgopleidingen

Opleidingsscan nuttig instrument bij modernisering medische vervolgopleidingen onderwijs Opleidingsscan nuttig instrument bij modernisering medische vervolgopleidingen Beatrijs J.A. de Leede, Agnes A.M. Kerckhoffs en Arnout Jan de Beaufort De modernisering van de vervolgopleidingen

Nadere informatie

Informatieblad co-assistenten Sint Franciscus Gasthuis

Informatieblad co-assistenten Sint Franciscus Gasthuis Informatieblad co-assistenten Sint Franciscus Gasthuis Hartelijk welkom in het SFG! Hierbij wil ik je van harte welkom heten in het Sint Franciscus Gasthuis (SFG). Ik hoop dat je een leerzaam coschap in

Nadere informatie

Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen

Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen BIJLAGE 1 Vragenlijst Vragen die betrekking hebben op de borging van de kwaliteit van de zorg. A. Algemeen Ik werk momenteel als arts

Nadere informatie

Meten van kwaliteit; van goed naar beter

Meten van kwaliteit; van goed naar beter Meten van kwaliteit; van goed naar beter Prof.dr. Margreet Wieringa-de Waard Hoofd huisartsopleiding AMC-UvA Inhoud Voorgeschiedenis Projectgroep Interne kwaliteitszorg Meten van kwaliteit Domeinen Conclusie

Nadere informatie

Basisarts, en dan. Mastering your future 24 oktober 2015 Victor Slenter, arts M&G

Basisarts, en dan. Mastering your future 24 oktober 2015 Victor Slenter, arts M&G Basisarts, en dan. Mastering your future 24 oktober 2015 Victor Slenter, arts M&G 1 Disclosure Sinds 2013 lid Dagelijks Bestuur Registratiecommissie Geneeskundig Specialisten 2 Inhoud presentatie Wat doet

Nadere informatie

16 augustus 2014. Onderzoek: Prijsplafonds in de zorg

16 augustus 2014. Onderzoek: Prijsplafonds in de zorg 16 augustus 2014 Onderzoek: Prijsplafonds in de zorg 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

De toekomst van de Radiologie

De toekomst van de Radiologie De toekomst van de Radiologie Matthieu Rutten Gerrit Jager Corry den Rooyen Het nieuwe opleiden: profiteren van voordelen en reduceren van nadelen Het nieuwe opleiden vraagt veel van medisch specialisten.

Nadere informatie

De opleider als rolmodel

De opleider als rolmodel De opleider als rolmodel De opleider als rolmodel programma 14.00 welkom 14.15 voorstelronde/verwachtingen 14.35 excellent teacher en excellent rolemodel 14.55 groepswerk 15.10 plenaire rapportage 15.35

Nadere informatie

Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst

Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst CENTRAAL COLLEGE MEDISCHE SPECIALISMEN BESLUIT CCMS no. 5-2000 OPLEIDINGSEISEN PATHOLOGIE 1 Het Centraal College Medische Specialismen,

Nadere informatie

Algemene informatie poliklinieken. Ziekenhuislocatie Scheper

Algemene informatie poliklinieken. Ziekenhuislocatie Scheper Algemene informatie poliklinieken Ziekenhuislocatie Scheper 2 Inhoudsopgave Hoe maakt u een afspraak met een specialist? 4 Waar kunt u terecht voor inlichtingen? 4 Gastdames 4 Rolstoel en rollator 5 Ziekenhuispasje

Nadere informatie

OOR ON: voor een gezonde toekomst

OOR ON: voor een gezonde toekomst OOR ON: voor een gezonde toekomst De artsen, verpleegkundigen en paramedici van morgen worden vandaag opgeleid. Hoe hoger de kwaliteit van het huidige onderwijs, hoe beter de toekomstige patiëntenzorg.

Nadere informatie

NFU-master. Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg

NFU-master. Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg NFU-master Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg 2016-2018 De master Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg De zorg heeft initiatiefnemers en leiders in kwaliteit en veiligheid van zorg nodig.

Nadere informatie

Fedde Scheele. Halverwege de implementatie: uitdagingen tweede helft

Fedde Scheele. Halverwege de implementatie: uitdagingen tweede helft Fedde Scheele Halverwege de implementatie: uitdagingen tweede helft 2013 BOEG 10 jaar op weg 2011 2009 2007 2005 2003 CGS Erkenningen CanBetter DiesDiemDocet Etalage In VIVO BBOV HOOG CCMS Enthousiaste

Nadere informatie

SAMENVATTING. Samenvatting

SAMENVATTING. Samenvatting SAMENVATTING. 167 Met de komst van verpleegkundigen gespecialiseerd in palliatieve zorg, die naast de huisarts en verpleegkundigen van de thuiszorg, thuiswonende patiënten bezoeken om te zorgen dat patiënten

Nadere informatie

2 januari 2015. Onderzoek: Effectiviteit van de zorg

2 januari 2015. Onderzoek: Effectiviteit van de zorg 2 januari 2015 Onderzoek: Effectiviteit van de zorg 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Inhoud. Aanleiding Doel Samenstelling Werkmodel Activiteiten Resultaten

Inhoud. Aanleiding Doel Samenstelling Werkmodel Activiteiten Resultaten Inhoud Aanleiding Doel Samenstelling Werkmodel Activiteiten Resultaten 1 Aanleiding 1. Steeds groter wordende groep kwetsbare klinische patiënten van 70 jaar en ouder die kwetsbaar zijn voor functieverlies:

Nadere informatie

Project CanBetter. Patiëntveiligheid. Doelmatigheid. Ouderenzorg. Medisch Leiderschap 01-04-2014 2

Project CanBetter. Patiëntveiligheid. Doelmatigheid. Ouderenzorg. Medisch Leiderschap 01-04-2014 2 Medisch Leiderschap Prof.dr. Margriet Schneider Loes Nissen, aios MDL Jessica Vogel, Bedrijfsleider MDL Judith Voogt, student geneeskunde, onderzoeker V & V Project CanBetter Patiëntveiligheid Doelmatigheid

Nadere informatie

V&VN Geriatrie. Jaarplan 2014-2015. Inleiding. Missie

V&VN Geriatrie. Jaarplan 2014-2015. Inleiding. Missie V&VN Geriatrie Jaarplan 2014-2015 Inleiding Dit jaarplan beschrijft de activiteiten die de afdeling V&VN Geriatrie voornemens is uit te voeren in 2014 en 2015. Deze activiteiten zijn gebaseerd op de missie

Nadere informatie

Chirurgie. Informatie over de afdeling Heelkunde. Afdeling: Onderwerp:

Chirurgie. Informatie over de afdeling Heelkunde. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Informatie over de afdeling Heelkunde Informatie over de afdeling Heelkunde Wie kunt u aan uw bed verwachten Inleiding Tijdens uw verblijf op de afdeling Heelkunde zult u

Nadere informatie

2 januari 2015. Onderzoek: Effectiviteit van de zorg

2 januari 2015. Onderzoek: Effectiviteit van de zorg 2 januari 2015 Onderzoek: Effectiviteit van de zorg 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Samenwerking in academisch netwerkenrken

Samenwerking in academisch netwerkenrken Home no. 3 Juni 2015 Juridische aspecten Eerdere edities Verenso.nl Samenwerking in academisch netwerkenrken Goed gedrag in wetenschappelijk onderzoek Dr. Anke Persoon, coördinator UKON, afdeling ELG,

Nadere informatie

Hepatitis C behandeling: De verpleegkundige praktijk

Hepatitis C behandeling: De verpleegkundige praktijk Hepatitis C behandeling: De verpleegkundige praktijk Vrijdag 19 april 2013 Pietershof 23 3512 JS Utrecht Hepatitis C behandeling: De verpleegkundige praktijk Deze bijscholing is bedoeld voor verpleegkundigen

Nadere informatie

Multidisciplinair samenwerken op de spoedeisende hulp: Betere kansen met SEH-artsen?

Multidisciplinair samenwerken op de spoedeisende hulp: Betere kansen met SEH-artsen? Multidisciplinair samenwerken op de spoedeisende hulp: Betere kansen met SEH-artsen? Mw. drs. C.D. Kathan (RHO, Rijksuniversiteit Groningen), Dr. J.D. Meeuwis (Chirurg, opleider spoedeisende geneeskunde

Nadere informatie

WETENSCHAP: NOODZAKELIJK VOOR TOPZORG?! Symposium ter gelegenheid van het tienjarig jubileum van het UKON

WETENSCHAP: NOODZAKELIJK VOOR TOPZORG?! Symposium ter gelegenheid van het tienjarig jubileum van het UKON WETENSCHAP: NOODZAKELIJK VOOR TOPZORG?! Symposium ter gelegenheid van het tienjarig jubileum van het UKON 1 november 2013 Toelichting De ouderenzorg is actueler dan ooit. Het kabinet zet in op een verdere

Nadere informatie

FEBRUARI 2010 IN DIT NUMMER:

FEBRUARI 2010 IN DIT NUMMER: IN DIT NUMMER: HBO ontwikkelingen operatieassistent en anesthesiemedewerker Cursus Toetsen in de praktijk wordt voor de derde maal georganiseerd Innovatieprijs Indienen van erkenningsaanvraag INTR OC Erkenningen

Nadere informatie

15-05-2014. Doelmatigheid van zorg - in opleiden -

15-05-2014. Doelmatigheid van zorg - in opleiden - Doelmatigheid van zorg - in opleiden - Doelmatigheid van zorg - in opleiden - Doel workshop: Inspiratie opdoen Zichtbaar maken hoe het thema doelmatigheid van zorg binnen de opleiding vormgegeven kan worden

Nadere informatie

Leerplan profileringstage management en supervisie algemene kindergeneeskunde

Leerplan profileringstage management en supervisie algemene kindergeneeskunde Leerplan profileringstage management en supervisie algemene kindergeneeskunde W. Tjon A Ten, kinderarts L. Niers, kinderarts en opleider kindergeneeskunde F. Halbertsma, kinderarts-neonatoloog en plv opleider

Nadere informatie

De aios als supervisor:

De aios als supervisor: workshop De aios als supervisor: see one do one teach one Suzanne Wever Paetrick Netten Laima Nadery - Siddiqi Margriet Schneider Opzet Wat wilt u van ons? Wat willen wij van jullie: aios en opleiders?

Nadere informatie

Werkplan MMV maart 2011 2

Werkplan MMV maart 2011 2 Werkplan MMV Het project Modernisering Medische Vervolgopleidingen (MMV) ondersteunt opleiders, aios, opleidingsinstellingen en wetenschappelijke verenigingen bij de modernisering van de medische vervolgopleidingen.

Nadere informatie

Modelinstructie arts al dan niet in opleiding tot (medisch) specialist

Modelinstructie arts al dan niet in opleiding tot (medisch) specialist Deze Modelinstructie is een evenwichtig document waarin de verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de arts al dan niet in opleiding tot (medisch) specialist zorgvuldig staan omschreven. Modelinstructie

Nadere informatie

Masterclass Patiëntveiligheid III: Kwetsbare ouderen en preventie van risico s

Masterclass Patiëntveiligheid III: Kwetsbare ouderen en preventie van risico s Masterclass Patiëntveiligheid III: Kwetsbare ouderen en preventie van risico s Onderdeel van 4 sessies om Iedere patiënt altijd veilig op uw afdeling waar te maken 17 april 2012 19 juni 2012 25 september

Nadere informatie

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS Dat vind ik een van de mooiste dingen aan de seksuologie: dat de geestelijke en de somatische gezondheidszorg erin samen komen. evaluatie deelnemer mensenkennis Opleiding consulent seksuele gezondheid

Nadere informatie

Raming benodigde instroom per medische en tandheelkundige vervolgopleiding 2015-2025/2031

Raming benodigde instroom per medische en tandheelkundige vervolgopleiding 2015-2025/2031 Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Raming benodigde instroom per medische en tandheelkundige vervolgopleiding 2015-2025/2031 Tabellenboek, behorende

Nadere informatie

Leerplan profileringsstage kinderneurologie

Leerplan profileringsstage kinderneurologie Leerplan profileringsstage kinderneurologie Inleiding Tijdens de stage algemene kindergeneeskunde in het MMC krijg je de gelegenheid om je te verdiepen in neurologische stoornissen bij kinderen en in de

Nadere informatie

Oncologische Revalidatie:

Oncologische Revalidatie: Oncologische Revalidatie: Verleden Heden - Toekomst dr. Jan Paul van den Berg, revalidatiearts Meander MC Doelstelling Oncologische Revalidatie Het verbeteren van de kwaliteit van leven van patiënten met

Nadere informatie

Strategisch beleidsplan 2010-2015. Slingeland Ziekenhuis

Strategisch beleidsplan 2010-2015. Slingeland Ziekenhuis Strategisch beleidsplan 2010-2015 Slingeland Ziekenhuis Voorwoord Voor u ligt de verkorte uitgave van het Strategisch Beleidsplan 2010-2015 van ons ziekenhuis. Deze uitgave is speciaal voor u als medewerker

Nadere informatie

me nse nkennis Competentiegericht opleiden in de BIG opleidingen Getting started

me nse nkennis Competentiegericht opleiden in de BIG opleidingen Getting started me nse nkennis Competentiegericht opleiden in de BIG opleidingen Getting started Inhoud Competentiegericht opleiden 3 Doel van praktijktoetsen 4 Wijze van evalueren en beoordelen 4 Rollen 5 Getting started

Nadere informatie

Leerplan profileringstage kinderneurologie

Leerplan profileringstage kinderneurologie Leerplan profileringstage kinderneurologie L. Bok, kinderarts Erfelijke en aangeboren afwijkingen en aandachtsgebied kinderneurologie Mw. L. Niers, algemeen kinderarts en opleider kindergeneeskunde F.

Nadere informatie

Nazorg bij kanker; de rol van de eerste lijn. Hans Nortier 24-01-2013

Nazorg bij kanker; de rol van de eerste lijn. Hans Nortier 24-01-2013 Nazorg bij kanker; de rol van de eerste lijn Hans Nortier Nazorg Nazorg is een essentieel onderdeel van individuele patiëntenzorg na behandeling voor kanker Nazorg behelst voorlichting, begeleiding, ingaan

Nadere informatie

OSTEOPOROSE Informatie voor patiënten

OSTEOPOROSE Informatie voor patiënten OSTEOPOROSE Informatie voor patiënten Diagnostiek van osteoporose en het verbeteren van de therapietrouw bij patiënten met osteoporose na een recente fractuur Wat als u nog vragen heeft? Mocht u na het

Nadere informatie

Resultaten rondje voorzitter COC langs de opleiders

Resultaten rondje voorzitter COC langs de opleiders Resultaten rondje voorzitter COC langs de opleiders Lambert de Bont Voorzitter Centrale Opleidingscommissie UMCG Aanleiding KNMG workshop over functioneren COC Nieuwe kaderbesluit Doel Stilstaan bij functioneren

Nadere informatie

De openbaar apotheker specialist

De openbaar apotheker specialist De openbaar apotheker specialist Veranderingen in vervolgopleiding en registratie per 1 januari 2012 Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie Openbaar apotheker specialist Per

Nadere informatie

Landelijk Opleidingscompetentieprofiel. Master Physician Assistant

Landelijk Opleidingscompetentieprofiel. Master Physician Assistant Landelijk Opleidingscompetentieprofiel Master Physician Assistant Dit Landelijk Opleidingscompetentieprofiel van de Physician Assistant is tot stand gekomen door samenwerking tussen de 5 PA opleidingen

Nadere informatie

Transmurale zorgbrug

Transmurale zorgbrug Transmurale zorgbrug 13 februari 2014 Geriatriedagen 2014 Renate Agterhof, verpleegkundig specialist Spaarne Ziekenhuis Marina Tol, onderzoekscoördinator AMC Programma Aanleiding, ontwikkeling en stand

Nadere informatie

LICHTE COGNITIEVE STOORNISSEN

LICHTE COGNITIEVE STOORNISSEN LICHTE COGNITIEVE STOORNISSEN Wel of geen diagnostiek? Wel of geen diagnose? BrainAgingMonitor Hoe oud is jouw brein? Donderdag 26 april 2012 www.brainagingmonitor.nl Toelichting PAO Heyendael organiseert

Nadere informatie

Informatiefolder. ParC Dagcentrum

Informatiefolder. ParC Dagcentrum Informatiefolder ParC Dagcentrum Achtergrond Het Parkinson Centrum Nijmegen (ParC) is een onderdeel van het Radboud Universitair Medisch Centrum te Nijmegen. Het ParC wil de kwaliteit van leven voor de

Nadere informatie

Verdiepingsstage Dubbele diagnose. Loodds. informatie voor aios

Verdiepingsstage Dubbele diagnose. Loodds. informatie voor aios Verdiepingsstage Dubbele diagnose Loodds informatie voor aios Verdiepingsstage Dubbele diagnose Loodds Gaat je interesse uit naar psychiatrie in combinatie met een verslaving? Dan biedt Delta een verdiepingsstage

Nadere informatie

Kindergeneeskunde. Kinderartsen:

Kindergeneeskunde. Kinderartsen: Kindergeneeskunde De kinderafdeling omvat de volgende onderafdelingen: Isolatie (Boxen) Grote kinderen en Kleuters (Algemeen) Medium Care Neonatale Intensive Care Unit (NICU) Dagbehandeling Poli Kindergeneeskunde

Nadere informatie

HAND EN POLS: LETSELS, AANDOENINGEN EN REVALIDATIEGENEESKUNDE ARMAMPUTATIES EN REDUCTIEDEFECTEN

HAND EN POLS: LETSELS, AANDOENINGEN EN REVALIDATIEGENEESKUNDE ARMAMPUTATIES EN REDUCTIEDEFECTEN HAND EN POLS: LETSELS, AANDOENINGEN EN REVALIDATIEGENEESKUNDE ARMAMPUTATIES EN REDUCTIEDEFECTEN Locatie: Sint Maartenskliniek, Nijmegen Donderdag 12 en vrijdag 13 februari 2015 Toelichting De Nederlandse

Nadere informatie

3-daagse Masterclass Zorg ICT: EPD en ehealth toepassingen in de zorg

3-daagse Masterclass Zorg ICT: EPD en ehealth toepassingen in de zorg 3-daagse Masterclass Zorg ICT: EPD en ehealth toepassingen in de zorg 12 maart, 9 april en 7 mei 2014 Locatie: Broederplein 39, 3703 CD Zeist Nascholing voor professionals in de gezondheidszorg Georganiseerd

Nadere informatie

Patiënten-informatiebrief INCH-trial

Patiënten-informatiebrief INCH-trial Patiënten-informatiebrief INCH-trial Een onderzoek naar de chirurgische behandeling van een littekenbreuk; het verschil tussen de kijkoperatie en de open operatie wordt onderzocht. Amsterdam, 14 sept 2011

Nadere informatie

Handreiking Online Course Ouderenzorg Perioperatief traject

Handreiking Online Course Ouderenzorg Perioperatief traject Handreiking Online Course Ouderenzorg Perioperatief traject Pilot November 2015 Aanleiding Van de 70-plussers die in het ziekenhuis worden opgenomen, komt 35 procent slechter functionerend uit het ziekenhuis.

Nadere informatie

Functieomschrijving Hoofd Huisartsopleiding UMCG

Functieomschrijving Hoofd Huisartsopleiding UMCG Pagina 1 van 5 Functiebeschrijving Hoofd Huisartsopleiding Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) Doel Het hoofd huisartsopleiding (hoofd opleidingsinstituut huisartsgeneeskunde, conform regelgeving)

Nadere informatie

Locaal opleidingsplan opleiding orthopedie UMC St. Radboud Nijmegen

Locaal opleidingsplan opleiding orthopedie UMC St. Radboud Nijmegen Locaal opleidingsplan opleiding orthopedie UMC St. Radboud Nijmegen In dit plan wordt beschreven: 1. Op welke locaties in de opleidingsregio kunnen welke competenties voor het vak van orthopedisch chirurg

Nadere informatie

Centraal College Medische Specialismen

Centraal College Medische Specialismen KONINKLIJKE NEDERLANDSCHE MAATSCHAPPIJ TOT BEVORDERING DER GENEESKUNST Centraal College Medische Specialismen Besluit van 14 december 2009 houdende de opleidings- en erkenningseisen voor het medisch specialisme

Nadere informatie

Geachte heer/mevrouw,

Geachte heer/mevrouw, Titel onderzoek: Kosteneffectiviteit van vroege chirurgie versus fysiotherapie met optionele verlate meniscectomie in oudere patiënten. Een gerandomiseerde multicenter studie. Geachte heer/mevrouw, Via

Nadere informatie

Deventer Ziekenhuis - In vertrouwde handen

Deventer Ziekenhuis - In vertrouwde handen Deventer Ziekenhuis - In vertrouwde handen Het Deventer Ziekenhuis is een algemeen regionaal ziekenhuis met alle basisspecialismen in huis. Veiligheid, snelle toegang en persoonlijke aandacht staan centraal.

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2011 2012 32 393 Wijziging van de Wet marktordening gezondheidszorg en enkele andere wetten in verband met de aanvulling met instrumenten voor bekostiging

Nadere informatie

DEKKINGEN OVERZICHT AZPAS BASISZORGVERZEKERING EN AZPAS PLUS VERZEKERING

DEKKINGEN OVERZICHT AZPAS BASISZORGVERZEKERING EN AZPAS PLUS VERZEKERING DEKKINGEN OVERZICHT AZPAS BASISZORGVERZEKERING EN AZPAS PLUS VERZEKERING Dekkingen Vergoedingen Azpas Vergoedingen Azpas Plus Verzekering (groen gekleurde dekkingen zijn hogere dekkingen t.o.v. de Azpas

Nadere informatie

Ziekenhuis: positie op ranglijst plus plaatsnaam

Ziekenhuis: positie op ranglijst plus plaatsnaam Ziekenhuis: positie op ranglijst plus plaatsnaam Percentage van de ondervraagden dat specialisme goed vindt Anaesthesie/pijnbestrijding Oss, Ziekenhuis Bernhoven 56 Rotterdam, Ikazia ziekenhuis 47 Nieuwegein/Utrecht,

Nadere informatie

Vragen naar aanleiding van informatiebijeenkomsten

Vragen naar aanleiding van informatiebijeenkomsten UMC St Radboud bouwt gespecialiseerde MS-zorg af De afdeling Neurologie van het UMC St Radboud heeft besloten om de gespecialiseerde MS-zorg die we de afgelopen jaren boden af te gaan bouwen. MS zal geen

Nadere informatie

Handleiding Kwaliteitszorg Medische Vervolgopleidingen

Handleiding Kwaliteitszorg Medische Vervolgopleidingen Handleiding Kwaliteitszorg Medische Vervolgopleidingen Martini Ziekenhuis Groningen/Van Swieten Instituut Ziekenhuisgroep Twente locatie Almelo en Hengelo/ZGT Academie 2013 1 Inleiding Ter bewaking van

Nadere informatie

Revalidatie. Nederland

Revalidatie. Nederland Revalidatie Nederland Revalidatie richt zich op herstel of verbetering van mogelijkheden van mensen met blijvend lichamelijk letsel of een functionele beperking Wat is Revalidatie Nederland? Revalidatie

Nadere informatie

Scherpbier 2.0. Hein Brackel Arno van Rooijen Martin Rutten Albert Scherpbier

Scherpbier 2.0. Hein Brackel Arno van Rooijen Martin Rutten Albert Scherpbier Scherpbier 2.0 Hein Brackel Arno van Rooijen Martin Rutten Albert Scherpbier Scherpbier 1.0 Interne QA Externe QA Continue QA monitoring gebaseerd op systematische verzameling in PDA cyclus Periodieke

Nadere informatie

Van De Geschillencommissie ex artikel 43 van de Regeling specialismen en profielen geneeskunst.

Van De Geschillencommissie ex artikel 43 van de Regeling specialismen en profielen geneeskunst. DE KONINKLIJKE NEDERLANDSCHE MAATSCHAPPIJ TOT BEVORDERING DER GENEESKUNST IS DE ORGANISATIE VAN EN VOOR ARTSEN IN NEDERLAN uitspraak Van De Geschillencommissie ex artikel 43 van de Regeling specialismen

Nadere informatie

SEMINAR 4 NOVEMBER 2014

SEMINAR 4 NOVEMBER 2014 SEMINAR 4 NOVEMBER 2014 Professioneel opzetten en uitvoeren van klinisch onderzoek www.deresearchmanager.nl Striksteeg 7 7411 KR Deventer 0570 594 789 info@deresearchmanager.nl Ontwikkeling Afdeling Innovatie

Nadere informatie

Capaciteitsorgaan. en beroepskeuze

Capaciteitsorgaan. en beroepskeuze Capaciteitsorgaan en beroepskeuze V.A.J. Slenter, arts M&G, arts beleid en advies KNMG Directeur Capaciteitsorgaan 14 maart 2015 Carrièrebeurs Utrecht 1 Inhoud presentatie 1. De routing 2. Kenmerken van

Nadere informatie

Geadresseerde: Victor Stöcker, projectleider masterplan Dutch Clinical Trial Foundation Gedetacheerd door VWS Email: v.stocker@minvws.

Geadresseerde: Victor Stöcker, projectleider masterplan Dutch Clinical Trial Foundation Gedetacheerd door VWS Email: v.stocker@minvws. Geadresseerde: Victor Stöcker, projectleider masterplan Dutch Clinical Trial Foundation Gedetacheerd door VWS Email: v.stocker@minvws.nl 10 september 2014 Onderwerp: erkenning van het beroep researchverpleegkundige/clinical

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. Inhoudsopgave. 1. Oprichting van de stichting. 2. Bestuur. 3. Kernactiviteit en doelstellingen. 4.

Jaarverslag 2013. Inhoudsopgave. 1. Oprichting van de stichting. 2. Bestuur. 3. Kernactiviteit en doelstellingen. 4. Jaarverslag 2013 Inhoudsopgave 1. Oprichting van de stichting 2. Bestuur 3. Kernactiviteit en doelstellingen 4. Activiteiten 2013 5. Financieel jaaroverzicht 2013 6. Doelstellingen 2014 7. Begroting 2014

Nadere informatie

Met subsidie en ontvangen stagevergoedingen financiert de SBOH sinds 1989 de huisartsopleiding en

Met subsidie en ontvangen stagevergoedingen financiert de SBOH sinds 1989 de huisartsopleiding en BOH in Beeld 2013 waar de sboh voor staat Met subsidie en ontvangen stagevergoedingen financiert de SBOH sinds 1989 de huisartsopleiding en sinds 2007 de opleiding tot specialist ouderen geneeskunde. De

Nadere informatie

Sport en Welzijn. Physician Assistant Masteropleiding Amsterdam

Sport en Welzijn. Physician Assistant Masteropleiding Amsterdam Gezondh Sport en Welzijn Physician Assistant Masteropleiding Amsterdam Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Physician Assistant De Physician Assistant (PA) is een hoogopgeleide medische professional

Nadere informatie

Raamplan Artsopleiding 2009

Raamplan Artsopleiding 2009 Raamplan Artsopleiding 2009 Prof. dr. Roland Laan UMC St Radboud Nijmegen Onderwerpen - Historie en Doel - Student wordt Arts; wordt Specialist - Rollen en competenties - Kennis, vaardigheden en attitudes

Nadere informatie

Antonius in NOP en op Urk

Antonius in NOP en op Urk Antonius in NOP en op Urk Presentatie voor gemeenten Dr. W.J. van der Kam, voorzitter Raad van Bestuur Overzicht Historie Het ziekenhuis van de toekomst Wat gaan we concreet doen? Historie De pioniers

Nadere informatie

TAAKHERSCHIKKING ALS REACTIE OP INDIVIDUALISEREN VAN DE OPLEIDING

TAAKHERSCHIKKING ALS REACTIE OP INDIVIDUALISEREN VAN DE OPLEIDING TAAKHERSCHIKKING ALS REACTIE OP INDIVIDUALISEREN VAN DE OPLEIDING Hoe taakherschikking juist in te zetten door vooraf te anticiperen op mogelijke effecten Met het Opleidingsakkoord van oktober 2013 is

Nadere informatie

Center for Organisation Development in Hospitals

Center for Organisation Development in Hospitals instituut Beleid & Management Gezondheidszorg Center for Organisation Development in Hospitals Het Center for Organisation Development in Hospitals is een samenwerkingsverband van het instituut Beleid

Nadere informatie

beslisschijf evaluatie pilot Besluitvorming in de palliatieve fase palliatieve zorg

beslisschijf evaluatie pilot Besluitvorming in de palliatieve fase palliatieve zorg evaluatie pilot Besluitvorming in de palliatieve fase beslisschijf palliatieve zorg Begin 2006 zijn de VIKC-richtlijnen voor de palliatieve zorg en het zakboekje verschenen. Het IKMN en het UMC Utrecht

Nadere informatie

Opleidingseisen voor het aandachtsgebied Ouderengeneeskunde binnen de Interne Geneeskunde

Opleidingseisen voor het aandachtsgebied Ouderengeneeskunde binnen de Interne Geneeskunde Opleidingseisen voor het aandachtsgebied Ouderengeneeskunde binnen de Interne Geneeskunde 1. Definitie van het aandachtsgebied Het aandachtsgebied Ouderengeneeskunde is het onderdeel van de Interne Geneeskunde

Nadere informatie

How to present online information to older cancer patients N. Bol

How to present online information to older cancer patients N. Bol How to present online information to older cancer patients N. Bol Dutch summary (Nederlandse samenvatting) Dutch summary (Nederlandse samenvatting) Goede informatievoorziening is essentieel voor effectieve

Nadere informatie

MedPsych Center (MPC) Voor klinische patiënten

MedPsych Center (MPC) Voor klinische patiënten MedPsych Center (MPC) Voor klinische patiënten Brengt medische en psychische kennis samen MedPsych Center (MPC) voor klinische patiënten 1. Welkom 3 2. Voor welke patiënten is de MPU bedoeld? 3 3. Wachtlijst

Nadere informatie

Samenvatting R1 R2 R3 R4 R5 R6 R7 R8 R9

Samenvatting R1 R2 R3 R4 R5 R6 R7 R8 R9 SAMENVATTING 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 134 Type 2 diabetes is een veel voorkomende ziekte die een grote impact heeft op zowel degene waarbij

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 26 maart 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 26 maart 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Medisch Management op de SEH. (andere)

Medisch Management op de SEH. (andere) Medisch Management op de SEH. Over geld en (andere) belangrijke dingen P (Pol) Stuart Medisch Manager SEH/ observatorium. Albert Schweitzer Ziekenhuis Dordrecht. Eerst: Medische Geschiedenis In den beginne

Nadere informatie

MINDFULNESS PUBLIEKSSYMPOSIUM. voor patiënten, mantelzorgers, professionals en overige belangstellenden

MINDFULNESS PUBLIEKSSYMPOSIUM. voor patiënten, mantelzorgers, professionals en overige belangstellenden MINDFULNESS PUBLIEKSSYMPOSIUM voor patiënten, mantelzorgers, professionals en overige belangstellenden Zaterdag 30 augustus 2014 Toelichting Ook dit jaar organiseert het Radboud Universitair Medisch Centrum

Nadere informatie

ToP opleiding oktober 2014-2015

ToP opleiding oktober 2014-2015 -2015 Informatie voor belangstellenden uit het verzorgingsgebied van het Academisch Ziekenhuis Maastricht en het Maxima Medisch Centrum in Veldhoven. Expertisecentrum Ontwikkelingsondersteuning Prematuren

Nadere informatie

RATIONELE FARMACOTHERAPIE VOOR OUDEREN. als je door de pillen de patiënt niet meer ziet

RATIONELE FARMACOTHERAPIE VOOR OUDEREN. als je door de pillen de patiënt niet meer ziet RATIONELE FARMACOTHERAPIE VOOR OUDEREN als je door de pillen de patiënt niet meer ziet 14 maart 2013 Toelichting PAO Heyendael organiseert in samenwerking met specialisten ouderengeneeskunde, huisartsen,

Nadere informatie

Het individuele opleidingsplan (IOP)

Het individuele opleidingsplan (IOP) Het individuele opleidingsplan (IOP) Achtergrond Het Individueel Opleidings Plan (IOP) is een hulpmiddel om het leerproces van de aios te structureren en te vergemakkelijken. In een IOP wordt een beperkt

Nadere informatie

100-Vragenlijst Commissie Kwaliteit Visitatie NOV versie 11.4, 2014

100-Vragenlijst Commissie Kwaliteit Visitatie NOV versie 11.4, 2014 100-Vragenlijst Commissie Kwaliteit Visitatie NOV versie 11.4, 2014 1 INHOUDSOPGAVE 1. Algemene gegevens ziekenhuis en vakgroep... 3 2. Vragen betreffende maatschap/vakgroep/samenwerkingsverband... 4 3.

Nadere informatie