Een man met een zeldzame tumor op de neus: een eccrien carcinoom

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een man met een zeldzame tumor op de neus: een eccrien carcinoom"

Transcriptie

1 Een man met een zeldzame tumor op de neus: een eccrien carcinoom S.F. Post, H.A. Rakhorst, E.R.M. de Haas, I.M.J. Mathijssen Eccrien carcinomen (EC s) behoren tot een zeldzame groep maligniteiten die ontstaan vanuit de zweetklieren en omvatten minder dan 0,01% van alle cutane tumoren. [1] De termen die gebruikt worden om EC s te beschrijven zijn divers, verwarrend, inconsequent en lijken de voorkeur van individuele auteurs weer te geven. [2-4] Tot op heden is er geen universele terminologie geaccepteerd voor classificatie van deze tumoren, waardoor verwarring ontstaat tussen clinici, chirurgen en pathologen over de diagnostiek, classificatie en behandeling van EC s. [5] Histologische diagnostiek van de verschillende subtypes van het EC is bovendien complex, door het brede histologische spectrum van deze tumoren. [4,6 8] Er werden slechts ongeveer 220 casus van EC s beschreven gedurende een periode van 30 jaar van 1967 tot [9-11] Het klinische beloop van EC s is agressief en wordt gekenmerkt door multipele lokale recidieven, perineurale invasie, en zowel lokale metastases als metastases op afstand. [1,12,13] Er is een hoge kans op lokaal recidief (10%-70%) [2] en meta stasering (tot 60%) [14] na conventionele chirurgische excisie. [5] Mohs micrografische chirurgie (MMC) heeft over het algemeen de eerste keus bij behandeling van EC s [15-17], hoewel de voordelen van MMC nog onvoldoende zijn aangetoond. MMC kan vooral overwogen worden in gebieden waar te ruime excisie aanzienlijke gevolgen heeft voor functie en esthetiek, zoals het gelaat. Casus Een 76-jarige man werd gezien met een sinds zes maanden bestaande progressieve huidafwijking op de rechterneusflank (figuur 1). Pathologisch anatomisch (PA)-onderzoek van een eerdere biopsie elders liet een plaveiselcelcarcinoom (PCC) zien. De dermatolo-oncologische voorgeschiedenis vermeldt multipele basaalcelcarcinomen (BCC s) van het gelaat, de romp en extremiteiten, waarvoor behandeling door middel van MMC en conventionele excisies is uitgevoerd. De patiënt had in het verleden beroepsmatig overmatige zon expositie. Bij lichamelijk onderzoek was aan de laterale zijde van de rechterneusrug een crusteuze, verheven, slecht afgrensbare S.F. Post, arts, afdeling Plastische en Reconstructieve Chirurgie, Erasmus MC, Rotterdam; afdeling Plastische Chirurgie, Universitair Medisch Centrum Groningen H.A. Rakhorst, plastisch chirurg, afdeling Plastische en Reconstructieve Chirurgie, Erasmus MC, Rotterdam E.R.M. de Haas, dermatoloog, afdeling Dermatologie. Erasmus MC, Rotterdam I.M.J. Mathijssen, plastisch chirurg, afdeling Plastische en Reconstructieve Chirurgie, Erasmus MC, Rotterdam Figuur 1. De laesie op de rechterneusflank. laesie. Onder de laesie was een ronde induratie palpabel met een diameter van circa 1,5 cm. Oriënterend lichamelijk onderzoek liet geen aanwijzingen zien voor lymfadenopathie van de hals. Aanvullende stadiëring met echografie toonde geen pathologische lymfeklieren. Bij revisie van PA-onderzoek van elders werden in de diepe dermis en subcutis veldjes en nestjes van atypische cellen gezien, met af en toe opvallend grote kernen met prominente nucleoli. De hoeveelheid cytoplasma was matig ruim en rond deze nesten was een desmoplastische stromareactie zichtbaar. Er werd gesproken van een sprieterig groeiend carcinoom, atypisch voor een PCC en passend bij een eccrien ductaal carcinoom. De patiënt werd behandeld door middel van MMC, waarbij meerdere uitgebreide MMC-sessies nodig waren in verband met persisterende irradicaliteit. Na de zesde ronde MMC was een groot deel van de neus verwijderd (figuur 2) en bleef er sprake van irradicaliteit ter hoogte van het os nasale. Verdere excisie was niet mogelijk onder lokale anesthesie en de patiënt werd voor verdere resectie en reconstructie onder algehele anesthesie naar de plastisch chirurg verwezen. Totale excisie van de os nasale en overliggende weke delen werd uitgevoerd in combinatie met een eerste tempo van reconstructie. De indicatie voor een directe reconstructie vóór definitieve PA-uitslag berustte op de lange bewerkingstijd voor PA-onderzoek van bot (veertien dagen om bot te ontkalken). Het resultaat van de resectie was een complex 45

2 A B Figuur 2. Het defect op de neus na tumorexcisie door middel van zes sessies MMC: anterieur (A) en links lateraal (B). defect van de neus, van zowel inner lining, kraakbeen en outer lining. Een groot deel van het septum was tevens verwijderd, waardoor reconstructie van het dragende deel van de neus ook noodzakelijk was. Voor inner lining werd lokaal weefsel gebruikt. Ribkraakbeen is gebruikt als dorsal strut ter reconstructie van het dorsum en de projectie van de neus. Hier overheen werd als outer lining een voorhoofdslap (VHL) geplaatst. In eerste instantie was er een radicale PA-uitslag. Echter, uit revisie van de laatste MMC-sessie werd na herbeoordeling door de patholoog (volgend op de initiële beoordeling door de dermatoloog) toch een irradicale weefselrand gezien rechts lateraal, op een andere plaats dan de eerst gemelde lokalisatie op het dorsum van de neus bij het os nasale. Na gezamenlijke beoordeling van de coupes met de patholoog voor adequate plaatsbepaling van het achtergebleven weefsel werd overgegaan tot reresectie van de laterale snijrand in combinatie met de rand van de VHL. Opnieuw werden ruime marges van 1 cm aangehouden. Dit leidde ertoe dat de mediale ooghoek en rechterwang, inclusief het traandrainagesysteem, het mediale deel van de beide oogleden en de nervus infraorbitalis verwijderd werden (figuur 3). Deze keer liet de PA-onderzoek radicaliteit zien. Vervolgens werd de tweede etappe van de reconstructie uitgevoerd (uitdunnen VHL met plaatsen conchagrafts) in combinatie met een cheek advancement -lap met laterale canthotomie voor wang- en ooglidreconstructie. Hierna volgde de laatste etappe waarbij de steel van de VHL gekliefd werd en het reconstructieve traject voltooid werd. Ruim drie maanden na de laatste ingreep waren er klinisch geen aanwijzingen voor recidief of metastasering. Aanvullende beeldvormende diagnostiek (CT-thorax en CT-hals) liet evenmin aanwijzing voor metastasering zien. Later werd nog een ptosiscorrectie gedaan van het rechteroog, ter verbetering van het reconstructieve resultaat (figuur 4). Beschouwing Deze casus illustreert de lastige diagnostiek en complexe therapeutische overwegingen bij een EC in het gelaat. EC s zijn zeldzaam, waardoor eenduidige protocollen ontbreken. PA-onderzoek kan ingewikkeld zijn, waarbij een dermatopatholoog soms een andere diagnose stelt dan de initiële diagnose. De PA-preparaten in deze casus werden initieel afgegeven als een PCC in plaats van een EC. Squameuze differentiatie in maligne eccriene laesies is eerder beschreven in de literatuur. [1,18] In een studie van Khoda et al. werd in zowel benigne als maligne eccriene neoplasmata (46% van 24 casus) squameuze differentiatie gevonden. [19] Prominente squameuze differentiatie veroorzaakt lastige diagnostiek en kan er toe leiden dat preparaten foutief worden afgegeven als PCC s. [3] EC s metastaseren in tot ongeveer 50% van de gevallen, terwijl dit bij PCC s 0,5% is. [1,13,14] Onderscheid tussen de twee neoplasmata is daarom geen kwestie van semantiek, maar cruciaal voor de prognose en het beleid van de patiënt. [3] 46

3 In het verleden was conventionele ruime excisie de standaardbehandeling voor EC s. [20-22] Inmiddels heeft MMC de eerste keus en kan MMC vooral overwogen worden bij locaties waar te ruime excisie het functionele en reconstructieve resultaat zou beperken. Er is bewijs voor een lage incidentie van lokale recidieven en metastasen na MMC. [23-27] Er zijn echter geen prospectieve gerandomiseerde studies waarin de uitkomsten van conventionele of ruime chirurgische excisie en MMC bij EC s worden vergeleken. Er zijn daarom geen data om definitieve uitspraken te doen over de mogelijke voordelen van MMC. [28] Tijdens MMC worden systematische horizontale coupes verkregen, in tegenstelling tot de verticale snijrichting die tijdens conventionele lokale excisie wordt gehanteerd. De laatste methode analyseert < 1% van de totale tumormarge, terwijl de gehele MMC-coupe wordt geëvalueerd waarbij 100% van de marges wordt geanalyseerd. [29] Deze nauwkeurige analyse van snijvlakken zou mogelijk een grotere zekerheid geven van radicaliteit. Figuur 3. Het defect na re-excisie van het irradicale snijvlak, waarbij het traanapparaat, mediale deel van de beide oogleden en de nervus infraorbitalis werden verwijderd. EC s hebben een tendens tot lokale infiltratie en perineurale groei, waardoor MMC met brede marges wordt aangeraden. [3] In een recente studie van Wildemore et al. werd bij zeven patiënten met EC s die behandeld werden met MMC met bredere marges (4-5 mm) dan die gehanteerd worden bij PCC s en BCC s, geen recidief gezien bij een follow-up van 32,3 maanden. [5] In deze casus onderging de patiënt onverwacht uitgebreide excisie, omdat de grootte van deze laesies wordt onderschat op basis van klinische presenta- A B Figuur 4. Het uiteindelijke resultaat na radicale excisie en reconstructie: anterieur (A) en links lateraal (B). 47

4 tie. Dit wordt het tip of the iceberg -fenomeen genoemd en wordt vooral gezien op specifieke anatomische gebieden, zoals waar de huid kraakbeen en bot bedekt. [30] Vooral bij de neus kan de tumor onverwacht diep doorgroeien langs de kraakbeenschotten. [31] Dit fenomeen zou MMC met brede marges verder ondersteunen. Aan de andere kant is het belangrijk dat van tevoren een inschatting wordt gemaakt voor de haalbaarheid van MMC onder lokale anesthesie. Het zou besproken moeten worden met patiënten dat MMC soms niet volbracht kan worden door beperkingen van lokale anesthesie. MMC kan ook onder algehele anesthesie worden uitgevoerd, hoewel dit verschilt per ziekenhuis. MMC kent andere belangrijke nadelen. Er is aanzienlijke training en een gespecialiseerd team nodig voor MMC. De leercurve is steil en de procedure is arbeidsintensief, waarbij interpretatie van vele histologische preparaten vereist is. Voor veel patiënten betekent dit een langdurige behandeling, verspreid over meerdere uren op verscheidene dagen. [29] In de literatuur worden tevens vals-negatieve uitslagen bij MMC beschreven. [32,33] Vals-negatieve uitslagen kunnen grote consequenties hebben voor het oncologische en reconstructieve traject, aangezien reconstructies vaak plaatsvinden direct aansluitend aan MMC. Het zou daarom voordelig kunnen zijn om bij dergelijke agressieve tumoren te wachten (indien mogelijk) met reconstructie tot de definitieve PA-uitslag bekend is. Verder wordt de grootte van verwijderbare tumoren beperkt doordat vaak gekozen wordt voor MMC onder lokale anesthesie. Uiteindelijk was conventionele excisie in deze casus bijvoorbeeld nodig om de tumor in toto te kunnen verwijderen. Er zijn echter wel weefsels gespaard door de initiële MMC-resecties, doordat niet alle snijranden verdere resectie nodig hadden. De discussie over de beste therapeutische aanpak voor EC s blijft bestaan door een gebrek aan prospectieve gerandomiseerde studies die de verschillende behandelingsmethodes vergelijken. Multicenter studies zouden mogelijk uitgebreidere EC-aantallen verzamelen om met gestandaardiseerde protocollen de verschillende chirurgische behandelingen te vergelijken. Literatuur 1. Wick MR, Swanson PE. Cutaneous Adnexal Tumors: A Guide to Pathologic Diagnosis. Chicago IL: American Society of Clinical Pathologists; Cooper PH. Carcinomas of sweat glands. Pathol Annu 1987;(22Pt1): Chhibber V, Lyle S, Mahalingam M. Ductal eccrine carcinoma with squamous differentiation: apropos a case. J Cutan Pathol 2007;34(6): Obaidat NA, Alsaad KO, Ghazarian D. Skin adnexal neoplasms--part 2: an approach to tumours of cutaneous sweat glands. J Clin Pathol 2007;60(2): Wildemore JK, Lee JB, Humphreys TR. Mohs surgery for malignant eccrine neoplasms. Dermatol Surg 2004;30 (12Pt2): Sidiropoulos M, Sade S, Al-Habeeb A, Ghazarian D. Syringoid eccrine carcinoma: a clinicopathological and immuno histochemical study of four cases. J Clin Pathol 2011;64(9): Crowson AN, Magro CM, Mihm MC. Malignant adnexal neoplasms. Mod Pathol 2006;19 Suppl 2:S93-S Kavand S, Cassarino DS. Squamoid eccrine ductal carcinoma : an unusual low-grade case with follicular differentiation. Are these tumors squamoid variants of microcystic adnexal carcinoma? Am J Dermatopathol 2009;31(8): Yugueros P, Kane WJ, Goellner JR. Sweat gland carcinoma: a clinicopathologic analysis of an expanded series in a single institution. Plast Reconstr Surg 1998;102(3): Voutsadakis IA, Bruckner HW. Eccrine sweat gland carcinoma: a case report and review of diagnosis and treatment. Conn Med 2000;64(5): Chang AS, Busam K, Kraus DH. Applicability of lymphoscintigraphy with sentinel node biopsy to eccrine carcinoma of the head and neck. Head Neck 2003;25(10): Terushkin E, Leffell DJ, Futoryan T, Cowper S, Lazova R. Squamoid eccrine ductal carcinoma: a case report and review of the literature. Am J Dermatopathol 2010;32(3): Wong TY, Suster S, Mihm MC. Squamoid eccrine ductal carcinoma. Histopathology 1997;30(3): Ashley I, Smith-Reed M, Chernys A. Sweat gland carcinoma. Case report and review of the literature. Dermatol Surg 1997;23(2): Nishizawa A, Nakanishi Y, Sasajima Y, Yamazaki N, Yamamoto A. Syringoid eccrine carcinoma with apparently aggressive transformation: case report and review of the literature. Int J Dermatol 2006;45(10): Moy RL, Rivkin JE, Lee H, Brooks WS, Zitelli JA. Syringoid eccrine carcinoma. J Am Acad Dermatol 1991;24 (5Pt2): Gregurek-Novak T, Talan-Hranilovic J, Troskot N, Vucic M, Kruslin B. Syringoid eccrine carcinoma. J Eur Acad Dermatol Venereol 2001;15(2): Urso C, Bondi R, Paglierani M, Salvadori A, Anichini C, Giannini A. Carcinomas of sweat glands: report of 60 cases. Arch Pathol Lab Med 2001;125(4): Kohda M, Manabe T, Ueki H. Squamous islands in eccrine neoplasms. Am J Dermatopathol 1990;12(4): Mehregan AH, Hashimoto K, Rahbari H. Eccrine adenocarcinoma. A clinicopathologic study of 35 cases. Arch Dermatol 1983;119(2): Domeiri AA el, Brasfield RD, Huvos AG, Strong EW. Sweat gland carcinoma: a clinico-pathologic study of 83 patients. Ann Surg 1971;173(2): Mitts DL, Smith MT, Russell L, Bannayan GA, Cruz AB, Jr. Sweat gland carcinoma: a clinico-pathological reappraisal. J Surg Oncol 1976;8(1): Lawrence CM, Dahl MG, Dickinson AJ, Turner RJ. Mohs micrographic surgery for cutaneous squamous cell carcinoma: practical considerations. Br J Dermatol 2001;144(1): Leibovitch I, Huilgol SC, Selva D, Hill D, Richards S, Paver R. Cutaneous squamous cell carcinoma treated with Mohs micrographic surgery in Australia I. Experience over 10 years. J Am Acad Dermatol 2005;53(2):

5 25. Turner RJ, Leonard N, Malcolm AJ, Lawrence CM, Dahl MG. A retrospective study of outcome of Mohs micrographic surgery for cutaneous squamous cell carcinoma using formalin fixed sections. Br J Dermatol 2000;142(4): Holzschuh J, Breuninger H. A histological technique for processing excised skin tumors for continuous tumor margin control. Pathologe 1996;17(2): Veness MJ, Palme CE, Morgan GJ. High-risk cutaneous squamous cell carcinoma of the head and neck: results from 266 treated patients with metastatic lymph node disease. Cancer 2006;106(11): Thomas CJ, Wood GC, Marks VJ. Mohs micrographic surgery in the treatment of rare aggressive cutaneous tumors: the Geisinger experience. Dermatol Surg 2007;33(3): Paradisi A, Abeni D, Rusciani A, Cigna E, Wolter M, Scuderi N, et al. Dermatofibrosarcoma protuberans: wide local excision vs. Mohs micrographic surgery. Cancer Treat Rev 2008;34(8): Shriner DL, McCoy DK, Goldberg DJ, Wagner RF,Jr. Mohs micrographic surgery. J Am Acad Dermatol 1998;39(1): Lang PG,Jr, Osguthorpe JD. Indications and limitations of Mohs micrographic surgery. Dermatol Clin 1989;7(4): Dzubow LM. False-negative tumor-free margins following Mohs surgery. J Dermatol Surg Oncol 1988;14(6): Mordick TG, Hamilton R, Dzubow LM. Delayed reconstruction following Mohs chemosurgery for skin cancers of the head and neck. Am J Surg 1990;160(4): Samenvatting Eccrien carcinomen (EC s) behoren tot een groep zeldzame maligne tumoren die ontstaan vanuit de zweetklieren. Het klinische beloop van een EC is agressief en wordt gekenmerkt door multipele lokale recidieven, perineurale invasie, en zowel lokale metastases als metastases op afstand. Nauwkeurige diagnostiek en adequate resectie zijn daarom van groot belang. Mohs micrografische chirurgie (MMC) heeft over het algemeen de voorkeur bij behandeling van deze tumoren. Er is bewijs dat de incidentie van lokale recidieven en metastasen na MMC laag is, hoewel de voordelen van MMC nog onvoldoende zijn aangetoond. MMC kan vooral overwogen worden in gebieden waar te ruime excisie aanzienlijke gevolgen voor functie en esthetiek heeft, zoals het gelaat. Er wordt een casus besproken van een 76-jarige man met een verdachte laesie rechts lateraal op de neus. In eerste instantie werd na histologisch onderzoek aan een plaveiselcelcarcinoom gedacht. Na revisie van pathologisch anatomisch onderzoek werd echter de diagnose eccrien ductaal carcinoom gesteld. De patiënt werd door middel van MMC behandeld. Door onvoldoende mogelijkheden binnen lokale anesthesie kon na meerdere MMC-sessies geen radicaliteit bewerkstelligd worden. Uiteindelijk is met conventionele excisie radicale resectie verricht, waarna reconstructie plaats kon vinden. Er is slechts een beperkt aantal casus van EC s beschreven in de literatuur. Door beperkte informatie over deze tumoren ontbreken eenduidige diagnostische en therapeutische richtlijnen. Het beloop van deze casus illustreert het belang van nauwkeurige diagnostiek bij EC s en laat ook zien dat MMC onder lokale anesthesie beperkingen kent in de resectie van huidkanker. Trefwoorden eccrien carcinoom, laesie, mohschirurgie Gemelde (financiële) belangenverstrengeling Geen Correspondentieadres Prof. dr. Irene M.J. Mathijssen Erasmus MC Afdeling Plastische en Reconstructieve Chirurgie s-gravendijkwal CE Rotterdam Telefoon:

Echogeleide chirurgie voor mammacarcinoom

Echogeleide chirurgie voor mammacarcinoom Echogeleide chirurgie voor mammacarcinoom Een prospectief gerandomiseerd onderzoek N.M.A. Krekel M.H. Haloua M.P. van den Tol S. Meijer Chirurgische oncologie VU Universitair Medisch Centrum Incidentie

Nadere informatie

Biopteren in de eerste lijn. Christiane Hebeda mmv Enny Beverdam dermatologen, locatie Hengelo en Almelo

Biopteren in de eerste lijn. Christiane Hebeda mmv Enny Beverdam dermatologen, locatie Hengelo en Almelo Biopteren in de eerste lijn. Christiane Hebeda mmv Enny Beverdam dermatologen, locatie Hengelo en Almelo Wat gaan we doen? -techniek van het biopteren -plaats van het biopt in het stappenplan werkwijze

Nadere informatie

10 e NKI AvL Mammasymposium

10 e NKI AvL Mammasymposium 10 e NKI AvL Mammasymposium Een decennium lokalisatie van het niet palpabele mammacarcinoom M.T.F.D. Vrancken Peeters, Chirurg Netherlands Cancer Institute Antoni van Leeuwenhoek Hospital Amsterdam, The

Nadere informatie

Plaveiselcelcarcinoom

Plaveiselcelcarcinoom Plaveiselcelcarcinoom 19 197 Plaveiselcelcarcinoom Dr. G.A.M. Krekels, drs. R.J. Borgonjen De richtlijn dateert uit 2010. De tekst van de samenvatting is niet gewijzigd. Wel is een nieuwe flowchart toegevoegd.

Nadere informatie

Huidkanker. Melanoom. Plaveiselcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom. Diagnostiek en behandeling

Huidkanker. Melanoom. Plaveiselcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom. Diagnostiek en behandeling Huidkanker Melanoom Plaveiselcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom Diagnostiek en behandeling Is het huidkanker? Welke huidkanker? Hoe wordt de diagnose gesteld? Verhaal Hoe lang bestaat de afwijking? Verandering?

Nadere informatie

Echogeleide chirurgie. Palpatiegeleide chirurgie

Echogeleide chirurgie. Palpatiegeleide chirurgie Echogeleide chirurgie Palpatiegeleide chirurgie 3% van de patiënten had een irradicale resectie 17% van de patiënten had een irradicale resectie CRR=1 de ideale hoeveelheid gezond borstweefsel werd verwijderd

Nadere informatie

18. Huidkanker (maligne dermatosen)

18. Huidkanker (maligne dermatosen) 18. Huidkanker (maligne dermatosen) dermatologie 10 DBC code Omschrijving diagnose Omschrijving behandeling Geprognost. aantal 2008 ZN zorgprofiel 10 11 14 11 maligne dermatosen poliklinisch 12542 poliklinisch

Nadere informatie

Huidkanker, een gezamenlijke strijd voor een behandeling op maat. Dr. X. Keuter Plastisch Chirurg

Huidkanker, een gezamenlijke strijd voor een behandeling op maat. Dr. X. Keuter Plastisch Chirurg Huidkanker, een gezamenlijke strijd voor een behandeling op maat Dr. X. Keuter Plastisch Chirurg Plastische Chirurgie Reconstructieve chirurgie Hand chirurgie Esthetische chirurgie Brandwond chirurgie

Nadere informatie

De patholoog en de marges

De patholoog en de marges De patholoog en de marges Guiding the surgeon s hand Jelle Wesseling, patholoog j.wesseling@nki.nl Rode draad Kennis Kunde Correlatie Communicatie De hamvragen Wat zijn de risico s op terugkerende of

Nadere informatie

Laarbeeklaan Brussel. Oncologisch Handboek. Richtlijnen KNO. Lip en mondholte

Laarbeeklaan Brussel. Oncologisch Handboek. Richtlijnen KNO. Lip en mondholte Laarbeeklaan 101 1090 Brussel Oncologisch Handboek Richtlijnen KNO Lip en mondholte V2.2011 Lip en mondholtecarcinoom ICD- O C00, C02-C06 Volgende regio s en subregio s worden beschreven: 1. De lip (C00):

Nadere informatie

Maligne neoplasmata van de huid

Maligne neoplasmata van de huid Maligne neoplasmata van de huid Dermato-oncologie Prof. Dr. Neumann Normale residentcellen in de huid Keratinocyten (90%) Epitheelcellen in adnexen Melanocyten Langerhanscellen Merkelcellen Indeling neoplasmata

Nadere informatie

Mammacarcinoom en zwangerschap. PJ Westenend Laboratorium voor Pathologie Dordrecht

Mammacarcinoom en zwangerschap. PJ Westenend Laboratorium voor Pathologie Dordrecht Mammacarcinoom en zwangerschap PJ Westenend Laboratorium voor Pathologie Dordrecht Relatie met zwangerschap Zwangerschap en risico later mammacarcinoom te krijgen Mammacarcinoom tijdens de zwangerschap

Nadere informatie

Cribriform goed gedifferentieerd DCIS: laat maar zitten!

Cribriform goed gedifferentieerd DCIS: laat maar zitten! Cribriform goed gedifferentieerd DCIS: laat maar zitten! Ja Nee Geen van beide Jelle Wesseling Patholoog j.wesseling@nki.nl Indeling Atypische Ductale Hyperplasie Ductaal carcinoom in situ graad I Risicoanalyse

Nadere informatie

NABON Breast Cancer Audit (NBCA)

NABON Breast Cancer Audit (NBCA) NABON Breast Cancer Audit (NBCA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA. De ontsluiting

Nadere informatie

Maligne melanoma Belang van sentinelklierbiopsie

Maligne melanoma Belang van sentinelklierbiopsie Maligne melanoma Belang van sentinelklierbiopsie Annemie Rutten Medische Oncologie AZ St. Augustinus Maligne melanoma 10% van alle huidkankers, maar meest agressieve. Incidentie van maligne melanoma neemt

Nadere informatie

MRI: more is less? Emiel Rutgers

MRI: more is less? Emiel Rutgers Het 9e NKI-AVL mammacarcinoom symposium Less is more? Minder overbehandeling voor meer borstkankerpatiënten MRI: more is less? Emiel Rutgers Indicaties MRI mammae Opsporen van onbekende primaire bij patiënten

Nadere informatie

Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van premaligne afwijkingen van de bovenste adem- en voedingsweg

Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van premaligne afwijkingen van de bovenste adem- en voedingsweg V Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van premaligne afwijkingen van de bovenste adem- en voedingsweg naar Algemeen 526 Epidemiologie 527 1. Screening 527 2. Diagnostiek 527 2.1 Anamnese 527 2.2

Nadere informatie

Huidkanker Het basalioom of het basaalcelcarcinoom

Huidkanker Het basalioom of het basaalcelcarcinoom Huidkanker Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht over de meest frequent voorkomende kwaadaardige huidafwijkingen. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan

Nadere informatie

Samenvatting CHAPTER 8

Samenvatting CHAPTER 8 Samenvatting CHAPTER 8 SAMENVATTING De hypothese van sequentiële tumor verspreiding lijkt aannemelijk volgens meerdere studies over de schildwachtklierbiopsie (Sentinel Lymph Node Biopsy; SLNB) met aanvullende

Nadere informatie

Melanoom Niet één diagnose, niet één standaardbehandeling

Melanoom Niet één diagnose, niet één standaardbehandeling Melanoom Niet één diagnose, niet één standaardbehandeling Wolter J. Mooi VU medisch centrum Amsterdam Melanoomclassificatie Superficieel spreidend melanoom Nodulair melanoom Acrolentigineus melanoom Lentigo

Nadere informatie

De waarde van MRI bij DCIS

De waarde van MRI bij DCIS De waarde van MRI bij DCIS Invasion or no invasion, that s the question E.E. Deurloo 1,2, J.D. Sriram 3, H.J. Teertstra 1, C.E. Loo 1, J. Wesseling 4, E.J.Th. Rutgers 3, K.G.A. Gilhuijs 1 Afdelingen radiologie

Nadere informatie

Factsheet NABON Breast Cancer Audit (NBCA)

Factsheet NABON Breast Cancer Audit (NBCA) Factsheet NABON Breast Cancer Audit () [1.0.; 15-09-] Registratie gestart: 2011 Als algemene voorwaarde voor het meenemen van een patiënt in de berekening van de kwaliteitsindicatoren is gesteld dat ten

Nadere informatie

Kwaadaardige huidafwijkingen

Kwaadaardige huidafwijkingen Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht over de meest frequent voorkomende kwaadaardige huidafwijkingen. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Nederlandse Samenvatting 195 NEDERLANDSE SAMENVATTING DEEL I Evaluatie van de huidige literatuur De stijgende incidentie van slokdarmkanker zal naar verwachting continueren in

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren NABON Breast Cancer Audit (NBCA) 2016

Factsheet Indicatoren NABON Breast Cancer Audit (NBCA) 2016 Factsheet en NABON Breast Cancer Audit (NBCA) 2016 Registratie gestart: 2009 Inclusie en exclusie criteria Inclusie Primaire mammacarcinomen waarbij de volgende tumorsoorten geïncludeerd worden: Alle tumorstadia,

Nadere informatie

Tumoren van het anaal kanaal

Tumoren van het anaal kanaal 7.1.8. Tumoren van het anaal kanaal 1. Inleiding 1.1. Incidentie Aparte entiteit! Incidentie uitzonderlijk (2% van de digestieve tumoren) Incidentie 3v - 2m Gem. 65 jaar 2. Klinische presentatie De meeste

Nadere informatie

Plaveiselcelcarcinoom

Plaveiselcelcarcinoom 134 13 Plaveiselcelcarcinoom Dr. G.A.M. Krekels, drs. R.J. Borgonjen De richtlijn dateert uit 2010. Inleiding De multidisciplinaire richtlijn plaveiselcelcarcinoom van de huid is tot stand gekomen in 2010.

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren NABON Breast Cancer Audit (NBCA) 2017

Factsheet Indicatoren NABON Breast Cancer Audit (NBCA) 2017 Factsheet en NABON Breast Cancer Audit (NBCA) 2017 Registratie gestart: 2009 Datum Versie Mutatie Eigenaar 23-10-2017 2017.1 Vrijwillig/ verplicht toegevoegd DICA 27-11-2017 2017.2 Schrappen van indicatoren

Nadere informatie

Oligometastatischeziekte bij het mammacarcinoom. M. van der Sangen, radiotherapeut

Oligometastatischeziekte bij het mammacarcinoom. M. van der Sangen, radiotherapeut Oligometastatischeziekte bij het mammacarcinoom M. van der Sangen, radiotherapeut Borstkanker in perspectief Borstkanker in Nederland Nieuwe borstkankers per jaar: 15.000 Metastasen bij diagnose: 750 (5%)

Nadere informatie

Disseminatiediagnostiek bij locoregionaal recidief van mammacarcinoom: klinische praktijk en perspectief voor PET

Disseminatiediagnostiek bij locoregionaal recidief van mammacarcinoom: klinische praktijk en perspectief voor PET Disseminatiediagnostiek bij locoregionaal recidief van mammacarcinoom: klinische praktijk en perspectief voor PET F.J. van Oost 1, J.J.M. van der Hoeven 2,3, O.S. Hoekstra 3, A.C. Voogd 1,4, J.W.W. Coebergh

Nadere informatie

Kwaadaardige Huidafwijking

Kwaadaardige Huidafwijking Chirurgie Kwaadaardige Huidafwijking operatieve behandeling Inleiding U heeft met uw behandelend specialist afgesproken dat u een behandeling krijgt voor een kwaadaardige huidafwijking. Uw arts heeft u

Nadere informatie

Een melanoom, wat nu?

Een melanoom, wat nu? Een melanoom, wat nu? Aanvullende diagnostiek Is er op gericht om aan te tonen dat er sprake is van gelokaliseerde ziekte Gelokaliseerde ziekte = een primair melanoom met ten hoogste satelliet-, intransit-

Nadere informatie

Mohs micrografische chirurgie als behandeling voor het dermatofibrosarcoma protuberans

Mohs micrografische chirurgie als behandeling voor het dermatofibrosarcoma protuberans NEDERLANDS TIJDSCHRIFT VOOR DERMATOLOGIE EN VENEREOLOGIE VOLUME 23 NUMMER 11 december 2013 645 Mohs micrografische chirurgie als behandeling voor het dermatofibrosarcoma protuberans I.E. Deckers 1*, C.B.

Nadere informatie

Frequentie van melanoommetastase zonder primaire lokalisatie

Frequentie van melanoommetastase zonder primaire lokalisatie Overzichtsartikelen 4 Frequentie van melanoommetastase zonder primaire lokalisatie Frequency of melanoma metastases without primary localization P.J. van Diest, P.A.J. Buis en M.R. van Dijk Samenvatting

Nadere informatie

Meer sparend bestraling van de axilla? Less is more (than enough) Nicola Russell

Meer sparend bestraling van de axilla? Less is more (than enough) Nicola Russell Meer sparend bestraling van de axilla? Less is more (than enough) Nicola Russell Techniek tot nu toe Conventionele simulatie Virtuele simulatie Techniek voor okselbestraling Klier levels I III Plexus brachialis

Nadere informatie

NABON Breast Cancer Audit (NBCA)

NABON Breast Cancer Audit (NBCA) NABON Breast Cancer Audit (NBCA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA. De ontsluiting

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren NABON Breast Cancer Audit (NBCA) 2018

Factsheet Indicatoren NABON Breast Cancer Audit (NBCA) 2018 Factsheet en NABON Breast Cancer Audit (NBCA) 2018 NBCA 2018.2 Registratie gestart: 2009 Datum Versie Mutatie Eigenaar 01-07-2016 2017.1 Aanpassingen conform indicatorendagen juli DICA 2016. Verwijderen

Nadere informatie

Sneldiagnostiek bij verdenking op kanker: de nieuwe norm?

Sneldiagnostiek bij verdenking op kanker: de nieuwe norm? Sneldiagnostiek bij verdenking op kanker: de nieuwe norm? Prof. dr. Paul J van Diest Hoofd afdeling Pathologie, UMC Utrecht p.j.vandiest@umcutrecht.nl De diagnostische keten in de oncologie Anamnese/lichamelijk

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Huidkanker ExpertiseCentrum

Patiënteninformatie. Huidkanker ExpertiseCentrum Patiënteninformatie Huidkanker ExpertiseCentrum Inhoudsopgave Pagina Huidkanker: Onze zorg 4 Huidkanker komt veel voor 4 Topteam Dermatologie Tergooi 4 UV-licht en huidkanker 5 Wat is huidkanker? 5 Actinische

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren NABON Breast Cancer Audit (NBCA) 2017

Factsheet Indicatoren NABON Breast Cancer Audit (NBCA) 2017 Factsheet en NABON Breast Cancer Audit (NBCA) 2017 Registratie gestart: 2009 Inclusie en exclusie criteria Inclusie Primaire mammacarcinomen waarbij de volgende tumorsoorten geïncludeerd worden: Alle tumorstadia,

Nadere informatie

BEHANDELING VAN HUIDKANKER DOOR MIDDEL VAN MOHS CHIRURGIE FRANCISCUS GASTHUIS

BEHANDELING VAN HUIDKANKER DOOR MIDDEL VAN MOHS CHIRURGIE FRANCISCUS GASTHUIS BEHANDELING VAN HUIDKANKER DOOR MIDDEL VAN MOHS CHIRURGIE FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding U bent door uw dermatoloog verwezen voor een behandeling van huidkanker door middel van Mohs micrografische chirurgie.

Nadere informatie

Spinocellulaire carcinomen van de huid: beleidslijnen

Spinocellulaire carcinomen van de huid: beleidslijnen Spinocellulaire carcinomen van de huid: beleidslijnen 1. Voorkomen Spinocellulair carcinoom (SCC): - tweede meest frequente huidtumor na basocellulair carcinoom - risicofactoren: o blootstelling aan zon

Nadere informatie

Basaalcelcarcinoom. Behandeling van huidkanker door de plastische chirurg

Basaalcelcarcinoom. Behandeling van huidkanker door de plastische chirurg Basaalcelcarcinoom Behandeling van huidkanker door de plastische chirurg Het basaalcelcarcinoom (of basalioom of basocellulair carcinoom ) is de meest voorkomende vorm van (huid)kanker. De kwaadaardige

Nadere informatie

BASAALCELCARCINOOM 303

BASAALCELCARCINOOM 303 BASAALCELCARCINOOM 303 Inleiding De dermatoloog heeft bij u een basaalcelcarcinoom (basalioom) geconstateerd. In deze folder staat meer informatie over een basaalcelcarcinoom en de behandelmogelijkheden.

Nadere informatie

chirurgische behandeling van kanker

chirurgische behandeling van kanker chirurgische behandeling van kanker p1 chirurgische behandeling van kanker p2 geen how I do it p3 wet van de afnemende meeropbrengst 2009 p4 chirurgische oncologie trends laatste 100 jaar meer is beter

Nadere informatie

Hoofdstuk 8. Orale leukoplakie een klinische, histopathologische en moleculaire studie. Samenvatting, conclusies en aanbevelingen

Hoofdstuk 8. Orale leukoplakie een klinische, histopathologische en moleculaire studie. Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Hoofdstuk 8 Orale leukoplakie een klinische, histopathologische en moleculaire studie Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Samenvatting, conclusies en aanbevelingen

Nadere informatie

Klinische Dag. 3 oktober 2013 Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling

Klinische Dag. 3 oktober 2013 Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling Klinische Dag 3 oktober 2013 Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Geen Papiloedeem als eerste presentatie van het POEMS syndroom Dieneke Breukink, ANIOS Interne Geneeskunde R.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 147 148 Maligne lymfomen zijn kwaadaardige woekeringen van verschillende typen witte bloedcellen. Deze aandoeningen ontstaan meestal in lymfklieren, maar in ongeveer 40% van de

Nadere informatie

LANDELIJK REGISTRATIEFORMULIER MAMMATUMOREN. Zkh reg.nr: SIG code zkh: pagina 1 van 5. Datum:. Paraaf:.

LANDELIJK REGISTRATIEFORMULIER MAMMATUMOREN. Zkh reg.nr: SIG code zkh: pagina 1 van 5. Datum:. Paraaf:. Zkh reg.nr: SIG code zkh: pagina 1 van 5 IDENTIFICATIE 1. Geboortenaam: Voorvoegsels: 2. Naam partner: Voorvoegsels: 3. Voorletters: 4. Geslacht (1=man, 2=vrouw, 3=overig) 5. Geboortedatum: 6. Geboorteplaats

Nadere informatie

NABON Breast Cancer Audit. Pathologie

NABON Breast Cancer Audit. Pathologie NABON Breast Cancer Audit Pathologie Dr. P.J. Westenend, patholoog, pathologisch laboratorium Dordrecht Drs. A.C.M. van Bommel, arts-onderzoeker, DICA DICA Congres 25 juni 2013 Pathologie Volledige verslaglegging

Nadere informatie

J. Mamma aandoeningen. Inhoudsopgave 01 J 02 J 03 J 04 J 05 J 06 J 07 J 08 J 09 J 10 J 11 J 12 J 13 J 14 J 15 J 16 J 17 J 18 J 19 J

J. Mamma aandoeningen. Inhoudsopgave 01 J 02 J 03 J 04 J 05 J 06 J 07 J 08 J 09 J 10 J 11 J 12 J 13 J 14 J 15 J 16 J 17 J 18 J 19 J J. Mamma aandoeningen nhoudsopgave 1 J 2 J 3 J 4 J 5 J 6 J 7 J 8 J 9 J 1 J 11 J 12 J 13 J 14 J 15 J 16 J 17 J 18 J 19 J Screening: vrouwen jonger dan 4 jaar zonder genetisch risico... 1 Screening: vrouwen

Nadere informatie

Eline Deurloo Correlation of diagnostic breast imaging data and pathology: application to diagnosis and treatment

Eline Deurloo Correlation of diagnostic breast imaging data and pathology: application to diagnosis and treatment [Proefschriften] Eline Deurloo Correlation of diagnostic breast imaging data and pathology: application to diagnosis and treatment Mammacarcinoom is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen in

Nadere informatie

- incidentele bevinding zonder klachten - weigering van chirurgische behandeling - slechte algehele conditie waardoor chirurgie niet verantwoord is

- incidentele bevinding zonder klachten - weigering van chirurgische behandeling - slechte algehele conditie waardoor chirurgie niet verantwoord is Auteur Soort studie Aantal patiënten Lee 2013 Qurashi Systematic review 1999-2011 Systematic review 1999-2011 Radiotherapie / Chirurgie (meestal gevolgd door ) 377 Conservatief waaronder Inclusiecriteria

Nadere informatie

De richtlijn dateert uit 2008 en is gedeeltelijk herzien in 2014.

De richtlijn dateert uit 2008 en is gedeeltelijk herzien in 2014. 33 Basaalcelcarcinoom Dr. N.W.J. Kelleners-Smeets, drs. R.A. Kuin De richtlijn dateert uit 2008 en is gedeeltelijk herzien in 2014. In 2002 bracht de NVDV de richtlijn Behandeling van het basaalcelcarcinoom

Nadere informatie

Plaveiselcelcarcinoom. Behandeling huidkanker door de plastisch chirurg

Plaveiselcelcarcinoom. Behandeling huidkanker door de plastisch chirurg Plaveiselcelcarcinoom Behandeling huidkanker door de plastisch chirurg Plaveiselcelcarcinoom is een kwaadaardige woekering van de hoornvormende cellen in de huid (keratocyten) en deze tumor wordt dan ook

Nadere informatie

Snelle mutatiescreening bij borstkanker. Dr. Margreet Ausems Afdeling Medische Genetica UMC Utrecht

Snelle mutatiescreening bij borstkanker. Dr. Margreet Ausems Afdeling Medische Genetica UMC Utrecht Snelle mutatiescreening bij borstkanker Dr. Margreet Ausems Afdeling Medische Genetica UMC Utrecht Erfelijke borstkanker Tenminste 5% van de patiënten met mammacarcinoom Dominante overerving Oorzaak:

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Mohs operatie

Patiënteninformatie. Mohs operatie Patiënteninformatie Mohs operatie Inhoudsopgave Pagina Mohs -chirurgie 4 Welk type huidkanker komt in aanmerking voor een Mohs -behandeling in Tergooi? 5 Voorbereidingen 5 De Mohs operatie 6 Vervolg van

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren NABON Breast Cancer Audit (NBCA) NBCA 2015 [2015.3.ZIN besluit verwerkt; 05-11- 2015]

Factsheet Indicatoren NABON Breast Cancer Audit (NBCA) NBCA 2015 [2015.3.ZIN besluit verwerkt; 05-11- 2015] Factsheet en NABON Breast Cancer Audit () 2015 [2015.3.ZIN besluit verwerkt; 05112015] Inclusiecriteria Nabon Breast Cancer Audit Inclusie Alle primaire invasieve mammacarcinomen volgens de WHO classificatie

Nadere informatie

BEHANDELING VAN HUIDKANKER DOOR MIDDEL VAN MOHS CHIRURGIE IN FRANCISCUS GASTHUIS

BEHANDELING VAN HUIDKANKER DOOR MIDDEL VAN MOHS CHIRURGIE IN FRANCISCUS GASTHUIS BEHANDELING VAN HUIDKANKER DOOR MIDDEL VAN MOHS CHIRURGIE IN FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding U bent door uw dermatoloog verwezen voor een behandeling van huidkanker door middel van Mohs micrografische chirurgie.

Nadere informatie

1. Inleiding: De nieuwe TNM classifikatie stadiering. - onvolledigheden / aanvullingen. 3. De N factor: hoe in kaart brengen.

1. Inleiding: De nieuwe TNM classifikatie stadiering. - onvolledigheden / aanvullingen. 3. De N factor: hoe in kaart brengen. Mediastinum 1. Inleiding: De nieuwe TNM classifikatie stadiering 2. De N factor: impact op prognose: -vlgtnm - onvolledigheden / aanvullingen 3. De N factor: hoe in kaart brengen. 4. De N factor: impact

Nadere informatie

De indicatoren omtrent borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn :

De indicatoren omtrent borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn : Indicatoren VIP²-project Oncologie In België is, net als in Europa, borstkanker de meest voorkomende oorzaak van overlijden door kanker bij vrouwen (20,6 % van alle overlijdens ingevolge kanker). In 2009

Nadere informatie

WORKSHOP. Naevi & Traumatische wonden

WORKSHOP. Naevi & Traumatische wonden EduStitch 2015 Gelicenseerd aan Huisartsenpraktijk Mangard WORKSHOP 2 februari 2015 Naevi & Traumatische wonden Annette Mangard Inhoud ACHTERGROND INFO KLINISCHE SITUATIES INSTRUCTIEVIDEO S Naevus ANAMNESE/LICHAMELIJK

Nadere informatie

Help, een UBO. L.E. Elshof Student Geneeskunde EUR Keuzeonderzoek NKI-AVL

Help, een UBO. L.E. Elshof Student Geneeskunde EUR Keuzeonderzoek NKI-AVL Help, een UBO L.E. Elshof Student Geneeskunde EUR Keuzeonderzoek NKI-AVL Photo: Purported 1952 shot of UFO, Passoria, New Jersey. Credit: Public Domain/CIA MRI-gebruik bij mammacarcinoom MRI-gebruik bij

Nadere informatie

Speekselklier carcinoom

Speekselklier carcinoom 7.5.6. Speekselklier carcinoom 1. Algemeen Work up Standaard klinisch onderzoek Volledige ziektegeschiedenis Gewicht en gewichtsverlies > 10 % Halsonderzoek Controle van craniale zenuwen n. V2, n. V3,

Nadere informatie

Melanoom: Risicofactoren en vroegtijdige opsporing

Melanoom: Risicofactoren en vroegtijdige opsporing Melanoom: Risicofactoren en vroegtijdige opsporing NA Kukutsch dermatoloog LUMC WIN-O symposium melanoom 03-11-2011 Overzicht Inleiding Risicofactoren genetische factoren omgevingsfactoren Vroegtijdige

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/33063 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Tan, Melanie Title: Clinical aspects of recurrent venous thromboembolism Issue

Nadere informatie

Aanvraag gegevens ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek

Aanvraag gegevens ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek Aanvraag gegevens ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek Registratie waarvan gegevens worden opgevraagd: DSCA Contactpersoon: Naam: Mw. Drs. J. t Lam - Boer Centrum/ziekenhuis: Radboud umc Adres: Postbus

Nadere informatie

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen S. Boerman. Geen (potentiële) belangenverstrengeling

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen S. Boerman. Geen (potentiële) belangenverstrengeling Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen S. Boerman Geen (potentiële) belangenverstrengeling Hemofagocytair syndroom klinische presentatie, behandeling en complicaties S. Boerman, AIOS St

Nadere informatie

Heeft chirurgie of radiotherapie nog zin bij uitgezaaide prostaatkanker?

Heeft chirurgie of radiotherapie nog zin bij uitgezaaide prostaatkanker? Heeft chirurgie of radiotherapie nog zin bij uitgezaaide prostaatkanker? Wouter Everaerts Dienst urologie, Uzleuven @EveraertsW 16 september 2017 Natuurlijke evolutie van prostaatkanker PIN Gelokaliseerd

Nadere informatie

SAMEN VATTING. Ontwikkelingen binnen de borstkanker chirurgie: De cruciale rol van per-operatieve echografie

SAMEN VATTING. Ontwikkelingen binnen de borstkanker chirurgie: De cruciale rol van per-operatieve echografie Samenvatting SAMEN VATTING Ontwikkelingen binnen de borstkanker chirurgie: De cruciale rol van per-operatieve echografie Borstkanker wordt de laatste decennia steeds vaker in een vroeg stadium opgespoord,

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren NABON Breast Cancer Audit (NBCA) 2018

Factsheet Indicatoren NABON Breast Cancer Audit (NBCA) 2018 Factsheet en NABON Breast Cancer Audit (NBCA) 2018 NBCA 2018.3 Registratie gestart: 2009 Datum Versie Mutatie Eigenaar 01-07-2016 2017.1 Aanpassingen conform indicatorendagen juli DICA 2016. Verwijderen

Nadere informatie

SAMENVATTING. Cervixcarcinoom

SAMENVATTING. Cervixcarcinoom Samenvatting 148 Serum tumor merkstoffen of tumormarkers zijn uitgebreid onderzocht op hun toepasbaarheid voor diagnostiek, prognose en follow-up van kanker. In dit proefschrift bestuderen we het gebruik

Nadere informatie

Mohs Chirurgie en Reconstructie

Mohs Chirurgie en Reconstructie Kanker Instituut U heeft een afspraak op het gezamenlijke spreekuur van de afdelingen Dermatologie en Plastische Chirurgie. In deze folder vindt u informatie over het verwijderen van huidkanker door middel

Nadere informatie

Beeldvorming van de Borst Meer dan zo maar een Foto

Beeldvorming van de Borst Meer dan zo maar een Foto Borstkliniek Voorkempen Beeldvorming van de Borst Meer dan zo maar een Foto Isabelle Biltjes, Peter Naudts Patrick De Herdt, Herwig Brusselaers, Peter Bracke, Luc van den Hauwe, Wim Volders, Erwin Pelzers,

Nadere informatie

HPV als ziekteverwekker

HPV als ziekteverwekker HPV als ziekteverwekker Nathalie Reesink-Peters 27 februari 2009 Inhoud Introductie HPV Levenscyclus HPV, ziekte verwekker Oncogenese Therapie (van HPV gerelateerde ziekte) Indicaties moleculaire diagnostiek

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 101 Chapter 7 SAMENVATTING Maligne tumoren van de larynx en hypopharynx ( keelkanker ) zijn de zesde meest voorkomende type kankers van het hele lichaam, en de meest voorkomende

Nadere informatie

Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van het plaveiselcelcarcinoom van de hypopharynx

Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van het plaveiselcelcarcinoom van de hypopharynx IX Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van het plaveiselcelcarcinoom van de hypopharynx naar Algemeen 552 Epidemiologie 552 1. Screening 552 2. Diagnostiek 552 2.1 Anamnese 552 2.2 Fysische diagnostiek

Nadere informatie

BEHANDELING VAN HUIDKANKER MOHS CHIRURGIE ZONDER INTAKE

BEHANDELING VAN HUIDKANKER MOHS CHIRURGIE ZONDER INTAKE BEHANDELING VAN HUIDKANKER MOHS CHIRURGIE ZONDER INTAKE 551 Inleiding U bent door uw dermatoloog uit het Sint Franciscus Gasthuis verwezen voor een behandeling van uw huidkanker door middel van Mohs micrografische

Nadere informatie

Casus: Van DNA mutaties naar behandeling: selectie voor geïndividualiseerde oncologische behandelingen. Marlies Langenberg Internist oncoloog

Casus: Van DNA mutaties naar behandeling: selectie voor geïndividualiseerde oncologische behandelingen. Marlies Langenberg Internist oncoloog Casus: Van DNA mutaties naar behandeling: selectie voor geïndividualiseerde oncologische behandelingen Marlies Langenberg Internist oncoloog Geen disclosures Casus Casus 2005 Vrouw, 62 jaar Oncologische

Nadere informatie

Nascholing huisartsen 20 februari 2013

Nascholing huisartsen 20 februari 2013 Nascholing huisartsen 20 februari 2013 Programma 19.00: Inleiding: Wim Kateman 19.05: Neeltje Mooy: - Werkwijze van het PAL - Overzicht inzendingen huisartsen 2011 19.30: MarK Kuizinga & Sybren Dekker

Nadere informatie

Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van het carcinoom van de neusholte, neusbijholten en het vestibulum nasi

Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van het carcinoom van de neusholte, neusbijholten en het vestibulum nasi XII Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van het carcinoom van de neusholte, neusbijholten en het vestibulum nasi naar Algemeen 568 Epidemiologie 568 1. Screening 568 2. Diagnostiek 568 2.1 Anamnese

Nadere informatie

Nieuwe ontwikkelingen in de mammadiagnostiek

Nieuwe ontwikkelingen in de mammadiagnostiek Nieuwe ontwikkelingen in de mammadiagnostiek mw. drs. S.B. van der Meulen Radioloog UMCG mw. dr. M.D. Dorrius Arts-assistent in opleiding tot radioloog UMCG Disclosure belangen spreker Geen potentiële

Nadere informatie

Mijn pathologieverslag begrijpen

Mijn pathologieverslag begrijpen Mijn pathologieverslag begrijpen Deze brochure bevat zeker niet alle gedetailleerde informatie over uw pathologieverslag. We geven u vooral de belangrijkste en juiste informatie mee over de resultaten

Nadere informatie

CHAPTER XII. Nederlandse Samenvatting

CHAPTER XII. Nederlandse Samenvatting CHAPTER XII Nederlandse Samenvatting Dit proefschrift behelst een aantal klinische en translationele studies met betrekking tot de behandeling van het primair operabel mammacarcinoom. Zowel aspecten van

Nadere informatie

Huidkankerepidemie in Nederland

Huidkankerepidemie in Nederland Stand van zaken Huidkankerepidemie in Nederland Esther de Vries, Tamar Nijsten, Marieke W.J. Louwman en Jan Willem W. Coebergh Ondanks de vele waarschuwingen over de schadelijke effecten van de zon blijft

Nadere informatie

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Claudia Ootjers

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Claudia Ootjers Dhr O., 60 jaar Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Claudia Ootjers Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen Claudia Ootjers Geen (potentiële) belangenverstrengeling Klinische Dag NVvH 2 Relevante

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Chapter IX De schildwachtklier is de eerste lymfklier waarop een kwaadaardige tumor draineert. Deze lymfklier zal als eerste zijn aangedaan, wanneer de tumor via de lymfbanen

Nadere informatie

Vereniging voor Ziekenhuisgeneeskunde

Vereniging voor Ziekenhuisgeneeskunde Vereniging voor Ziekenhuisgeneeskunde SHELLEY METSELAAR AIOS SOZG Achtergrond Incidentie - 5-11 per 1000 per jaar 1 Diagnose - Combinatie kliniek, lab, X-thorax Sensitiviteit X-thorax 2 - Pneumonie +/-

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Hoofd- stuk 4

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Hoofd- stuk 4 S a m e n vat t i n g Dit proefschrift beschrijft onderzoek naar de relatie tussen betapapillomavirussen (betapv) en het cutane plaveiselcelcarcinoom (PCC) en diens voorloper actinische keratose (AK).

Nadere informatie

Staat de radiotherapie indicatie ook vast na een complete respons op NAC?

Staat de radiotherapie indicatie ook vast na een complete respons op NAC? Staat de radiotherapie indicatie ook vast na een complete respons op NAC? Nina Bijker, radiotherapeut AMC BBB symposium 7 september 2017 No conflict of interest Focus op postmastectomie radiotherapie (PMRT)

Nadere informatie

Head and neck orofarynxcarcinomen formulier voor registratie nieuwe diagnose

Head and neck orofarynxcarcinomen formulier voor registratie nieuwe diagnose Head and neck: orofarynxcarcinoomregistratieformulier (nieuwe diagnose) 1/7 08/10/2012 Head and neck orofarynxcarcinomen formulier voor registratie nieuwe diagnose Alle variabelen zijn verplicht in te

Nadere informatie

DERMATOLOGIE/CHIRURGIE

DERMATOLOGIE/CHIRURGIE Zorgpad: Melanoom Algemene informatie U bent door uw huisarts verwezen naar de dermatoloog op verdenking van huidkanker (melanoom). Indien u al onder behandeling bent bij de chirurg, komt u bij de chirurg

Nadere informatie

Bloedafname CAIRO5. Coördinerend Radiologen: Dr. K. van Lienden, Dr. M Engelbrecht, afdeling Radiologie, AMC Amsterdam

Bloedafname CAIRO5. Coördinerend Radiologen: Dr. K. van Lienden, Dr. M Engelbrecht, afdeling Radiologie, AMC Amsterdam Bloedafname CAIRO5 Een gerandomiseerde fase 3 studie naar behandelingsstrategieën voor patiënten met dikke darmkanker met metastasen in alleen de lever, welke (nog) niet in aanmerking komen voor chirurgische

Nadere informatie

Cover Page. Author: Dikken, Johannes Leen Title: Gastric cancer : staging, treatment, and surgical quality assurance Issue Date:

Cover Page. Author: Dikken, Johannes Leen Title: Gastric cancer : staging, treatment, and surgical quality assurance Issue Date: Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19858 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Dikken, Johannes Leen Title: Gastric cancer : staging, treatment, and surgical

Nadere informatie

Plaveiselcel carcinoom Plastisch chirurgie

Plaveiselcel carcinoom Plastisch chirurgie Plaveiselcel carcinoom Plastisch chirurgie Wat is een plaveiselcelcarcinoom Het plaveiselcelcarcinoom van de huid is een kwaadaardige vorm van huidkanker. Het ontstaat in de opperhuid en kan soms uitzaaien

Nadere informatie

Stadiering en triple diagnostiek van borst en oksel. Dr. P. Berteloot 10/2011

Stadiering en triple diagnostiek van borst en oksel. Dr. P. Berteloot 10/2011 Stadiering en triple diagnostiek van borst en oksel Dr. P. Berteloot 10/2011 Diagnostische beeldvorming Radiologisch onderzoek ter evaluatie van - klinische afwijking screenings gedetecteerde afwijking

Nadere informatie

The clinical efficacy of chest computed tomography in trauma patients

The clinical efficacy of chest computed tomography in trauma patients Monique Brink AP CT TRACT-studie UMC anterior-posterior computed tomography TRauma CT-studie Universitair Medisch Centrum The clinical efficacy of chest computed tomography in trauma patients Dat multidetector

Nadere informatie

Beïnvloedt de betrokkenheid van adnexen bij lentigo maligna de effectiviteit van imiquimod?

Beïnvloedt de betrokkenheid van adnexen bij lentigo maligna de effectiviteit van imiquimod? NEDERLANDS TIJDSCHRIFT VOOR DERMATOLOGIE EN VENEREOLOGIE VOLUME 23 NUMMER 07 augustus 2013 363 Artikelen Beïnvloedt de betrokkenheid van adnexen bij lentigo maligna de effectiviteit van imiquimod? K. Tiggelman

Nadere informatie

Centraal zenuwstelsel betrokkenheid in cutaan T-cel lymfoom. MDO-praatje

Centraal zenuwstelsel betrokkenheid in cutaan T-cel lymfoom. MDO-praatje Centraal zenuwstelsel betrokkenheid in cutaan T-cel lymfoom MDO-praatje Casus Patient CutaanT-cel lymfoom, type mycosis fungoides met aanwijzingen voor lymfeklierbetrokkenheid (niet PA-bewezen). Buikproblemen

Nadere informatie