Melanoom: Risicofactoren en vroegtijdige opsporing

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Melanoom: Risicofactoren en vroegtijdige opsporing"

Transcriptie

1 Melanoom: Risicofactoren en vroegtijdige opsporing NA Kukutsch dermatoloog LUMC WIN-O symposium melanoom

2 Overzicht Inleiding Risicofactoren genetische factoren omgevingsfactoren Vroegtijdige opsporing zelfscreening screening door de arts

3 Overzicht Inleiding Risicofactoren genetische factoren omgevingsfactoren Vroegtijdige opsporing zelfscreening screening door de arts

4 Incidentie melanoom

5 700 Sterfte aan melanoom

6 Overzicht inleiding risicofactoren genetische factoren omgevingsfactoren vroegtijdige opsporing zelfscreening screening door de arts

7 Risicofactoren Genetische factoren Omgevingsfactoren

8 Genetische factoren een melanoom in de familie RR 2.52 twee eerste graads melanomen RR 9.0 (FAMMM: 10% van alle melanomen) Hoog risico genen CDKN2A ARF CDK4 1p % van FAMMM RR>100 70% life time risk!!!!

9 Genetische factoren Laag risico genen ASIP RR MC1R RR 1.67 TYR RR 1.29 TYRP RR q11.22 RR 1.75 Common sequence variants on 20q11.22 confer melanoma susceptibility, Kevin M. Brown et al, Nat Genet July ; 40(7): Genome-wide association study identifies three loci associated with melanoma risk, Bishop DT et al, Nat Genet Aug;41(8):920-5 ASIP and TYR pigmentation variants associate with cutaneous melanoma and basal cell carcinoma, Gudbjartsson DF et al, Nat Genet., 2008 Jul;40(7):886-91

10 Genetische factoren Combinatie van hoog- en laag risico genen CDKN2A mutatie + 1 MC1R mutaties RR CDKN2A mutatie + 2 MC1R mutaties RR tot 583 In FAMMM families verdubbelt het melanoomrisico bij rood/lichtblond haar

11 Gandini et al.

12 Fenotypische factoren Sproeten Veel vs weinig RR 2.1 Oogkleur Blauw vs. bruin RR 1.47 Groen vs. bruin RR 1.61 Haarkleur Rood vs. donker RR 3.64 Blond vs. donker RR 1.96 Licht bruin vs. donker RR 1.62 Huidkleur Licht vs. donker RR 2.06

13 Fototype I vs. IV RR 2.09 II vs. IV RR 1.84 III vs. IV RR % van de Nederlanders heeft een huidtype I/II Bron: L oreal U&A Solar Expertise qualitatieve studie, nov 2006

14 Aktinische schade Premaligne en huidkanker laesies vs. geen laesies RR 4.28

15 Aantal moedervlekken Gehele lichaam RR 6.89 Armen RR 4.82

16 Aantal atypische naevi 1 RR RR RR RR RR 6.36 ca. 2,6% van de Nederlanders heeft 5 atypische naevi (unpublished data, W.Bergman)

17 Risicofactoren Genetische factoren Omgevingsfactoren

18 totale zonexpositie chronische zonexpositie intermitterende zonexpositie zonnebrand Gandini et al, Europ J Cancer, 2005

19 Melanoom en UV hoofd/hals gebied chronische zonexpositie oudere patiënten weinig naevi romp intermitterende zonexpositie middelbare leeftijd multipele naevi naevusrest BRAF mutaties Whiteman, expert Rev Anticancer Ther, 2010 Whiteman et al, J Clin Oncol, 2006

20 Lentigo maligna melanoom 4-15% van alle melanomen op chronisch aan de zon bloot gestelde huid (gelaat) >60 jaar lange horizontale groeifase (jaren)

21 Melanoom en UV hoofd/hals gebied chronische zonexpositie oudere patiënten weinig naevi romp intermitterende zonexpositie middelbare leeftijd multipele naevi naevusrest BRAF mutaties Whiteman, expert Rev Anticancer Ther, 2010 whiteman et al, J Clin Oncol, 2006

22 Divergent pathway theorie Childhood Adolescence Adulthood Hacker et al, JID, 2010

23 Acrolentigineus en mucosaal melanoom <5% van alle melanomen op NIET aan de zon bloot gestelde huid 10-20% c-kit mutaties (tegenover 2% voor alle melanomen)

24 Overzicht inleiding risicofactoren genetische factoren omgevingsfactoren vroegtijdige opsporing zelf-screening screening door de arts

25 Stadium afhankelijke 5-jaar overleving > > Final Version of the American Joint Committee on Cancer Staging System for Cutaneous Melanoma 2001 Final Version of 2009 AJCC Melanoma Staging and Classification Balch et al, J Clin Oncol,

26 Screening: zelf-onderzoek

27 J Natl Cancer Inst 1996;88:17-23

28 Screening: bevolkingsonderzoek Richtlijn Melanoom 2005 Conclusie: bevolkingsonderzoek niet zinvol in NL incidentie relatief laag kosteneffectiviteit (MM totale sterfte < 2% alle ca) ontdekking MM thans in vroeg stadium (<1mm) screeningsinterval te lang voor agressieve MM

29 Screening: bevolkingsonderzoek vanaf 35j total body screening voor alle soorten huidkanker 1 x/ 2 jaar gratis

30 Screening: risicogroepen Richtlijn Melanoom 2005 Conclusie: bij risicogroepen zinvol personen met een verhoogd risico (genetisch) personen met verhoogd risicoprofiel (fenotypisch)

31 Screening: risicogroepen doi: /j.jaad Surveillance was geassocieerd met vroegere opsporing van melanomen

32 Screeningstools: Total body photography

33 Screeningstools: dermatoscopie NL melanoomrichtlijn: Verhoogt dermatoscopie de accuratesse van de klinische diagnose? sensitiviteit bij klinisch onderzoek door dermatoloog rond 60% sensitiviteit bij dermatoscopisch onderzoek door ervaren dermatoloog rond 90% specifiteit verbetert met dermatoscopisch onderzoek antwoord: ja meta-analysen: Vestergaard et al, Br J Dermatol 2008 Kittler et al, Lancet Oncol, 2002 Bafounta et al, Arch Dermatol, 2001 Mayer, Med J Aust, 1997

34

35

36 Screeningstools: Seriële dermatoscopie melanoma in situ

37 Screeningstools: digitale dermatoscopie Derma medical systems microderm D120 Molemax III

38 Screeningstools (toekomst?????): Pump-probe imaging

39 Conclusie Risicofactoren kunnen geïdentificeerd worden Risicogroepen kunnen geïdentificeerd worden Vroegtijdige opsporing van melanoom kan bereikt worden door: Zelf-screening door de risico dragende persoon Screening van risico groepen door een dermatoloog waarbij gebruik gemaakt kan worden van diverse screeningstools

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22172 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22172 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22172 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Rhee, Jasper Immanuel van der Title: Clinical characteristics and management of

Nadere informatie

Huidkanker: zo vroeg mogelijk herkennen! Prof. Dr. Wilma Bergman 29 maart 2008 Landelijke Contactdag Stichting Melanoom

Huidkanker: zo vroeg mogelijk herkennen! Prof. Dr. Wilma Bergman 29 maart 2008 Landelijke Contactdag Stichting Melanoom Huidkanker: zo vroeg mogelijk herkennen! Prof. Dr. Wilma Bergman 29 maart 2008 Landelijke Contactdag Stichting Melanoom Waarom? 1) kleiner litteken enz 2) minder onzekerheid/angst 3) grotere kans op overleving:

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 136 Melanoom van de huid is kanker die uitgaat van de pigmentcellen in de huid. Melanoom bij twee of meer eerstegraads verwanten of drie tweedegraads verwanten noemen we erfelijk. Als deze vorm van kanker

Nadere informatie

Melanoom. Landelijke richtlijn, Versie: 2.1. Laatst gewijzigd: 01-03-2016 Methodiek: Evidence based Verantwoording: Nederlandse Melanoom Werkgroep

Melanoom. Landelijke richtlijn, Versie: 2.1. Laatst gewijzigd: 01-03-2016 Methodiek: Evidence based Verantwoording: Nederlandse Melanoom Werkgroep Melanoom Landelijke richtlijn, Versie: 2.1 Laatst gewijzigd: 01-03-2016 Methodiek: Evidence based Verantwoording: Nederlandse Melanoom Werkgroep Inhoudsopgave Algemeen...1 Epidemiologie...2 Preventie...6

Nadere informatie

HOE MOET HET NU VERDER?

HOE MOET HET NU VERDER? EEN MELANOOM HOE MOET HET NU VERDER? Deze brochure bevat zeker niet alle gedetailleerde informatie over huidkanker of een melanoom. We geven u vooral de belangrijkste en zeker de juiste informatie mee.

Nadere informatie

Pluis en niet pluis! Pluis: goedaardige tumoren. Ouderdomswratten. Neurofibroom. Cysten 31-1-2014. Verruca seborrhoica

Pluis en niet pluis! Pluis: goedaardige tumoren. Ouderdomswratten. Neurofibroom. Cysten 31-1-2014. Verruca seborrhoica Pluis en niet pluis! Pluis: goedaardige tumoren Ouderdomswratten Cysten Lipoom Neurofibroom Moedervlekken Johan Toonstra NGS congres Arnhem 1 febr. 2014 Ouderdomswratten Verruca seborrhoica Verruca seborrhoica

Nadere informatie

Hfdst 3: Goedaardig pigmentletsels en maligne melanoom

Hfdst 3: Goedaardig pigmentletsels en maligne melanoom Hfdst 3: Goedaardig pigmentletsels en maligne melanoom 1. Goedaardige pigmentletsels 1.1.Lentigo simplex Melanocytaire proliferatie Egaal gepigmenteerd en scherp begrensd Symmetrisch < 6mm Zowel op huid

Nadere informatie

Huidkanker. Melanoom. Plaveiselcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom. Diagnostiek en behandeling

Huidkanker. Melanoom. Plaveiselcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom. Diagnostiek en behandeling Huidkanker Melanoom Plaveiselcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom Diagnostiek en behandeling Is het huidkanker? Welke huidkanker? Hoe wordt de diagnose gesteld? Verhaal Hoe lang bestaat de afwijking? Verandering?

Nadere informatie

ZONNESLIMME SCHOLENPROGRAMMA FACTSHEET

ZONNESLIMME SCHOLENPROGRAMMA FACTSHEET Factsheet ZONNESLIMME SCHOLENPROGRAMMA FACTSHEET WAT IS HUIDKANKER? Kanker is een ongeremde deling van lichaamscellen, die in het omliggende weefsel kunnen ingroeien en via de bloed-of lymfbanen kunnen

Nadere informatie

BRAF mutatie en de behandeling van het melanoom. John Haanen

BRAF mutatie en de behandeling van het melanoom. John Haanen BRAF mutatie en de behandeling van het melanoom John Haanen Melanoom 2015 vijfde meest voorkomende vorm van kanker Incidentie >4200 patiënten 15-20% ontwikkelt stadium IV Sterfte: 700-800 patiënten Melanoom:

Nadere informatie

Concept Richtlijn Melanoom 2012

Concept Richtlijn Melanoom 2012 Concept Richtlijn Melanoom 2012 Conceptrichtlijn Melanoom Datum: Verantwoording: Nederlandse Melanoom Werkgroep Versie: Evidence based Type: Landelijke richtlijn 1 INHOUDSOPGAVE 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

Nadere informatie

De vroegtijdige diagnose van huidkankers is primordiaal!

De vroegtijdige diagnose van huidkankers is primordiaal! De vroegtijdige diagnose van huidkankers is primordiaal! Dr. I. Tromme UCL 2009 Dr. I. Tromme UCL 2009 Pr. Dr. G.E. Piérard ULg 2009 Met de medewerking van De verschillende types zonnestraling. UVA- en

Nadere informatie

Het melanoom, benaderd door de dermatoloog

Het melanoom, benaderd door de dermatoloog Het melanoom, benaderd door de dermatoloog Cutaneous melanoma, approached by the dermatologist Auteur Trefwoorden Key words W. Bergman atypische naevi, familiair melanoom, melanoom, risicofactoren atypical

Nadere informatie

Inleiding Wat is een melanoom? Hoe vaak komt het voor? Hoe ontstaat een melanoom?

Inleiding Wat is een melanoom? Hoe vaak komt het voor? Hoe ontstaat een melanoom? MELANOOM 1179 Inleiding De dermatoloog heeft bij u een melanoom geconstateerd. Deze folder geeft u informatie over een melanoom en de behandelmogelijkheden. Daarnaast krijgt u meer informatie over zelfonderzoek

Nadere informatie

Maligne melanoma Belang van sentinelklierbiopsie

Maligne melanoma Belang van sentinelklierbiopsie Maligne melanoma Belang van sentinelklierbiopsie Annemie Rutten Medische Oncologie AZ St. Augustinus Maligne melanoma 10% van alle huidkankers, maar meest agressieve. Incidentie van maligne melanoma neemt

Nadere informatie

Vereniging voor Ziekenhuisgeneeskunde

Vereniging voor Ziekenhuisgeneeskunde Vereniging voor Ziekenhuisgeneeskunde SHELLEY METSELAAR AIOS SOZG Achtergrond Incidentie - 5-11 per 1000 per jaar 1 Diagnose - Combinatie kliniek, lab, X-thorax Sensitiviteit X-thorax 2 - Pneumonie +/-

Nadere informatie

Dermatologie. Moedervlekken. Waar moet ik op letten? Moedervlekkenpoli. Met verwijzing huisarts. Dagelijks van 8.00-8.30 uur

Dermatologie. Moedervlekken. Waar moet ik op letten? Moedervlekkenpoli. Met verwijzing huisarts. Dagelijks van 8.00-8.30 uur Dermatologie Moedervlekken Waar moet ik op letten? Moedervlekkenpoli Met verwijzing huisarts Dagelijks van 8.00-8.30 uur Wat zijn moedervlekken? Moedervlekken zijn licht tot donker gekleurde vlekjes of

Nadere informatie

fact sheet zonneslimmescholenprogramma

fact sheet zonneslimmescholenprogramma 30 fact sheet zonneslimmescholenprogramma WAT IS HU IDKANKER? Kanker is een ongeremde deling van lichaamscellen. Die kunnen ingroeien in het omliggende weefsel en via de bloed-of lymfbanen uitzaaien naar

Nadere informatie

Pigmentvlekken: bescherming en zelfonderzoek. informatie voor patiënten

Pigmentvlekken: bescherming en zelfonderzoek. informatie voor patiënten Pigmentvlekken: bescherming en zelfonderzoek informatie voor patiënten INLEIDING 3 GOEDAARDIGE PIGMENTVLEKKEN 4 WAT IS MALIGNE MELANOOM? 4 IS HET BEHANDELBAAR? 5 WAT VERHOOGT HET RISICO? 5 PAS OP VOOR

Nadere informatie

Staat de radiotherapie indicatie ook vast na een complete respons op NAC?

Staat de radiotherapie indicatie ook vast na een complete respons op NAC? Staat de radiotherapie indicatie ook vast na een complete respons op NAC? Nina Bijker, radiotherapeut AMC BBB symposium 7 september 2017 No conflict of interest Focus op postmastectomie radiotherapie (PMRT)

Nadere informatie

Wat u moet weten over het melanoom

Wat u moet weten over het melanoom Dermatologie/Chirurgie Patiënteninformatie Wat u moet weten over het melanoom U ontvangt deze informatie, omdat u meer wilt weten over het melanoom. Hierin leest u onder andere wat deze vorm van huidkanker

Nadere informatie

Minimaliseer het stralingsrisico voor uw buitenwerkers

Minimaliseer het stralingsrisico voor uw buitenwerkers Minimaliseer het stralingsrisico voor uw buitenwerkers Richtlijnen voor werkgevers Kunt u het buiten werken niet voorkomen? Neem advies over bescherming tegen de zon mee in trainingen over gezondheid en

Nadere informatie

Conceptrichtlijn Melanoom van de huid

Conceptrichtlijn Melanoom van de huid Conceptrichtlijn Melanoom van de huid Versie maart 04 te presenteren tijdens de richtlijnbijeenkomst op 4 juni 04 Domus Medica te Utrecht Organisatie Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO Vereniging

Nadere informatie

Wat is een melanoom. Wat zijn pigmentcellen. Wie krijgt een melanoom

Wat is een melanoom. Wat zijn pigmentcellen. Wie krijgt een melanoom Melanoom Wat is een melanoom In de huid bevinden zich talrijke pigmentcellen (melanocyten). Wanneer deze pigmentcellen ongeremd gaan groeien en daardoor een agressief groeiende tumor ontstaat, spreekt

Nadere informatie

MELANOOM LANDELIJKE RICHTLIJN 2.1. Nederlandse Melanoom Werkgroep (NMW)

MELANOOM LANDELIJKE RICHTLIJN 2.1. Nederlandse Melanoom Werkgroep (NMW) MELANOOM LANDELIJKE RICHTLIJN 2.1 Nederlandse Melanoom Werkgroep (NMW) 2016 Algemeen Literatuurbespreking: Aanleiding Het melanoom van de huid is een vorm van kanker met een sterke neiging tot metastaseren

Nadere informatie

Nut en noodzaak van CZS profylaxe bij DLBCL in rituximab tijdperk

Nut en noodzaak van CZS profylaxe bij DLBCL in rituximab tijdperk Nut en noodzaak van CZS profylaxe bij DLBCL in rituximab tijdperk Moderator P.J. Lugtenburg speaker Jeanette Doorduijn Belangenverklaring In overeenstemming met de regels van de Inspectie van de Gezondheidszorg

Nadere informatie

Actieve monitoring: gouden standaard voor low-risk tumoren?

Actieve monitoring: gouden standaard voor low-risk tumoren? Symposium State of the Art in Prostate Cancer 14-09-2016 Actieve monitoring: gouden standaard voor low-risk tumoren? Dr. Koen Slabbaert Dienst Urologie, RZ Tienen Active Surveillance : Programma Waarom

Nadere informatie

De vingerprikloze sensor: wat is waar? 1. Deze wordt nooit vergoed 2. Deze wordt alleen vergoed als patiënt vier maal daags spuit en dus frequent glucose meet 3. Deze wordt alleen vergoed bij hypoglykemie

Nadere informatie

Precisie geneeskunde in de longoncologie. Michel van den Heuvel, longarts

Precisie geneeskunde in de longoncologie. Michel van den Heuvel, longarts Precisie geneeskunde in de longoncologie Michel van den Heuvel, longarts Leerdoelen Therapie op maat bij longkanker De huidige standaardzorg bij longkanker Wat komt er aan Immuuntherapie http://www.cijfersoverkanker.nl/

Nadere informatie

Anale Intraepitheliale Neoplasie (AIN) Irina Cairo, dermatoloog

Anale Intraepitheliale Neoplasie (AIN) Irina Cairo, dermatoloog Anale Intraepitheliale Neoplasie (AIN) Irina Cairo, dermatoloog Humaan papilloma virus (Anogenitale) wratten Pre-maligniteiten: CIN = Cervicale intraepitheliale neoplasie VIN = Vulvaire intraepitheliale

Nadere informatie

lyondellbasell.com Huidkanker

lyondellbasell.com Huidkanker Huidkanker Hoeveel weet je hier van? Deze presentatie is bedoeld om je beter je leren begrijpen wat huidkanker is, welk effect het op je kan hebben en wat je kunt doen om het te voorkomen. De antwoorden

Nadere informatie

Melanoom. Poli Dermatologie Poli Chirurgie

Melanoom. Poli Dermatologie Poli Chirurgie 00 Melanoom Poli Dermatologie Poli Chirurgie Melanoom Melanoom betekent letterlijk: zwart gezwel. Een melanoom is een vorm van huidkanker die ontstaat vanuit pigmentcellen, die melanocyten worden genoemd.

Nadere informatie

Post-ASCO 2014 Nieuwe geneesmiddelen. Hans Gelderblom

Post-ASCO 2014 Nieuwe geneesmiddelen. Hans Gelderblom Post-ASCO 2014 Nieuwe geneesmiddelen Hans Gelderblom Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld

Nadere informatie

Samenvatting CHAPTER 8

Samenvatting CHAPTER 8 Samenvatting CHAPTER 8 SAMENVATTING De hypothese van sequentiële tumor verspreiding lijkt aannemelijk volgens meerdere studies over de schildwachtklierbiopsie (Sentinel Lymph Node Biopsy; SLNB) met aanvullende

Nadere informatie

Wat vindt de Nederlandse dermatoloog van teledermatoscopie?

Wat vindt de Nederlandse dermatoloog van teledermatoscopie? NEDERLANDS TIJDSCHRIFT VOOR DERMATOLOGIE EN VENEREOLOGIE VOLUME 26 NUMMER 06 juni 2016 323 Artikelen Wat vindt de Nederlandse dermatoloog van teledermatoscopie? L.J.N. Masthoff 1, W. Bergman 2, N.A. Kukutsch

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22172 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Rhee, Jasper Immanuel van der Title: Clinical characteristics and management of

Nadere informatie

18. Huidkanker (maligne dermatosen)

18. Huidkanker (maligne dermatosen) 18. Huidkanker (maligne dermatosen) dermatologie 10 DBC code Omschrijving diagnose Omschrijving behandeling Geprognost. aantal 2008 ZN zorgprofiel 10 11 14 11 maligne dermatosen poliklinisch 12542 poliklinisch

Nadere informatie

Ontwikkelingen en behandelmogelijkheden bij de patiënt met een gemetastaseerd melanoom. Ellen Kapiteijn 10 oktober 2017

Ontwikkelingen en behandelmogelijkheden bij de patiënt met een gemetastaseerd melanoom. Ellen Kapiteijn 10 oktober 2017 Ontwikkelingen en behandelmogelijkheden bij de patiënt met een gemetastaseerd melanoom Ellen Kapiteijn 10 oktober 2017 Disclosures Advisory boards Roche, BMS, MSD, Novartis Melanoom, cijfers Nederland

Nadere informatie

metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor patiënten Zonnebescherming

metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor patiënten Zonnebescherming metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor patiënten Zonnebescherming Inhoud 01 Zonnebescherming... 04 02 Natuurlijke bescherming... 04 03 Sneeuw, water, zand en kledij... 05 04 Wat kunt u zelf

Nadere informatie

MALIGNE MELANOMA (HUID): BELEIDSLIJNEN

MALIGNE MELANOMA (HUID): BELEIDSLIJNEN MALIGNE MELANOMA (HUID): BELEIDSLIJNEN 1. Voorkomen Incidentie in Europa: 20-25/100.000 per jaar, blijft toenemen 2. Histologische subtypes 2.1. Superficieel spreidend maligne melanoma - frequentst voorkomend

Nadere informatie

De zon: vriend of vijand?

De zon: vriend of vijand? De zon: vriend of vijand? HAN V A N D E R R H E E, D E R M A T O L O O G, U T R E C H T, 1 8-04- 2 0 1 5 Onderwerpen Hoe is de mens in de loop van de geschiedenis met de zon omgegaan? Evolutie, huidskleur,

Nadere informatie

Nieuwe ontwikkelingen binnen de MDL-oncologie. Paul Fockens, MDL-arts AMC

Nieuwe ontwikkelingen binnen de MDL-oncologie. Paul Fockens, MDL-arts AMC Nieuwe ontwikkelingen binnen de MDL-oncologie Paul Fockens, MDL-arts AMC Nieuwe ontwikkelingen MDL-oncologie De termen van 2012: Minimally invasive Patient centered Multi-modality Ageing population (Neo-)adjuvant

Nadere informatie

MALIGNE MELANOMA (HUID): BELEIDSLIJNEN

MALIGNE MELANOMA (HUID): BELEIDSLIJNEN MALIGNE MELANOMA (HUID): BELEIDSLIJNEN 1. Voorkomen Incidentie in Europa: 20-25/100.000 per jaar, blijft toenemen 2. Histologische subtypes 2.1. Superficieel spreidend maligne melanoma - frequentst voorkomend

Nadere informatie

CT-Colonografie Virtuele Colonoscopie

CT-Colonografie Virtuele Colonoscopie CT-Colonografie Virtuele Colonoscopie Philip Ardies Medische Beeldvorming AZ Sint-Jozef Malle Wat is CTC Axiale CT opnames in rug- en buikligging 2 dimensionale reconstructies 3 dimensionale reconstructies

Nadere informatie

Melanoom. Inleiding. Prof. dr. W. Bergman

Melanoom. Inleiding. Prof. dr. W. Bergman Melanoom 19 183 Melanoom Prof. dr. W. Bergman De richtlijn dateert uit 2012. Momenteel wordt een aantal delen van de richtlijn herzien: indicatie sentinel-nodeprocedure, BRAFmutatieanalyse en aanvullende

Nadere informatie

Nieuwe ontwikkelingen in de mammadiagnostiek

Nieuwe ontwikkelingen in de mammadiagnostiek Nieuwe ontwikkelingen in de mammadiagnostiek mw. drs. S.B. van der Meulen Radioloog UMCG mw. dr. M.D. Dorrius Arts-assistent in opleiding tot radioloog UMCG Disclosure belangen spreker Geen potentiële

Nadere informatie

Behandeling van een melanoom. Huidziekten

Behandeling van een melanoom. Huidziekten Behandeling van een melanoom Huidziekten Het melanoom Melanoom betekent letterlijk: zwart gezwel. Deze vorm van kanker ontstaat uit de pigmentcellen (melanocyten). Pigmentcellen komen vooral voor in de

Nadere informatie

Melanoom. Dermatologie. 5958p DER.083/0512

Melanoom. Dermatologie. 5958p DER.083/0512 Melanoom Dermatologie Inleiding Bij u is (mogelijk) sprake van een melanoom. De dermatoloog heeft dit met u besproken. In deze folder leest u meer over het ontstaan, de onderzoeken en de behandeling van

Nadere informatie

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies Center of Research on Psychology in Somatic diseases Lonneke van de Poll Franse, Integraal Kankercentrum

Nadere informatie

OLIJFdag 3 oktober 2015

OLIJFdag 3 oktober 2015 OLIJFdag 3 oktober 2015 Nieuwe behandelingen bij eierstokkanker Els Witteveen Internist-oncoloog Huidige en nieuwe inzichten Intraperitoneale toediening Toevoeging van bevacizumab Dose dense toediening

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 157 N ederlandse samenvatting Nederlandse Samenvatting 158 Nederlandse samenvatting Het aantal gevallen van huidkanker, waaronder melanoom, neemt nog steeds toe in de westerse

Nadere informatie

De vroegtijdige diagnose van huidkankers is primordiaal!

De vroegtijdige diagnose van huidkankers is primordiaal! De vroegtijdige diagnose van huidkankers is primordiaal! Dr. I. Tromme UCL 2009 Dr. I. Tromme UCL 2009 Pr. Dr. G.E. Piérard ULg 2009 Met de medewerking van De verschillende types zonnestraling. UVA- en

Nadere informatie

Waldenström s Macroglobulinemia familie en secundaire maligniteiten

Waldenström s Macroglobulinemia familie en secundaire maligniteiten familie en secundaire maligniteiten Patient Session October 9, 2016 Amsterdam, The Netherlands Robert A. Kyle, MD Mayo Clinic Rochester, MN, USA Scottsdale, Arizona Rochester, Minnesota Jacksonville, Florida

Nadere informatie

Oligometastatischeziekte bij het mammacarcinoom. M. van der Sangen, radiotherapeut

Oligometastatischeziekte bij het mammacarcinoom. M. van der Sangen, radiotherapeut Oligometastatischeziekte bij het mammacarcinoom M. van der Sangen, radiotherapeut Borstkanker in perspectief Borstkanker in Nederland Nieuwe borstkankers per jaar: 15.000 Metastasen bij diagnose: 750 (5%)

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Melanoom

Patiënteninformatie. Melanoom Patiënteninformatie Melanoom Melanoom Inleiding In deze folder kunt u lezen wat een melanoom is, hoe een melanoom ontstaat en welke behandelingen mogelijk zijn. De folder is bedoeld als aanvulling op de

Nadere informatie

WBO: de MoederVlekkenKliniek. Aan: de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Nr. 2017/11, Den Haag 23 augustus 2017

WBO: de MoederVlekkenKliniek. Aan: de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Nr. 2017/11, Den Haag 23 augustus 2017 WBO: de MoederVlekkenKliniek Aan: de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Nr. 2017/11, Den Haag 23 augustus 2017 WBO: de MoederVlekkenKliniek pagina 2 van 18 inhoud Samenvatting 3 01 Inleiding

Nadere informatie

Oncogenese. Sporadische kankers (> 90%) Familiale kankersyndromen (kleine groep)

Oncogenese. Sporadische kankers (> 90%) Familiale kankersyndromen (kleine groep) Oncogenese Sporadische kankers (> 90%) accumulatie van verworven mutaties, onder invloed van externe factoren Familiale kankersyndromen (kleine groep) overerfbare mutatie in 1 gen accumulatie van genetische

Nadere informatie

PSA-screening To do or not to do? Dr. Ludo Vanden Bussche uroloog

PSA-screening To do or not to do? Dr. Ludo Vanden Bussche uroloog PSA-screening To do or not to do? Dr. Ludo Vanden Bussche uroloog CIJFERS VLAANDEREN 2010 - MANNEN AANTAL STERFTE OVERLEVING 5 JAAR STERFTE > 80 JAAR PROSTAAT 5651 916 93% 54% LONG 3348 2937 14% 25,6%

Nadere informatie

Shift in incidentie van meest gestelde ((pre)maligne) dermatologische diagnoses Een retrospectieve studie van in de regio Gelderse Vallei

Shift in incidentie van meest gestelde ((pre)maligne) dermatologische diagnoses Een retrospectieve studie van in de regio Gelderse Vallei Shift in incidentie van meest gestelde ((pre)maligne) dermatologische diagnoses Een retrospectieve studie van 22-21 in de regio Gelderse Vallei FM Friedeman¹, WP Arnold² 1 keuze - coassistent dermatologie

Nadere informatie

Huidletsels door immuunsuppressieve behandeling en zonblootstelling

Huidletsels door immuunsuppressieve behandeling en zonblootstelling Huidletsels door immuunsuppressieve behandeling en zonblootstelling Hoe opsporen en behandelen? Prof. Dr Katia Ongenae Kliniek voor Huidziekten Universitair Ziekenhuis Gent Huidletsels door immuunsuppressieve

Nadere informatie

Voorspellende waarde van HE4 bij een complexe ovarium cyste ROELIEN VAN DE VRIE ARTS ONDERZOEKER

Voorspellende waarde van HE4 bij een complexe ovarium cyste ROELIEN VAN DE VRIE ARTS ONDERZOEKER Voorspellende waarde van HE4 bij een complexe ovarium cyste ROELIEN VAN DE VRIE ARTS ONDERZOEKER 16-06-2016 INHOUD Achtergrond Ovarium carcinoom HE4 Retrospectieve studie AvL & AMC Opzet van prospectieve

Nadere informatie

De detectie van het eerste recidief bij melanoom patiënten; de zin van follow-up controles

De detectie van het eerste recidief bij melanoom patiënten; de zin van follow-up controles Chapter 3 De detectie van het eerste recidief bij melanoom patiënten; de zin van follow-up controles Anne Brecht Francken John F. Thompson Esther Bastiaannet Harald J. Hoekstra Accepted Ned Tijdschr Geneeskd

Nadere informatie

Nachtwerk en borstkanker: een causaal verband?

Nachtwerk en borstkanker: een causaal verband? Nachtwerk en borstkanker: een causaal verband? Dr.ir. A. Pijpe Afd. Psychosociaal onderzoek en Epidemiologie Heijermanslezing Kanker en Werk 14 juni 2013 Soorten kanker in verband gebracht met ploegendienst

Nadere informatie

Melanomen En Huidkanker: Brochure Van De Stichting Tegen Kanker (Dutch Edition) By Stichting tegen Kanker

Melanomen En Huidkanker: Brochure Van De Stichting Tegen Kanker (Dutch Edition) By Stichting tegen Kanker Melanomen En Huidkanker: Brochure Van De Stichting Tegen Kanker (Dutch Edition) By Stichting tegen Kanker If searching for a ebook by Stichting tegen Kanker Melanomen en huidkanker: Brochure van de Stichting

Nadere informatie

Wat is de meerwaarde van het aanleren van dermatoscopie voor de huisartsenpraktijk?

Wat is de meerwaarde van het aanleren van dermatoscopie voor de huisartsenpraktijk? Wat is de meerwaarde van het aanleren van dermatoscopie voor de huisartsenpraktijk? Sarah Pierloot Promotor: Prof. Dr. Delepeleire Jan Master of Family Medicine Masterproef Huisartsgeneeskunde Abstract

Nadere informatie

Positieve effecten van blootstelling aan zonlicht/uv. Han van der Rhee Hagaziekenhuis Den Haag

Positieve effecten van blootstelling aan zonlicht/uv. Han van der Rhee Hagaziekenhuis Den Haag Positieve effecten van blootstelling aan zonlicht/uv Han van der Rhee Hagaziekenhuis Den Haag Amersfoort, 20-04-2011 mediaberichten 2009 Door een veranderende leefstijl, maar ook door een sterkere schoonheidswens

Nadere informatie

Melanoom. Plastische Chirurgie

Melanoom. Plastische Chirurgie 1/5 Plastische Chirurgie Melanoom Wat is een melanoom? Een melanoom van de huid is een vorm van huidkanker die uitgaat van de pigmentcellen (melanocyten), die overal in de huid voorkomen. In vergelijking

Nadere informatie

Dagvoorzitter. Prof. dr. A.G.J. van der Zee. afdelingshoofd Obstetrie en Gynaecologie

Dagvoorzitter. Prof. dr. A.G.J. van der Zee. afdelingshoofd Obstetrie en Gynaecologie Dagvoorzitter Prof. dr. A.G.J. van der Zee afdelingshoofd Obstetrie en Gynaecologie Huidkanker More than skin deep Dr J.R. Spoo, afdeling dermatologie Prof H.J. Hoekstra, afdeling oncologische chirurgie

Nadere informatie

Palveiselcelcarcinomen in Fanconi anemia

Palveiselcelcarcinomen in Fanconi anemia Palveiselcelcarcinomen in Fanconi anemia A G P100 B M E F C ub L P24 I D2 UBE2T USP1 ub I ub D2 BRCA1 D1/BRCA2 N/PALB2 J/BRIP1 BRCA1 FA core complex (upstream) downstream Courtesy Johan de Winter and Hans

Nadere informatie

Mammacarcinoom en erfelijkheid. Dr. Marleen Kets, klinisch geneticus Afdeling genetica UMC St Radboud

Mammacarcinoom en erfelijkheid. Dr. Marleen Kets, klinisch geneticus Afdeling genetica UMC St Radboud Mammacarcinoom en erfelijkheid Dr. Marleen Kets, klinisch geneticus Afdeling genetica UMC St Radboud Mammacarcinoom Life time risk 12-13% Meest voorkomende kanker bij vrouwen Circa 20% hiervan heeft een

Nadere informatie

Bio Impedantie Spectroscopie. Medisch Centrum Zuid (Oedeem) fysiotherapie 2013

Bio Impedantie Spectroscopie. Medisch Centrum Zuid (Oedeem) fysiotherapie 2013 Bio Impedantie Spectroscopie Medisch Centrum Zuid (Oedeem) fysiotherapie 2013 Lymf oedeem Verminder het risico dankzij vroege ontdekking en behandeling. Lymfoedeem Lymfoedeem ontstaat wanneer de lymflast

Nadere informatie

Hoofdstuk 8. Orale leukoplakie een klinische, histopathologische en moleculaire studie. Samenvatting, conclusies en aanbevelingen

Hoofdstuk 8. Orale leukoplakie een klinische, histopathologische en moleculaire studie. Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Hoofdstuk 8 Orale leukoplakie een klinische, histopathologische en moleculaire studie Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Samenvatting, conclusies en aanbevelingen

Nadere informatie

Profylactische chirurgie bij erfelijke borstkanker. I. Nevelsteen

Profylactische chirurgie bij erfelijke borstkanker. I. Nevelsteen Profylactische chirurgie bij erfelijke borstkanker I. Nevelsteen Erfelijke belasting 1. Incidentie wereldwijd - België Beleid 2. Borstcentra in België UZ Leuven High risk screening 3. Risico - Analyse

Nadere informatie

Hoe krijgt u moedervlekken? Wat voor klachten geven moedervlekken en hoe zien moedervlekken eruit?

Hoe krijgt u moedervlekken? Wat voor klachten geven moedervlekken en hoe zien moedervlekken eruit? Moedervlekken Wat zijn moedervlekken? Moedervlekken zijn goedaardige hoopjes van pigmentcellen in de huid. Dit is normaal. Vrijwel iedereen krijgt moedervlekken, gemiddeld zo n 25. Naast normale, goedaardige

Nadere informatie

Plaveiselcel carcinoom Plastisch chirurgie

Plaveiselcel carcinoom Plastisch chirurgie Plaveiselcel carcinoom Plastisch chirurgie Wat is een plaveiselcelcarcinoom Het plaveiselcelcarcinoom van de huid is een kwaadaardige vorm van huidkanker. Het ontstaat in de opperhuid en kan soms uitzaaien

Nadere informatie

Melanoom. Wat is een melanoom? Hoe krijgt u een melanoom? Welke klachten geeft een melanoom en hoe ziet een melanoom eruit?

Melanoom. Wat is een melanoom? Hoe krijgt u een melanoom? Welke klachten geeft een melanoom en hoe ziet een melanoom eruit? Melanoom Huidkanker, kwaadaardige moedervlek Wat is een melanoom? Een melanoom is een vorm van huidkanker die ontstaat uit pigmentcellen (melanocyten). pigmentcellen komen vooral voor in de huid. In groepjes

Nadere informatie

WERKEN IN DE ZON. Overzicht zon- en schaduwzijde van UV-straling. - Gevoel van welbevinden. - Concentratieverlies

WERKEN IN DE ZON. Overzicht zon- en schaduwzijde van UV-straling. - Gevoel van welbevinden. - Concentratieverlies WERKEN IN DE ZON Schilders, bouwvakkers, wegwerkers en schippers behoren tot de risicogroep van een half miljoen Nederlanders die twee tot drie keer zoveel UV-straling te verwerken krijgt als de gemiddelde

Nadere informatie

Zijn distress en ziektestatus gerelateerd aan lichamelijke en emotionele problemen bij vrouwen met ovariumkanker?*

Zijn distress en ziektestatus gerelateerd aan lichamelijke en emotionele problemen bij vrouwen met ovariumkanker?* Zijn distress en ziektestatus gerelateerd aan lichamelijke en emotionele problemen bij vrouwen met ovariumkanker?* Floor Ploos van Amstel, RN, MSc, verpleegkundig expert, afd. Medische Oncologie Maaike

Nadere informatie

Voeding Prof.dr. Ron H.J. Mathijssen internist-oncoloog/ klinisch farmacoloog

Voeding Prof.dr. Ron H.J. Mathijssen internist-oncoloog/ klinisch farmacoloog Voeding Prof.dr. Ron H.J. Mathijssen internist-oncoloog/ klinisch farmacoloog Landelijke donateursdag - 1 november 2017 ReeHorst Ede Chemotherapie Doelgerichte therapie Immunotherapie 1 Basisprincipes

Nadere informatie

ILC > 3 cm: neoadjuvante chemotherapie heeft geen nut! Sabine C. Linn, MD PhD Divisies Medische Oncologie en Moleculaire Biologie

ILC > 3 cm: neoadjuvante chemotherapie heeft geen nut! Sabine C. Linn, MD PhD Divisies Medische Oncologie en Moleculaire Biologie ILC > 3 cm: neoadjuvante chemotherapie heeft geen nut! Sabine C. Linn, MD PhD Divisies Medische Oncologie en Moleculaire Biologie Heeft neoadjuvant chemotherapie nut bij ILC > 3 cm? Ja Nee Weet niet/geen

Nadere informatie

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström 1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström Dr. S.A.M. van de Schans, S. Oerlemans, MSc. en prof. dr. J.W.W. Coebergh Inleiding Epidemiologie is de wetenschap die eenvoudig gezegd

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Veneuze trombose is een aandoening waarbij er een stolsel ontstaat in een bloedvat. Dit betreft meestal de diepgelegen vaten in het been of bekken (diep veneuze trombose). Wanneer er een deel

Nadere informatie

Hoe krijgt u een melanoom?

Hoe krijgt u een melanoom? Melanoom Wat is een melanoom? Een melanoom is een vorm van huidkanker die ontstaat uit pigmentcellen (melanocyten). Pigmentcellen komen vooral voor in de huid. In groepjes bij elkaar vormen zij een moedervlek.

Nadere informatie

Kanker en Erfelijkheid

Kanker en Erfelijkheid Kanker en Erfelijkheid Em. Prof. dr. Joep Geraedts Gezondheidsuniversiteit Maastricht 3 december 2014 Borstkanker Kans op borstkanker afhankelijk van leeftijd waarop puberteit begint Jaarlijks bij ongeveer

Nadere informatie

164 C urriculum Vitae

164 C urriculum Vitae Curriculum Vitae 164 C urriculum Vitae Curriculum Vitae 165 De auteur van dit proefschrift werd geboren op 29 augustus 1973 te Alphen aan den Rijn. Na het behalen van het middelbaar algemeen voortgezet

Nadere informatie

MALIGNE MELANOMA (HUID): BELEIDSLIJNEN

MALIGNE MELANOMA (HUID): BELEIDSLIJNEN MALIGNE MELANOMA (HUID): BELEIDSLIJNEN 1. VOORKOMEN Incidentie in Europa: 20-25/100.000 per jaar, blijft toenemen 2. HISTOLOGISCHE SUBTYPES 2.1. SUPERFICIEEL SPREIDEND MALIGNE MELANOMA - frequentst voorkomend

Nadere informatie

To screen or not to screen:

To screen or not to screen: 75 + : To screen or not to screen: that s the question Flora E van Leeuwen Netherlands Cancer Institute Introductie screening: altijd een afweging VOORDELEN Lagere sterfte Gewonnen levensjaren Betere kwaliteit

Nadere informatie

Instructie voor zelfonderzoek na verwijdering van een melanoom

Instructie voor zelfonderzoek na verwijdering van een melanoom Instructie voor zelfonderzoek na verwijdering van een melanoom 1091 Inleiding U bent bij ons onder behandeling in verband met een melanoom. Deze folder gaat over zelfonderzoek na het verwijderen van een

Nadere informatie

Voorstel van resolutie tegen huidkanker als gevolg van een langdurige blootstelling aan de zon. Toelichting

Voorstel van resolutie tegen huidkanker als gevolg van een langdurige blootstelling aan de zon. Toelichting Voorstel van resolutie tegen huidkanker als gevolg van een langdurige blootstelling aan de zon (Ingediend door mevrouw Hilde Dierickx) Toelichting Zonnestralen Zonnestralen kunnen volgens hun golflengte

Nadere informatie

212

212 212 Type 2 diabetes is een chronische aandoening, gekarakteriseerd door verhoogde glucosewaarden (hyperglycemie), die wereldwijd steeds vaker voorkomt (stijgende prevalentie) en geassocieerd is met vele

Nadere informatie

Psychische klachten als co-morbiditeit bij diabetes

Psychische klachten als co-morbiditeit bij diabetes Psychische klachten als co-morbiditeit bij diabetes Pearson Plein is een initiatief van Pearson. Pearson heeft jarenlange ervaring als educatieve uitgever van wetenschappelijk onderbouwde psychologische

Nadere informatie

Actinische keratosen. Dermatologie. Beter voor elkaar

Actinische keratosen. Dermatologie. Beter voor elkaar Actinische keratosen Dermatologie Beter voor elkaar 2 Actinische keratosen Wat zijn actinische keratosen? Actinische keratosen, (Grieks: aktis = straal ; keratose = verhoorning van de huid), ook wel zonlichtbeschadigingen

Nadere informatie

MRI in de diagnostiek van acute trombose Techniek van de toekomst

MRI in de diagnostiek van acute trombose Techniek van de toekomst MRI in de diagnostiek van acute trombose Techniek van de toekomst Dr. Frederikus. Klok fd. Trombose en Hemostase, LUMC Erik - de jonge onderzoeker V Trombose Erik - de (nog steeds) jonge onderzoeker V

Nadere informatie

Nico Mensing van Charante Lezing 2014. Grenzen aan de Geneeskunde

Nico Mensing van Charante Lezing 2014. Grenzen aan de Geneeskunde Nico Mensing van Charante Lezing 2014 Grenzen aan de Geneeskunde Hermitage Amsterdam, Vrijdag 17 januari 2014 Deel 1: Grenzen aan de diagnostiek prof dr Patrick Bindels, huisarts Deel 2: Grenzen aan de

Nadere informatie