Datagebaseerd overleggen en beslissen in het PBS-team. Anita Blonk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Datagebaseerd overleggen en beslissen in het PBS-team. Anita Blonk a.blonk@fontys.nl"

Transcriptie

1 Datagebaseerd overleggen en beslissen in het PBS-team Anita Blonk

2

3

4

5 Data over gedragsvraagstukken Regelmatig voorkomende situaties binnen en buiten de klas Incidenten (veiligheid) Leerling/ groeps/ leerkrachtkenmerken Blonk & Nelen, 2011

6 Het nut van data 1. Onderbouwd beslissingen kunnen nemen om het gedrag van leerlingen en leraren te veranderen 2. Monitoren van een veranderingsproces 3. Meten van resultaten

7 Verzamelen van data over gedragsvraagstukken Data over: Wie, wat, waar, wanneer, waarom Analyse over gedrag, type gedrag, het tijdstip, de plek(ken), welke betrokkenen, redenen

8 Verzamelen van data over oplossingen: mogelijkheden voor een goede interventie Nader inzoomen op de situatie: Wanneer gaat het dan wel goed, en wanneer niet? Wat zijn de rollen van de betrokkenen in het gedragsvraagstuk? Wie hebben er ondersteuning nodig en hoe kan de ondersteuning geboden worden?

9 SWPBS interventie Bestaat uit een set van maatregelen waarin Preventie de eerste optie is! Prevent (bijv. andere klasseorganisatie) Teach (wat men niet weet, moet aangeleerd worden, juist bij gedrag) Acknowledge (waardeer/beloon) Correct (zorg voor persoonsonafhankelijke maatregelen) Extinction (zo min mogelijk aandacht voor probleemgedrag) Newton et al., 2009; Van Meersbergen & Blonk, 2011

10 Besluitvorming: Het PBS-team Voorzitter Notulant Data-manager Afvaardiging uit onder/ midden/bovenbouw/ OOP/ ouders/ leerlingen/directie

11 Rolverdeling bijeenkomsten PBS-team Voorzitter (maakt agenda en bewaakt deze) Notulist (werkt volgens format) Datamanager (biedt de recente data aan) Afgevaardigden: trekken conclusies en beslissen over voortgang, lijntjes in de school

12 Besluitvorming in PBS-team Na.v. data over gedragsvraagstukken Komen tot een actieplan voor een interventie die voldoet aan de SWPBS criteria TIPS als tool

13 TIPS: Team Initiated Problem Solving Een duidelijk model met stappen voor probleemoplossen Toegang tot de benodigde informatie op het goede moment in een eenduidig format Een vergaderstructuur die een PBS-team kan gebruiken om tot het bedenken en uitvoeren en Newton, J. S., et al. (2009). The Team Initiated Problem Solving (TIPS) evalueren van interventies te komen Training Manual. Educational and Community Supports, University of Oregon, unpublished training manual. 13

14 DORA Thoroughness of Decision Making Score (Simple) Newton et al., 2010: Effects of TIPS Training on Team Decision-making 80 Exp Control N = 17 N = 17 TIPS Control TIPS 0 Pre Pre TIPS Training Post/Exp Post-TIPS Training

15 Onderzoek over effecten TIPS Leden PBS-team zijn er vaker De notulen zijn adequater Data wordt beter benut en er worden meer gedragsvraagstukken besproken (waaronder zorgleerlingen) Meer actieplannen worden daadwerkelijk uitgevoerd binnen de daarvoor afgesproken tijd Betere follow up op genomen beslissingen Zie oa. Todd et al. (2011)

16 Besluitvorming in PBS- team Identificeren: welke data liggen er? Analyseren: hoe kunnen we naar de data kijken Conclusies trekken Data inventariseren over mogelijk effectieve SWPBS-maatregelen: eerdere goede praktijken Interventie kiezen Communiceren in school Uitvoeren en evalueren

17 Maar ook weer in PBS-team: Afspraken over meten van resultaten Herhaalde meting: opnieuw: Data over: Wie, wat, waar, wanneer, waarom Analyse over gedrag, type gedrag, het tijdstip, de plek(ken), welke betrokkenen, redenen Conclusies over de gekozen interventie Conclusies over de mate van ingezette verandering door team

18 TIPS: Team Initiated Problem Solving Bijeenkomst vandaag: datum: tijd: locatie: vz: notulist: data-manager: Volgende bijeenkomst: datum: tijd: locatie: vz: notulist: data-manager: PBS-teamleden (bij aanwezigheid vetgedrukt): Agendapunten voor vandaag Agendapunten volgende bijeenkomst 01. Succeservaringen Directie/Algemene informatie en zaken Informatie voor het Team of te behandelen punten voor het Team Discussie/Besluit/ Taak (indien van toepassing) Wie? Wanneer afgerond? actieplan voor interventie Nauwkeurige definitie van het probleem, op data gebaseerd 5 W s Maatregelen (bv. Voorkomen, Aanleren, Inseinen, Belonen, Corrigeren, Uitdoven, Veiligheid) Wie? Implementatie en evaluatie Wanneer afgerond? Doel, Tijdlijn, Besluitvorming & Updates

19 Casus Jullie zijn PBS team VMBO school 1e jaar: kies een voorzitter, data-manager, notulant en afgevaardigden Gedragsvraagstuk: spullen bij je hebben voorjaar Alle docenten hebben op 2 momenten in dezelfde week een klas geregistreerd Volg de agenda en vul het TIPS formulier in Tijd voor dit team 20 minuten: focus!

20 TIPS: Team Initiated Problem Solving Bijeenkomst vandaag: datum: tijd: locatie: vz: notulist: data-manager: Volgende bijeenkomst: datum: tijd: locatie: vz: notulist: data-manager: PBS-teamleden (bij aanwezigheid vetgedrukt): Agendapunten voor vandaag Agendapunten volgende bijeenkomst 01. Succeservaringen Analyseren data spullen bij hebben Actieplan maken Directie/Algemene informatie en zaken Informatie voor het Team of te behandelen punten voor het Team Discussie/Besluit/ Taak (indien van toepassing) Wie? Wanneer afgerond? Actieplan voor interventie Nauwkeurige definitie van het probleem, op data gebaseerd 5 W s Maatregelen (bv. Voorkomen, Aanleren, Inseinen, Belonen, Corrigeren, Uitdoven, Veiligheid) Wie? Implementatie en evaluatie Wanneer afgerond? Doel, Tijdlijn, Besluitvorming & Updates

21 Meting spullen bij hebben VMBO school, 3e uur do/vrij Klas Aantal leerlingen e uur e uur 1A 28 wiskunde nederlands 1B 27 nederlands biologie 1C 26 LO geschiedenis 1D 28 LO nederlands 2A 27 biologie aardrijkskunde 2B 28 nederlands wiskunde 2C 25 geschiedenis Geen les 2D 26 aardrijkskunde geschiedenis 2E 27 wiskunde nask 3A 26 nederlands Geen les 3B 27 biologie biologie 3C 28 nask LO 3D 26 geschiedenis LO Totaal 349/ / 73% 247/ 82%

22 Nabespreking

23

24 Bronnen Blonk, A. & Nelen, M. (2011). Het gebruik van data bij gedragsvraagstukken. In Zorgbreed, tijdschrift voor integrale leerlingenzorg, jr8., nr 31, p Newton, J. S., Todd, A. W., A.lgozzine, K., Horner, R. H., & Algozzine, B. (2009). The Team Initiated Problem Solving (TIPS) Training Manual. Educational and Community Supports, University of Oregon, unpublished training manual. Newton, S.J. et al. (2009). Using a Problem-Solving Model to enhance Data-Based Decision Making in Schools. In: Sailor, W et al. Handbook of Positive Behavior Support. Ch. 23, p Newton, J.S. et al. (2011) Building Local Capacity for Training and Coaching Data-Based Problem solving with Positive Behavior Intervention and support Teams. In Journal of Applied Psychology, 27:p Todd, A. et al. (2011). Effects of Team-Initiated Problem Solving on decision making bij schoolwide behavior support teams. Journal of Applied School Psychology, 27(1), Van Meersbergen, E. & Blonk, A. (2011) Onderzoek op 40 scholen toont aan dat niet alles SWPBS genoemd mag worden. Gedragsinterventies: wat doen en doen we het goede? Zorgbreed, tijdschrift voor integrale leerlingenzorg, Voor meer informatie:

Inleiding 14. 3 De praktijk 26 Inleiding 26 Het werken met film/beeld in relatie tot PBS 28 Werkvormen aan de hand van de pijlers 29

Inleiding 14. 3 De praktijk 26 Inleiding 26 Het werken met film/beeld in relatie tot PBS 28 Werkvormen aan de hand van de pijlers 29 Inhoud Deel 1 De waarden als fundament; leerlingen betrekken bij de waarden en gedragsverwachtingen 13 Schoolwide Positive Behavior Support in een Nederlands Rebound jasje Een verkenning van de start van

Nadere informatie

Beter ten halve gekeerd.. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g

Beter ten halve gekeerd.. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g Beter ten halve gekeerd.. Het monitoren van SWPBS Programma 1. Welkom en voorstellen 2. Monitoren: wat, waarom, hoe? 3. Oude bekenden 4. New kid in town 5. Onderzoek naar resultaten in Nederland 6. Vragen

Nadere informatie

PBS: Preventief werken aan een positief schoolklimaat

PBS: Preventief werken aan een positief schoolklimaat Opleidingen PBS PBS: Preventief werken aan een positief schoolklimaat Probleemgedrag in het onderwijs, het komt bijna overal voor. Veel personeelsleden op scholen voelen zich hierdoor machteloos. Ook kan

Nadere informatie

School Wide Positive Behavior Support

School Wide Positive Behavior Support Amsterdam Zuidoost 31-10-2012 Workshopleider: Drs. B. (Berber) Klein Onderwijscentrum VU Faculteit Psychologie & Pedagogiek In samenwerking met Kenniscentrum SWPBS School Wide Positive Behavior Support

Nadere informatie

PBS Positive Behavior Support

PBS Positive Behavior Support PBS Positive Behavior Support 4 juni 2010 Drs. Emilie van Leeuwen methodiekontwikkelaar/ trainer bij PI Research Drs. Inge Reijnders Onderwijskundige GZ psycholoog Opvoeden is van iedereen! Hoe ziet dat

Nadere informatie

Data verzamelen, data verwerken, data interpreteren. Pijlers onder PBIS:

Data verzamelen, data verwerken, data interpreteren. Pijlers onder PBIS: Data verzamelen, data verwerken, Pijlers onder PBIS: data interpreteren 1. Schoolbreed werken vanuit gedeelde waarden 2. Preventie staat centraal: zoveel mogelijk voorkomen van probleemgedrag 3. PBS-scholen

Nadere informatie

De kern van SWPBS in 6 pijlers: Schoolwide PBS is een: School Wide Positive Behavior Support (SWPBS) De kern van SWPBS in 6 pijlers: Doel van SWPBS

De kern van SWPBS in 6 pijlers: Schoolwide PBS is een: School Wide Positive Behavior Support (SWPBS) De kern van SWPBS in 6 pijlers: Doel van SWPBS School Wide Positive Behavior Support (SWPBS) Sandra Koot en Monique Baard www.educote.nl 06-14980658 Schoolwide PBS is een: Schoolbrede, preventieve aanpak van gedrag, gericht op alle leerlingen Gericht

Nadere informatie

Positive Behavior Support (PBS)

Positive Behavior Support (PBS) Positive Behavior Support (PBS) Anita Snoek & Annette Giling 13 januari 2014 Wat is PBS? Schoolbrede preventieve aanpak van gedrag, gericht op ALLE leerlingen. Aanleren en bekrachtigen van positief gedrag

Nadere informatie

Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken

Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken

Nadere informatie

Tekst: Priscilla van Elburg

Tekst: Priscilla van Elburg Gaat in de klas veel aandacht naar enkele leerlingen met gedragsproblemen, waardoor de docent het gevoel krijgt dat de rest van de klas tekort wordt gedaan? School Wide Positive Behavior Support is ook

Nadere informatie

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding Inleiding Het LEOZ (Landelijk Expertisecentrum Onderwijs en Zorg) is een samenwerkingsproject van: Fontys Hogescholen, Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg,

Nadere informatie

PBS conferentie Eindhoven Inge Reijnders 14/11/2014 inge.reijnders@yorneo.nl

PBS conferentie Eindhoven Inge Reijnders 14/11/2014 inge.reijnders@yorneo.nl School Wide Positive Behavior Support Yorneo In de school samenwerken met de zorg als alleen groene interventies niet voldoen PBS conferentie Eindhoven Inge Reijnders 14/11/2014 inge.reijnders@yorneo.nl

Nadere informatie

SWPBS, een schoolveranderingstraject. Inleiding

SWPBS, een schoolveranderingstraject. Inleiding SWPBS, een schoolveranderingstraject Inleiding Een van de uitdagingen waar het onderwijs tegenwoordig voor staat is het omgaan met moeilijk interpreteerbaar gedrag van leerlingen in de school. Zeker als

Nadere informatie

Verwachtingen. Gezamenlijke gedragsverwachtingen. Ik ga aan het einde van deze workshop tevreden weg als ik. 10-11-2014.

Verwachtingen. Gezamenlijke gedragsverwachtingen. Ik ga aan het einde van deze workshop tevreden weg als ik. 10-11-2014. SWPBS-congres 14 november 2014 De docent als schakel. Hoe de feedback van docenten bijdraagt aan de effectiviteit Tools4School Henrike van Diest Judy Broer Milou Golbach Henrike van Diest Projectleider

Nadere informatie

Schooljaarplan 2015-2016 Koning Willem-Alexander

Schooljaarplan 2015-2016 Koning Willem-Alexander Schooljaarplan -2016 Koning Willem-Alexander 1 e kolom: (S.)ignaal, (M.)eetbaar, (A.)cceptabel, 2 e kolom (R.)ealisatie, (T.)ijd Onderwerp (S.M.A.) Datum agendapunt (R.T.) Klaar? (T) Borging VCPO-NG scholen

Nadere informatie

Passend Omgaan met Gedrag SWPBS in Nederland

Passend Omgaan met Gedrag SWPBS in Nederland Passend Omgaan met Gedrag SWPBS in Nederland De ontwikkelingen in Nederland en Europa Anita Blonk en Sui Lin Goei Opleidingscentra Speciale Onderwijszorg SWPBS in Nederland: 3, 2, 1, start! SWPBS in Nederland

Nadere informatie

Minder zorgleerlingen door leerlingen met ASS? De Bijsluiter en de SchoolBijsluiter

Minder zorgleerlingen door leerlingen met ASS? De Bijsluiter en de SchoolBijsluiter Minder zorgleerlingen door leerlingen met ASS? De Bijsluiter en de SchoolBijsluiter Drs. Leo van t Spijker De Goudse Waarden, Gouda Mariska Jansen MSc CSO De Zonnehoek, Radboud Universiteit 5 e Nationale

Nadere informatie

PBS: Samenwerking met de zorg

PBS: Samenwerking met de zorg PBS: Samenwerking met de zorg Interventies op geel/rood niveau Een voorbeeld: Tools4School Welkom bij: Judy Broer (K&J psycholoog, PBS-coach, trainer Tools4School); en Janne van Gelein Vitringa (gedragsdeskundige,

Nadere informatie

SWPBS Team Implementatie Checklist (TIC 3.1)

SWPBS Team Implementatie Checklist (TIC 3.1) SWPBS Team Implementatie Checklist (TIC 3.1) Deze checklist is ontwikkeld om elk trimester te worden afgenomen door het PBS team om de activiteiten te volgen van de implementatie van PBS in de school.

Nadere informatie

Checklist SWPBS: certificeringverslag voor scholen

Checklist SWPBS: certificeringverslag voor scholen School: De Harl-ekijn, Cuijk Datum bezoek: 19-03-2015 Niveau: groen, geel, rood Beoordeling: Geslaagd - = niet voldoende = voldoende = goed Schoolbrede niveau van PBS -- opmerkingen Schoolwaarden De gezamenlijke

Nadere informatie

Ouderavond de Triangel. Werken aan een positief pedagogisch klimaat voor leren met behulp van School Wide Positive Behavior Support

Ouderavond de Triangel. Werken aan een positief pedagogisch klimaat voor leren met behulp van School Wide Positive Behavior Support Ouderavond de Triangel Werken aan een positief pedagogisch klimaat voor leren met behulp van School Wide Positive Behavior Support Welkom Wat kunt u verwachten? Inleiding op School Wide Positive Behavior

Nadere informatie

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag. Workshop 2: Systematisch kijken & aanpakken volgens PBS

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag. Workshop 2: Systematisch kijken & aanpakken volgens PBS Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 2: Systematisch kijken & aanpakken volgens PBS 26 november 2014 13.30 16.00 uur Berber Klein Liesbeth van Well Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag in de klas

Nadere informatie

Cursusinformatie PBS-coach

Cursusinformatie PBS-coach Cursusinformatie PBS-coach De PBS-coach is een externe coach die een school ondersteunt bij het volledige implementatieproces van PBS op een school. De PBS-coach volgt alle modules (A t/m E) Tijdsinvestering:

Nadere informatie

Handleiding Praktijkbegeleider Korfbaltrainer 2

Handleiding Praktijkbegeleider Korfbaltrainer 2 Handleiding Praktijkbegeleider Korfbaltrainer 2 Op het moment van de start van de opleiding Korfbaltrainer 2 (KT 2) kent het KNKV nog geen gediplomeerde Praktijk Begeleiders (PB). Ervaringen uit pilots

Nadere informatie

Anti-pestprotocol. Basisschool Bleijerheide

Anti-pestprotocol. Basisschool Bleijerheide Anti-pestprotocol Basisschool Bleijerheide Inhoudsopgave anti-pestprotocol Bladzijde 1. Inleiding 3 2. Definitie van pesten 4 3. Uitgangspunten van de school 5 4. Wat doen we ter preventie en hoe gaan

Nadere informatie

Cursusinformatie PBS-coach

Cursusinformatie PBS-coach Cursusinformatie PBS-coach De PBS-coach is een externe coach die een school ondersteunt bij het volledige implementatieproces van PBS op een school. De PBS-coach volgt alle modules (A t/m E) Tijdsinvestering:

Nadere informatie

Beroepenwerkstuk 3 MAVO

Beroepenwerkstuk 3 MAVO Beroepenwerkstuk 3 MAVO 2015 2016 1 INLEIDING Het beroepenwerkstuk: Een van de onderdelen van het programma beroepenoriëntatie in 3 mavo is het maken van een beroepenwerkstuk en het presenteren hiervan

Nadere informatie

Over gedragsverwachtingen en regels binnen SWPBS

Over gedragsverwachtingen en regels binnen SWPBS ARTIKEL School Wide Positive Behavior Support, deel 1 1 Over gedragsverwachtingen en regels binnen SWPBS Ella van Bergen, Anita Blonk, Monique Nelen Nagenoeg alle scholen hebben regels opgesteld die een

Nadere informatie

PBS. Door: René Krechting (adjunct-directeur)

PBS. Door: René Krechting (adjunct-directeur) PBS Door: René Krechting (adjunct-directeur) Het schooljaar 2012-2013 is begonnen en de eerste periode zit er inmiddels alweer bijna op. Elke klas is direct in het begin van het schooljaar op introductiekamp

Nadere informatie

Zelf beoordelingsonderzoek (ZBO)

Zelf beoordelingsonderzoek (ZBO) Vul alle vragen in, maar kies maximaal 3 prioriteiten. Zelf beoordelingsonderzoek (ZBO) Bedankt voor uw medewerking. *Vereist FontysOSO, A. Blonk, C.J. van Ommeren School * Naam invuller Niet vereist Vul

Nadere informatie

Het doet ons bijzonder genoegen dat u de opleiding KT 2 (KorfbalTrainer 2) gaat volgen.

Het doet ons bijzonder genoegen dat u de opleiding KT 2 (KorfbalTrainer 2) gaat volgen. Beste cursist, Het doet ons bijzonder genoegen dat u de opleiding KT 2 (KorfbalTrainer 2) gaat volgen. U heeft bijgaand de handleiding voor de cursist en die voor de PB (PraktijkBegeleider) digitaal ontvangen.

Nadere informatie

Evalueren is Leren. Workshop Landelijke KKB-dag NVLF. Hanke Timmermans, senior adviseur CBO

Evalueren is Leren. Workshop Landelijke KKB-dag NVLF. Hanke Timmermans, senior adviseur CBO Evalueren is Leren Workshop Landelijke KKB-dag NVLF Hanke Timmermans, senior adviseur CBO Evalueren is Leren Programma Evalueren: waarom? Wat evalueer je? Op welk moment evalueer je? Hoe evalueer je? Wat

Nadere informatie

Met SWPBS schoolbreed in een positieve beweging naar een sociaal veilige school!

Met SWPBS schoolbreed in een positieve beweging naar een sociaal veilige school! Met SWPBS schoolbreed in een positieve beweging naar een sociaal veilige school! Den Haag, 27 oktober 2015 J. Kamstra MA expertise centrum PBS Hogeschool Windesheim Puzzel Met SWPBS schoolbreed in een

Nadere informatie

ONDERZOEK DOEN. HENK LINDEMAN h.lindeman@aps.nl. Naam Datum

ONDERZOEK DOEN. HENK LINDEMAN h.lindeman@aps.nl. Naam Datum ONDERZOEK DOEN HENK LINDEMAN h.lindeman@aps.nl Naam Datum Onderzoeksvragen; uw keuze voor deze workshop Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen onderzoek doen en gedocumenteerd schrijven? Welke

Nadere informatie

Training. Vergaderen

Training. Vergaderen Training Vergaderen Halide Temel 1-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Opdracht Luciferspel 6 Theorie 7 Opdracht - Vergaderen 12

Nadere informatie

UTRECHT, 13/11/2015. Monique Baard. Noëlle Pameijer

UTRECHT, 13/11/2015. Monique Baard. Noëlle Pameijer SWPBS HGW UTRECHT, 13/11/2015 Monique Baard Noëlle Pameijer Overeenkomsten SWPBS & HGW Startopdracht: Waar zien jullie overeenkomsten? Hoe kunnen zij elkaar versterken? Het SWPBS kader: vijf pijlers 1.

Nadere informatie

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 4: Oplossingsgerichte gesprekken voeren, Aandachtsemmers vullen in jouw klas

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 4: Oplossingsgerichte gesprekken voeren, Aandachtsemmers vullen in jouw klas Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 4: Oplossingsgerichte gesprekken voeren, Aandachtsemmers vullen in jouw klas 17 juni 2015 13.30 16.00 uur Madeleine Vreeburg Miranda Noom Leerlijn Omgaan met

Nadere informatie

Workshop Datagestuurd werken met SWIS!

Workshop Datagestuurd werken met SWIS! Workshop Datagestuurd werken met SWIS! Programma Introductie SWIS Suite Datagestuurd werken: de stand van zaken Casusbespreking Specifieke probleemstelling formuleren SWIS Suite Datagestuurd werken: de

Nadere informatie

VMBO-t (= MAVO) Conclusie van de jury

VMBO-t (= MAVO) Conclusie van de jury VMBO-t (= MAVO) In januari 2014 is aan de afdeling vmbo-theoretische leerweg van het Kandinsky College het predicaat Excellente School 2013 uitgereikt. Eerder ontving de afdeling het predicaat Excellente

Nadere informatie

Brede Aanpak Gedrag. Continuüm van doelgericht en evaluerend handelen in een team. Dr. Anita Blonk

Brede Aanpak Gedrag. Continuüm van doelgericht en evaluerend handelen in een team. Dr. Anita Blonk Brede Aanpak Gedrag Continuüm van doelgericht en evaluerend handelen in een team Dr. Anita Blonk Opzet presentatie Gedragsproblemen op school Optimaliseren onderwijs door praktijkonderzoek Brede Aanpak

Nadere informatie

Literatuurlijst SWPBS

Literatuurlijst SWPBS Literatuurlijst SWPBS Hier treft u een overzicht van aanbevolen literatuur over SWPBS aan. Deze lijst wordt regelmatig aangevuld met nieuwe literatuur en onderwerpen. Deze publicaties zijn NIET verkrijgbaar

Nadere informatie

Op het tweede gezicht...wat gaat hier allemaal goed?

Op het tweede gezicht...wat gaat hier allemaal goed? Op het tweede gezicht...wat gaat hier allemaal goed? BAG/SWPBS Workshopronde 3 De Drukke Klas in Positieve Beweging Angeline van der Kamp MA Fontys OSO A.vanderKamp@fontys.nl Insoo Kim Berg en Solution

Nadere informatie

OP WEG NAAR HET EINDEXAMEN

OP WEG NAAR HET EINDEXAMEN Oktober 2015 INFORMATIEBOEKJE KLAS 3 TL OP WEG NAAR HET EINDEXAMEN VMBO 3 TL Inhoudsopgave 1. Inleiding... blz. 2 2. Welke keuzes moet ik als derdeklasser maken?... blz. 3 3. Wanneer ga ik over van klas

Nadere informatie

Rondleiding door de digitale omgeving op www.tumult.nl en alle mogelijkheden om er een activerende les mee te geven

Rondleiding door de digitale omgeving op www.tumult.nl en alle mogelijkheden om er een activerende les mee te geven Tumult Kick-off Voor wie: Docenten die (voor het eerst) aan de slag gaan met het lesmateriaal van Tumult. NB Ook andere docenten van de school zijn van harte welkom! Samen een goede start van het schooljaar

Nadere informatie

Kennisdeling Procesmanagement

Kennisdeling Procesmanagement Kennisdeling Procesmanagement Transparantie in Kwaliteit: succes gegarandeerd op basis van de (Referentie) InformatieArchitectuur André Wessels ROC van Twente Jan Kouwenhoven Mavim/The Weels Inventors

Nadere informatie

Basisondersteuning Basisschool De Dobbelsteen mei 2014 Conclusies ondersteuningsprofiel

Basisondersteuning Basisschool De Dobbelsteen mei 2014 Conclusies ondersteuningsprofiel Basisondersteuning Basisschool De Dobbelsteen mei 2014 Conclusies ondersteuningsprofiel De school voert een actief veiligheidsbeleid. Het laatste veiligheidsplan is geschreven op 13-05-2013 Hierin staat

Nadere informatie

MASTERCLASS De datateam methode Examenresultaten Nederlands

MASTERCLASS De datateam methode Examenresultaten Nederlands MASTERCLASS De datateam methode Examenresultaten Nederlands Taal op koers 29 oktober 2014 Cindy Poortman en Kim Schildkamp Uitdagingen in de onderwijspraktijk Voortijdige schooluitval Gebrek aan praktische

Nadere informatie

2: vergaderen VASTE VOORZITTER EN NOTULIST

2: vergaderen VASTE VOORZITTER EN NOTULIST 2: vergaderen Als je lid bent van een studentenraad, vergader je vaak. Je hebt vergaderen met de studentenraad, maar ook vergaderingen met het College van Bestuur en de Ondernemingsraad (OR). Gemiddeld

Nadere informatie

CO2 prestatieladder Energie management plan

CO2 prestatieladder Energie management plan CO2 prestatieladder Versie: Definitief Datum: februari 2015 Eis: 2.C.3 Westgaag 42b - 3155 DG Maasland Postbus 285-3140 AG Maassluis Telefoon: 010-5922888 Fax: 010-5918621 E-mail: info@kroes.org Versie:

Nadere informatie

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 1: HGW, gedrag kennen en zien

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 1: HGW, gedrag kennen en zien Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 1: HGW, gedrag kennen en zien 7 oktober 2015 14.45 17.00 uur Madeleine Vreeburg Onderwijscentrum VU Amsterdam Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag in de klas

Nadere informatie

Pilot Ruimtelijke Kijk in het Sociaal Domein. 1 e Verkenningssessie

Pilot Ruimtelijke Kijk in het Sociaal Domein. 1 e Verkenningssessie Pilot Ruimtelijke Kijk in het Sociaal Domein 1 e Verkenningssessie Agenda Stand van Zaken Doel project en vandaag Praktijkvoorbeelden van ruimtelijk kijken Martin van der Beek Verzamelen beleidsthema s

Nadere informatie

Formatief toetsen: Randvoorwaarden & concrete handvaten voor in de klas

Formatief toetsen: Randvoorwaarden & concrete handvaten voor in de klas Formatief toetsen: Randvoorwaarden & concrete handvaten voor in de klas Kim Schildkamp Contact: k.schildkamp@utwente.nl Programma Formatief toetsen Voorwaarden voor formatief toetsen Voorbeelden van technieken

Nadere informatie

RTI: een prachtig instrument om zicht te krijgen op het effect van je instructie. Beurs Beter begeleiden, 17 april 2012, 15.15-16.

RTI: een prachtig instrument om zicht te krijgen op het effect van je instructie. Beurs Beter begeleiden, 17 april 2012, 15.15-16. RTI: een prachtig instrument om zicht te krijgen op het effect van je instructie Beurs Beter begeleiden, 17 april 2012, 15.15-16.00 uur Vragen die beantwoord worden: Wat is RTI, wat zijn het doel en de

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Jaargang 2 September 2013 VOORWOORD. In dit nummer: - Voorwoord 1. - Wist u dat 2 - SWPBS 2. - Intervisie R&W 3. - Op maat trajecten 3

NIEUWSBRIEF. Jaargang 2 September 2013 VOORWOORD. In dit nummer: - Voorwoord 1. - Wist u dat 2 - SWPBS 2. - Intervisie R&W 3. - Op maat trajecten 3 NIEUWSBRIEF Jaargang 2 September 2013 In dit nummer: - Voorwoord 1 - Wist u dat 2 - SWPBS 2 - Intervisie R&W 3 - Op maat trajecten 3 - Nieuw aanbod 3 - Uitgelichte workshops 4 - KECCademy 5 VOORWOORD Voor

Nadere informatie

PLG Leerkrachten 4 groep 1-2

PLG Leerkrachten 4 groep 1-2 PLG Leerkrachten mei/ juni 2011 PLG Leerkrachten 4 groep 1-2 vs 1.0 100422 Agenda 1. Introductie 1.1: Programma en doelen schooljaar 2010-2011 1.2: Terugblik PLG 3: Toetsanalyse 1.3: Doelen vandaag 2.

Nadere informatie

STARTEN MET PBS, HOE DOE JE DAT ALS SCHOOL? PBS en de Timotheüsschool Oldebroek

STARTEN MET PBS, HOE DOE JE DAT ALS SCHOOL? PBS en de Timotheüsschool Oldebroek STARTEN MET PBS, HOE DOE JE DAT ALS SCHOOL? PBS en de Timotheüsschool Oldebroek Even voorstellen De Timotheüsschool Harm Jan Jaarsma, leerkracht groep 8, stuurgroep PBS Charissa Roozeboom, docent Windesheim,

Nadere informatie

Workshop Leren van ROM

Workshop Leren van ROM Improving Mental Health by Sharing Knowledge Workshop Leren van ROM Joran Lokkerbol Gerdien Franx Marjolein Veerbeek Margot Metz Workshop Kennismaking 09:00 09:30 Opfrissing 09:30 09:50 Voorbeeld 09:50

Nadere informatie

Van overzicht naar inzicht naar uitzicht

Van overzicht naar inzicht naar uitzicht Handelingsgericht en oplossingsgericht werken in een ondersteuningsteam Van overzicht naar inzicht naar uitzicht 10 juni 2015 c.kooistra@inschoolacademie 06-47808101 Een uur inzoomen op het verkrijgen

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Opbrengstgericht werken bij andere vakken Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Doel Leerkrachten kunnen een les tekenen of geschiedenis ontwerpen volgens de uitgangspunten van OGW die ze direct

Nadere informatie

De datateam methode: Onderzoek en praktijk

De datateam methode: Onderzoek en praktijk De datateam methode: Onderzoek en praktijk 10 maart, 2015 OCW, Den Haag Kim Schildkamp Cindy Poortman Anne Tappel Programma Opbrengtgericht werken (OGW) Belang van OGW Manier van OGW: de datateam methode

Nadere informatie

DATATEAMS VOOR ONDERWIJSVERBETERING. SOK studiedag, 6 juni 2014 Kim Schildkamp: k.schildkamp@utwente.nl

DATATEAMS VOOR ONDERWIJSVERBETERING. SOK studiedag, 6 juni 2014 Kim Schildkamp: k.schildkamp@utwente.nl DATATEAMS VOOR ONDERWIJSVERBETERING SOK studiedag, 6 juni 2014 Kim Schildkamp: k.schildkamp@utwente.nl Programma Opbrengstgericht werken Wat is het en waarom belangrijk? Datateam methode Resultaten onderzoek

Nadere informatie

PBS op het schoolplein. Schooljaar 2013-2014

PBS op het schoolplein. Schooljaar 2013-2014 PLEINPLAN PBS op het schoolplein Schooljaar 2013-2014 Als een kind niet kan leren op de manier zoals wij het onderwijzen, moeten we ze misschien onderwijzen op de manier zoals zíj leren.. 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

In groep 8 gaan we een aantal dingen door het jaar heen doen, namelijk het maken van een:

In groep 8 gaan we een aantal dingen door het jaar heen doen, namelijk het maken van een: Beste groep 8-er, In groep 8 gaan we een aantal dingen door het jaar heen doen, namelijk het maken van een: een boekbespreking een werkstuk een boekverslag een spreekbeurt Je krijgt nu in één keer de instructie

Nadere informatie

De maatschappelijke stage op het Alfrink College Klas 3H en 4V

De maatschappelijke stage op het Alfrink College Klas 3H en 4V De maatschappelijke stage op het Alfrink College Klas 3H en 4V Op zoek naar een maatschappelijke stage die bij jou past? Dat is heel makkelijk. Je kiest wat jij leuk vindt en doet daarmee meteen iets goeds

Nadere informatie

KENNISMAKINGSAVOND KLAS 3 VMBO TL

KENNISMAKINGSAVOND KLAS 3 VMBO TL KENNISMAKINGSAVOND KLAS 3 VMBO TL Maandag 29 september 2014 Welkom Even voorstellen Team 3 TL Mentoren 3T1: de heer Remerij 3T2: de heer van de Velde 3T3: mevrouw Wuytack 3T4: de heer Kemp Teamleider:

Nadere informatie

Het voeren van een evaluatiegesprek

Het voeren van een evaluatiegesprek OPDRACHTFORMULIER Het voeren van een evaluatiegesprek Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met een medestudent of je docent.

Nadere informatie

Definitiefase fase 2

Definitiefase fase 2 Definitiefase fase 2 Nu dat jullie als projectteam de startnotitie af hebben, kunnen jullie beginnen met de volgende fase: jullie gaan de startnotitie uitbreiden tot een projectplan en jullie gaan de rollen

Nadere informatie

CIAO overzicht. Marije van Koperen Programmacoordinator CIAO Vrije Universiteit Amsterdam,Gezondheidswetenschappen. Utrecht, 14 juni 2012

CIAO overzicht. Marije van Koperen Programmacoordinator CIAO Vrije Universiteit Amsterdam,Gezondheidswetenschappen. Utrecht, 14 juni 2012 CIAO overzicht Marije van Koperen Programmacoordinator CIAO Vrije Universiteit Amsterdam,Gezondheidswetenschappen Utrecht, 14 juni 2012 Maastricht Leiden/Den Haag Rotterdam Nijmegen Amsterdam 2 Academische

Nadere informatie

Meten is weten: Inzicht krijgen in de opbrengsten van jouw inspanningen in de buurt

Meten is weten: Inzicht krijgen in de opbrengsten van jouw inspanningen in de buurt Meten is weten: Inzicht krijgen in de opbrengsten van jouw inspanningen in de buurt Vandaag Vandaag Reden voor Monitoring en Evaluatie: M&E Wat is M&E? Monitoren en evalueren: theorie en praktijk Tips

Nadere informatie

De Scholenpoli. Hoe werken wij samen met de zorg bij gele en rode interventies. SWPBS congres 16 november 2012

De Scholenpoli. Hoe werken wij samen met de zorg bij gele en rode interventies. SWPBS congres 16 november 2012 De Scholenpoli Hoe werken wij samen met de zorg bij gele en rode interventies SWPBS congres 16 november 2012 Verwachtingen & Parkeerflap Programma Wanneer zet je gele en rode interventies in? Wat is de

Nadere informatie

OVERGANGSNORMEN OP- en DOORSTROOMREGELING 2014-2015

OVERGANGSNORMEN OP- en DOORSTROOMREGELING 2014-2015 OVERGANGSNORMEN OP- en DOORSTROOMREGELING 2014-2015 Voorwoord Voor u ligt het document Overgangsnormen en op- en doorstroomregeling 2014-2015. De Johan de Witt Scholengroep is een school waar het behalen

Nadere informatie

Van ambitie naar collectief leren. Masterclass 2

Van ambitie naar collectief leren. Masterclass 2 Van ambitie naar collectief leren Masterclass 2 Cyclus op lokaal niveau check Ambitie ontwikkelen Product en proces evalueren Informatie verzamelen Actie uitvoeren Collectief leren studie/ analyse doen

Nadere informatie

Een bespreking voorbereiden, notuleren en voorzitten

Een bespreking voorbereiden, notuleren en voorzitten OPDRACHTFORMULIER Een bespreking voorbereiden, notuleren en voorzitten Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met een medestudent

Nadere informatie

Workshop Up to date agressiebeleid

Workshop Up to date agressiebeleid 1 Workshop Up to date agressiebeleid Van beleid naar praktijk 27 mei 2015 William Bertrand w.bertrand@radarvertige.nl Programma Introductie Feiten en cijfers enquête Knelpunten uit de praktijk Kijk op

Nadere informatie

Kiezen in het VMBO/MAVO!!

Kiezen in het VMBO/MAVO!! Kiezen in het VMBO/MAVO!! Waarom nú, na 1 1/2 jaar al kiezen? 1. Uw kind moet de juiste leerweg volgen/kiezen!! 2. Binnen de leerweg moet de leerling een sector kiezen. Dit hoeft bij ons niet nu, maar

Nadere informatie

Visie op taal en geïntegreerde zorg verankeren op beleidsniveau: Good practices en succesfactoren van implementatieprocessen in diverse VO-sectoren.

Visie op taal en geïntegreerde zorg verankeren op beleidsniveau: Good practices en succesfactoren van implementatieprocessen in diverse VO-sectoren. Nationale Dyslexie Conferentie 2013 Paralleltrack VO2 Visie op taal en geïntegreerde zorg verankeren op beleidsniveau: Good practices en succesfactoren van implementatieprocessen in diverse VO-sectoren.

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma Route 3, 12 16 jaar vmbo kader/gl/tl

Schets van het onderwijsprogramma Route 3, 12 16 jaar vmbo kader/gl/tl Schets van het onderwijsprogramma Route 3, 12 16 jaar vmbo kader/gl/tl De leerlingen in route 3 uitstroomprofiel vmbo k/gl/t worden voorbereid op instroom in de onderbouw van het vmbo (kader, gemengde

Nadere informatie

VAN HARTE WELKOM! INSPIRATIESESSIE Meer halen uit interne audits

VAN HARTE WELKOM! INSPIRATIESESSIE Meer halen uit interne audits VAN HARTE WELKOM! INSPIRATIESESSIE Meer halen uit interne audits EVEN VOOR STELLEN DIRECTEUR/MEDE-EIGENAAR SMILE INITIATIEFNEMER WORKIMPROVERS.NL TEVENS OBM PRACTITIONER CONSULTANT SMILE BLOGGER WORKIMPROVERS.NL

Nadere informatie

Drie video-opnames van gesprekken, met tips over het omgaan met interculturele misverstanden.

Drie video-opnames van gesprekken, met tips over het omgaan met interculturele misverstanden. Specificaties Pedagogisch medewerker 3 kinderopvang Titel: Soort: Werksituatie: Eindproduct: Professioneel intercultureel communiceren Training Kinderopvang Drie video-opnames van gesprekken, met tips

Nadere informatie

Het WAAROM van de Dag Start

Het WAAROM van de Dag Start De Dag Start Het WAAROM van de Dag Start Kort cyclisch (dagelijks) focus houden op en bijdragen aan organisatiedoelen Het afstemmen van de capaciteiten (mens/machine) op te realiseren productie doelstellingen

Nadere informatie

Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging

Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging Info@piresearch.nl www.piresearch.nl Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging Een beloningskaart helpt ouders gericht aandacht te besteden aan gewenst gedrag van hun

Nadere informatie

Workshop SWPBS en Pestpreventie. Angeline van der Kamp MA

Workshop SWPBS en Pestpreventie. Angeline van der Kamp MA Workshop SWPBS en Pestpreventie Angeline van der Kamp MA SWPBS Conferentie Vrijdag 14 november 2014 De Staatsecretaris van OCW: Pestpreventie op school MOET!. en hoe gaan we dat doen met SWPBS? Workshopleider

Nadere informatie

JAARDOELEN 2015 2019. Schoolplan De Hoeksteen jaardoelen 2015-2019 Pagina 1

JAARDOELEN 2015 2019. Schoolplan De Hoeksteen jaardoelen 2015-2019 Pagina 1 JAARDOELEN 2015 2019 Schoolplan De Hoeksteen jaardoelen 2015-2019 Pagina 1 HOOGBEGAAFDHEID 2015-2016 2016-2017 2017-2018 2018-2019 Het bieden van passend onderwijs middels een doorgaande leerlijn voor

Nadere informatie

1. Op het Bonaventuracollege wordt gewerkt met de volgende cijfercode:

1. Op het Bonaventuracollege wordt gewerkt met de volgende cijfercode: Uitgangspunten overgangsnormen ONDERBOUW 1. Op het Bonaventuracollege wordt gewerkt met de volgende cijfercode: 10 uitmuntend 9 zeer goed 8 goed 7 ruim voldoende 6 voldoende 5 onvoldoende 4 ruim onvoldoende

Nadere informatie

PESTPROTOCOL OBS DE DUIZENDPOOT

PESTPROTOCOL OBS DE DUIZENDPOOT PESTPROTOCOL OBS DE DUIZENDPOOT Vooraf In dit pestprotocol staat welke maatregelen de school neemt om pesten te voorkomen (preventie) en pesten aan te pakken. Het geeft aan dat OBS De Duizendpoot het bestrijden

Nadere informatie

Handleiding sectorwerkstuk

Handleiding sectorwerkstuk . Handleiding sectorwerkstuk Vmbot-4 2016 2017 DA'S MIJN SCHOOL... Inleiding: Je gaat dit jaar een sectorwerkstuk maken. In deze handleiding lees je waaraan een sectorwerkstuk moet voldoen en hoe je begeleid

Nadere informatie

SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLJAAR Obs Koningin Emma

SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLJAAR Obs Koningin Emma SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLJAAR 2015-2016 Obs Koningin Emma 1 Voorwoord Voor u ligt het Schoolondersteuningsprofiel (SOP) van basisschool Koningin Emma. Iedere school stelt een SOP op, dit is een

Nadere informatie

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven l Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven Pagina 1 van16 Werkprocessen en competenties gericht op het verpleegplan 1.1 Stelt verpleegkundige diagnose en stelt het verpleegplan

Nadere informatie

Gedragsincidenten SWIS Suite

Gedragsincidenten SWIS Suite Gedragsincidenten SWIS Suite Achtergrond en handreikingen voor definiëring probleemgedrag Op 20 januari 2015 presenteerde staatssecretaris Dekker het wetsvoorstel omtrent sociale veiligheid in de school.

Nadere informatie

Het rondetafeloverleg (i.v.m. 1Gezin1Plan)

Het rondetafeloverleg (i.v.m. 1Gezin1Plan) Het rondetafeloverleg (i.v.m. 1Gezin1Plan) Inleiding Tijdens een rondetafeloverleg of -bijeenkomst overlegt een gezin met personen uit het sociale netwerk en betrokken zorg- en dienstverleners over het

Nadere informatie

MT-bijeenkomst GP/CGO workshop implementatie

MT-bijeenkomst GP/CGO workshop implementatie MT-bijeenkomst GP/CGO workshop implementatie Cees de Jong Groenhorst College Almere Almere 11-10-2011 voorstellen Cees de Jong Adviesgroep Groen beroepsonderwijs CPS Betrokken bij o.a.: Invoeren CGO VMBO,

Nadere informatie

Competentie Vakinhoud

Competentie Vakinhoud Competentie Vakinhoud Overzicht vakken Alfa Cijfer Sterk Zwak Nederlands Engels Duits Frans Grieks Latijn Beta Cijfer Sterk Zwak Wiskunde Natuurkunde Scheikunde Biologie Gamma Cijfer Sterk Zwak Aardrijkskunde

Nadere informatie

TRAINING EN TOETSING BINNEN DE OPLEIDING. Professioneel Handelen

TRAINING EN TOETSING BINNEN DE OPLEIDING. Professioneel Handelen TRAINING EN TOETSING BINNEN DE OPLEIDING 1 LEERRESULTATEN EN COMPETENTIES Doelstellingen competenties Structuur en éénduidigheid Uniformiteit in formulering 2 LEERRESULTATEN EN COMPETENTIES Generieke competenties

Nadere informatie

EFFECTIEF LEREN DOOR FORMATIEF TOETSEN

EFFECTIEF LEREN DOOR FORMATIEF TOETSEN EFFECTIEF LEREN DOOR FORMATIEF TOETSEN DR. KELLY MEUSEN-BEEKMAN LECTOR ONDERWIJSEXCELLENTIE ROOSEVELT CENTRE FOR EXCELLENCE IN EDUCATION HOGESCHOOL ZEELAND HET DOEL VAN DEZE LEZING - Ingaan op formatief

Nadere informatie

Welkom. Wij vragen u vriendelijk om uw mobiele telefoon uit te schakelen

Welkom. Wij vragen u vriendelijk om uw mobiele telefoon uit te schakelen Welkom Wij vragen u vriendelijk om uw mobiele telefoon uit te schakelen Het eindexamenpakket Een belangrijke stap in jouw loopbaan Belangrijk voor jouw keuze! Welke mogelijkheden zijn er? Wat wil ik? Wat

Nadere informatie

Gedragsincidenten SWIS Suite

Gedragsincidenten SWIS Suite Gedragsincidenten SWIS Suite Achtergrond en handreikingen voor definiëring probleemgedrag Per 1 september 2015 zijn scholen verlicht om een sociaal veiligheidsbeleid te hanteren. Deze wetswijziging van

Nadere informatie

Taakspel binnen PBS. Yvette Laman Barbara Janssens 15 november

Taakspel binnen PBS. Yvette Laman Barbara Janssens 15 november Taakspel binnen PBS Yvette Laman Barbara Janssens 15 november Voor de volgorde van onze presentatie.. wie werkt er met PBS? wie werkt er met Taakspel? wie is met name geïnteresseerd in de inhoud van Taakspel?

Nadere informatie

Handleiding Vergadertechnieken

Handleiding Vergadertechnieken Handleiding Vergadertechnieken Zelfstudie en rapporteren Bij OGO leer je niet alleen via het actief deelnemen aan groepsdiscussies, maar ook via het individueel uitvoeren van zelfstudieopdrachten (ZSO).

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan

Energiemanagement Actieplan 1 van 8 Energiemanagement Actieplan Datum 18 04 2013 Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 8 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Doelgericht handelen: Een positieve draai geven aan gedrag. Gepresenteerd door Marscha van Belzen i.s.m. Judith Verkooijen & Anita Blonk

Doelgericht handelen: Een positieve draai geven aan gedrag. Gepresenteerd door Marscha van Belzen i.s.m. Judith Verkooijen & Anita Blonk Doelgericht handelen: Een positieve draai geven aan gedrag Gepresenteerd door Marscha van Belzen i.s.m. Judith Verkooijen & Anita Blonk Aanleiding voor dit onderzoek Het aantal leerlingen in het speciaal

Nadere informatie