Wanneer bent u aan zet? Cruciale beslismomenten voor pensioenfondsbesturen. versie 2, december 2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wanneer bent u aan zet? Cruciale beslismomenten voor pensioenfondsbesturen. versie 2, december 2013"

Transcriptie

1 Wanneer bent u aan zet? Cruciale beslismomenten voor pensioenfondsbesturen versie 2, december 2013

2 02/12

3 Inhoudsopgave 1 Beslismomenten op een rij Lijst met afkortingen 5 2 Stap 1: pensioenleeftijd naar 67 jaar Planning besluiten in derde kwartaal Planning voor het vierde kwartaal Maatwerk op weg naar nieuw pensioencontract Voorbereidingen nieuw contract Maatwerksessies in het derde en vierde kwartaal Laatste maatwerksessie in het vierde kwartaal 2013 en in het eerste kwartaal Besluiten nieuw contract Duidelijkheid in eerste kwartaal Uitwerking in tweede kwartaal Details in derde & vierde kwartaal Schematisch stappenplan voor overgang naar nieuw pensioencontract 10 Wanneer bent u aan zet? 03/12

4 04/12

5 1. Beslismomenten op een rij Mouwen opstropen Stroopt u de mouwen op in het kader van het nieuwe Financieel Toetsingskader (FTK)? In samenwerking met de werkgroep Pensioen akkoord van de Raad van Advies van Syntrus Achmea bieden wij u daarvoor deze gids aan. In november 2013 gaf staatssecretaris Klijnsma aan dat zij het wetsvoorstel uiterlijk 31 januari 2014 aan de Tweede Kamer stuurt. De ingangsdatum blijft wel 1 januari U heeft daardoor minder tijd om de nieuwe regels te verwerken voor uw fonds. Er komt veel in korte tijd op u af. In deze gids staan daarom de beslismomenten per kwartaal tot 2015 op een rij. Wij ondersteunen u hiermee in deze complexe periode. Verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen Het aanpassen van de verplichtstelling in verband met de verhoging van de pensioenleeftijd kost veel tijd. Om de verplichtstelling te behouden, moet het wijzigingsverzoek zo snel mogelijk bij het ministerie liggen. Fondsen die voor 2014 nog uitgaan van een een pensioendatum op 65 jaar, moeten dit traject uiterlijk medio 2014 opstarten. In deze gids zien we een besluit over de hoogte van de pensioenrichtleeftijd daarom als eerste stap. Samen optrekken De effecten van de keuze voor een nieuw pensioencontract zijn verstrekkend. Dat realiseert u zich terdege. De werkgroep van de Raad van Advies raadt aan dat sociale partners en besturen samen optrekken in het proces naar een nieuw contract. Een deel van de fondsen heeft hier inmiddels voor gekozen. Tot nu toe hebben zij hier positieve ervaringen mee. Opzet van deze gids Deze versie van de gids bestaat uit twee delen: in het eerste deel bespreken we de pensioenleeftijd (hoofdstuk 2). U heeft namelijk enige keuzevrijheid. Daarna volgen de aanpassingen van de pensioen regeling bij de opmaat naar een nieuw pensioencontract. In het derde hoofdstuk staan ook richtdata voor sociale partners en besturen: welke partij moet beslissen en waarover precies? We zetten het per onderwerp en per kwartaal voor u op een rij. Het tweede deel omhelst een schematisch stappenplan voor de overgang naar een nieuw pensioencontract (hoofdstuk 4). Hier omschrijven we de regeling voor 2014, de gerelateerde governance aspecten en de mogelijke risico s bij overgang naar een nieuw pensioencontract. 1.1 Lijst van afkortingen AFM: AFS: ANW: AOW: a.o.: a.o.p.: CDC: DC: DNB: FTK: Autoriteit Financiële Markten Aanpassingsmechanisme Financiële Schokken Algemene Nabestaande Wet Algemene Ouderdoms Wet Arbeids Ongeschiktheid Arbeids Ongeschiktheid Pensioen Collectief Defined Contribution Defined Contribution De Nederlandsche Bank Financieel Toetsingskader LAM: ML: OP: pj: PP: PW: SZW: U.O.: U.R.: WAO: WIA: WvB: Leeftijds Aanpassings Mechanisme Middelloon Ouderdomspensioen Per jaar Partnerpensioen Pensioenwet Sociale Zaken en Werkgelegenheid Uitvoerings Overeenkomst Uitvoerings Reglement Wet Arbeids Ongeschiktheid Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen Wet verplichte beroepspensioenregeling Wanneer bent u aan zet? 05/12

6 2. Stap 1: pensioenleeftijd naar 67 jaar Vastlegging Implementatie Communicatie Q4 Uitgangs- en beslispunten Q Q3 Verzoek aan Sociale Partners vaststellen regeling Q2 Wijzigen verplichtstelling (aanvraag) Pensioenleeftijd vaststellen Vastlegging Implementatie Communicatie Besluitvorming nominaal - reëel 2014 Opleiding Opstarten onderzoeken Wet- en regelgeving Fondssituatie in kaart Deel 3 Deel 2 P e n s i o e n b o x Ondernemingspensioenfondsen en bedrijfstakpensioenfondsen krijgen in 2014 te maken met een versobering van het fiscale kader. Beroepspensioenfondsen krijgen daarmee in 2015 te maken. Sociale partners, en bij beroepspensioenregelingen de pensioenverenigingen, nemen het formele besluit hoe hiermee om te gaan. Maar de tijd die er is om te beslissen is heel kort. Per 2014 verhoogt de overheid namelijk de fiscale pensioenrichtleeftijd naar 67 jaar en verlaagt de maximumopbouw naar 2,15% voor middelloonregelingen en 1,9% voor eindloonregelingen. Gaat u de pensioenleeftijd verhogen en de opbouw verlagen? Er is wat ruimte om ervoor te kiezen de pensioenleeftijd op 65 jaar te handhaven. Het opbouwpercentage is dan 1,84%. Als er in uw regeling fiscale ruimte is in het partnerpensioen, dan is een opbouwpercentage van 1,9% mogelijk. U gebruikt daarvoor het verschil van 0,22% tussen de benutte fiscale ruimte voor partnerpensioen (70% van 1,84% = 1,29%) en de nieuwe fiscale ruimte voor partnerpensioen (1,51%). Dit is alleen een alternatief als sprake is van een nabestaandenpensioen op opbouwbasis. Maar per 1 januari 2015 versobert de ruimte voor pensioenopbouw verder. Al met al staat u aan de vooravond van een ingrijpend wijzigingstraject. Pensioenregeling aanpassing aan de versobering van het fiscale kader pensioenrichtleeftijd opbouwpercentage Pensioenregeling keuze voor een nieuw pensioencontract - aanpassing aan de verdere versobering van het fiscale kader opbouwpercentage pensioengevend loon Voor bedrijfstakpensioenfondsen geldt dat sociale partners in de bedrijfstak formeel het besluit nemen over de pensioenleeftijd en het opbouwpercentage. Na deze voorwaarde kunnen besturen een besluit nemen over het vervolgtraject. Voor ondernemingspensioenfondsen geldt dat de werkgever samen met vakbonden of de ondernemingsraad een besluit neemt. Voor beroepspensioenfondsen besluit de beroepspensioenvereniging. In de praktijk trekken sociale partners en pensioenfondsbesturen vaak samen op bij het nemen van dit belangrijke besluit. 06/12

7 2.1 Planning besluiten in derde kwartaal Planning voor het vierde kwartaal 2013 Mocht de besluitvorming uit het derde kwartaal in 2013 nog niet voltooid zijn, dan wijzen we u nogmaals op de te nemen besluiten. Besluitvorming bestuur over uitvoerbaarheid van de regeling (premie) vaststellen fondsdocumenten plus (eventueel) ALM plus informeren belanghebbenden (bestuur). Nadere besluiten moeten onder andere genomen worden over: Omzetten OP65 naar OP67 (bestuur). Vervroegen van de pensioensingangsdatum (bestuur) Uitstellen van de pensioensingangsdatum (bestuur) Vaststellen fondsdocumenten plus (eventueel) een Asset Liability Management studie laten uitvoeren en het informeren van belanghebbenden (bestuur). DNB heeft aangegeven dat in principe (als er geen structurele wijziging is van het bestaande beleid) voor 2013 en 2014 geen Continuïteits Analyse meer hoeft te worden uitgevoerd 1 Beroepspensioenfondsen kunnen in één stap aanpassen De begrenzing van het Witteveenkader geldt voor beroepspensioenfondsen vanaf De opbouw per jaar mag dan niet hoger zijn dan het fiscaal maximale opbouwpercentage. De pensioenrichtleeftijd moet in beginsel 67 jaar zijn. Dit betekent dat de beroepspensioenvereniging de pensioenregeling in een stap kan aanpassen per Het is niet nodig dat in twee stappen te doen. Wel belangrijk is om in de gaten te houden dat als de regeling per 2015 niet voldoet aan het fiscale kader, de premie niet meer aftrekbaar is. Ook de verplichtstelling komt te vervallen als de regeling niet voldoet aan het fiscale kader. Advies: wijzig verplichtstelling snel Voor verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen en beroepspensioenfondsen is tijdige wijziging van de verplichtstelling van groot belang. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) kan de verplichtstelling wijzigen op aanvraag van sociale partners in de bedrijfstak of op verzoek van de beroepspensioenvereniging. De aanvragers moeten dan aantonen voldoende representatief te zijn. Dat is veelal een bewerkelijk traject dat standaard een half jaar duurt. Maar de termijn van een half jaar kan gemakkelijk uitlopen tot een jaar als SZW om nadere informatie vraagt en als er zienswijzen worden ingediend. Als de verplichtstelling niet tijdig wijzigt, loopt het fonds een risico dat werkgevers weigeren de premie na 65 jaar te betalen. Onwenselijk, want werknemers bouwen wel pensioen op als ze doorwerken. Bedrijfstakpensioenfondsen adviseren we dan ook dringend de aanvraag tot wijziging van de verplichtstelling zo snel mogelijk in te dienen. Beroepspensioenfondsen hebben nog iets langer de tijd, maar ons advies aan hen is om uiterlijk in mei 2014 het verzoek in te dienen. Syntrus Achmea kan zo nodig ondersteunen bij de aanvraag tot wijziging van de verplichtstelling. 1 DNB Factsheet Overgangsjaar pensioenfondsen 8 juli 2013 Wanneer bent u aan zet? 07/12

8 3. Maatwerk op weg naar nieuw pensioencontract 2013 voorbereidingen nieuw contract 3.1 Maatwerksessies in het derde en vierde kwartaal 2013 Om u te helpen bij het nemen van beslissingen, kan Syntrus Achmea voor u een aantal maatwerksessies organiseren. Samen met de andere leden van uw bestuur kunt u zo de juiste beslissingen nemen voor uw fonds. Allereerst onderzoekt u de mogelijk heden voor uw fonds binnen de wet- en regelgeving, daarna geven wij u inzicht op basis van een analyse van uw deelnemersbestand. Vervolgens bepaalt u uw visie. Daarna laat u de risicobereidheid van uw deelnemers onderzoeken. Tot slot kijkt u naar uw eigen risicohouding. We werken het hieronder voor u uit. Mogelijkheden binnen wet- en regelgeving (bestuur) U verkent de mogelijkheden van een nieuwe pensioenregeling tijdens een Syntrus Achmea maatwerksessie voor de leden van uw fonds bestuur. In deze sessie bespreken we met u de dan bekende nieuwe wet- en regelgeving. Wij bespreken dan ook met u wat het schrappen van het plan tot invoering van het reële contract voor dit proces betekent (zie hiervoor hoofdstuk 2, bladzijde 6). Analyse van het deelnemersbestand (bestuur) Daarna analyseert Syntrus Achmea op uw verzoek snel en effectief uw deelnemersbestand. U heeft ongetwijfeld een beeld bij de deelnemers van uw fonds. Toch is het is essentieel dat u voor het vaststellen van een nieuwe pensioenregeling een update van deze analyse uitvoert. U heeft immers actuele informatie nodig om de juiste besluiten te nemen voor een nieuwe pensioenregeling. Wat is bijvoorbeeld de beste hoogte van een eventuele franchise? Is het wenselijk om uw regeling te maximeren? En op welke wijze geeft u het nabestaandenpensioen vorm? De analyse van het deelnemersbestand geeft u snel informatie over de actuele samenstelling van uw deelnemersbestand. U krijgt inzicht in en uitleg over onder andere de ontwikkeling van het aantal actieven, gepensioneerden en slapers in uw bestand, de verdeling naar inkomensklassen en naar fulltimers en parttimers. Visie en oriëntatie (bestuur) Tijdens een of meer maatwerksessies behandelen we alle voorgaande onderdelen uit de voorbereidingsfase van onze Pensioenbox Uitkomsten onderzoek risicobereidheid deelnemers (bestuur) U beschikt na afloop van een onderzoek naar de risicobereidheid van uw deelnemers over een breed gedragen risicohouding voor uw pensioenfonds. U heeft zicht op belangrijke afwegingen tussen ambities, risico s en kosten. Maar ook op factoren als beleggingsovertuigingen en de complexiteit van het pensioenbeleid. De risicohouding geeft richting en houvast bij het maken van beleidskeuzes en dient als uitgangspunt voor uw nieuwe pensioenregeling en uw ALM-studie. 3.2 Laatste maatwerksessie in het vierde kwartaal 2013 en in het eerste kwartaal 2014 Beslissingsmodel risicohouding fonds (bestuur) Syntrus Achmea heeft een nieuwe aanpak ontwikkeld voor het vaststellen van uw risicohouding als fondsbestuur. De aanpak maakt gebruik van individuele vragenlijsten en een workshop met een interactief beslissingsmodel. 08/12

9 k aan e Partners llen Q Opleiding Opstarten onderzoeken g Deel 3 en chtstelling raag) end ellen Vastlegging Implementatie Communicatie Besluitvorming nominaal - reëel Wet- en regelgeving Fondssituatie in kaart Deel 2 P e n s i o e n b o x P e n s i o e n b o x Deel besluiten nieuw contract Al vroeg in 2014 moeten sociale partners of de beroepspensioenvereniging of de werkgever samen met vakbonden of ondernemingsraad een besluit nemen over de toekomst van de pensioenregeling. Nadat daar duidelijkheid over is, kan het bestuur met de invulling hiervan aan de slag. We zetten de timing van de besluiten voor u op een rij. 3.3 Duidelijkheid in eerste kwartaal 2014 duidelijkheid vanuit sociale partners of beroepspensioenvereniging of werkgever en Ondernemingsraad over de regeling in 2015 (sociale partners) dit betekent dat er op dat moment zicht moet zijn op de contouren van de nieuwe contractsmogelijkheid die het kabinet wil invoeren: de tussenvariant (zie hiervoor onder 2, bladzijde 6). 3.4 Uitwerking in tweede kwartaal 2014 besluitvorming bestuur over uitvoerbaarheid van de regeling (bestuur) premie communicatiebeleid 3.5 Details in derde & vierde kwartaal 2014 uitwerken nieuwe regeling op detailniveau (bestuur) voorbereiden implementatie nieuwe regeling (bestuur) vaststellen fondsdocumenten plus ALM plus informeren belanghebbenden (bestuur) Advies: vorm een werkgroep In 2013 en 2014 is er veel te doen. U heeft als pensioenfondsbestuurder de expertise, maar sociale partners of de beroepspensioenvereniging zijn om formele redenen op een aantal momenten aan zet. U staat voor de uitdaging goede, maar ook tijdige besluiten te nemen. Het is daarom van belang dat pensioenfondsbesturen en sociale partners effectief en efficiënt samenwerken. We adviseren daarvoor een werkgroep in te stellen met daarin vertegenwoordigers van sociale partners, pensioenfondsbestuur en deskundigen van de uitvoeringsorganisatie. De werkgroep kan een eerste oriënterende vergadering houden om vervolgens aan de slag te gaan met de dan bekende wettelijke mogelijkheden en de daarbij horende regelgeving. De werkgroep kan dan gezamenlijk komen tot een voorlopige voorkeur voor het nieuwe contract. Wanneer bent u aan zet? 09/12

10 4. Schematisch stappenplan voor overgang naar nieuw pensioencontract Stappenplan voor overgang naar nieuw pensioencontract Regeling 2014 Governance I. Informatiefase: I. Vaststellen pensioendatum 2014 I. Vaststellen wetgevend kader Uitwerken rekenmodel en invulling overige besliselementen Overleg Breed Beraad (Cao-partijen, bestuur en Pensioenraad) informeren over resultaten beslismodel Vóór : vaststellen wel of geen pensioenrichtleeftijd 67 jaar voor 2014 Beroepspensioenfondsen kunnen deze keuze een jaar later maken. Als gekozen wordt voor pensioenrichtleeftijd 67, dan vóór traject voor wijziging verplichtstelling inregelen. Voor beroepspensioenregelingen kan het een jaar later vóór Besluitvorming wetsvoorstel 2e Kamer afgerond. 9 juli: besluitvorming wetsvoorstel 1e Kamer afgerond. II. Voorlopige besluitvorming: juni januari 2014 Cao-partijen kiezen mogelijk op basis van risicobereidheid uit 1 van de 4 varianten Bestuur bespreekt input hootskoolschets (elementen/ onderdelen) binnen de nieuwe regeling Aan de hand van houtskoolschets kiezen Cao-partijen voor de contouren van de regeling 2015 II. Mogelijke wijziging verplichtstelling en vaststellen parameters : indien van toepassing verzoek tot wijziging verplichtstelling ingediend. Beroepspensioenfondsen op Vóór : Cao-partijen stellen parameters 2014 vast (opbouwpercentage; doorsneepremie franchise; maximum salaris). Ook deze deadline ligt voor beroepspensioenfondsen een jaar later. Nov - dec 2013: bestuur stelt Regeling 2014 vast (incl. adviestraject deelnemersraad). II. Implementatie juli juni 2014 juli-augustus: notitie met informatie over bestuursmodellen beschikbaar voor besturen en Cao-partijen. Eind augustus: brochure over nieuwe bestuursmodellen vanuit Syntrus Achmea beschikbaar voor besturen en Cao-partijen. sept-nov 2013: discussies binnen bestuur en Cao-partijen over voorkeur nieuwe governance. III. Toetsfase: december april 2014 III. Regeling 2014 operationeel Terugkoppeling voorlopige keuzevariant uit beslismodel en ingevulde houtskoolschets vertaald naar 2e peiling risicobereidheid deelnemers Cao-partijen of beroepsvereniging stellen ambitieniveau en financiële middelen voor de nieuwe regeling vast (2015) : regeling 2014 operationeel. Q4 2013: besluitvorming nieuwe Governance binnen bestuur en Cao-partijen afgerond. Q1 2014: voorstellen uitwerken voor inrichting nieuwe Governance structuur voor eind maart 2014 en ter toetsing aanbieden aan DNB. IV. Definitieve keuze: mei juli 2014 Cao-partijen stellen definitieve keuze voor nieuwe pensioenregeling vast Bestuur stelt vast of nieuwe regeling uitvoerbaar is en of voldaan is aan evenwichtige belangenafweging Deelnemersraad brengt advies uit over nieuwe regeling Q2 2014: effecten besluitvorming Governance geimplementeerd. 10/12

11 Regeling 2014 Governance Bestuur stelt communicatieplan voor invoering nieuwe regeling vast V. Implementatiefase: augustus december 2014 III. Nieuwe Governance operationeel Bestuur bepaalt risicoprofiel, stelt Investment Policy Statements op en richt strategische beleggingsmix in Bestuur stelt nieuwe pensioenreglement vast (eventueel inclusief adviestraject). Als besluiten na 1 juli 2014 worden genomen heeft het nieuwe Verantwoordingsorgaan geen adviesrecht, tenzij dat als bovenwettelijk adviesrecht aan het Verantwoordingsorgaan is toegekend. Bestuur initieert nieuw pensioencontract met Cao-partijen via uitvoeringsovereenkomst Communicatieplan voor invoering nieuwe regeling wordt uitgevoerd Administratie wordt aangepast voor nieuwe pensioenregeling : nieuwe Governance volledig operationeel. Mogelijke risico s bij overgang naar nieuwe pensioencontract Onderkend risico Mogelijke oplossing Onzekerheid over effecten economische toekomst Niet aan verwachtingen deelnemers kunnen voldoen: onvoldoende matchen met wensen deelnemers Door uitstel oplevering wet- en regelgeving nemen de risico s voor de implentatie toe: tijdig duidelijkheid hebben over wetgeving rond grote vraagstukken zoals discontovoet / toetsingsparameters (incl. afwikkeling herstelpad) / onzekerheden regeerakkoord, etc. Communicatierisico Consistent en consequent extern toezicht en regelgeving (SZW/DNB/AFM) In beslismodel meerdere economische scenario s doorrekenen om daarmee de gevoeligheid van de varianten voor verschillende economische ontwikkelingen inzichtelijk te maken. Deelnemers opnieuw enquêteren op basis van conclusies 1e enquête, voorlopige keuze en houtskoolschets. Uiterlijk 31 maart 2014 complete besluitvorming (inclusief Eerste Kamer) afgerond, omdat anders het traject voor de invoering van een nieuwe regeling per 1 januari 2015 niet realiseerbaar is. Is de nieuwe regeling echt transparant en uitlegbaar aan deelnemers? Dit is voortdurend een aandachtspunt dat zich bij alle contractvormen voordoet. Toetsingskader vaststellen en alleen achteraf (marginaal) toetsen of hieraan voldaan is. Dus geen tussentijdse rapportages. Daarnaast niet tijdens de rit de spelregels aanpassen, zoals onlangs bij de introductie van het septemberpakket. Wanneer bent u aan zet? 11/12

12 Redactie Leden van de Werkgroep Pensioenakkoord, bestaande uit: Pensioenfondsen Jan van den Brink Bart Doets Elly Kwakkelstein Thérèse Schets Dick Slob Pieter Verhoog Jan Wevers Robert van der Weerd Syntrus Achmea Leo Blom Twan van Erp Jac Goetstouwers Jos Huisman Bert Jonker Guido Montulet Henk Prinssen Vragen over deze brochure kunt u stellen aan de secretaris van de werkgroep Pensioenakkoord van de Raad van Advies:

Een nieuwe pensioenregeling

Een nieuwe pensioenregeling Een nieuwe pensioenregeling De pensioenregeling van Pensioenfonds voor de Accountancy wordt per 1 januari 2015 aangepast. Het bestuur heeft inmiddels de hoofdlijnen van de nieuwe regeling vastgesteld.

Nadere informatie

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015 Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Agenda 1. Rol klankbordgroep 2. Waarom een nieuwe pensioenregeling?

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Nederland DNB Seminar Agenda 1. Korte achtergrond Stichting Pensioenfonds Nederland 2. Plan van aanpak, stappenplan en communicatieplan 3. Tijdslijnen wetgeving en projectplan 4.

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur de pensioenregeling

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland Human Resources Stichting Pensioenfonds Nederland Toelichting Witteveenkader II en nieuw Financieel Toetsingskader 30 september 2014 kantoor Amsterdam Identifier Presentatie Seminar DNB 28 en 30 mei 2013

Nadere informatie

Pensioenactualiteiten

Pensioenactualiteiten Pensioenactualiteiten Medezeggenschap Waterbedrijven, Waterschappen, Netwerkbedrijven 16-05-2013 Agenda Dekkingsgraad en financiële positie fonds Wijzigingen in 2012 Ontwikkelingen en gevolgen voor ABP

Nadere informatie

Wijziging pensioenregeling

Wijziging pensioenregeling Stichting Pensioenfonds TNO Wijziging pensioenregeling 2014 Wat vindt u in deze brochure? In deze brochure vindt u een overzicht van de wijzigingen van de pensioenregeling per 1 januari 2014. Introductie

Nadere informatie

Actualiteiten pensioen

Actualiteiten pensioen Actualiteiten pensioen Stichting Pensioenfonds Thales Nederland 20 juni 2013 2013 Towers Watson. All rights reserved. Wat speelt er allemaal? Sociaal akkoord AOW-leeftijd gaat omhoog AOW-gat Nominaal versus

Nadere informatie

Fiscale aspecten pensioenmaatregelen

Fiscale aspecten pensioenmaatregelen www.pwc.nl Fiscale aspecten pensioenmaatregelen regeerakkoord Studiebijeenkomst Vereniging voor Pensioenrecht 21 november 2012 Agenda 1. Aanleiding 2. Ontwikkelingen wet- en regelgeving pensioen 3. Wet

Nadere informatie

ONDERDEEL Leven Zakelijk

ONDERDEEL Leven Zakelijk delta Iloyd ONDERWERP Delta Lloyd Levensverzekering NV ONDERDEEL Leven Zakelijk DATUM 27 mei 2014 UW REFERENTIE 34072 Honig en Honig T.a.v. W. Honig Postbus 336 1800 AH ALKMAAR Geachte heer / mevrouw Honig,

Nadere informatie

Info over de PENSIOENWET voor Bedrijfstakpensioenfondsen. Nieuwe verdeling verantwoordelijkheden tussen werkgever, werknemer en pensioenuitvoerder

Info over de PENSIOENWET voor Bedrijfstakpensioenfondsen. Nieuwe verdeling verantwoordelijkheden tussen werkgever, werknemer en pensioenuitvoerder Info over de PENSIOENWET voor Bedrijfstakpensioenfondsen Nieuwe verdeling verantwoordelijkheden tussen werkgever, werknemer en pensioenuitvoerder De Pensioenwet Na jarenlange discussie is de Pensioenwet

Nadere informatie

V & A s n.a.v. Wet versterking bestuur pensioenfondsen d.d. 24 januari 2014

V & A s n.a.v. Wet versterking bestuur pensioenfondsen d.d. 24 januari 2014 V & A s n.a.v. Wet versterking bestuur pensioenfondsen d.d. 24 januari 2014 Inleiding Zoals bekend treedt de Wet versterking bestuur pensioenfonds op 1 juli 2014 in werking. Deze wet leidt tot aanpassing

Nadere informatie

Pensioen Informatie sessie

Pensioen Informatie sessie Pensioen Informatie sessie Pensioenreglement B Oktober 2013 Voorbehoud De tekst in deze presentatie is louter ter informatie bedoeld. Er kunnen dan ook geen rechten aan worden ontleend. Bij onduidelijkheden

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds RBS Nederland

Stichting Pensioenfonds RBS Nederland Stichting Pensioenfonds RBS Nederland Lunch & Learn 27 september / 2 oktober / 8 oktober 2012 Internal use only Programma Wat komt er vandaag aan bod? Van premie tot pensioen 1 Een goede pensioenregeling

Nadere informatie

Deelnemersbijeenkomsten. Grolsch Pensioenfonds

Deelnemersbijeenkomsten. Grolsch Pensioenfonds Deelnemersbijeenkomsten Grolsch Pensioenfonds 4 en 5 maart 2015 Pensioen in het kort Wie beslist er over je pensioen? Pensioenovereenkomst Arbeidscontract CAO werkgever werknemers Uitvoeringsovereenkomst

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur

Nadere informatie

Wijziging uitvoerder & pensioenregeling 2015 25 november 2014

Wijziging uitvoerder & pensioenregeling 2015 25 november 2014 Wijziging uitvoerder & pensioenregeling 2015 25 november 2014 1 Doel van deze bijeenkomst Toelichting waarom overstap naar nieuwe pensioenuitvoerder Toelichting waarom nieuwe pensioenregeling per 1-1-2015

Nadere informatie

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen 15 december 2015 GEWIJZI Vooraf 08 Herziening IORP-richtlijn G 01 Toekomst pensioenstelsel 09 Payroll - motie Hamer G 02 03 04 05 Algemeen pensioenfonds

Nadere informatie

Seminar MontClair. pensioenrichtleeftijd

Seminar MontClair. pensioenrichtleeftijd Seminar MontClair Verschuiving WIJZIGING AOW- VAN DEen pensioenrichtleeftijd ARBEIDSVOORWAARDE PENSIOEN Woensdag 5 juni 2013 Pensioenopleidingen in het groene hart 1 Welkom! Leeswijzer Stand van zaken

Nadere informatie

Onderwerp: Rapport evenwichtig belangenafweging bij de vaststelling van de pensioenpremie voor 2015

Onderwerp: Rapport evenwichtig belangenafweging bij de vaststelling van de pensioenpremie voor 2015 CONFIDENTIEEL Onderwerp: Rapport evenwichtig belangenafweging bij de vaststelling van de pensioenpremie voor 2015 Toezicht pensioenfondsen Expertisecentrum bedrijf en organisatie Leeswijzer rapport: 1.

Nadere informatie

Pensioenen. Datum: januari/februari 2013

Pensioenen. Datum: januari/februari 2013 Pensioenen Datum: januari/februari 2013 2 Wat staat ons te wachten in 2013? 1. Verhoging AOW-leeftijd en pensioenrichtleeftijd 2. Korten/afstempelen van pensioen 3. Update pensioenakkoord 4. Regeerakkoord

Nadere informatie

PRINCIPE-AKKOORD PENSIOEN VOOR DE TECHNIEK

PRINCIPE-AKKOORD PENSIOEN VOOR DE TECHNIEK PRINCIPE-AKKOORD PENSIOEN VOOR DE TECHNIEK Werknemers- en werkgevers-organisaties in de Metaal en Techniek en Metalektro, samenwerkend in de Stichting Vakraad Metaal en Techniek en de Stichting Raad van

Nadere informatie

Asset & Liability Management

Asset & Liability Management Asset & Liability Management Verder gaan is de juiste balans vinden. ALM: inzicht in risico s Zorgen voor balans tussen pensioenverplichtingen en de opbouw van het pensioenvermogen. Het is een kerntaak

Nadere informatie

Pensioenregeling 2015 en nieuw FTK

Pensioenregeling 2015 en nieuw FTK Pensioenregeling 2015 en nieuw FTK Gevolgen voor jouw pensioen bij PPF APG Henk Bruins Actuarieel adviseur PPF APG Informatiebijeenkomsten 28-30 oktober Agenda 1. Witteveen 2: versobering toekomstige pensioenopbouw

Nadere informatie

68 De Pensioenwereld in 2014

68 De Pensioenwereld in 2014 09 68 De Pensioenwereld in 2014 Pensioenregeling 69 Aanpassingen van het fiscale (Witteveen-)kader Auteurs: Ivar Sintemaartensdijk en Jan Stigter Pensioenen mogen zich nog altijd verheugen in de warme

Nadere informatie

Marktanalyse. Algemene benchmark Pensioen, 2014 AWVN

Marktanalyse. Algemene benchmark Pensioen, 2014 AWVN Marktanalyse Algemene benchmark Pensioen, 2014 AWVN AWVN Bezuidenhoutseweg 12 Postbus 93050 2509 AB Den Haag AWVN-werkgeverslijn: Telefoon 070 850 86 00 E-mail werkgeverslijn@awvn.nl Internet www.awvn.nl

Nadere informatie

Najaarsbijeenkomst Vereniging Senioren ING Regio Rotterdam/Zeeland

Najaarsbijeenkomst Vereniging Senioren ING Regio Rotterdam/Zeeland Najaarsbijeenkomst Vereniging Senioren ING Regio Rotterdam/Zeeland Peter de Bruijne Voorzitter Bestuur Pensioenfonds ING 31 oktober 2013 QR code website Pensioenfonds ING Agenda Financiële situatie Klanttevredenheid

Nadere informatie

Info over de PENSIOENWET voor Ondernemingspensioenfondsen. Nieuwe verdeling verantwoordelijkheden tussen werkgever, werknemer en pensioenuitvoerder

Info over de PENSIOENWET voor Ondernemingspensioenfondsen. Nieuwe verdeling verantwoordelijkheden tussen werkgever, werknemer en pensioenuitvoerder Info over de PENSIOENWET voor Ondernemingspensioenfondsen Nieuwe verdeling verantwoordelijkheden tussen werkgever, werknemer en pensioenuitvoerder De Pensioenwet Op 26 september is de Pensioenwet na jarenlange

Nadere informatie

Informatiebijeenkomsten maart 2006. Werknemers geboren vóór 1950

Informatiebijeenkomsten maart 2006. Werknemers geboren vóór 1950 Informatiebijeenkomsten maart 2006 Werknemers geboren vóór 1950 1 Agenda Waarom een nieuwe pensioenregeling? Algemene informatie over uw pensioen Gevolgen nieuwe regeling Overig (o.a. extra rechten, partnerpensioen)

Nadere informatie

Fiscale kader aanvullende pensioenen minder beperkt

Fiscale kader aanvullende pensioenen minder beperkt Govert Terlouwstraat 6 3065 GH Rotterdam T 0103418732 Het Rietveld 55A 7321 CT Apeldoorn T 055-2018885 F 084-8671670 E info@hertgerspensioenadvies.nl I www.hertgerspensioenadvies.nl Fiscale kader aanvullende

Nadere informatie

stichting jan huysman wz.fonds

stichting jan huysman wz.fonds Koog aan de Zaan, mei 2015 Beste deelnemer van Stichting Jan Huysman Wz. Fonds, In deze brief willen wij uw aandacht voor de volgende drie items: 1 Nieuw mailadres en nieuwe naam voor de uitvoerder van

Nadere informatie

Toelichting Pensioen Akkoord Regeling 2015

Toelichting Pensioen Akkoord Regeling 2015 Toelichting Pensioen Akkoord Regeling 2015 Programma Wrap up proces tot op heden Achtergronden Proces Nieuwe regeling 2015 Impact van Pensioenregeling Vervolg traject Vragen en antwoorden 2 Wrap up: Achtergronden

Nadere informatie

Rapport. AWVN Pensioenbenchmark 2015

Rapport. AWVN Pensioenbenchmark 2015 Rapport AWVN Pensioenbenchmark 2015 1 Inhoudsopgave Inleiding... 4 Totaal... 5 Bedrijfstakpensioenfondsen... 8 Ondernemingspensioenfondsen... 11 Opdrachtgever: AWVN Samensteller: Ian Lendering Telefoon:

Nadere informatie

1. Definities Kostendekkende premie Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen.

1. Definities Kostendekkende premie Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen. Premiebeleid 1. Definities Kostendekkende Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen. Gedempte Premie gebaseerd op gemiddelde rente curves, waardoor de invloed van

Nadere informatie

In gesprek over ons pensioen

In gesprek over ons pensioen In gesprek over ons pensioen Doreth van den Heuvel Bert van Kuijck De Rijp 25 november 2013 Regio AMA & Noord-Holland Agenda Inleiding, vragen Pensioen in Nederland Over het pensioenfonds Pensioenpremie

Nadere informatie

2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen

2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen Verkort jaarverslag 2009 2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen Het jaar 2009 stond in het teken van het treffen van maatregelen om de financiële positie van het fonds weer op het gewenste

Nadere informatie

Pensioen Informatiebijeenkomsten GDF SUEZ E&P Nederland B.V. donderdag 5 februari 2015 Fabricom Den Helder dinsdag 10 februari 2015 Helihaven Den

Pensioen Informatiebijeenkomsten GDF SUEZ E&P Nederland B.V. donderdag 5 februari 2015 Fabricom Den Helder dinsdag 10 februari 2015 Helihaven Den Pensioen Informatiebijeenkomsten GDF SUEZ E&P Nederland B.V. donderdag 5 februari 2015 Fabricom Den Helder dinsdag 10 februari 2015 Helihaven Den Helder woensdag 11 februari 2015 Kantoor Zoetermeer dinsdag

Nadere informatie

Moet een werkgever nog wel pensioen bieden? In hoeverre kan pensioen excellent zijn?

Moet een werkgever nog wel pensioen bieden? In hoeverre kan pensioen excellent zijn? Moet een werkgever nog wel pensioen bieden? In hoeverre kan pensioen excellent zijn? Paul Tigges Principal Client Consultant Large Corporates en Manager "Road to excellence" of "Excellent road"? Meerdere

Nadere informatie

In gesprek over ons pensioen

In gesprek over ons pensioen In gesprek over ons pensioen Doreth van de Heuvel Bert van Kuijck Venlo 3 oktober 2013 juli 2009 Agenda Inleiding Pensioen in Nederland Over het pensioenfonds Pensioenpremie Wat biedt SPF? Actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 182 Wijziging van de Pensioenwet en enige andere wetten in verband met versterking van het bestuur bij pensioenfondsen en enige andere wijzigingen

Nadere informatie

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland In deze nieuwsbrief Voorwoord Wat betekenen de nieuwe pensioenmaatregelen voor u? De informatie in dit document is eigendom van en mag noch in haar geheel noch gedeeltelijk van. Page 2 of 5 Voorwoord In

Nadere informatie

Waardeoverdracht. bij indiensttreding. Wat is waardeoverdracht? Is waardeoverdracht. verstandig? Goed om te weten. Een nieuwe baan.

Waardeoverdracht. bij indiensttreding. Wat is waardeoverdracht? Is waardeoverdracht. verstandig? Goed om te weten. Een nieuwe baan. Waardeoverdracht bij indiensttreding Meer weten? www.kpnpensioen.nl Wat is waardeoverdracht? 4 Zoek en vind 11 Een nieuwe baan 3 Is waardeoverdracht verstandig? Goed om te weten 6 Zo vraagt u aan 10 9

Nadere informatie

Toelichting principe CAO akkoord ten aanzien van pensioen in de Koopvaardij 24, 26 EN 27 NOVEMBER 2014

Toelichting principe CAO akkoord ten aanzien van pensioen in de Koopvaardij 24, 26 EN 27 NOVEMBER 2014 Toelichting principe CAO akkoord ten aanzien van pensioen in de Koopvaardij 24, 26 EN 27 NOVEMBER 2014 Opmerkingen vooraf / disclaimer / contactinformatie Mercer heeft de presentatie gemaakt voor de achterban

Nadere informatie

Risicoverdeling en ambitieniveau in bestaande pensioencontracten

Risicoverdeling en ambitieniveau in bestaande pensioencontracten Risicoverdeling en ambitieniveau in bestaande pensioencontracten artikel Inleiding Reeds geruime tijd wordt een maatschappelijke discussie gevoerd over de toekomst van het Nederlandse pensioenstelsel.

Nadere informatie

WELKOM! 22 april, NBC Congrescentrum, Nieuwegein

WELKOM! 22 april, NBC Congrescentrum, Nieuwegein WELKOM! 3061504048 Agenda: Algemene situatie pensioenland Wat betekent dit voor het BPF Textielverzorging? Herstructureringstraject Volgende bijeenkomst 23 juni 2 Algemene situatie pensioenland 3 Of verhoogt

Nadere informatie

Deelnemersbijeenkomst SABIC IP

Deelnemersbijeenkomst SABIC IP Deelnemersbijeenkomst SABIC IP Bergen op Zoom Raamsdonksveer Eric Dorn, voorzitter SPF Guido Croonen, plv. voorzitter SPF 0 Agenda Inhoud Pensioenregeling SPF Structuur SPF Pensioenuitvoerder DPS Communicatiemiddelen

Nadere informatie

Het uitgangspunt bij de totstandkoming van de nieuwe pensioenregeling was: te komen tot een nieuwe, betaalbare en duurzame pensioenregeling voor AZL.

Het uitgangspunt bij de totstandkoming van de nieuwe pensioenregeling was: te komen tot een nieuwe, betaalbare en duurzame pensioenregeling voor AZL. AZL NV Pensioenregeling met ingang van 2013 Het uitgangspunt bij de totstandkoming van de nieuwe pensioenregeling was: te komen tot een nieuwe, betaalbare en duurzame pensioenregeling voor AZL. We kunnen

Nadere informatie

RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL. Vraag 1

RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL. Vraag 1 RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL Vraag 1 Onder het huidige FTK krijgen pensioenfondsen te maken met de zogenaamde beleggings -spagaat: aan de ene kant kan er weinig risico worden genomen

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten

Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten Agenda Het pensioenfonds Uw inkomen straks Pensioenregeling StiPP. Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten (StiPP) Bestuur van het pensioenfonds:

Nadere informatie

KPMG Meijburg & Co ABCD. Wetsvoorstel Witteveen 2015

KPMG Meijburg & Co ABCD. Wetsvoorstel Witteveen 2015 Wetsvoorstel Witteveen 2015 Het wetsvoorstel Witteveen 2015 is op 15 april 2013 ingediend bij de Tweede Kamer. Het betreft de verlaging van de maximumopbouw- en premiepercentages voor pensioenen en de

Nadere informatie

DNB Pensioenseminar 2013

DNB Pensioenseminar 2013 DNB Pensioenseminar 2013 Workshop: Invaren Tomas Wijffels & Wim Witjes (Pensioenfederatie) Peter Borgdorff (PFZW) DNB 1 Workshop Invaren: Transitie naar een nieuwe pensioenregeling Tomas Wijffels / Wim

Nadere informatie

Help, pensioenregels (weer) op de schop?! Mr. Marin van Esterik CPL

Help, pensioenregels (weer) op de schop?! Mr. Marin van Esterik CPL Help, pensioenregels (weer) op de schop?! Mr. Marin van Esterik CPL Onderwerpen 1. Pensioen, wat is pensioen? 2. Wijziging Wet op de ondernemingsraden 3. Outsourcing vanuit zorg en overheid OR (opeens)

Nadere informatie

Wijzigingen in de pensioenwetgeving... 2. Belangrijke gevolgen van de pensioenwijzigingen... 4

Wijzigingen in de pensioenwetgeving... 2. Belangrijke gevolgen van de pensioenwijzigingen... 4 UPDATE Pensioenspecial september 2014 Sneller op de hoogte zijn van het nieuws? Volg ons op Social Media! Mandema & Partners helpt u graag bij het interpreteren van de pensioenwijzigingen die voor u en

Nadere informatie

Bijzondere Deelnemersvergadering 24 april 2014

Bijzondere Deelnemersvergadering 24 april 2014 Bijzondere Deelnemersvergadering 24 april 2014 2 1. Opening, mededelingen en ingekomen stukken 2. Achtergrond Wet versterking bestuur pensioenfondsen 3. Wet versterking bestuur pensioenfondsen 4. Wijzigingen

Nadere informatie

Consolidatie. samen aan de slag. Verder gaan. COMPETENCE CENTER CONSOLIDATIE (CCC) & TEAM BELEIDSONTWIKKELING

Consolidatie. samen aan de slag. Verder gaan. COMPETENCE CENTER CONSOLIDATIE (CCC) & TEAM BELEIDSONTWIKKELING Consolidatie samen aan de slag COMPETENCE CENTER CONSOLIDATIE (CCC) & TEAM BELEIDSONTWIKKELING Verder gaan. Consolidatie betekent het samenvoegen van nauw verwante delen Voorwoord De agenda s in de pensioensector

Nadere informatie

Versobering van de fiscale pensioenopbouw

Versobering van de fiscale pensioenopbouw Versobering van de fiscale pensioenopbouw 1. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel Als het aan het kabinet ligt, dan wordt het Witteveenkader op drie manieren aangepast: verhoging van de pensioenrichtleeftijd,

Nadere informatie

Update! WIJZIGINGEN PENSIOENREGELING PER 1 JANUARI 2015. bpfhibin.nl

Update! WIJZIGINGEN PENSIOENREGELING PER 1 JANUARI 2015. bpfhibin.nl Update! bpfhibin.nl stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen December 2014 Kunt u uw werknemers uitleggen wat er per 1 januari 2015 is veranderd aan hun pensioen? WIJZIGINGEN

Nadere informatie

Pensioen actualiteit. VHP Tata Steel ALV 13 november 2014

Pensioen actualiteit. VHP Tata Steel ALV 13 november 2014 Pensioen actualiteit VHP Tata Steel ALV 13 november 2014 Agenda Overheidsmaatregelen in vogelvlucht AOW : langer werken Witteveenkader : minder opbouwen, gecompenseerd door langer werken nftk : meer zekerheid

Nadere informatie

Samen op weg naar het nieuwe pensioenstelsel

Samen op weg naar het nieuwe pensioenstelsel AZL April 2013 Samen op weg naar het nieuwe pensioenstelsel De pensioenadministratie verandert ingrijpend door de komst van het nieuwe pensioenstelsel. Begrijpelijk dat bij pensioenfondsen zorgen leven:

Nadere informatie

Kamervragen van de leden Omtzigt en Van Hijum (beiden CDA)

Kamervragen van de leden Omtzigt en Van Hijum (beiden CDA) De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon (070) 333 44 44 Fax (070) 333 40 33

Nadere informatie

CONFIDENTIEEL. [adres] Geacht bestuur,

CONFIDENTIEEL. [adres] Geacht bestuur, CONFIDENTIEEL [adres] De Nederlandsche Bank N.V. Toezicht pensioenfondsen Postbus 98 1000 AB Amsterdam 020 524 91 11 www.dnb.nl Onderwerp Instructiebrief haalbaarheidstoets Handelsregister 3300 3396 Geacht

Nadere informatie

3.4. Verplichtstelling en maximale hoogte van het pensioen

3.4. Verplichtstelling en maximale hoogte van het pensioen Bij een eindloonregeling bouwt u veel meer pensioen op als u gedurende uw werkzame leven behoorlijk carrière maakt (lees salarisstijgingen ontvangt). Want u ontvangt het pensioen over uw laatste en dus

Nadere informatie

De fiscale aspecten van het pensioenakkoord: het is lastiger dan het lijkt. Workshop 9 mei 2012

De fiscale aspecten van het pensioenakkoord: het is lastiger dan het lijkt. Workshop 9 mei 2012 De fiscale aspecten van het pensioenakkoord: het is lastiger dan het lijkt Workshop 9 mei 2012 Programma De aanleiding en het pensioenakkoord op hoofdlijnen Aanpassingsmechanismes Fiscale pensioenkader

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Verslag Mandema Update mei 2014

Verslag Mandema Update mei 2014 Verslag Mandema Update mei 2014 Terwijl de leden van de Eerste Kamer zich op 20 mei jl. bogen over de Wet verlaging maximumopbouw- en premiepercentages pensioen, kregen onze relaties te horen wat de consequenties

Nadere informatie

Enquête premie & indexatie

Enquête premie & indexatie Enquête premie & indexatie Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het Centraal Planbureau houdt de Nederlandsche Bank een enquête naar de ontwikkeling van pensioenpremie

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Hoogovens (SPH) Update voor ledenvergadering VHP Tata Steel

Stichting Pensioenfonds Hoogovens (SPH) Update voor ledenvergadering VHP Tata Steel Stichting Pensioenfonds Hoogovens (SPH) Update voor ledenvergadering VHP Tata Steel Wim Hamers Voorzitter Raad van Beheer 12 november 2012 Agenda 1. SPH op hoofdlijnen 2. SPH en andere pensioenfondsen

Nadere informatie

Pensioenwijzigingen 2015: Wat doet u als werkgever met vrijvallende pensioenpremies?

Pensioenwijzigingen 2015: Wat doet u als werkgever met vrijvallende pensioenpremies? Pensioenwijzigingen 2015: Wat doet u als werkgever met vrijvallende pensioenpremies? 18 FEBRUARI 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. De verwachte wijzigingen per 2015... 4 2.1. Wat wijzigt er precies?...

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst voor aangesloten werkgevers. April 2012

Informatiebijeenkomst voor aangesloten werkgevers. April 2012 Informatiebijeenkomst voor aangesloten werkgevers April 2012 Agenda Kenmerken SPNG Aanleiding Uitgangspunten en ondernomen stappen Wijzigingen in de regeling en premie Intermezzo: de pensioendriehoek Stappen

Nadere informatie

Wet verhoging AOW en pensioenrichtleeftijd (Wet VAP) Verhoging AOW leeftijd vanaf 2013 Verhoging pensioenleeftijd vanaf 2014 Overgangsrecht?

Wet verhoging AOW en pensioenrichtleeftijd (Wet VAP) Verhoging AOW leeftijd vanaf 2013 Verhoging pensioenleeftijd vanaf 2014 Overgangsrecht? De Toekomst van pensioen VVPJ 26 februari 2013 Wet verhoging AOW en pensioenrichtleeftijd Aan welke knoppen kun je nog draaien? Nieuw premieovereenkomstenbesluit Ben Schuurman Wet verhoging AOW en pensioenrichtleeftijd

Nadere informatie

PENSIOEN: WELKE WIJZIGINGEN KOMEN ER AAN? Oktober 2013

PENSIOEN: WELKE WIJZIGINGEN KOMEN ER AAN? Oktober 2013 PENSIOEN: WELKE WIJZIGINGEN KOMEN ER AAN? Oktober 2013 Wie beslist? Werkgever & werknemers spreken nieuwe regeling af Pensioenfonds voert de regeling uit bestuurslid 2 Waar gaan we het over hebben? 1.

Nadere informatie

In deze brief informeren wij u over de veranderingen in de pensioenregeling per 1 januari 2015 en belangrijke zaken voor u als werkgever.

In deze brief informeren wij u over de veranderingen in de pensioenregeling per 1 januari 2015 en belangrijke zaken voor u als werkgever. Klantteam Banden en Wielen 088 088 4058 Januari 2015 Onderwerp: Onze pensioenregeling in 2015 Geachte mevrouw, mijnheer, In deze brief informeren wij u over de veranderingen in de pensioenregeling per

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag 2014

Verkort Jaarverslag 2014 Verkort Jaarverslag 2014 Het bestuur: de pensioenwereld blijft in beweging Ook in 2014 stond de pensioenwereld niet stil. Het bestuur volgde alle actuele politieke en maatschappelijke ontwikkelingen op

Nadere informatie

Wet Witteveen 2015 voor IBondernemers

Wet Witteveen 2015 voor IBondernemers Wet Witteveen 2015 voor IBondernemers Rogier van den Heuvel Met ingang van 1 januari wordt de Wet verlaging maximumopbouw- en premiepercentages pensioen en maximering pensioengevend inkomen ("Wet Witteveen

Nadere informatie

Agendapunt 5 Stappenplan naar nieuwe Pensioenregeling Openbare Apothekers. BPOA Juli 2014

Agendapunt 5 Stappenplan naar nieuwe Pensioenregeling Openbare Apothekers. BPOA Juli 2014 Agendapunt 5 Stappenplan naar nieuwe Pensioenregeling Openbare Apothekers BPOA Basis voor stappenplan Speerpunten verkiezingsprogramma van huidig BPOA-bestuur Herstel van vertrouwen Door zuiverheid en

Nadere informatie

Informatiebijeenkomsten maart 2006. Werknemers geboren vanaf 1950 t/m 1952

Informatiebijeenkomsten maart 2006. Werknemers geboren vanaf 1950 t/m 1952 Informatiebijeenkomsten maart 2006 Werknemers geboren vanaf 1950 t/m 1952 1 Agenda Waarom een nieuwe pensioenregeling? Algemene informatie over uw pensioen Gevolgen nieuwe regeling Overig (o.a. extra rechten,

Nadere informatie

Pensioennieuws is een uitgave van het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie en het Vroegpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Pensioennieuws is een uitgave van het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie en het Vroegpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Pensioennieuws December 2014 Nummer 17 Pensioennieuws is een uitgave van het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie en het Vroegpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Het Baksteenpensioenfonds

Nadere informatie

De dekkingsgraad van het Pensioenfonds is bijna elke maand anders. Dat komt vooral door de rentestand en onze beleggingsopbrengsten.

De dekkingsgraad van het Pensioenfonds is bijna elke maand anders. Dat komt vooral door de rentestand en onze beleggingsopbrengsten. Nieuwsbrief Ballast Nedam Pensioenfonds September 2013 Tijd voor een nieuwsbrief van uw Pensioenfonds. Er gebeurt veel in de Nederlandse pensioenwereld; dat kan u bijna niet zijn ontgaan. In onze vorige

Nadere informatie

Herziening pensioenstelsel

Herziening pensioenstelsel Herziening pensioenstelsel Het pensioenstelsel staat al een tijdje onder druk. Dat geldt niet alleen voor de AOW, maar ook voor de tweede pijler. De toenemende vergrijzing en de stijging in de levensverwachting

Nadere informatie

Eerlijker over pensioen

Eerlijker over pensioen Eerlijker over pensioen Speech Harman Korte tijdens Eye on Pensions Wassenaar, 14 januari 2013 Dames en heren, Mijn hartelijke dank aan onze gastheer voor de gelegenheid om een inhoudelijke bijdrage aan

Nadere informatie

Wijziging van de Pensioenwet en enige andere wetten in verband met de invoering van een algemeen pensioenfonds (Wet algemeen pensioenfonds)

Wijziging van de Pensioenwet en enige andere wetten in verband met de invoering van een algemeen pensioenfonds (Wet algemeen pensioenfonds) 34 117 Wijziging van de Pensioenwet en enige andere wetten in verband met de invoering van een algemeen pensioenfonds (Wet algemeen pensioenfonds) Nota van wijziging Het voorstel van wet wordt als volgt

Nadere informatie

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen 14 september 2015 VERD VERD VERD VERD GEWIJZI Vooraf VERD VERD 08 VERD Herziening IORP-richtlijn VERD G 01 02 03 04 05 VERD Toekomst pensioenstelsel Algemeen

Nadere informatie

Bulletin. Heb ik straks genoeg geld?

Bulletin. Heb ik straks genoeg geld? Bulletin BANDEN juli 2014 13 Voor werkgevers en werknemers aangesloten bij het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Banden- en Wielenbranche Heb ik straks genoeg geld? Hoeveel pensioen krijgt u later? Veel

Nadere informatie

Toelichting op het pensioenoverzicht 2010 KPN Uitkeringsovereenkomst voor de middelloonregeling

Toelichting op het pensioenoverzicht 2010 KPN Uitkeringsovereenkomst voor de middelloonregeling Toelichting op het pensioenoverzicht 2010 KPN Uitkeringsovereenkomst voor de middelloonregeling Wat u moet weten over uw pensioen Het Uniform Pensioenoverzicht geeft u duidelijkheid over wat u krijgt bij

Nadere informatie

In gesprek over ons pensioen. 25 juni 2014. RGF Twente en IJsselzoom. Agenda. Doreth van den Heuvel Mary Hofmans. Pensioen in Nederland

In gesprek over ons pensioen. 25 juni 2014. RGF Twente en IJsselzoom. Agenda. Doreth van den Heuvel Mary Hofmans. Pensioen in Nederland In gesprek over ons pensioen Doreth van den Heuvel Mary Hofmans 25 juni 2014 RGF Twente en IJsselzoom Agenda Pensioen in Nederland Over het pensioenfonds Wat biedt SPF? Pensioenpremie Actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

Uitkomstzeker Pensioen voor werknemers. De rust van een gegarandeerd pensioen

Uitkomstzeker Pensioen voor werknemers. De rust van een gegarandeerd pensioen Uitkomstzeker Pensioen voor werknemers De rust van een gegarandeerd pensioen Uitkomstzeker Pensioen, een rustig idee Pensioen, dat komt later wel. Daar hoeft u zich nu niet druk over te maken. Omdat u

Nadere informatie

Pensioenwijzigingen 2014. en verder?

Pensioenwijzigingen 2014. en verder? Pensioenwijzigingen 2014 en verder? Agenda Lenteakkoord AOW Lenteakkoord pensioen Pensioenakkoord wat (voorlopig?) niet doorgaat Aanpassingen Varia Lenteakkoord - AOW Vanaf 2013: AOW in stapjes naar 67

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst deelnemers SPF april 2015

Informatiebijeenkomst deelnemers SPF april 2015 Stichting Pensioenfonds SPF Informatiebijeenkomst deelnemers SPF april 2015 Programma 1. Pensioenbewustzijn 2. SPF 2014 3. SPF 2015 4. Rondvraag 2 Pensioenbewustzijn via collectieve communicatie Website:

Nadere informatie

IN GESPREK MET STICHTING PENSIOENFONDS VOOR FYSIOTHERAPEUTEN (SPF)

IN GESPREK MET STICHTING PENSIOENFONDS VOOR FYSIOTHERAPEUTEN (SPF) IN GESPREK MET STICHTING PENSIOENFONDS VOOR FYSIOTHERAPEUTEN (SPF) In gesprek over ons pensioen Doreth van den Heuvel Bert van Kuijck Nuenen 17 juni 2013 juli 2009 Nuenen: de vragen! 1. Verplichtstelling:

Nadere informatie

Pensioenregeling Stichting pensioenfonds Groothandel Vegro

Pensioenregeling Stichting pensioenfonds Groothandel Vegro Pensioenregeling Stichting pensioenfonds Groothandel Vegro december 2006 Paulien Siegman Redenen voor een nieuwe Pensioenwet Reden wijziging: veroudering en onoverzichtelijkheid PSW Nieuwe Pensioenwet

Nadere informatie

ALV CDAV Brabant 3 oktober 2015

ALV CDAV Brabant 3 oktober 2015 Vrouw en Pensioen anno 2015 e.v. Balans tussen werk, zorg en invloed ALV CDAV Brabant 3 oktober 2015 Mr. Caroline Jones Groeneweg RB Even voorstellen 3 pijlers Nederlands pensioenstelsel 3.Privé 2.De werkgever

Nadere informatie

Spoorboekje. Pensioenakkoord Waar ging dat ook al weer over? Hoofdlijnen no33e Welke type contracten zijn denkbaar? Lenteakkoord Wat betekent dat?

Spoorboekje. Pensioenakkoord Waar ging dat ook al weer over? Hoofdlijnen no33e Welke type contracten zijn denkbaar? Lenteakkoord Wat betekent dat? Spoorboekje 1 Pensioenakkoord Waar ging dat ook al weer over? 2 Hoofdlijnen no33e Welke type contracten zijn denkbaar? 3 Lenteakkoord Wat betekent dat? 4 Cao onderhandelingstafel Werk aan de winkel! 1

Nadere informatie

Aanpassing pensioenregeling een must. Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM

Aanpassing pensioenregeling een must. Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM Aanpassing pensioenregeling een must Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM 1 Aanpassing pensioenregeling een must Inhoud Marcel Brussee: Achtergrond wijzigingen

Nadere informatie

Algemeen pensioenfonds in vogelvlucht

Algemeen pensioenfonds in vogelvlucht Algemeen pensioenfonds in vogelvlucht Vlak voor het kerst heeft staatssecretaris Klijnsma het Wetsvoorstel algemeen pensioenfonds naar de Tweede Kamer gestuurd. Onderstaande analyse van AZL biedt u een

Nadere informatie

Wijziging CDC-regeling TBI

Wijziging CDC-regeling TBI Wijziging CDC-regeling TBI Voorlichtingssessie tijdens deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds TBI 18 november 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document

Nadere informatie

W erkboek PREVIEW. Op weg naar een. nieuw bestuursmodel. P e r s o o n l i j k. en interactief

W erkboek PREVIEW. Op weg naar een. nieuw bestuursmodel. P e r s o o n l i j k. en interactief Op weg naar een nieuw bestuursmodel W erkboek Zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming middels reflecties, vragen en afwegingen Governance werkboek P e r s o o n l i j k en interactief Op weg

Nadere informatie

versie 23 01-01-2013 Arbeidsmobiliteit en ABP pensioen

versie 23 01-01-2013 Arbeidsmobiliteit en ABP pensioen Arbeidsmobiliteit en ABP pensioen Programma Pensioenopbouw en ABP KeuzePensioen NabestaandenPensioen Bij uw overlijden vóór 65 jaar Bij uw overlijden vanaf 65 jaar Ontslag(uitkering) en de gevolgen voor

Nadere informatie

Vanaf datum van indiensttreding bij de werkgever.

Vanaf datum van indiensttreding bij de werkgever. De pensioenregeling (uitkeringsovereenkomst) Deze pensioenregeling is van toepassing op alle werknemers die in dienst zijn van de werkgever(s) die zijn toegelaten tot het Pensioenfonds. Deze regeling heeft

Nadere informatie

Middelloonregeling met voorwaardelijke toeslag. Een uitkeringsovereenkomst, ook wel Defined Benefit genoemd.

Middelloonregeling met voorwaardelijke toeslag. Een uitkeringsovereenkomst, ook wel Defined Benefit genoemd. De pensioenregeling (uitkeringsovereenkomst) per 1 januari 2016 Deze pensioenregeling is van toepassing op alle werknemers die in dienst zijn van de werkgever(s) die zijn toegelaten tot het Pensioenfonds.

Nadere informatie

VD/DR 26 juni 2013 Ons Pensioenplan 2015

VD/DR 26 juni 2013 Ons Pensioenplan 2015 VD/DR 26 juni 2013 Programma Voorstelrondje Rollen aanwezigen Inhoud: Aanleiding Techniek Proces communicatie Mening verenigingsraad Ons Pensioenplan Rollen VR / DR Ogen oren buik van alle deelnemers Klankbord

Nadere informatie