Netwerk 3 kader docentenhandleiding. Docentenhandleiding deel 3A en 3B vmbo kader. Inhoud deel 3A. Inhoud deel 3B

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Netwerk 3 kader docentenhandleiding. Docentenhandleiding deel 3A en 3B vmbo kader. Inhoud deel 3A. Inhoud deel 3B"

Transcriptie

1 Docentenhandleiding deel 3A en 3B vmbo kader Inhoud deel 3A Hoofdstuk 1 Vlakke meetkunde Hoofdstuk 2 Lineaire verbanden Hoofdstuk 3 Rekenen Hoofdstuk 4 Statistiek Hoofdstuk 5 Ruimtemeetkunde Hoofdstuk 6 Formules Computer practicums Inhoud deel 3B Hoofdstuk 7 Informatieverwerking Hoofdstuk 8 Stelling van Pythagoras Hoofdstuk 9 Oplossingen zoeken Hoofdstuk 10 Goniometrie Hoofdstuk 11 Niet-lineaire verbanden Hoofdstuk 12 Sectoropdrachten Computer practicums 1

2 Hoofdstuk 1 Vlakke meetkunde 1, 2, 3, 4, 6, 7 9, 10, 11, 12, 13 15, 16, 17, 19, 20, 21 23, 24, 26, 27, 28 Kern 5 30, 31, 32, 33 Kern 6 35, 36, 37, 38 Veel onderwerpen uit dit hoofdstuk zijn in de vorige leerjaren al aan de orde geweest. In dit hoofdstuk een herhaling en bij sommige onderwerpen een uitbreiding. Bij oppervlakteberekeningen is een rekenmachine nodig. In deze kern wordt het plaatsbepalen behandeld. De volgende manieren komen aan de orde: - met een in vakken verdeelde stadsplattegrond; - met een assenstelsel over een landkaart - met richting en afstand (de windstreken N, O, Z en W veronderstellen we bekend); - met het snijpunt van twee kijklijnen. Bij evenwijdige lijnen werken met F-hoeken en Z - hoeken. Wijs op het teken voor evenwijdigheid. Rekenen met de som van de hoeken van een driehoek. Bij driehoeken symmetrieassen tekenen. Dit leidt tot gelijkbenige en gelijkzijdige driehoeken. Vlieger en ruit zijn herkenbaar door het verschil in symmetrie. Oppervlakteformules voor rechthoek en parallellogram. Wijs op de zijde en bijbehorende hoogte. Bij opgave 24 is met de formule ook terug te rekenen. Ook met de oppervlakteformule van een driehoek wordt heen en teruggerekend. Kern 5 Met de formules voor de omtrek en oppervlakte van de cirkel is ook weer heen en terug te rekenen. Gebruik het π teken op de rekenmachine. Rond hierbij af op twee decimalen. Kern 6 De verhoudingstabel wordt gebruikt in gelijkvormige driehoeken. De vermenigvuldiging in de tabel is van links naar rechts of van boven naar beneden uit te voeren. 2

3 Hoofdstuk 2 Lineaire verbanden 1, 2, 3, 4, 5 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13 14, 15, 16, 18, 19, 20, 21 23, 24, 25, 26 Dit hoofdstuk gaat verder met lineaire verbanden. Aandacht voor het herkennen van lineaire verbanden, het hellingsgetal zoeken en een formule opstellen. Het veranderen van het begingetal en het hellingsgetal en de gevolgen voor de grafiek. Aan het einde van deel 3B maakt een leerling kennis met VU-grafiek. Als een leerling met dit computerprogramma kan werken, is het mogelijk met enkele opgaven uit dit hoofdstuk te oefenen. Het tekenen van grafieken bij lineaire verbanden wordt herhaald. Het onderscheid tussen een grafiek als rechte lijn en een grafiek die uit punten bestaat is belangrijk. Een voorbeeld hiervan is opgave 2. De grafieken worden vaak in een gegeven assenstelsel in het werkboek getekend. Bij opgave 4 kiest de leerling zelf een indeling bij de assen. Een lineair verband kun je herkennen aan de tabel. Bij gelijke stappen boven in de tabel, horen gelijke stappen onder in de tabel. Het hellingsgetal kun je met de tabel bepalen door te kijken, hoeveel er per eenheid bij komt of af gaat. Ook uit de grafiek is het hellingsgetal te bepalen. Het opstellen van formules bij een stijgende lijn gaat via formules van de vorm bedrag = x tijd. Bij een dalende lijn wordt de vorm temperatuur = x tijd. De leerling kan de in te vullen getallen uit de getekende grafiek aflezen. Als je het begingetal verandert, verschuift de grafiek. Door het hellingsgetal te veranderen, loopt de grafiek meer of minder steil. 3

4 Hoofdstuk 3 Rekenen 1, 2, 3, 4, 5, 7, 9, 10, 11 13, 14, 15, 16, 18, 19, 20 22, 23, 24, 26, 27, 28, 30, 31, 3235, 36, 37 38, 39, 40, 41, 43, 44, 46, 47, 48, 50, 51, 54 Kern 5 55, 57 De leerling heeft bij dit hoofdstuk een rekenmachine nodig. In de laatste kern maakt de leerling kennis met de wetenschappelijke notatie. De rekenmachine moet dus een toets voor de wetenschappelijke notatie hebben. Om afmetingen te kunnen schatten, wordt gebruik gemaakt van voorbeelden waarvan de maten bekend zijn. In de eerste kern een aantal voorbeelden. Vooral bij het gebruik van een rekenmachine is het belangrijk, dat leerlingen een schatting van de uitkomst kunnen maken. Inzicht in de juiste volgorde van bewerkingen is noodzakelijk evenals het gebruik van haakjes als dit bij een opgave noodzakelijk is. Hier komt de verhoudingstabel weer terug. Er wordt teruggerekend naar een eenvoudig getal of naar 1. Op deze manier zijn ook prijzen te vergelijken. Rekenen met procenten blijft voor sommige leerlingen moeilijk, vandaar een herhaling. Van een percentage is een kommagetal te maken en omgekeerd. Op deze manier zijn procentuele toename of afname te berekenen. De leerling trekt de conclusie dat 115% van de oude prijs, een verhoging van 15% betekent. 80 % van het oorspronkelijke bedrag is een verlaging van 20%. Rekenen met BTW is hierbij een belangrijk onderdeel. Grote en kleine getallen zijn te schrijven als machten van 10. Dit leidt tot de invoering van de wetenschappelijke notatie. Het beperkt zich in deze kern tot het schrijven van getallen in de wetenschappelijke notatie of omgekeerd. Geef aandacht aan het verschuiven van het aantal plaatsen van de komma. 4

5 Hoofdstuk 4 Statistiek 1, 2, 3, 4, 5 7, 8, 9, 10, 11, 13 14, 15, 16, 18, 21, 22 23, 24, 25, 26, 28, 29 Bij dit hoofdstuk hebben leerlingen niet alleen een rekenmachine nodig maar ook goed tekengereedschap: een hoekmeter of geodriehoek en kleurpotloden.. Na het laatste hoofdstuk uit dit boek volgt een kennismaking met VUstatistiek. Als een leerling met dat programma kan werken,is het te gebruiken om enkele opgaven uit dit hoofdstuk te oefenen. Veel informatie in kranten en tijdschriften komt naar ons toe in de vorm van diagrammen of grafieken. In deze eerste kern is het lezen van deze informatie belangrijk. Ook steelbladdiagrammen zijn geschikt om informatie weer te geven. Bespreek met de leerling wat in de stam en wat in de bladeren kan komen. In deze kern leert de leerling naast het lezen van een cirkeldiagram ook het maken van zo'n diagram. Spreek een minimummaat af voor de diameter van een cirkeldiagram. Hier is een hoekmeter of geodriehoek nodig. Een diagram is te gebruiken om iemand te overtuigen maar kan ook misleidend zijn. Aan de hand van een aantal voorbeelden is kritisch kijken te oefenen. Opgave 14, 15 en 16 zijn hiervan voorbeelden. Wijs de leerlingen op allerlei trucs om bepaalde indrukken te wekken. Verzamel met de leerlingen zelf allerlei 'misleidende grafieken'. Modus, mediaan en gemiddelde hebben als centrummaat allemaal een eigen betekenis. Ga bij de opgaven na, welke centrummaat daar zinvol is en welke niet. Wijs op de fout die gemaakt wordt in opgave 25. 5

6 Hoofdstuk 5 Ruimtemeetkunde 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10 11, 12 13, 14, 16, 17, 19, 20, 22, 23 24, 25, 26, 27, 29, 30, , 34, 35, 37, 38, Kern 5 40, 41, 43, 44 Kern 6 43, 44, 45 Het werken met lichamen en uitslagen is lastig voor leerlingen met een beperkt ruimtelijk inzicht. Veel oefening kan helpen. Hetzelfde geldt voor het werken met hoogtekaarten. Na het laatste hoofdstuk in dit deel volgt een kennismaking met het computerprogramma 'Doorzien'. Ook dit programma kan helpen bij het aanbrengen van ruimtelijk inzicht. Het tekenen en afmaken van aanzichten gaat met behulp van evenwijdige projectie. Bij het interpreteren en combineren van verschillende aanzichten zijn details vaak belangrijk. In de ruimte worden de assen aangeduid met x, y en z. In alle opgaven is x naar voren, y naar rechts en z omhoog. Laat de leerlingen oefenen met ruimtecoördinaten. De kern begint met het begrip diagonaalvlak. Vanuit een diagonaalvlak wordt een lichaamsdiagonaal getekend en opgemeten. Aan de hand van hoogtelijnen wordt een verticale doorsnede getekend. Laat de leerling ruitjespapier gebruiken om de hoogtes over te nemen. De hoogtekaart geeft niet precies aan wat er tussen hoogtelijnen gebeurt. Meestal gaan we er stilzwijgend van uit dat de hellingen tussen de hoogtelijnen regelmatig zijn. Door het kleuren van vlakken in een uitslag en door het aanbrengen van letters bij hoekpunten wordt ruimtelijk inzicht ontwikkeld. Ook gaat het om het herkennen van uitslagen die moeilijker zijn dan die van de balk en de kubus. De kern besluit met het zelf tekenen van enkele uitslagen. Voor het berekenen van de inhoud van prisma en cilinder worden formules gebruikt. Met een gegeven inhoud is terug te rekenen. Hierbij komen rekenschema's en terugrekenschema's aan de orde. Kern 5 Het hoofdstuk besluit met de inhoud van piramide en kegel. Ook dit verloopt via de bijbehorende formules. 6

7 Hoofdstuk 6 Formules 1, 2, 3, 4, 5,, 6, 8, 9 10, 11, 12, 13, 15 17, 18, 19, 21, 22, 24, 25, 27 29,30, 31, 32, 33, 34, 35 De nadruk ligt in dit hoofdstuk op het manipuleren van formules. Van woordformules worden letterformules gemaakt en bij formules worden tegenformules gemaakt. Voor variabelen worden getallen gesubstitueerd.. Een formule kan overgaan in een andere formule en soms zijn er van twee formules één te maken. Woordvariabelen worden vervangen door lettervariabelen. Voor lettervariabelen wordt een getal gesubstitueerd. Bij het werken met formules is het gebruik van de rekenmachine essentieel. In opgave 5 komen bijna alle bewerkingen voor. Het is een goed moment om de mogelijkheden van een de diverse rekenmachines in de klas nog een keer na te lopen. Er is een verschil bestaan tussen rekenmachines van de oudere en de nieuwere generatie. Formules zijn soms anders te schrijven. De formule uit opgave 15 zal de leerling mogelijk ook bij natuurkunde tegenkomen. In deze kern gaat het om het 'omkeren' van formules. Daarbij staat het rekenschema centraal. Bij het 'omkeren' van formules van de vorm u = a x b + c zijn haakjes nodig: b = (u - c)/a Bij formules met meerdere variabelen wordt één van de variabelen vervangen door een getal, waardoor een nieuwe formule ontstaat. Zo ontstaan er voor de leerlingen verrassende formules. De formule O = ½ b h voor de oppervlakte van een driehoek gaat bij b = 6 over in O = 3 x h. Ook is het in bepaalde gevallen mogelijk om van twee formules één formule te maken. 7

8 Antwoorden bij computerpracticum Doorzien Door een massieve figuur kun je niet heenkijken. Bij een draadfiguur zijn de achterste ribben te stippelen. 3. Platonische lichamen zijn symmetrisch en hebben congruente zijvlakken Het kleine lichaam is 1/6 deel (16,7%) van het gehele lichaam. Het grote lichaam is 5/6 deel ( 83,3%). Antwoorden bij computerpracticum VU-statistiek 1. schoenmaat totaal frequentie gemiddelde = 39,1 modus = 39 mediaan = 39,0 4. Bv de lengte: lengte totaal frequentie\ gemiddelde = 163,1 modus = 165 mediaan = 163 8

9 Hoofdstuk 7 Informatieverwerking 1, 2, 3, 4 5, 6, 7 8, 9, 10, 11, 14, 15, 16 18, 19, 21, 22 Kern 5 23, 24, 26, 27, 29, 30 Bij dit hoofdstuk hebben de leerlingen een rekenmachine en goed tekengereedschap nodig. Dit hoofdstuk begint met het lezen van grafen. Benadruk dat een graaf een schema is, waarbij een verbindingslijn een relatie voorstelt. Het is dus bij een opgave als opgave 4 helemaal niet vreemd als het lijntje dat 36 km voorstelt dezelfde lengte heeft als het lijntje dat 18 km voorstelt. Wijs op het verschil tussen graaf, gerichte graaf en gewogen graaf. In deze kern komt het tekenen van grafen aan de orde. Besteed aandacht aan de verbinding van een knooppunt met zichzelf en de richting in een 'weg'. Bij boomdiagrammen is het de ene keer handiger om horizontaal te werken, de andere keer is verticaal handiger. Wijs de leerlingen er op dat ze een boomdiagram ruim opzetten, anders zal er voor de laatste takken te weinig ruimte zijn. Laat de leerlingen bij de takken en de wegen zetten wat die takken en wegen voorstellen. Naast het boomdiagram is het wegendiagram een mogelijkheid. Met de diagrammen is het aantal mogelijkheden te tellen en te berekenen.. Laat in een boomdiagram alle mogelijkheden achter de takken vermelden. Kern 5 Met behulp van het aantal gunstige mogelijkheden en het totaal aantal mogelijkheden is de 'kans' te berekenen, weergegeven als een breuk. Benadruk dat een kans een mogelijkheid is en geen zekerheid. Wijs hier op bij opgave 23. 9

10 Hoofdstuk 8 Stelling van Pythagoras 1, 2, 3, 5, 6, 7 9, 10, 11, 12, 14, 15 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 26 27, 28, 29, 30, 32, 33 De leerling heeft bij dit hoofdstuk een rekenmachine, een geodriehoek en kleurpotloden nodig. De titelpagina bij het hoofdstuk toont een toepassing van de stelling van Pythagoras. Rechthoekszijden en de schuine zijden herkennen. De schuine zijde is altijd de langste zijde en ligt tegenover de rechte hoek, ook als de 'schuine' zijde niet schuin lijkt. De oppervlakte berekenen van een rechthoekige driehoek en van een scheefstaand vierkant door het in te lijsten. Ontwikkeling van de stelling van Pythagoras via de oppervlakte van vierkanten op de zijden. Via deze oppervlaktes is ook aan te tonen of een driehoek wel of niet rechthoekig is. Met de stelling van Pythagoras wordt eerst de schuine zijde berekend. Laat de leerlingen steeds met een schema werken, zoals bijvoorbeeld bij opgave 18. Een zelfde schema is te gebruiken bij het bereken van rechthoekszijden. In figuren zonder rechthoekige driehoeken is het soms mogelijk via hulplijnen rechthoekige driehoeken te krijgen. Bespreek welke hulplijnen je kunt kiezen. 10

11 Hoofdstuk 9 Oplossingen zoeken 1, 2, 4, 5, 6 7, 8, 9, 10 12, 13, 14, 15 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 26 Kern 5 28, 29, 30, 31, 32 Kern 6 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40 In dit hoofdstuk gaat het om het oplossen van vergelijkingen. Achtereenvolgens komen diverse oplossingsmogelijkheden aan de orde. De leerling heeft een rekenmachine nodig. Laat bij het inklemmen een tabel gebruiken. De gevraagde waarde wordt afgelezen uit de grafiek. Met de formule wordt het antwoord gecontroleerd. Bij twee grafieken wordt de waarde bij het snijpunt afgelezen. Bij opgave 6 eerst de grafieken tekenen. De gevraagde oplossing wordt nu gevonden via inklemmen. Laat de leerlingen een inklemtabel gebruiken. Wijs er op hoe de leerling ziet in de tabel kan zien bij welke waarde de beste benadering bereikt wordt. Een volgende methode is het gebruik van een rekenschema en een terugrekenschema. Het is een voorbereiding op het werken met de balansmethode. Bij een terugreken schema na elke stap het antwoord berekenen in verband met de voorrangsregels. Nu volgt het oplossen via de balansmethode. Bij opgave 23 wordt een breuk weggewerkt. Kern 5 Ook bij eenvoudige kwadratische vergelijkingen is de balansmethode toepasbaar. Vestig er de aandacht op, dat een kwadratische vergelijking meestal twee oplossingen heeft. Het hangt van het vraagstuk af, of beide oplossingen bruikbaar zijn. Kern 6 Deze kern is er op gericht dat leerlingen de beste oplossingsmethode bij een vraagstuk leren kiezen. 11

12 Hoofdstuk 10 Goniometrie 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10 11, 12, 13, 15, 16, 18, 19, 20, 21, 22 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 36 36, 37, 38, 39, 40, 42, 43, 44, 45 Belangrijk bij dit hoofdstuk is dat leerlingen over een geschikte rekenmachine beschikken. Het verdient aanbeveling de noodzakelijke toetsen en de manier van intypen te bespreken. De tangens is in deze kern eerst gekoppeld aan een helling. Vervolgens gedefinieerd in een rechthoekige driehoek. De tangens wordt gedefinieerd in termen van overstaande en aanliggende rechthoekszijden. Daardoor is het mogelijk de tangens te gebruiken in situaties die niet met horizontaal of verticaal overeenkomen. Bij het gebruik van de rekenmachine voor de tangens zullen de meeste rekenmachines in het venster 'DEG' vermelden. In deze kern wordt de tangens berekend met de rekenmachine, vervolgens wordt de hoek berekend als de tangens gegeven is. Daarna wordt eerst de overstaande en vervolgens de aanliggende rechthoekszijde berekend. Na de tangens volgen de sinus en de cosinus. Om de diverse goniometrische verhoudingen te onthouden is gewerkt met compacte notaties. Het ezelsbruggetje SOSCASTOA is in deze notatie te herkennen. De laatste kern is voor berekeningen met de sinus en de cosinus. De leerling wordt bijvoorbeeld bij opgave 39 geholpen bij het kiezen van de geschikte goniometrische verhouding. 12

13 Hoofdstuk 11 Niet-lineaire verbanden 1, 2, 3, 4 5, 6, 7, 8 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 17 20, 21, 22, 23 Kern 5 25, 26, 27, 29 In dit hoofdstuk maakt de leerling kennis met diverse soorten verbanden. Het lezen van grafieken, het invullen van tabellen en het tekenen van grafieken keert telkens terug. Bij ingewikkelder formules zoals bijvoorbeeld bij opgave 11 en 16 krijgt een tabel meerdere stappen. Bij de periodieke verbanden speelt het lezen van de grafiek de hoofdrol. Uit de grafiek zijn periode, evenwichtstoestand en amplitude af te lezen. De groeifactor is gedefinieerd op een bepaald tijdsinterval. Bij de exponentiële verbanden gaat het over toename en afname. Wijs er op hoe je het aan de groeifactor kan herkennen. Bij de kwadratische verbanden komen de leerlingen op bekend terrein. Het verband tussen formule en grafiek komt aan de orde. Bij wortelverbanden wordt het getal onder het wortelteken niet negatief. De formule bij een hyperbolisch verband is op verschillende manieren te schrijven. Opgave 27 komt de leerling ook bij natuurkunde tegen. 13

14 Hoofdstuk 12 Sector opdrachten Aan de orde komen: - de Agrarische sector - de Economische sector - de Technische sector - de Sector zorg en welzijn In de sectoropdrachten wordt geen nieuwe leerstof behandeld. De opdrachten bieden een aantal gebruiksmogelijkheden. * De opdrachten zijn per sector opgenomen. De leerlingen ontdekken dat wiskunde in hun eigen sector belangrijk is. Ook ontdekken ze welke onderwerpen en wiskundige vaardigheden in hun sector voorkomen. * de sectoropdrachten kunnen gebruikt worden als herhaling of verdieping bij bepaalde onderwerpen. * Hoewel de opdrachten per sector zijn gegroepeerd, is een aantal sectoropdrachten sectoroverstijgend en kan dus in andere sectoren gebruikt worden. Voorbeeld. Rekenen met geld is opgenomen bij de economische sector maar kan zijn dienst ook bewijzen in andere sectoren. In het volgende overzicht staan de mogelijkheden tot gebruik aangegeven. agrarisch economisch technisch zorg en welzijn een tuin inrichten ** * * * ongedierte bestrijden ** * * * het voeren van koeien ** werken bij een serviceafdeling * ** * * stage lopen bij een VVV kantoor ** handelen in huizen * ** * * werken vanaf een tekening ** formules gebruiken * * ** * een speelgoedgarage maken ** een gezonde maaltijd samenstellen * * * ** de quetelet-index * * * ** een keuken inrichten ** Toelichting. ** Gebruik in de eigen sector. * Zeer bruikbaar in genoemde sector. 14

15 Computerpracticums VU-grafiek Bij de installatie van de CD-rom bij de delen 3A en 3B is het noodzakelijk voorgaande versies van VU-grafiek te verwijderen. Dit is ook bij de installatie leesbaar. Antwoorden bij computerpracticum VU-grafiek 1 Tabellen 1a b 2a b c Na 3 minuten Na 15 minuten 6 liter 4 liter 0,5 liter In het bestand staan meerdere programma's om te openen en te bekijken. Antwoorden bij Computerpracticum VU- grafiek 2 Lijnen 1a (3, 3), (4, 4) b het hellingsgetal is 1 2a het hellingsgetal is 0,5 3 het hellingsgetal is 2 4a bijvoorbeeld (2, 6) b het hellingsgetal is 1/2 c h = 1/2t + 5 5a het hellingsgetal is 2 b (0, 4) c bijvoorbeeld (0, 4), (1, 6), (2, 8) bijvoorbeeld y = 2x y = -x y = 3x enzovoort Antwoorden bij computerpracticum Algebrapijlen Dit programma wijst zichzelf. Vergeet niet op de zoom-knop rechtsonder te klikken om het gehele programma (bv met Tabel) te krijgen. 15

Netwerk 3 basis docentenhandleiding. Docentenhandleiding deel 3A en 3B basis. Inhoud deel 3A. Inhoud deel 3B

Netwerk 3 basis docentenhandleiding. Docentenhandleiding deel 3A en 3B basis. Inhoud deel 3A. Inhoud deel 3B Docentenhandleiding deel 3A en 3B basis Inhoud deel 3A Hoofdstuk 1 Plaatsbepalen Hoofdstuk 2 Grafieken en tabellen Hoofdstuk 3 Rekenen Hoofdstuk 4 Informatieverwerking Hoofdstuk 5 Tekenen en rekenen Computer

Nadere informatie

dochandl4vmbo_kader_netwerk3e.doc Deel 4 vmbo kader Inhoud deel 4 Wolters-Noordhoff bv

dochandl4vmbo_kader_netwerk3e.doc Deel 4 vmbo kader Inhoud deel 4 Wolters-Noordhoff bv Deel 4 vmbo kader Inhoud deel 4 Hoofdstuk 1 Rekenen Hoofdstuk 2 Lineaire verbanden Hoofdstuk 3 Vlakke meetkunde Hoofdstuk 4 Machtsverbanden Hoofdstuk 5 Statistiek Hoofdstuk 6 Ruimtemeetkunde Hoofdstuk

Nadere informatie

7 Hoeken. Kern 3 Hoeken. 1 Tekenen in roosters. Kern 2 Hoeken meten Kern 3 Hoeken tekenen Kern 4 Kijkhoeken. Kern 1 Tegelvloeren. Kern 3 Oppervlakte

7 Hoeken. Kern 3 Hoeken. 1 Tekenen in roosters. Kern 2 Hoeken meten Kern 3 Hoeken tekenen Kern 4 Kijkhoeken. Kern 1 Tegelvloeren. Kern 3 Oppervlakte 1 Tekenen in roosters Kern 1 Tegelvloeren Kern 2 Oppervlakte Kern 3 Het assenstelsel Kern 4 Rechthoeken 2 Rekenen Kern 1 De rekenmachine Kern 2 Voorrangsregels Kern 3 Afronden Kern 4 Afronden 3 Grafieken

Nadere informatie

Leerstofplanning. 3 vmbo-k

Leerstofplanning. 3 vmbo-k Leerstofplanning 3 vmbo-k Inhoud 3 vmbo-k deel 1 1 Kijken in ruimtefiguren Bij kaart: schaal, hemelsbreed en werkelijke afstand(vuistregels), hoogtelijnen op kaart, verticale doorsnede bij hoogtekaart,

Nadere informatie

Deel 3 havo. Docentenhandleiding havo deel 3 CB

Deel 3 havo. Docentenhandleiding havo deel 3 CB Deel 3 havo De hoeveelheid leerstof is gebaseerd op drie lesuren per week. Met drie lesuren is het in ieder geval mogelijk om de basisstof van tien hoofdstukken door te werken, eventueel met de verkorte

Nadere informatie

Tussendoelen wiskunde onderbouw vo vmbo

Tussendoelen wiskunde onderbouw vo vmbo Tussendoelen wiskunde onderbouw vo vmbo Domein A: Inzicht en handelen Subdomein A1: Vaktaal wiskunde 1. vmbo passende vaktaal voor wiskunde herkennen en gebruiken voor het ordenen van het eigen denken

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: Meetkunde

Hoofdstuk 4: Meetkunde Hoofdstuk 4: Meetkunde Wiskunde VMBO 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 4: Meetkunde Wiskunde 1. Basisvaardigheden 2. Grafieken en formules 3. Algebraïsche verbanden 4. Meetkunde Getallen Assenstelsel Lineair

Nadere informatie

Inhoud. 1 Ruimtefiguren 8. 4 Lijnen en hoeken 148. 2 Plaats bepalen 60. 5 Negatieve getallen 198. 3 Rekenen 100

Inhoud. 1 Ruimtefiguren 8. 4 Lijnen en hoeken 148. 2 Plaats bepalen 60. 5 Negatieve getallen 198. 3 Rekenen 100 1 BK deel 1 Voorkennis 1 Aan de slag met wiskunde 6 1 Ruimtefiguren 8 1.1 Wiskundige ruimte guren 10 1.2 Vlakken, ribben en hoekpunten 14 1.3 Kubus en vierkant 17 1.4 Balk en rechthoek 24 1.5 Cilinder

Nadere informatie

Domein A: Inzicht en handelen

Domein A: Inzicht en handelen Tussendoelen wiskunde onderbouw vo vmbo Preambule Domein A is een overkoepeld domein dat altijd in combinatie met de andere domeinen wordt toegepast (of getoetst). In domein A wordt benoemd: Vaktaal: het

Nadere informatie

De 10 e editie havo-vwo OB

De 10 e editie havo-vwo OB De 10 e editie havo-vwo OB Presentatie havo/vwo onderbouw 10 e editie 1 HAVO/VWO 1 VWO 2 HAVO 2 HAVO/VWO 2 VWO De delen 10 e editie onderbouw 3 HAVO deel 1 3 HAVO deel 2 3 VWO deel 1 3 VWO deel 2 Presentatie

Nadere informatie

Tussendoelen in MathPlus

Tussendoelen in MathPlus MALMBERG UITGEVERIJ B.V. Tussendoelen in MathPlus Versie 1 Inhoud Tussendoelen onderbouw in MathPlus... 2 Tabel tussendoelen... 2 1HVG... 7 Domein Rekenen... 7 Domein Meten en tekenen... 9 Domein Grafieken

Nadere informatie

3 Pythagoras 90. 4 Statistiek 128

3 Pythagoras 90. 4 Statistiek 128 2BK1 2KGT1 Voorkennis 1 Meetkunde 6 1 Vlakke figuren 8 1.1 Namen van vlakke figuren 10 1.2 Driehoeken 15 1.3 Driehoeken tekenen 19 1.4 Vierhoeken 24 1.5 Hoeken berekenen in een vierhoek 30 1.6 Gemengde

Nadere informatie

Novum, wiskunde LTP leerjaar 1. Wiskunde, LTP leerjaar 1. Vak: Wiskunde Leerjaar: 1 Onderwerp: In de Ruimte H1 Kerndoel(en):

Novum, wiskunde LTP leerjaar 1. Wiskunde, LTP leerjaar 1. Vak: Wiskunde Leerjaar: 1 Onderwerp: In de Ruimte H1 Kerndoel(en): Wiskunde, LTP leerjaar 1 Onderwerp: In de Ruimte H1 26 De leerling leert te werken met platte en ruimtelijke vormen en structuren, leert daarvan afbeeldingen te maken en deze te interpreteren, en leert

Nadere informatie

PTA wiskunde GL/TL - Bohemen Houtrust Kijduin Media - cohort 14-15-16

PTA wiskunde GL/TL - Bohemen Houtrust Kijduin Media - cohort 14-15-16 Wiskunde Schooljaar 2014-2015 ( leerjaar 3 ) Theoretische en Gemengde leerweg Schoolexamen 1 SE 1 De volgende onderdelen worden getoetst: PCS Schriftelijk 90 min ja 2,0 Hoofdstuk 1: Plaats en afstand 301T

Nadere informatie

20 De leerling leert alleen en in samenwerking met anderen in praktische situaties wiskunde te herkennen en te gebruiken om problemen op te lossen

20 De leerling leert alleen en in samenwerking met anderen in praktische situaties wiskunde te herkennen en te gebruiken om problemen op te lossen Onderwerp: Kwadraten en Wortels H1 19 De leerling leert passende wiskundetaal te gebruiken voor het ordenen van het eigen denken en voor uitleg aan anderen, en leert de wiskundetaal van anderen te begrijpen.

Nadere informatie

PTA wiskunde KBL - Bohemen Media (Statenkwartier)- cohort 14-15-16

PTA wiskunde KBL - Bohemen Media (Statenkwartier)- cohort 14-15-16 Wiskunde Het schoolexamen in het vierde leerjaar (2015-2016) wordt ook toegepast binnen de locatie Statenkwartier. Schooljaar 2014-2015 ( leerjaar 3 ) Kader Schoolexamen 1 SE 1 De volgende onderdelen worden

Nadere informatie

Deel 2A vmbo basis kader

Deel 2A vmbo basis kader Deel 2A vmbo basis kader De hoeveelheid leerstof is gebaseerd op drie of vier lesuren per week. Met drie lesuren is het in ieder geval mogelijk om de basisstof door te werken. De verkorte route kan gebruikt

Nadere informatie

PTA wiskunde BBL - Kijkduin Statenkwartier - cohort 13-14-15

PTA wiskunde BBL - Kijkduin Statenkwartier - cohort 13-14-15 A. Schoolexamen derde leerjaar, 2013-2014 1 SE 1 De volgende onderdelen worden getoetst: PCS Schriftelijk 90 min ja 2,0 Hoofdstuk 1: Plaats en afstand. 301B Algebraïsche verbanden en WI/K/4 * * * aanzichten

Nadere informatie

Docentenhandleiding vwo deel 2

Docentenhandleiding vwo deel 2 Deel 2 vwo De hoeveelheid leerstof is gebaseerd op drie lesuren per week. Met drie lesuren is het in ieder geval mogelijk om de basisstof door te werken, eventueel met de verkorte route. Veranderingen

Nadere informatie

Docentenhandleiding vmbo gth deel 2

Docentenhandleiding vmbo gth deel 2 Deel 2 vmbo gth De hoeveelheid leerstof is gebaseerd op drie lesuren per week. Met drie lesuren is het in ieder geval mogelijk om de basisstof door te werken, eventueel met de verkorte route. Veranderingen

Nadere informatie

Niveauproef wiskunde voor AAV

Niveauproef wiskunde voor AAV Niveauproef wiskunde voor AAV Waarom? Voor wiskunde zijn er in AAV 3 modules: je legt een niveauproef af, zodat je op het juiste niveau kan starten. Er is de basismodule voor wie de rekenvaardigheden moet

Nadere informatie

Inleiding goniometrie

Inleiding goniometrie Inleiding goniometrie We bekijken de volgende twee hellingen: 1 2 Duidelijk is dat de tweede helling steiler is dan de eerste helling. Ook zien we dat hellingshoek 2 groter is dan hellingshoek 1. Er bestaat

Nadere informatie

Meten en Meetkunde 3. Doelgroep Meten en Meetkunde 3. Omschrijving Meten en Meetkunde 3

Meten en Meetkunde 3. Doelgroep Meten en Meetkunde 3. Omschrijving Meten en Meetkunde 3 Meten en Meetkunde 3 Meten en Meetkunde 3 besteedt aandacht aan het onderhouden en uitbreiden van de basisvaardigheden van het rekenen met maten, oppervlaktes en inhouden, coördinaten en assenstelsels,

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VAK : : Wiskun METHODE : Morne wiskun KLAS: : 3 NIVEAU : KADER CONTACTUREN PER WEEK 4 X MINUTEN PER WEEK UDIEJAAR : 205-206 EINDCIJFER KLAS 3 TELT 3 ALS BEGINCIJFER

Nadere informatie

De grafiek van een lineair verband is altijd een rechte lijn.

De grafiek van een lineair verband is altijd een rechte lijn. Verbanden Als er tussen twee variabelen x en y een verband bestaat kunnen we dat op meerdere manieren vastleggen: door een vergelijking, door een grafiek of door een tabel. Stel dat het verband tussen

Nadere informatie

pythagoras handleiding inhoudsopgave 1 de grote lijn 2 applets 3 bespreking per paragraaf 4 tijdsplan 5 materialen voor een klassengesprek pythagoras

pythagoras handleiding inhoudsopgave 1 de grote lijn 2 applets 3 bespreking per paragraaf 4 tijdsplan 5 materialen voor een klassengesprek pythagoras inhoudsopgave 1 de grote lijn applets 3 bespreking per paragraaf 4 tijdsplan 5 materialen voor een klassengesprek 1 de grote lijn hoofdlijn de zijlijn De oppervlakte van rechthoekige driehoeken. Van een

Nadere informatie

Referentieniveaus uitgelegd. 1S - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1S rekenen. 1F - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1F rekenen

Referentieniveaus uitgelegd. 1S - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1S rekenen. 1F - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1F rekenen Referentieniveaus uitgelegd De beschrijvingen zijn gebaseerd op het Referentiekader taal en rekenen'. In 'Referentieniveaus uitgelegd' zijn de niveaus voor de verschillende sectoren goed zichtbaar. Door

Nadere informatie

Moderne wiskunde. Docentenhandleiding bij: Klas 2 Deel 2 kader / gemengd theoretisch

Moderne wiskunde. Docentenhandleiding bij: Klas 2 Deel 2 kader / gemengd theoretisch Moderne wiskunde Docentenhandleiding bij: Klas 2 Deel 2 kader / gemengd theoretisch inhoudelijke structuur dakpanconstructie planning beschrijving per hoofdstuk Moderne Wiskunde, docentenhandleiding -

Nadere informatie

Moderne wiskunde. Docentenhandleiding bij: Klas 2 Deel 2 gemengd theoretisch / havo

Moderne wiskunde. Docentenhandleiding bij: Klas 2 Deel 2 gemengd theoretisch / havo Moderne wiskunde Docentenhandleiding bij: Klas 2 Deel 2 gemengd theoretisch / havo inhoudelijke structuur dakpanconstructie planning beschrijving per hoofdstuk Moderne Wiskunde, docentenhandleiding - klas

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VAK : : Wiskun METHODE : Morne Wiskun 9 editie KLAS: : 4 NIVEAU : KADER CONTACTUREN PER WEEK 4 X MINUTEN PER WEEK UDIEJAAR : 205-206 EINDCIJFER KLAS TELT ALS BEGINCIJFER

Nadere informatie

Bij alle verbanden geldt dat je, als je een negatief getal in een formule invult, je altijd haakjes om dat getal moet zetten.

Bij alle verbanden geldt dat je, als je een negatief getal in een formule invult, je altijd haakjes om dat getal moet zetten. Theorie lineair verband Bij alle verbanden geldt dat je, als je een negatief getal in een formule invult, je altijd haakjes om dat getal moet zetten. In het dagelijks leven wordt vaak gebruik gemaakt van

Nadere informatie

Bij deze PTA-toets hoort een uitwerkbijlage, die behoort bij opdracht 4c. Pagina 1 van 8. Vestiging Westplasmavo

Bij deze PTA-toets hoort een uitwerkbijlage, die behoort bij opdracht 4c. Pagina 1 van 8. Vestiging Westplasmavo Vestiging Westplasmavo vak : Wiskunde leerweg : TL toetsnummer : 4T-WIS-S06 toetsduur: : 100 minuten aantal te behalen punten : 56 punten cesuur : 28 punten toetsvorm : Schriftelijk hulpmiddelen : Geodriehoek,

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Grafieken en formules

Hoofdstuk 2: Grafieken en formules Hoofdstuk 2: Grafieken en formules Wiskunde VMBO 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 2: Grafieken en formules Wiskunde 1. Basisvaardigheden 2. Grafieken en formules 3. Algebraïsche verbanden 4. Meetkunde

Nadere informatie

Meten en Meetkunde 3. Doelgroep Meten en Meetkunde 3. Omschrijving Meten en Meetkunde 3

Meten en Meetkunde 3. Doelgroep Meten en Meetkunde 3. Omschrijving Meten en Meetkunde 3 Meten en Meetkunde 3 Meten en Meetkunde 3 besteedt aandacht aan het onderhouden en uitbreiden van de basisvaardigheden van het rekenen met maten, oppervlaktes en inhouden, coördinaten en assenstelsels,

Nadere informatie

1. rechthoek. 2. vierkant. 3. driehoek.

1. rechthoek. 2. vierkant. 3. driehoek. Bij het uitrekenen van een lengte, een oppervlakte of een inhoud moet je altijd het volgende opschrijven: de formule - de tussenstap - het antwoord - de eenheid. 1. rechthoek. Kenmerken: alle hoeken zijn

Nadere informatie

Checklist Wiskunde A HAVO 4 2014-2015 HML

Checklist Wiskunde A HAVO 4 2014-2015 HML Checklist Wiskunde A HAVO 4 2014-2015 HML 1 Hoofdstuk 1 Ik weet hoe je met procenten moet rekenen: procenten en breuken, percentage berekenen, toename en afname in procenten, rekenen met groeifactoren.

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Basisvaardigheden

Hoofdstuk 1: Basisvaardigheden Hoofdstuk 1: Basisvaardigheden Wiskunde VMBO 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 1: Basisvaardigheden Wiskunde 1. Basisvaardigheden 2. Grafieken en formules 3. Algebraïsche verbanden 4. Meetkunde Getallen

Nadere informatie

De grafiek van een lineair verband is altijd een rechte lijn.

De grafiek van een lineair verband is altijd een rechte lijn. 2. Verbanden Verbanden Als er tussen twee variabelen x en y een verband bestaat kunnen we dat op meerdere manieren vastleggen: door een vergelijking, door een grafiek of door een tabel. Stel dat het verband

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2008 wiskunde CSE GL en TL tijdvak 1 donderdag 22 mei 13.30-15.30 uur

Examen VMBO-GL en TL 2008 wiskunde CSE GL en TL tijdvak 1 donderdag 22 mei 13.30-15.30 uur Examen VMBO-GL en TL 2008 wiskunde CSE GL en TL tijdvak 1 donderdag 22 mei 13.30-15.30 uur Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 23 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 80 punten

Nadere informatie

Docentenhandleiding algemeen

Docentenhandleiding algemeen Docentenhandleiding algemeen Dit algemene deel bevat informatie over het gebruik van de docentenhandleiding en algemene informatie over de verschillende delen. Daarnaast is er ook een handleiding per hoofdstuk.

Nadere informatie

Hoofdstuk 7 : Gelijkvormige figuren

Hoofdstuk 7 : Gelijkvormige figuren Hoofdstuk 7 : Gelijkvormige figuren 141 Eventjes herhalen : Wat is een homothetie? h (o,k) : Een homothetie met centrum o en factor k Het beeld van een punt Z door de homothetie met centrum O en factor

Nadere informatie

Meten en Meetkunde 2. Doelgroep Meten en Meetkunde 2. Omschrijving Meten en Meetkunde 2

Meten en Meetkunde 2. Doelgroep Meten en Meetkunde 2. Omschrijving Meten en Meetkunde 2 Meten en Meetkunde 2 Muiswerk Meten en Meetkunde 2 besteedt aandacht aan de uitbreiding van de basisvaardigheden van het rekenen met maten, oppervlaktes en inhouden, en coördinaten. In niveau 2 komen de

Nadere informatie

Checklist Wiskunde B HAVO HML

Checklist Wiskunde B HAVO HML Checklist Wiskunde B HAVO 4 2014-2015 HML 1 Hoofdstuk 1 Lineaire vergelijkingen en lineaire ongelijkheden oplossen. Wanneer klapt het teken om? Haakjes en breuken wegwerken. Ontbinden in factoren: x buiten

Nadere informatie

5.1 Lineaire formules [1]

5.1 Lineaire formules [1] 5.1 Lineaire formules [1] Voorbeeld : Teken de grafiek van y = 1½x - 3 Stap 1: Maak een tabel met twee coördinaten van deze lijn: x 0 2 y -3 0 Stap 2: Teken de twee punten en de grafiek: 1 5.1 Lineaire

Nadere informatie

Moderne wiskunde. Deel 4 vmbo basis. Docentenhandleiding bij: inhoudelijke structuur 2 dakpanconstructie 16 planning 18 beschrijving per hoofdstuk 21

Moderne wiskunde. Deel 4 vmbo basis. Docentenhandleiding bij: inhoudelijke structuur 2 dakpanconstructie 16 planning 18 beschrijving per hoofdstuk 21 Moderne wiskunde Docentenhandleiding bij: Deel 4 vmbo basis inhoudelijke structuur 2 dakpanconstructie 16 planning 18 beschrijving per hoofdstuk 21 Wolters-Noordhoff bv 1 Inhoudelijke structuur Opstap

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2008 - I OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter. oppervlakte cirkel = π straal 2

Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2008 - I OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter. oppervlakte cirkel = π straal 2 OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter oppervlakte cirkel = π straal 2 inhoud prisma = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud cilinder = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud kegel = 1 3 oppervlakte

Nadere informatie

JAARPLANNING ZO GEZEGD, ZO GEREKEND - 5 leerjaar pag. 1 / 10

JAARPLANNING ZO GEZEGD, ZO GEREKEND - 5 leerjaar pag. 1 / 10 JAARPLANNING ZO GEZEGD, ZO GEREKEND - 5 leerjaar pag. 1 / 10 Op basis van 5 wiskundelessen per week Week 44: herfstvakantie Week 52 en 1: Kerstvakantie Week 10: krokusverlof Week 15 en 16: Paasvakantie

Nadere informatie

Overzicht eigenschappen en formules meetkunde

Overzicht eigenschappen en formules meetkunde Overzicht eigenschappen en formules meetkunde xioma s Rechten en hoeken 3 riehoeken 4 Vierhoeken 5 e cirkel 6 Veelhoeken 7 nalytische meetkunde Op de volgende bladzijden vind je de eigenschappen en formules

Nadere informatie

1 Analytische meetkunde

1 Analytische meetkunde Domein Meetkunde havo B 1 Analytische meetkunde Inhoud 1.1. Coördinaten in het vlak 1.2. Vergelijkingen van lijnen 1.3. Vergelijkingen van cirkels 1.4. Snijden 1.5. Overzicht In opdracht van: Commissie

Nadere informatie

PARATE KENNIS & VAARDIGHEDEN WISKUNDE 1 STE JAAR 1. TAALVAARDIGHEID BINNEN WISKUNDE. a) Begrippen uit de getallenleer ...

PARATE KENNIS & VAARDIGHEDEN WISKUNDE 1 STE JAAR 1. TAALVAARDIGHEID BINNEN WISKUNDE. a) Begrippen uit de getallenleer ... PARATE KENNIS & VAARDIGHEDEN WISKUNDE 1 STE JAAR 1. TAALVAARDIGHEID BINNEN WISKUNDE a) Begrippen uit de getallenleer Bewerking optelling aftrekking vermenigvuldiging Symbool deling : kwadratering... machtsverheffing...

Nadere informatie

DE basis WISKUNDE VOOR DE LAGERE SCHOOL

DE basis WISKUNDE VOOR DE LAGERE SCHOOL Inhoud GETALLENKENNIS 13 1 Getallen 13 2 Het decimale talstelsel 14 3 Breuken 16 Begrippen 16 Soorten breuken 16 Een breuk vereenvoudigen 17 4 Breuken, percenten, kommagetallen 18 Breuk omzetten in een

Nadere informatie

wiskunde CSE GL en TL

wiskunde CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 1 donderdag 22 mei 13.30-15.30 uur wiskunde CSE GL en TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 23 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 80 punten

Nadere informatie

Elde college Schijndel. Kernteam Techniek

Elde college Schijndel. Kernteam Techniek Elde college Schijndel Kernteam Techniek Wiskunde lesstof stapelaars docent: Joost van Veghel Voorwoord Gefeliciteerd! Als je dit leest, heb je het schooljaar afgesloten met een diploma voor de basisberoepsgerichte

Nadere informatie

Moderne wiskunde. Deel 4 vmbo kader. Docentenhandleiding bij: inhoudelijke structuur 2 dakpanconstructie 17 planning 18 beschrijving per hoofdstuk 21

Moderne wiskunde. Deel 4 vmbo kader. Docentenhandleiding bij: inhoudelijke structuur 2 dakpanconstructie 17 planning 18 beschrijving per hoofdstuk 21 Moderne wiskunde Docentenhandleiding bij: Deel 4 vmbo kader inhoudelijke structuur 2 dakpanconstructie 17 planning 18 beschrijving per hoofdstuk 21 Wolters-Noordhoff bv 1 Inhoudelijke structuur Opstap

Nadere informatie

Naam:... ZELFEVALUATIE WISKUNDE A-STROOM (het 60-puntenplan) WAT KAN IK AL? / WAT MOET IK NOG HERHALEN? / WAT MOET IK NOG INOEFENEN?

Naam:... ZELFEVALUATIE WISKUNDE A-STROOM (het 60-puntenplan) WAT KAN IK AL? / WAT MOET IK NOG HERHALEN? / WAT MOET IK NOG INOEFENEN? ZELFEVALUATIE WISKUNDE A-STROOM (het 60-puntenplan) WAT KAN IK AL? / WAT MOET IK NOG HERHALEN? / WAT MOET IK NOG INOEFENEN? Voor de GETALLENLEER worden concreet volgende doelstellingen nagestreefd: Begripsvorming

Nadere informatie

HAVO 4 wiskunde A. Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet kennen en kunnen....

HAVO 4 wiskunde A. Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet kennen en kunnen.... HAVO 4 wiskunde A Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet kennen en kunnen.... 1. rekenregels en verhoudingen Ik kan breuken vermenigvuldigen en delen. Ik ken de rekenregel breuk Ik kan

Nadere informatie

Wiskunde VMBO Syllabus GT centraal examen 2011

Wiskunde VMBO Syllabus GT centraal examen 2011 Wiskunde VMBO Syllabus GT centraal examen 2011 September 2009-1 - 2009 Centrale Examencommissie Vaststelling Opgaven vwo, havo, vmbo, Utrecht Alle rechten voorbehouden. Alles uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

Wiskunde ( havo vwo )

Wiskunde ( havo vwo ) Tussendoelen Wiskunde ( havo vwo ) Wiskunde havo/vwo = Basis Verbanden en formules Vergelijkingen en ongelijkheden Exponentiële vergelijkingen oplossen Exponentiële vergelijkingen van de vorm ax=p oplossen

Nadere informatie

Verkorte versie van de SYLLABUS REKENEN 2F EN 3F (VO en MBO, versie mei 2015) Aanpassing van product van CvTE

Verkorte versie van de SYLLABUS REKENEN 2F EN 3F (VO en MBO, versie mei 2015) Aanpassing van product van CvTE Verkorte versie van de SYLLABUS REKENEN 2F EN 3F (VO en MBO, versie mei 2015) Aanpassing van product van CvTE 1. Inleiding Vanaf 1 oktober 2015 gelden nieuwe afspraken omtrent het rekenexamen 3F. De exameneisen

Nadere informatie

REKENTOETS VMBO BB/KB/GL/TL

REKENTOETS VMBO BB/KB/GL/TL Wijziging op 19-01-2016 bij punt 4 Dyslexie of dyscalculie: de aangepaste rekentoets ER duurt 120 minuten in plaats van 150 minuten. Wijziging op 04-02-2016 bij punt 3: de rekentoets duurt 90 minuten in

Nadere informatie

4 Jaarplan. 1 Leerplan

4 Jaarplan. 1 Leerplan Formule 1_Handleiding.indb 9 1/07/15 13:50 9 4 Jaarplan 1 Leerplan Het jaarplan is opgesteld volgens het leerplan VVKSO BRUSSEL D/2011/7841/021. De nummers van de doelstellingen in het jaarplan verwijzen

Nadere informatie

Het document Discussietekst: Aanzet tot een document van parate kennis en vaardigheden (bijlage 3) kan hierbij ook ingeschakeld worden.

Het document Discussietekst: Aanzet tot een document van parate kennis en vaardigheden (bijlage 3) kan hierbij ook ingeschakeld worden. Bijlage 4 uit de tekst Aansluiting van de tweede graad op het nieuwe leerplan in de eerste graad A (april 2011) Wat kennen en kunnen alle leerlingen op het einde van de 1 s t e graad? Aandacht voor de

Nadere informatie

WISKUNDE VMBO SYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2016

WISKUNDE VMBO SYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2016 WISKUNDE VMBO SYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2016 Inhoud Voorwoord 6 1 Syllabus wiskunde BB 7 1a. Verdeling examinering CE/SE 7 1b. Specificatie van de globale eindtermen voor het CE 8 1c. Toelichting en voorbeelden

Nadere informatie

1 Analytische meetkunde

1 Analytische meetkunde Domein Meetkunde havo B Analytische meetkunde Inhoud.. Coördinaten in het vlak.. Vergelijkingen van lijnen.3. Vergelijkingen van cirkels.4. Snijden.5. Overzicht In opdracht van: Commissie Toekomst Wiskunde

Nadere informatie

Vlakke meetkunde. Module 6. 6.1 Geijkte rechte. 6.1.1 Afstand tussen twee punten. 6.1.2 Midden van een lijnstuk

Vlakke meetkunde. Module 6. 6.1 Geijkte rechte. 6.1.1 Afstand tussen twee punten. 6.1.2 Midden van een lijnstuk Module 6 Vlakke meetkunde 6. Geijkte rechte Beschouw een rechte L en kies op deze rechte een punt o als oorsprong en een punt e als eenheidspunt. Indien men aan o en e respectievelijk de getallen 0 en

Nadere informatie

MEETKUNDE 120 PUNTEN, LIJNEN EN VLAKKEN

MEETKUNDE 120 PUNTEN, LIJNEN EN VLAKKEN 120 PUNTEN, LIJNEN EN VLAKKEN een rechte lijn A het punt A a de rechte a een kromme lijn of een kromme een gebroken lijn a A b a B het lijnstuk [AB] evenwijdige rechten a // b een plat oppervlak of een

Nadere informatie

Onderwijsbehoeften: - Korte instructie - Afhankelijk van de resultaten Test jezelf toevoegen Toepassing en Verdieping

Onderwijsbehoeften: - Korte instructie - Afhankelijk van de resultaten Test jezelf toevoegen Toepassing en Verdieping Verdiepend Basisarrange ment Naam leerlingen Groep BBL 1 Wiskunde Leertijd; 5 keer per week 45 minuten werken aan de basisdoelen. - 5 keer per week 45 minuten basisdoelen toepassen in verdiepende contexten.

Nadere informatie

begin van document Eindtermen vwo wiskunde B (CE) gekoppeld aan delen en hoofdstukken uit Moderne wiskunde 9e editie

begin van document Eindtermen vwo wiskunde B (CE) gekoppeld aan delen en hoofdstukken uit Moderne wiskunde 9e editie begin van document Eindtermen vwo wiskunde (CE) gekoppeld aan delen en hoofdstukken uit Moderne wiskunde 9e editie Domein Subdomein in CE moet in SE Vaardigheden 1: Informatievaardigheden X X : Onderzoeksvaardigheden

Nadere informatie

6.1 Rechthoekige driehoeken [1]

6.1 Rechthoekige driehoeken [1] 6.1 Rechthoekige driehoeken [1] In het plaatje hiernaast is een rechthoekige driehoek getekend. Aan elke zijde van deze driehoek ligt een vierkant. Het gele vierkant heeft een oppervlakte van 9 hokjes;

Nadere informatie

Dat je op het examen moet rekenen, lijkt me duidelijk. Maar hoe je dat precies moet doen, leg ik nog eens uit in deze samenvatting.

Dat je op het examen moet rekenen, lijkt me duidelijk. Maar hoe je dat precies moet doen, leg ik nog eens uit in deze samenvatting. Examenstof 2006 wiskunde VMBO 1 Inleiding Deze samenvatting is bedoeld voor alle leerlingen van het VMBO. De leerlingen van de basisberoepsgerichte leerweg leren alleen de stukken die er hetzelfde uitzien

Nadere informatie

MEETKUNDE 120 PUNTEN, LIJNEN EN VLAKKEN

MEETKUNDE 120 PUNTEN, LIJNEN EN VLAKKEN 120 PUNTEN, LIJNEN EN VLAKKEN een rechte lijn A het punt A a de rechte a een kromme lijn of een kromme een gebroken lijn a A b a B het lijnstuk [AB] evenwijdige rechten a // b een plat oppervlak of een

Nadere informatie

Moderne wiskunde. Deel 3 vmbo kader

Moderne wiskunde. Deel 3 vmbo kader Moderne wiskunde Docentenhandleiding bij: Deel 3 vmbo kader inhoudelijke structuur dakpanconstructie planning beschrijving per hoofdstuk Moderne Wiskunde, docentenhandleiding - klas 3 vmbo kader 1 Inhoudelijke

Nadere informatie

WISKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

WISKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 WISKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Wiskunde: goniometrie en meetkunde. 22 juli 2015. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Wiskunde: goniometrie en meetkunde. 22 juli 2015. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Wiskunde: goniometrie en meetkunde 22 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

Leerlijnen groep 7 Wereld in Getallen

Leerlijnen groep 7 Wereld in Getallen Leerlijnen groep 7 Wereld in Getallen 1 2 REKENEN Boek 7a: Blok 1 - week 1 in geldcontext 2 x 2,95 = / 4 x 2,95 = Optellen en aftrekken tot 10.000 - ciferend; met 2 of 3 getallen 4232 + 3635 + 745 = 1600

Nadere informatie

Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet weten en kunnen. HAVO 4 wiskunde B...

Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet weten en kunnen. HAVO 4 wiskunde B... Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet weten en kunnen. HAVO 4 wiskunde B 0. voorkennis In klas 3 heb je hoofdstuk 10 over algebraische vaardigheden gedaan. Hieronder zie je daarvan een

Nadere informatie

Wiskunde VMBO Syllabus BB, KB en GT centraal examen 2011

Wiskunde VMBO Syllabus BB, KB en GT centraal examen 2011 Wiskunde VMBO Syllabus BB, KB en GT centraal examen 2011 September 2009 2009 Centrale Examencommissie Vaststelling Opgaven vwo, havo, vmbo, Utrecht Alle rechten voorbehouden. Alles uit deze uitgave mag

Nadere informatie

Noorderpoortcollege School voor MBO Stadskanaal. Reader. Wiskunde MBO Niveau 4 Periode 1 2012-2013. M. van der Pijl.

Noorderpoortcollege School voor MBO Stadskanaal. Reader. Wiskunde MBO Niveau 4 Periode 1 2012-2013. M. van der Pijl. Noorderpoortcollege School voor MBO Stadskanaal Reader Wiskunde MBO Niveau 4 Periode 1 2012-2013 M. van der Pijl Transfer Database ThiemeMeulenhoff ontwikkelt leermiddelen voor Primair Onderwijs, Algemeen

Nadere informatie

Bijlage 11 - Toetsenmateriaal

Bijlage 11 - Toetsenmateriaal Bijlage - Toetsenmateriaal Toets Module In de eerste module worden de getallen behandeld: - Natuurlijke getallen en talstelsels - Gemiddelde - mediaan - Getallenas en assenstelsel - Gehele getallen met

Nadere informatie

Blok 1 - Vaardigheden

Blok 1 - Vaardigheden Blok - Vaardigheden Blok - Vaardigheden Etra oefening - Basis B-a h( ) = 000 00 = 00 h( 7 ) = 000 00 7 = 0 h(, ) = 000 00, = 70 000 00t = 00 00t = 00 t = B-a Invullen van geeft f ( ) = + 0 = +, maar de

Nadere informatie

WISKUNDE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

WISKUNDE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 WISKUNDE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

Toetswijzer examen Cool 2.1

Toetswijzer examen Cool 2.1 Toetswijzer examen Cool 2.1 Cool 2.1 1 Getallenkennis: Grote natuurlijke getallen 86 a Ik kan grote getallen vlot lezen en schrijven. 90 b Ik kan getallen afronden. 91 c Ik ken de getalwaarde van een getal.

Nadere informatie

Moderne wiskunde. Deel 4 vmbo gemengd theoretisch. Docentenhandleiding bij:

Moderne wiskunde. Deel 4 vmbo gemengd theoretisch. Docentenhandleiding bij: Moderne wiskunde Docentenhandleiding bij: Deel 4 vmbo gemengd theoretisch inhoudelijke structuur 2 dakpanconstructie 17 planning 18 beschrijving per hoofdstuk 21 Wolters-Noordhoff bv 1 Inhoudelijke structuur

Nadere informatie

Leerlijnen groep 8 Wereld in Getallen

Leerlijnen groep 8 Wereld in Getallen Leerlijnen groep 8 Wereld in Getallen 1 2 3 4 REKENEN Boek 8a: Blok 1 - week 1 Oriëntatie - uitspreken en schrijven van getallen rond 1 miljoen - introductie miljard - helen uit een breuk halen 5/4 = -

Nadere informatie

Moderne wiskunde. Docentenhandleiding bij: Klas 2 Deel 2 vwo. inhoudelijke structuur planning beschrijving per hoofdstuk

Moderne wiskunde. Docentenhandleiding bij: Klas 2 Deel 2 vwo. inhoudelijke structuur planning beschrijving per hoofdstuk Moderne wiskunde Docentenhandleiding bij: Klas 2 Deel 2 vwo inhoudelijke structuur planning beschrijving per hoofdstuk Moderne wiskunde, docentenhandleiding - klas 2 vwo 1 Inhoudelijke structuur Opstap

Nadere informatie

Deel 1 basis. inhoudelijke structuur dakpanconstructie planning beschrijving per hoofdstuk. Moderne wiskunde docentenhandleiding klas 1 vmbo basis 1

Deel 1 basis. inhoudelijke structuur dakpanconstructie planning beschrijving per hoofdstuk. Moderne wiskunde docentenhandleiding klas 1 vmbo basis 1 Deel 1 basis inhoudelijke structuur dakpanconstructie planning beschrijving per hoofdstuk Moderne wiskunde docentenhandleiding klas 1 vmbo basis 1 Inhoudelijke structuur (basis) Instap Basisstof Diagnostisch

Nadere informatie

Goniometrische functies

Goniometrische functies Goniometrische functies gonè (Grieks) = hoek metron (Grieks) = maat Goniometrie, afkomstig van de Griekse woorden voor hoek en maat, betekent letterlijk hoekmeetkunde. Daarmee wordt aangegeven dat het

Nadere informatie

Examen VWO. wiskunde B. tijdvak 2 woensdag 22 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VWO. wiskunde B. tijdvak 2 woensdag 22 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VWO 0 tijdvak woensdag juni 3.30-6.30 uur wiskunde B Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 8 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 79 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

2 Meten 2.1 2.1 Kaarten 2.1 2.2 Materialen en technieken 2.3 2.3 Meten en schetsen 2.12 2.4 Praktijkopdrachten 2.16

2 Meten 2.1 2.1 Kaarten 2.1 2.2 Materialen en technieken 2.3 2.3 Meten en schetsen 2.12 2.4 Praktijkopdrachten 2.16 Inhoud Voorwoord v Het metrieke stelsel vii Inhoud ix Trefwoordenlijst x 1 Basis 1.1 1.1 Veel voorkomende berekeningen 1.1 1.2 Van punt tot vlak 1.4 1.3 Oppervlakten berekenen 1.12 1.4 Zelf tekenen 1.16

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores. 1 maximumscore 2 De staplengte is 1600 : 2754 1 De staplengte is 0,580 meter, dit is 58 (cm) (of 0,58 meter) 1

Vraag Antwoord Scores. 1 maximumscore 2 De staplengte is 1600 : 2754 1 De staplengte is 0,580 meter, dit is 58 (cm) (of 0,58 meter) 1 Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 00 - I Beoordelingsmodel Stappenteller maximumscore De staplengte is 600 : 754 De staplengte is 0,580 meter, dit is 58 (cm) ( 0,58 meter) Als het antwoord in meters gegeven

Nadere informatie

Deel 1: Getallenkennis

Deel 1: Getallenkennis Deel 1: Getallenkennis 1 Natuurlijke getallen 10 1.1 De waarde van cijfers in natuurlijke getallen 10 Les 1: Natuurlijke getallen kleiner dan 100 000 10 Les 2: Natuurlijke getallen kleiner dan 1 000 000

Nadere informatie

Handig met getallen 4 (HMG4), onderdeel Meetkunde

Handig met getallen 4 (HMG4), onderdeel Meetkunde Handig met getallen 4 (HMG4), onderdeel Meetkunde Erratum Meetkunde Je vindt hier de correcties voor Handig met getallen 4 (ISBN: 978 94 90681 005). Deze correcties zijn ook bedoeld voor het Rekenwerkboek

Nadere informatie