Structured Information Controlling, Projecten ISBN 978 90 72446 26 8 2010 Uitgeverij Het Glazen Oog
Over deze Uitgave 2 Deze uitgave Deze uitgave is een digitale versie van enkele hoofdstukken uit Structured Information Controlling ISBN 90 72446 07 0 een integraal methodologisch raamwerk ten behoeve van de beheersing van de ontwikkelingsgang van bedrijfsveranderingen. Dr. Willem F. Roest, november 2010 ISBN 978 90 72446 26 8 NUR 982 Uitgeverij Het Glazen Oog, Vinkeveen hetglazenoog@planet.nl Het SIC-Raamwerk Tot het SIC-Raamwerk behoren: Structured Information Reviewing, S I R S I P S I E een stelselmatige aanpak voor het meten en toetsen van de kwaliteit van informatiseringszaken. ISBN 978 90 72446 15 2 Structured Information Planning, Structured Information Economics, S I M een stelselmatige methode voor het bepalen van de prioriteit van informatiseringszaken, als onderdeel van bedrijfsveranderingen. ISBN 978 90 72446 14 5 een stelselmatige toepassing van de economische discipline op de informatievoorziening ISBN 978 90 72446 21 3 Structured Information Modelling, een wetenschappelijke methodologie met een interdisciplinair stelsel van varianten, voor het ontwikkelen van consistente modellen. ISBN 90 72446 06 2 Uitgeverij Het Glazen Oog 2002, 2010 Bovenstaande uitgaven zijn getoetst en verrijkt in de praktijk. Zie voor hun wetenschappelijke basis de dissertatie "Grondslagen van het ontwikkelen van informatiesystemen". ISBN Digitaal: 978 90 72446 12 1 Boek: 90 72446 01 1
Inhoud van SIC Projecten 3 Scenario's voor Ontwikkeling Pag. 4 Volgorde en balans Een Integraal ProjectScenario 18 Een master workflowmodel, vanaf intake tot en met gerealiseerde systemen Een Pilotproject voor Implementatie 31 Een kort en krachtig referentiemodel
Scenario's voor Ontwikkeling
Inhoud van Scenario's voor Ontwikkeling 5 5 Titelblad van Scenario's voor Ontwikkeling 6 Inhoud van Scenario's voor Ontwikkeling 7 Raamwerk Integrale OntwikkelingsCyclus 8 Innovatie-management in een staande organisatie 9 Bedrijfsconcept, bedrijfsmiddelen en bedrijfsorganisatie 10 Innovatie-management vanuit bedrijfsconcept 11 Mogelijke doelen van te maken bedrijfsmodel 12 Een strategisch vliegwiel 13 Balans in onderdelen van het vliegwiel 14 Verdeling van aandacht in de praktijk 15 De praktijk: verkeerde verdeling van gewicht in het vliegwiel 16 Een ontwikkelings-scenario met een sterke basis en een goede balans 17 Globale samenhang ontwikkelingsprocessen op een tijdas 18 Samenwerkingsverbanden in ontwikkelingsprocessen
Raamwerk Integrale OntwikkelingsCyclus Locatie / Werkplekken Human Resource / Kenniswerkers Informatievoorzieningssystemen / Werkstations (Her)Ontwerp Bedrijfs-Architectuur Conceptuele Business Architectuur Bedrijfs-werkstroom-modellen Bedrijfs- Proces- Model Proces- Omgevings- Modellen Bedrijfs- Objecten- Model (Her)Ontwerp Applicatie-Arch. InformatieVoorzienings- Applicatie-Architectuur Overzicht samenhang IV-systeem-componenten IV-systeem-proces-model IV-systeem-data-model IV-systeem-workflowmodellen (Her)Ontwerp Implementatie-Arch. IV-systeem-procesomgevingsmodellen InformatieVoorzienings- Implementatie-Architectuur Handmatig Geautomatiseerd Administratief Technisch overzicht systeemoverzicht Procedures Programma's Dossiers Bestanden Formulieren Berichten Schema's Menu / Workflows Realiseer Fysieke Bedrijfsinfrastructuur SWOT CSF KPI Fysieke Bedrijfsinfrastructuur IV-structuur Mensen Financiën Locaties... Applicaties Analyseer Bedrijfs- Toestand Definieer - Doelen - Plannen Fysiek Bedrijf Conceptueel bedrijf Bedrijfsorganisatie Bevoegdheid / Verantwoordelijkheid Allocatie / AssignatieC Data Bases ICT netwerk System Software ICT platforms (Her)Ontwerp / Invoeren Bedrijfsorganisatie
InnovatieManagement in een staande Organisatie 7 Senior Level Management Mandaat komt van boven Echoput? Spiegel? Vooruitgang? Externe bronnen Nieuw Inzicht en Ervaring Management van InnovatieProcessen in MultiDisciplinaire Teams Actie Staven Lijn-management Diepere Kennis Ervaring : Praktische Kennis Draagvlak begint op de Vloer
BedrijfsConcept, BedrijfsMiddelen en BedrijfsOrganisatie 8 Bedrijfs- Middelen Bedrijfs- Concept Bedrijfsprocessen : wat houdt het werk in Informatie-verzamelingen : inhoud van verzamelde gegevens Informatie-stromen : inhoud van externe en interne berichten Mensen ICT-systemen Kantoormiddelen Handboeken Locaties Financiën Welke Divisie, welke Afdeling, welke Persoon met welke Bevoegdheid / Verantwoordelijkheid / Budget Organisatie van de bedrijfsvoering Doet Wat : inhoudelijk werk en beslissen over uitvoering Hoe : in welke volgorde qua instroom, werkstroom, uitstroom Waarmee : met welke ICT-systemen, kantoormiddelen, handboeken Waar : op welke werkplek en locatie
Innovatie-management vanuit BedrijfsConcept 9 Inhoud Innovatie Management Bedrijfs- Middelen Bedrijfs- Bedrijfs- Organisatie
Mogelijke Doelen van te maken Bedrijfsmodel 10 Mogelijke doelen van te maken bedrijfsmodel Grondslag voor SWOT-analyse van de Bedrijfsvoering en van Bedrijfsmiddelen Referentieschema voor Herontwerp van het Bedrijf Basis voor Prioriteitstelling en Informatieplanning Blauwdruk voor het organiseren van Taken en Verantwoordelijkheden Referentie-schema voor Afstemming met Externe Partijen Grondslag voor het Ontwikkelen van InformatieVoorzieningen Landkaart voor het Positioneren / Evalueren van kant-en-klare Pakketten Grondslag voor het Plannen en Beheersen van RealisatieProjecten Basismateriaal voor het Opleiden van Medewerkers
Een Strategisch Vliegwiel 11 Inhoud Innovatie Management Bedrijfs- Middelen Bedrijfs- Bedrijfs- Organisatie Het vliegwielconcept is afkomstig van prof.dr.ir. R.Maes en dr. A.Huizing
Balans in onderdelen van het Vliegwiel 12 Werkstroom Instroom Uitstroom Bedrijfs- Inhoud Kenniswerkers Innovatie Management Organen Werkplekken Bedrijfs- Bedrijfs- Middelen o.a. ICT Organisatie Bevoegdheid Werkstations Verantwoordelijkheid
Verdeling van Aandacht in de Praktijk 13 Bedrijfs- Inhoud Krijgt te weinig aandacht Resultaat: veelal wollig Innovatie Management Krijgt te veel aandacht Resultaat: bij voorbaat verouderd Bedrijfs- Middelen o.a. ICT Bedrijfs- Organisatie Krijgt verkeerde aandacht Resultaat: onsamenhangend
De Praktijk: verkeerde verdeling van Gewicht in het Vliegwiel 14 Het vliegwiel draait niet soepel door, maar komt al gauw stil te staan
Een OntwikkelingsScenario met een sterke Basis en een goede Balans 15 Management Visie Kansen Bedreigingen (Her)Ontwerp Bedrijfsarchitectuur Doelstellingen en Criteria voor Orgaanvorming Sterkte / Zwakte- Diagnose Bedrijfsmodel Implementatievrije specificatie van : Werk (processen) Kennis (gegevens) (Her)Ontwerp Bedrijfsorganisatie CSF KPI Portefeuilles van Werk Sterkte / Zwakte- Diagnose BedrijfsGebieden Kennis (Her)Inrichten Bedrijfseenheden BedrijfsEenheden Verrichtende fysieke configuraties (organen) Portefeuillehouders Budgets Kenniswerkers Werkstations Werkplekken
Globale samenhang Ontwikkelingsprocessen op een Tijdas 16 Invoeren Systeem Gebied A Invoeren Systeem Gebied B Invoeren Systeem Gebied C Kopen of Bouwen of Aanpassen Systeem Gebied A Kopen of Bouwen of Aanpassen Systeem Gebied B Kopen of Bouwen of Aanpassen Systeem Gebied C Ontwikkelen Applicatie-Architectuur Gebied A Gebied B Gebied C Generiek voor alle gebieden Ontwikkelen Prototype Gebied A Ontwikkelen Prototype Gebied B Ontwikkelen Prototype Gebied C Ontwikkelen Bedrijfsmodel Gebied A Ontwikkelen Bedrijfsmodel Gebied B Ontwikkelen Bedrijfsmodel Gebied C oktober januari april juli oktober januari april
Samenwerkingsverbanden in Ontwikkelingsprocessen 17... Pro s ICT Pro s BM HRM Pro s Business Pro's Klant BM = Business Modellers HRM = Human Resource Management Pro's = Professionals
Een Integraal Project-Scenario
Inhoud van Een Integraal Project-Scenario 19 18 Titelblad van Een Integraal Project Scenario 19 Inhoud van Een Integraal Project Scenario 20 Project-Start: Intake 21 Na de Intake: Feasibility studie 22 Na de Feasibility Study: bepalen van Project Scope 23 Daarna: Integratie van aanwezige Partiële Modellen 24 Vervolgens: SWOT-analyse van de Business en InformatieVoorziening 25 Daarna: Business HerOntwerp en InformatiePlanning 26 En dan: Ontwerpen van Systemen 27 Tenslotte: Bouwen en Integreren van Ontworpen Systemen 28 Het Integralel ProjectScenario 29 Integratie van Partiële Modellen 30 Integreren van Partiële Modellen via een Structuur met Niveaus
Project-Start: Intake 20 Externe visie Intake sessie door klant Opdracht feasibility studie Ge-integreerde oplossing
Na de Intake: Feasibility studie 21 Externe visie Intake sessie door klant Opdracht feasibility studie Specifieke... partiële... klantinformatiemodellen feasibility studie Generieke SIM modellen Feasibility rapport Ge-integreerde oplossing
Na de Feasibility Study: bepalen van Project Scope 22 Externe visie Intake sessie door klant Opdracht feasibility studie Specifieke... partiële... klantinformatiemodellen feasibility studie Generieke SIM modellen Feasibility rapport Externe know how Bepalen project scope Project scope Ge-integreerde oplossing
Daarna: Integratie van aanwezige Partiële Modellen 23 Externe visie Intake sessie door klant Ge-integreerd klanten-model Opdracht feasibility studie feasibility studie Specifieke... partiële... klantinformatiemodellen Aanpassen SIM ref. model Toepasbare modelcomponenten Generieke SIM modellen Selecteren toepasbare componenten Feasibility rapport Externe know how Bepalen project scope Project scope Ge-integreerde oplossing
Vervolgens: SWOT-analyse van de Business en Informatie-Voorziening 24 Externe visie Intake sessie door klant Ge-integreerd klanten-model Opleiden employees Opdracht feasibility studie Specifieke... partiële... klantinformatiemodellen Aanpassen SIM ref. model IT-services SWOT-analyse Business SWOT-analyse feasibility studie Toepasbare modelcomponenten IT portfoliorapport Business SWOTrapport Generieke SIM modellen Selecteren toepasbare componenten Feasibility rapport Externe know how Bepalen project scope Project scope Ge-integreerde oplossing
Daarna: Business her-ontwerp en Informatie Planning 25 Externe visie Intake sessie door klant Ge-integreerd klanten-model Opleiden employees Opdracht feasibility studie Specifieke... partiële... klantinformatiemodellen Aanpassen SIM ref. model IT-services SWOT-analyse Business SWOT-analyse feasibility studie Toepasbare modelcomponenten IT portfoliorapport Business SWOTrapport her-ontwerp Generieke SIM modellen Selecteren toepasbare componenten informatie planning Feasibility rapport Informatieplan Externe know how Bepalen project scope Project scope Beschikbare applicaties op de markt Ge-integreerde oplossing
En dan: Ontwerpen van Systemen 26 Externe visie Intake sessie door klant Ge-integreerd klanten-model Opleiden employees Opdracht feasibility studie Specifieke... partiële... klantinformatiemodellen Aanpassen SIM ref. model IT-services SWOT-analyse Business SWOT-analyse feasibility studie Toepasbare modelcomponenten IT portfoliorapport Business SWOTrapport her-ontwerp Generieke SIM modellen Selecteren toepasbare componenten informatie planning Feasibility rapport Informatieplan Ontwerpen systeemoplossing Functioneel Applicatie Model Ontwerpen technische oplossing Externe know how Bepalen project scope Project scope Technisch Applicatie Model Beschikbare applicaties op de markt Ge-integreerde oplossing
Tenslotte: Bouwen en Integreren van ontworpen systemen 27 Externe visie Intake sessie door klant Ge-integreerd klanten-model Opleiden employees Opdracht feasibility studie Specifieke... partiële... klantinformatiemodellen Aanpassen SIM ref. model IT-services SWOT-analyse Business SWOT-analyse feasibility studie Toepasbare modelcomponenten IT portfoliorapport Business SWOTrapport her-ontwerp Generieke SIM modellen Selecteren toepasbare componenten informatie planning Feasibility rapport Informatieplan Ontwerpen systeemoplossing Functioneel Applicatie Model Ontwerpen technische oplossing Externe know how Bepalen project scope Project scope Gebouwde applicaties Bouwen applicaties Technisch Applicatie Model Beschikbare applicaties op de markt Integreren beschikbare applicaties Ge-integreerde oplossing
Het Integrale Project Scenario 28 Externe visie Intake sessie door klant Ge-integreerd klanten-model Opleiden employees Opdracht feasibility studie Specifieke... partiële... klantinformatiemodellen Aanpassen SIM ref. model IT-services SWOT-analyse Business SWOT-analyse feasibility studie Toepasbare modelcomponenten IT portfoliorapport Business SWOTrapport her-ontwerp Generieke SIM modellen Selecteren toepasbare componenten informatie planning Feasibility rapport Informatieplan Ontwerpen systeemoplossing Functioneel Applicatie Model Ontwerpen technische oplossing Externe know how Bepalen project scope Project scope Gebouwde applicaties Bouwen applicaties Technisch Applicatie Model Beschikbare applicaties op de markt Integreren beschikbare applicaties Ge-integreerde oplossing
Integratie van Partiële Modellen 29 SIM ReferentieModellen Toepasbare ModelComponenten Selecteer toepasbare ModelComponenten InformatieModellen van Klant Integreren van Partiële Modellen nog een Partieel ProcesModel een ander Partieel ProcesModel nog een Partieel plat Data Model een ander Partieel E-R-Model Geïntegreerd Klant-specifiek BedrijfsModel Workflow Modellen Bedrijfs- Proces Model Proces Omgevings- Modellen Bedrijfs- Objecten Model
Integreren van Partiële Modellen via een Structuur met Niveaus 30 Pak Elementen uit de Eenheden van Opslag Rationaliseer de Elementen Nevengeschikte en Ondergeschikte Structuren K 16 12 9 3 K 14 15 5 6 K 10 6 K 11 12 13 K 1 2 3 4 5 6 Herverpak gerationaliseerde Elementen K 7 2 8 9 4 Selecteer Eenheden van Opslag Traditionele Eenheden van Opslag K 12 13 14 15 16 Object Oriented Class Tree Meerdere DeelModellen met Synoniemen, Homoniemen en "Gaten" K 7 8 9 10 11 K 1 2 3 4 5 6
Een PilotProject voor Implementatie
Inhoud van Een PilotProject voor Implementatie 32 31 Titelblad van Een PilotProject voor Implementatie 32 Inhoud van Een PilotProject voor Implementatie 33 Globale samenhang Ontwikkelingsprocessen 34 Vereiste eigenschappen van te Ontwikkelen Applicaties 35 Business criteria for Decisions concerning Application Package(s) 36 ICT criteria for Decisions concerning Application Package(s) 37 Master Activity Plan for Implementation Pilot : 1 (3) 38 Master Activity Plan for Implementation Pilot : 2 (3) 39 Master Activity Plan for Implementation Pilot : 3 (3)
Globale samenhang Ontwikkelingsprocessen 33 Invoeren Systeem Gebied A Invoeren Systeem Gebied B Invoeren Systeem Gebied C Kopen of Bouwen of Aanpassen Systeem Gebied A Kopen of Bouwen of Aanpassen Systeem Gebied B Kopen of Bouwen of Aanpassen Systeem Gebied C Ontwikkelen Applicatie-Architectuur Gebied A Gebied B Gebied C Generiek voor alle gebieden Ontwikkelen Prototype Gebied A Ontwikkelen Prototype Gebied B Ontwikkelen Prototype Gebied C Ontwikkelen Bedrijfsmodel Gebied A Ontwikkelen Bedrijfsmodel Gebied B Ontwikkelen Bedrijfsmodel Gebied C oktober januari april juli oktober januari april
Voorbeeld: Vereiste Eigenschappen van te Ontwikkelen Applicaties 34 Korte leercurve Eenvoudig Intuïtief Team-manager moet binnen 1 dag een demo kunnen geven Medewerkers moeten binnen 1 dag aan de slag kunnen Alles in Nederlands Weinig onthouden Contextgevoelige helpteksten Aanpasbaar door BP In te vullen waarden in Pop-up Aanpasbaar door BP Boodschappen aanpasbaar door BP Opletten, Fouten, Bevestigingen Consistentie / ergonomie Uniformiteit indeling / lay-out Uniformiteit benamingen / jargon Industrie standaard user interface Kleur, Functietoetsen, Muis, instelbare kleuren en grootte Diacrieten in data-base Toegankelijkheid 1 X inloggen voor alle applicaties Alle informatie on-line beschikbaar Archief direct toegankelijk Volgorde van werken Alleen harde volgorde indien nodig Vrij waar mogelijk Menusturing applicaties waar nodig Uitvraagbaar Instelbare zoekparameters In stappen opbouwen van selecties Signaleren te zware vragen voor directe afhandeling Opmaak, indeling en sortering van overzicht door Business Professional Autorisatie Instelbaar door BP Selectief per functie/medewerker Selectief voor lezen/wijzigen/verwijder. Selectief per bestand/gegeven Dekkingsgraad applicatie Inhoud conform bedrijfsmodel Integreerbaar Bestandsgegevens met teksten Geen dubbele handelingen Workflows met databases Workflows met dataschermen Meerdere applicaties tegelijk Uitbreidbaarheid Rubrieken per bestand wijzigen Validaties en kruiscontroles Veelgevraagde overzichten toevoegen aan standaard queries Capaciteit Responsetijd - transactieverwerking < 2 sec. - zoekactie < 1 sec. Aantal gelijktijdige gebruikers > 200 Communicatie Scherm - Printer (incl. diacrieten) Applicatie - E-mail - Telefoon - Fax Zie ook S I R
Business Criteria for Decisions concerning Application Packages 35 Short term Business Criteria Coverage of Business Area A requirements Coverage of Business Area B requirements Coverage of Business Area C requirements Can packages be customized: lead time and cost Can uncovered requirements be dealt with Cost of package licenses Cost of package education Cost of required system software Cost of required system hardware Cost of required communication software Cost of required communication hardware Cost of migration Medium term Business Criteria Integratability with other applications Extendability of application - Licensed package(s) - Additional own applications Service-ability of licensed package: - Corrective service time - Technical maintenance time - Educational service Cost of resource re-alignment: - Insourcing core facilities - Cosourcing expensive core facilities - Outsourcing non-core facilities Cost of maintenance of application Long term Business Criteria Scalability of solution: prospect for non-disruptive growth Residual value of solution at end of life time, cost of replacement Reliability of supplier: commercial, professional, financial Continuity of supplier and his product line Zie ook S I P
ICT Criteria for Decisions concerning Application Packages 36 Conformance with Industry Standards Graphical User Interface / browser Workflow / jobstream Interface Application Program Interface Data Base Interface Communication Interface Printer Interface Structure of the Package Modularity of package Structuredness of code Parametrisation of rules / variables Meta-data consistency across package by means of repository Required Development Tools Availability of toolkit State-of-the-art language State-of-the-art service programs
Master Activity Plan for Implementation Pilot : 1 (3) 37 To be determined Duration per activity Required type of resource and skills Resource allocation Elapse time of pilot Critical path in the workflow Gantt charts for planned and actual Run protoproduction Go/no-go Roll Out Start Pilot Understand architecture Design application architecture Build new and / or adapt old applications Integrate all components Migrate old systems to new systems Get Package skills Get Package requirements Get Package Install Package Customize Package
Master Activity Plan for Implementation Pilot : 2 (3) 38 Define pilot team Define pilot location Get pilot team Get pilot location To be determined Duration per activity Required type of resource and skills Resource allocation Elapse time of pilot Critical path in the workflow Gantt charts for planned and actual Define required user skills Develop training material Train pilot team Run protoproduction Go/no-go Roll Out Start Pilot Understand architecture Design application architecture Build new and / or adapt old applications Integrate all components Migrate old systems to new systems Get Package skills Get Package requirements Get Package Install Package Customize Package
Master Activity Plan for Implementation Pilot : 3 (3) 39 Define pilot team Define pilot location Get pilot team Get pilot location To be determined Duration per activity Required type of resource and skills Resource allocation Elapse time of pilot Critical path in the workflow Gantt charts for planned and actual Define required user skills Develop training material Train pilot team Run protoproduction Go/no-go Roll Out Start Pilot Understand architecture Design application architecture Build new and / or adapt old applications Integrate all components Migrate old systems to new systems Get Package skills Get Package requirements Get Package Install Package Customize Package Get network skills Get network requirements Get network components Install network Get platform skills Get platform requirements Get platform components Install platforms