Ruwprtcl Widdnckschl Weert Ruwprtcl Widdnckschl Weert verlijden van een leerling In dit prtcl wrdt beschreven he Widdnckschl Weert kan handelen bij het verlijden van een leerling(en) van nze schl. Dit prtcl is verdeeld in de hierna vlgende hfdstukken / rubrieken: A. Het bericht kmt binnen B. Het verstrekken van de infrmatie C. Het frmeren van een vrbereidingsgrep D. Infrmeren van de klasgenten E. De ruwadvertentie F. Bezek aan de uders G. Cntacten met de uders van de verige leerlingen H. Vr de begrafenis I. Na de begrafenis J. Nazrg K. Bij ernstige ziekte 1
Ruwprtcl Widdnckschl Weert A. Het bericht kmt binnen Bericht van een ngeluk f verlijden van een leerling 0 Tezeggen dat er iemand zal terugbellen. Vragen p welk nummer men bereikbaar is en p welk tijdstip. Dus niet gelijk drverbinden met een directielid, tenzij de beller daar zelf m vraagt. Het directielid kan zich z even vrbereiden. 0 Er wrdt naar de tedracht gevraagd. 0 De ntvanger van het bericht waarschuwt z snel mgelijk de directie. 0 De directie verifieert het bericht wanneer het niet afkmstig is van familie, arts f plitie. Breng zndig de hulpverlening p gang (arts-plitie e.d.). 0 Cntact zeken met de nabestaanden. B. Het verstrekken van de infrmatie De directie infrmeert: De cllega's ver het ngeluk/verlijden De brertjes en zusjes He wrden zij p de hgte gebracht en dr wie? (schl f uders) Blijven de brertjes en zusjes p schl f willen ze naar huis? Gaan deze kinderen na schltijd naar huis f naar familie? Z ja, naar wie? Welk adres en welk telefnnummer? De klas van de leerling Het bestuur MR OR Afwezige cllega's Ouders (een krt schriftelijk bericht) De directie zrgt: 0 dat eventuele externe hulpverlening (GGD als dit ndig mcht zijn) wrdt ingeschakeld, al naar gelang de situatie (www.ggdlimburgnrd.nl) (themakist Dd en Ruw : GGD Limburg-Nrd telnr. 077-8504848 vragen naar secretariaat van de afdeling JGZ, werkdagen te bereiken van 8.30 tt 17.00 uur) C. Het frmeren van een vrbereidingsgrep 2
Ruwprtcl Widdnckschl Weert De directie frmeert een vrbereidingsgrep waar een directielid, leerkracht(en) van het verleden kind en de intern begeleider in zitten. Deze vrbereidingsgrep werkt alles uit en cördineert de activiteiten die plaats zullen vinden. De directeur is de eindverantwrdelijke en neemt de leiding ver de activiteiten. Verantwrdelijkheden: infrmatie aan het team, leerlingen en uders eventuele rganisatrische aanpassingen pvang van leerlingen en cllega's cntacten met uders regelingen in verband met ruwprces en uitvaart nazrg van de betrkkenen administratieve afhandeling terugblik en evaluatie D. Infrmeren van de klasgenten Aandachtspunten vraf De grepsleerkracht(en) bereidt(/en) zich samen vr p het gesprek met de grep. Zrg dat de infrmatie veral in de schl p hetzelfde mment gegeven wrdt. Zrg dat je een ft van de verledene bij de hand hebt. Creëer een sfeer waarin het mgelijk is m te zeggen dat je er meite mee hebt f misschien wel: dat je het niet kunt. Bekijk in heverre je elkaar kunt ndersteunen met tips. Vraag altijd een vertruwde cllega m je te steunen f met je de klas in te gaan. Prbeer de pvang zveel mgelijk in de klas te huden, maar zrg dat er een ruimte is waar leerlingen naarte kunnen die alleen maar willen huilen f erg verstuur zijn. Wees erp vrbereid dat deze jbstijding andere verlieservaringen kan reactiveren, zwel bij leerlingen als bij leerkrachten. Zrg dat je werkvrmen bij de hand hebt die verwerking stimuleren. Tekenpapier-kleurptlden-taalblaadjes enz. Bereid je ged vr: wat ga je zeggen (zrg dat veral dezelfde infrmatie gegeven wrdt, deze wrdt dr de directie verstrekt) en he, welke reacties kun je verwachten? De mededeling Begin met een inleidende zin. Vertel het he, waar en wanneer van de gebeurtenis (dit wrdt dr de directie verstrekt). Breng het bericht ver znder ermheen te draaien. Geef in eerste instantie de hgst ndzakelijke infrmatie. Neem vldende tijd vr emties. 3
Ruwprtcl Widdnckschl Weert Vervlgens Praat met de kinderen ver het gebeurde. Praat met de kinderen ver het slachtffer, verledene. Er is ruimte vr verdriet, niets is gek. Geef aan de kinderen in de klas de eerste tijd keuzepdrachten (b.v. wel f niet rekenen, enz). In ns dagelijks gesprek mag/met het gebeurde zeker z'n plaats hebben. In geval van een ngeluk: Praat erver: Wat de je dan? Waarm? Had iemand ng ruzie met het slachtffer, wel een werkvrm bedenken. Vergeven (ged maken) is dus heel belangrijk. E. De ruwadvertentie 0 Namens wie? (persneel, MR, OR, bestuur, leerlingen) (richtlijnen bestuur vlgen). 0 Kiezen we vr een f meerdere advertenties? (idem) 0 Vr welke krant(en) kiezen we? (vrkeur van uder aanhuden; vrkeur (bestuur + welke krant)) 0 Zrg bij meer advertenties, dat ze bij elkaar in dezelfde editie (dag) kmen. 0 Cntrleer de juiste spelling van de (vr-)namen, data etc. F. Bezek aan de uders Het eerste bezek Neem dezelfde dag cntact p. Vraag telefnisch f bezek gelegen kmt. Maak vr dezelfde dag een afspraak vr een huisbezek (nderzek f uders dit p prijs stellen). Een directielid legt dit huisbezek af met eventueel de leerkracht van de leerling. Hud er rekening mee dat het eerste bezek meestal alleen een uitwisseling van gevelens is. Vraag f je een tweede bezek mag brengen m wat verdere afspraken te maken. 4
Ruwprtcl Widdnckschl Weert Een tweede bezek Vraag wat de schl kan betekenen vr de uders. Overleg ver alle te nemen stappen: bezekmgelijkheden van leerlingen; het plaatsen van een ruwadvertentie; niet vr plaatsing familieadvertentie het afscheid nemen van de verleden leerling (kan dit, mag dit, blemen, kledingcde?); bijdragen aan de begrafenis (mag en kan er gesprken wrden?); bijwnen van de begrafenis; de afscheidsdienst p schl. G. Cntacten met de uders van de verige leerlingen Infrmeer de uders via een brief ver: de gebeurtenis; rganisatrische aanpassingen; de zrg vr de leerlingen p schl; cntactpersnen p schl; regels ver aanwezigheid; ruwbezek en aanwezigheid bij de begrafenis; de afscheidsdienst p schl; nazrg vr de leerlingen (externe deskundige t.b.v. mgaan met verlies); (eventueel) ruwprcessen bij kinderen en prblemen die zich daarbij kunnen vrden. (inf jeugdzrg) H. Vr de begrafenis Hud de reacties van kinderen ged in de gaten. Verdriet en vrlijk spel wisselen zich vaak af. Creëer een herinneringsplek (deze blijft k na de begrafenis ng staan) Haal de stel/tafel niet direct uit het lkaal; zet in dat jaar geen nieuwe leerling p die plaats. Bedenk met de klas he je de verledene het best kunt gedenken: ft, kaars, blemen, attributen van het kind, geliefd speelged en dergelijke. Algemene stilte/herinneringsplek creëren in gemeenschappelijke ruimte: Een plek waar tt en met de dag van de uitvaart een lichtje brandt, Met een ft van de verledene. Kinderen uit andere klassen die daar behefte aan hebben kunnen een tekening, iets schrijven f iets dergelijks neer leggen. Ruwregister penen. Geef ruimte vr vragen. Onthud dat je niet alle antwrden heft te geven, wees wel altijd eerlijk naar de leerlingen. Geef leerlingen de kans m zich creatief te uiten: tekenen / schrijven. Jnge kinderen in de pppenhek laten spelen. 5
Ruwprtcl Widdnckschl Weert Bereid de leerlingen klassikaal tijdens een kringgesprek vr p he de afscheidsplechtigheid p schl gaat verlpen en leg ze uit wat ze hierbij kunnen verwachten. De directeur kan in verleg met de uders van de verledene afspreken f de kinderen uit de klas / van de schl met hun uders afscheid mgen nemen f naar de begrafenis / crematie te mgen kmen. De directeur verlegt met de uders f kinderen uit de klas een aandeel in de ruwdienst kunnen hebben. Hud rekening met cultuurverschillen. Rituelen zijn belangrijk vr de ruwverwerking planten van een bmpje, een persnlijke bdschap p de kist leggen, zingen, e.d. Op de dag van de begrafenis kan een afscheidsplechtigheid p schl gehuden wrden. De directie spreekt met een vrbereidingsgrep van te vren af wie spreekt en he deze plechtigheid gaat verlpen. Infrmeer f er uders zijn die belangstelling hebben m afscheid te nemen van de verledene, naar de begrafenis f crematie willen gaan met hun eigen kind. Vang de leerlingen en het persneel na de uitvaart p m ng even na te praten (schakel z ndig prfessinele bijstand in). I. Na de begrafenis Neem de dagen erna in de klas ruim de tijd m ver de begrafenis te spreken. Prbeer z mgelijk de dag na de uitvaart weer te starten met de lessen. Organiseer gerichte activiteiten m het ruwprces te bevrderen zals schrijven, tekenen f het werken met gevelens. Hang een ft p van de verleden leerling in de klas f in de schl. J. Nazrg Overleden leerling Laat de lege stel/tafel van het kind in de klas staan. Streep de naam van het kind niet dr. Ouders, brers en zussen van de verleden leerling Denk aan de uders; zij hebben vaak behefte aan een nagesprek. Ndig de uders uit vr activiteiten p schl. Zij geven zelf wel aan f ze dit aankunnen. Denk p de verjaardag en sterfdag aan uders, brers en zussen van de verleden leerling. Heb g vr de meilijke mmenten van de uders van de verledene: schlreisjes, uderavnden en dergelijke; een kaartje f een gebaar p die mmenten is vr uders heel ndersteunend. (de leerkracht regelt dit) Hud g vr de brertjes en zusjes van het verleden kind. Persnlijke bezittingen van de verleden leerling aan de uders verhandigen. 6
Ruwprtcl Widdnckschl Weert Medeleerlingen Het is belangrijk dat een kind weet dat het zich mag uiten. Het kind weet dan: ik sta er niet alleen vr! Sms zie je de ruwreactie van kinderen pas weken f maanden later. Deze reactie kan explsief zijn. Let p de signalen: duimzuigen afhankelijk gedrag kinderlijk gedrag uderlijk gedrag lichamelijke klachten slapelsheid ander spelgedrag angst m alleen te zijn slecht eten angstdrmen niet meer kunnen huilen anders huilen prikkelbaarheid buikpijn stemverandering zich terugtrekken Let speciaal p risicleerlingen, zals kinderen die al eerder een verlies hebben geleden. Ok is het belangrijk m extra aandacht aan vluchtelingenkinderen te geven. Zij hebben vaak al veel verlren (traumatische ervaringen). Jngens gaan vaak schijnbaar lacniek met het verlies m. Vaak vertnen zij dan ster gedrag: 'niks aan de hand'. Sta af en te stil bij herinneringen, besteed aandacht aan de verjaardag en sterfdag van de verleden leerling. Rnd aan het einde van het schljaar iets af met de kinderen van de klas van de verledene. Leerkracht Nazrg vr de grepsleerkracht en het team. Breng bezittingen van de verledene te zijner tijd naar de uders. K. Bij ernstige ziekte Als er aan het verlijden van een kind een ziekteprces vraf gaat, let dan p het vlgende: 7
Ruwprtcl Widdnckschl Weert 0 Vr zieke kinderen is schl wellicht ng belangrijker dan vr geznde kinderen. Schl geeft een hpvl tekmstperspectief. Laat daarm het zieke kind zveel mgelijk deelnemen aan alle activiteiten. Z kmt het kind niet in een ngewilde uitznderingspsitie te zitten. 0 Bereid de klas ged vr p de uiterlijke veranderingen gedurende de ziekte. Kinderen zijn immers erg gevelig vr een berdeling van hun uiterlijk. 0 Laat een kind eventueel zelf f samen met de uders vertellen wat er aan de hand is 0 Regelmatig cntact met de uders is erg belangrijk. (Ok m te weten wat het kind zelf al weet!) 0 Als de ziekte ngeneeslijk is, kan het zijn dat de uders en het kind er thuis niet ver praten m elkaar te beschermen. Het kind zekt dan vaak een vertruwd persn buiten het gezin, b.v. iemand van schl. 0 Laat het kind merken dat het altijd kan en mag praten ver de ziekte. 0 De klas te vreg inlichten ver een langdurige ziekte is niet erg verstandig. De leerlingen hebben dan misschien meite m gewn te den tegen de zieke leerling en drdat de ziekte z lang duurt, verslapt de aandacht snel en is de schk des te grter. 0 Als de leerling niet meer p schl kan kmen, hud dan wel steeds cntact. Dit kan bijvrbeeld dr een dagbek bij te huden, pst te sturen, vide/ft's, skypen e.d. Hud de uders p de hgte van de gebeurtenissen p schl. 8