Al cohol kenn s door gespeel d Eval uat eal cohol voor l cht ng doorpeer sopf est val s
ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD Evaluate alcoholvoorlchtng door peers op festvals December 2005 INTRAVAL Gronngen-Rotterdam
6. SAMENVATTING EN CONCLUSIES Het NIGZ voert snds 1996 n opdracht van het mnstere van VWS een natonale campagne gercht op het voorkomen van overmatg alcoholgebruk door jongeren. In de zomercampagne, snds 1999 een vast onderdeel van de campagne, worden jongeren de vakante veren aan de Nederlandse kust aangesproken door specaal daarvoor opgelede leeftjdsgenoten, oftewel peers. De peers proberen n eerste nstante de kenns van de vakanteverders over (de nadelge gevolgen van) alcohol te vergroten. Vanaf 2003 zjn de peers n de voorlchtngsgesprekken ook aandacht gaan besteden aan het alcoholgebruk van de jongeren zelf. Naast campngs en het strand vormen utgaansgelegenheden eveneens een belangrjke vndplaats van de doelgroep. Om overmatg drnkende jongeren het hele jaar door te kunnen bereken heeft het NIGZ de peereducate van de zomercampagne aangepast voor gebruk n de horeca. In de zomer van 2005 s de peereducate methodek ook toegepast op verschllende festvals. De utvoerng van de ntervente heeft plaatsgevonden door verslavngszorgnstellngen. Op de festvals Parkpop n Den Haag en New Attracton n Gronngen s de peereducate methodek onderzocht. In opdracht van het NIGZ heeft onderzoeks- en advesbureau INTRAVAL een effectevaluate utgevoerd. Het doel van deze evaluate s om de effectvtet van de peereducate methodek te onderzoeken op verschllende typen festvals. Centraal staat de vraag naar het effect van alcoholvoorlchtng door leeftjdsgenoten tjdens festvals op kenns over en gedragsdetermnanten van alcoholgebruk. Bj de evaluate s gebruk gemaakt van een controle en een expermentele groep. De controle groep s benaderd door medewerkers van INTRAVAL, terwjl de expermentele groep bestaat ut jongeren de de peereducate hebben ontvangen op de festvals Parkpop en New Attracton. 6.1 Intervente Het afnemen en bespreken van een kennstest vormt een belangrjk onderdeel van de festvalcampagne. De jongeren vnden het n het algemeen leuk om zo'n test n te vullen. Na het nvullen van de test s het de bedoelng dat de fout beantwoorde vragen worden besproken. Ut de evaluate bljkt dat de nabesprekng bj een groot deel (82%) van de jongeren heeft plaatsgevonden. De bezoekers van Parkpop geven dt overgens vaker aan dan de bezoekers van New Attracton. Het gesprek over het alcoholgebruk van de jongere zelf en van de groep waarmee een jongere utgaat bljkt bj slechts een deel van de jongeren te hebben plaatsgevonden. Twee vjfde van de jongeren heeft gesproken over het egen alcoholgebruk en de eventuele negateve gevolgen daarvan, terwjl bj rum een derde het alcoholgebruk bnnen de groep met de peer s besproken. Aan het ende van de ntervente ontvangen de jongeren een zogeheten Z-card en/of Natte Krant. Rum dre kwart (77%) van de bezoekers van Parkpop geeft aan nderdaad een Z- card en/of Natte Krant te hebben ontvangen, terwjl dt voor bjna de helft (46%) van de Samenvattng en concluses 35
bezoekers van New Attrracton geldt. Ook her geldt weer dat het merendeel van de jongeren het leuk vndt om de Z-card en/of Natte Krant te ontvangen. Daarnaast geven de meeste jongeren (70%) aan de Z-card en/of de Natte Krant geheel of gedeelteljk te hebben gelezen. Vergeljkng zomer-, horeca- en festvalcampagne Tjdens de zomercampagne hebben bjna alle jongeren (94%) gesproken met de peer over hun kenns over alcohol, terwjl dt voor slechts de helft van de jongeren ut de horecacampagne geldt. De bezoekers van de festvals ztten daar met 82% tussenn. Ook de gesprekken over het egen alcoholgebruk zjn met name gevoerd tjdens de zomer- en de festvalcampagne en n mndere mate tjdens de horecacampagne. 6.2 Controle versus expermentele groep In deze paragraaf wordt ngegaan op het nadenken en praten over het egen alcoholgebruk en het alcoholgebruk van jongeren n het algemeen. Vervolgens komt de nvloed van de ntervente op de kenns over alcohol, de atttude ten aanzen van alcoholgebruk en de ntente om mnder te gaan drnken aan de orde. Nadenken en praten over alcoholgebruk De jongeren s gevraagd of zj n de afgelopen perode hebben nagedacht over het alcoholgebruk van jongeren n het algemeen en het egen alcoholgebruk n het bjzonder. Er zjn geen verschllen n de mate waarn jongeren ut de controle en de expermentele groep hebben nagedacht over het alcoholgebruk van jongeren n het algemeen en hun egen alcoholgebruk n het bjzonder. De jongeren ut de controle groep geven echter wel vaker dan de expermentele groep aan dat zj de afgelopen maand hebben gepraat over het egen alcoholgebruk. Daarnaast bljkt het onderwerp alcohol hoger opgelede jongeren meer bezg te houden dan lager opgelede jongeren. De hoogst opgelede groep heeft n de afgelopen maand vaker over het egen alcoholgebruk gepraat. Vergeljkng zomer-, horeca- en festvalcampagne De locate van de peereducate methodek ljkt geen nvloed te hebben op de mate waarn de jongeren gaan nadenken en/of praten over alcoholgebruk n het algemeen en het egen alcoholgebruk. De resultaten van alle dre evaluates laten hetzelfde beeld zen. Kenns Zowel bj de controle als de expermentele groep s als voormetng een kennstest afgenomen. Dezelfde stellngen zjn opgenomen n de vragenljst van de nametng. Herdoor s er dus sprake van een sem-expermenteel desgn voor dt onderdeel. De expermentele groep heeft tjdens de nametng gemddeld meer vragen goed beantwoord dan de controle groep. Tevens bljkt bnnen de expermentele groep de kenns tussen de voor- en nametng sgnfcant te zjn toegenomen. De expermentele groep heeft na de ntervente meer kenns over alcohol dan voor de ntervente. Bj de controle groep s de score vrjwel geljk gebleven. Dt betekent dat door de ntervente de kenns over alcohol bj de deelnemers s toegenomen. Het verschl n scores neemt toe wanneer wordt gekeken naar de jongeren de een Z-card /Natte Krant hebben ontvangen en/of een gesprek met de peer over hun kenns hebben gehad. 36 INTRAVAL - Alcoholkenns doorgespeeld
Vergeljkng zomer-, horeca- en festvalcampagne Bnnen alle dre evaluates bljkt er sprake te zjn van een kennseffect, bj de evaluate van de horecacampagne s dt effect echter het klenst. De verschllen tussen de controle en de expermentele groep van de zomer- en festvalcampagne zjn groter dan de van de horecacampagne. Het kennseffect ljkt afhankeljk te zjn van de mate waarn het protocol wordt gevolgd. Jongeren de een gesprek met de peer hebben gehad en/of materalen van de peer hebben ontvangen scoren nog hoger op de kennstest. Atttude ten aanzen van alcoholgebruk De jongeren zjn stellngen voorgelegd over of zj het drnken van zes glazen alcohol of meer tjdens het utgaan voor zchzelf normaal, plezerg of ongezond vnden. Zowel door de controle als de expermentele groep wordt vrj neutraal op deze stellngen gereageerd. Op alle dre stellngen komt wel een sgnfcant verschl naar voren tussen jongens en mesjes. De jongens vnden dat het drnken van zes glazen alcohol of meer tjdens het utgaan voor henzelf normaal en plezerg s, terwjl de mesjes neutraal reageren op deze stellngen. Daarnaast zjn de mesjes van menng dat het drnken van zes glazen alcohol of meer tjdens het utgaan ongezond s, terwjl de jongens deze stellng vrj neutraal beantwoorden. Naast een verschl naar geslacht bestaat op twee stellngen een verschl naar leeftjd. De jongeren van 17 jaar en jonger scoren op bede stellngen vrj neutraal. De oudste groep geeft daarentegen aan het vrj normaal te vnden om tjdens het utgaan zes glazen alcohol of meer te drnken, zj vnden dt tevens plezerg. Om meer zcht te krjgen op de atttude van jongeren over alcoholgebruk n de toekomst s de jongeren gevraagd aan te geven n hoeverre ze het eens zjn met de stellng Jongeren van mjn leeftjd hoeven zch nog net bezg te houden met mnderen van alcoholgebruk 7. Over het algemeen s wederom vrj neutraal op deze stellng gereageerd. Ut nadere analyses bljkt dat de jongens het n het algemeen meer eens zjn met deze stellng dan de mesjes. Vergeljkng zomer-, horeca- en festvalcampagne De locate van de peereducate ljkt op de atttude ten aanzen van alcoholgebruk geen effect te hebben. Bnnen alle dre locates reageren de controle en de expermentele groepen n het algemeen vrj neutraal op de voorgelegde stellngen. Intente om mnder te gaan drnken De jongeren ut zowel de controle als de expermentele groep ljken net van plan te zjn om mnder alcohol te gaan drnken. Het merendeel van deze jongeren s echter ook net van plan om meer te gaan drnken. Bjna edereen geeft aan dat zj waarschjnljk of zeker dezelfde hoeveelhed alcohol bljven drnken. Vergeljkng zomer-, horeca- en festvalcampagne Ut de vergeljkng van de dre evaluates bljkt dat alleen bnnen de zomercampagne sprake s van een effect op gedragsdetermnanten. De expermentele jongeren ut deze evaluate overwegen sereuzer dan de controle jongeren om mnder te gaan drnken. 7 1 = helemaal mee eens - 5 = helemaal mee oneens. Samenvattng en concluses 37
6.3 Dscusse Bj alle dre evaluates bljkt de peereducate methodek met name nvloed te hebben op de kenns van de jongeren. Tjdens de evaluate van de zomercampagne leek de ntervente ook nog engszns nvloed te hebben op het gedragsdetermnant ntente. De jongeren (met name de jongens) ut de expermentele hebben toen vaker aangegeven te overwegen om mnder te gaan drnken. In de evaluate van de horeca- en festvalcampagne komt dt verschl echter net meer naar voren. Her bljft het effect beperkt tot een postef kennseffect. Opvallend s de grote stabltet n de atttudes en ntentes van de jongeren. Deze verschllen net echt per locate, terwjl de doelgroepen verschllen per locate. De vraag s of er een groter effect verwacht kan worden van een dergeljke ntervente. De ntervente zou kunnen worden verbeterd door het aanpassen c.q. verbeteren van de materalen en de gespreksvaardgheden van de peers. Ut de evaluate van de horecacampagne komt naar voren dat het nzetten van goede en geschkte peers van essenteel belang s voor een goede utvoerng van de peereducate. Bj de ntervente n de horeca s mnder aandacht besteed aan de wervng van de peers. Gebleken s dat de ntervente ook mnder goed s verlopen dan de op de campngs en festvals. Wanneer meer aandacht aan de wervng van de peers wordt besteed en de peers beter worden getrand, neemt de kans op een toename van de posteve effecten toe. Ut de vergeljkng van de dre evaluates bljkt dat de horecacampagne op de meeste punten het laagst scoort. Zoals her boven al s aangegeven wordt dt mede veroorzaakt door het nzetten van mnder geschkte peers. Daarnaast ljkt ook de locate van nvloed te zjn. In horecagelegenheden s het lastger om jongeren bered te vnden om mee te werken aan de ntervente. De rumte s vaak beperkt, er s meestal veel lawaa en de jongeren zeggen n het algemeen weng tjd te hebben. Tot slot wordt voorgesteld om de peereducate methodek te ntegreren n de algemene (regonale) aanpak van alcoholgebruk. De ntervente zelf duurt nameljk te kort om echt gedragsveranderngen te verwachten. Herhalng s daarom zeer belangrjk. Van een eenmalge (kortdurende) ntervente mogen geen grote effecten worden verwacht. In combnate met andere maatregelen kan het effect van de peereducate worden vergroot. Herbj kan worden gedacht aan een combnate met een aanpak gercht op de verkrjgbaarhed c.q. beschkbaarhed van alcohol en/of n combnate met een ntervente gercht op de ouders van de jongeren. 38 INTRAVAL - Alcoholkenns doorgespeeld