Samenwerkingsschl Balans
DYSLEXIEBELEID_p website.dc - 1-1. Wat is dyslexie De Gezndheidsraad prbeerde jaren geleden tt natinale vereenstemming te kmen dr een glbale mschrijving p te stellen waarin iedereen zich zu meten kunnen vinden. "De cmmissie spreekt van dyslexie wanneer de autmatisering van wrdidentificatie (lezen) en/f schriftbeeldvrming (spellen) zich niet, dan wel zeer nvlledig f meizaam ntwikkelt". Onze schl hudt rekening met deze kenmerken van dyslexie: 1) Autmatiseringsprblemen bij nthuden, inprenten, wrdvinding, lezen en spellen. 2) Deze prblemen zijn meilijk te behandelen en verdwijnen nit helemaal. 3) Naarmate het kind uder wrdt is er een accentverschuiving in de prblemen van lezen naar spellen. 4) Bij dyslectische leerlingen wrdt heel vaak dyslexie in de familie aangetrffen. 5) De prblemen zijn niet te herleiden tt andere prblemen f strnissen. 2. Van signaleren tt individueel handelingsplan (IHP): de prcedures binnen nze schl Wij hanteren p nze schl een zrgstructuur. Hierin staat de gang van zaken uitgewerkt rnd alle aspecten van nze leerlingenzrg. Het is een nderdeel van ns schlplan. Een beschrijving daarvan is te vinden p het intranet. Hierin staat k uitgewerkt wat er precies van de grepsleerkrachten wrdt verwacht. Wat betreft het pmerken van mgelijke signalen van (latere) dyslexie is ns beleid als vlgt. Alle leerkrachten zijn bekend met signalen die kunnen wijzen p (het ntstaan van) leesprblemen f dyslexie. Per leerjaar bestaat een stappenplan waarin mmenten staan beschreven waarin dyslexie gesignaleerd zu kunnen wrden. Deze stappenplannen staan in de bijlage. Zdra een leerkracht iets pvalt aan het gedrag f de werkjes van een kind kan hij f zij gedurende een peride van enkele weken meer gericht gaan bserveren. Als er duidelijk sprake lijkt te zijn van signalen besluit de leerkracht het kind extra te begeleiden. De grepsleerkrachten zijn in staat m deze hulp zelfstandig p te zetten en uit te veren. Eventueel wrdt een cllega gecnsulteerd. Als na een peride van 6 weken blijkt dat de prblemen dieper liggen wrdt de leerling ingebracht bij de I.B.(Interne begeleiding). Tevens wrden de uders p de hgte gesteld. De I.B. kan verschillende stappen ndernemen: Een uitverig gesprek met de uders m zveel mgelijk infrmatie te verstrekken ver het dyslexiebeleid p Balans en verwijzing naar het prtcl p het intranet. Observaties in de klas. Individueel nderzek p schl dat bestaat uit een 0-meting waarbij enkele leestesten en een Spellingtest wrden afgenmen, gevlgd dr een half jaar efenen en een 1-meting bestaande Uit dezelfde testen. Aan de hand van deze resultaten kmt een kind al dan niet in aanmerking Vr een handelingsplan dyslexie. Aanmelding vr individueel nderzek bij een externe instantie.(wanneer sprake is van Handelingsverlegenheid) Adviezen geven aan de grepsleerkracht (en verwijzen naar dyslexieprtcl p intranet) Een individueel handelingsplan pstellen (i.h.p.) Als uders een dyslexieverklaring wensen, hen drverwijzen naar externe instanties waar de Schl psitieve ervaring mee heeft.(ksten zijn niet p schl te verhalen) Indien een externe Instantie een handelingsplan pstelt wrdt dit dr schl z ged mgelijk ndersteund.
DYSLEXIEBELEID_p website.dc - 2-3. Samenwerking met uders en externe instanties bij signalering en nderzek Onze schl gaat uit van een gedeelde verantwrdelijkheid wat betreft de leerlingenzrg. In dat kader is samenwerking en infrmatie-uitwisseling met de uders nmisbaar. Alle infrmatie ver een leerling wrdt in de Zrgmanager gezet. Onze schl heeft de prcedures met betrekking tt de zrgstructuur beschreven in het zrgplan. Wij hanteren in dit kader de vlgende middelen: Een vragenlijst bij schlintrede. De uders wrden verwittigd bij het pnemen van hun kind in een grepsplan. Zij krijgen infrmatie, tips en eventueel verwijzingen naar externe instanties. Met de uders vindt een uitverig intakegesprek plaats wanneer hun kind wrdt aangemeld vr een intern nderzek. De infrmatie van de uders ver de achtergrnden van hun kind wrden beschuwd als een nmisbaar nderdeel van het diagnstisch nderzek. Hetzelfde geldt bij een mgelijke aanmelding vr een extern nderzek. In beide gevallen is frmele testemming van de uders ndig. De uders wrdt actieve medewerking gevraagd bij de uitvering van een I.H.P. (individueel handelings plan). Met de uders vinden regelmatige evaluatiegesprekken plaats met betrekking tt de vrtgang van het I.H.P. Met externe instanties zals nderzeksbureaus, samenwerkingsverbanden, zelfstandig gevestigde remedial teachers, lgpedisten e.d. wrdt regelmatig verlegd. De schl werkt met verschillende instanties samen p het gebied van advies, caching, cnsultatie en deskundigheidsbevrdering.( H.C.O., S.B.O. Het Avntuur, IWAL) 4. Criteria vr signalering en (vermeden van) dyslexie Algemene werkwijze bij signaleren Op nze schl gaan we in de eerste plaats uit van het vakmanschap en de kennis van de grepsleerkrachten. Zíj gaan dagelijks met de kinderen m, zien hun werkjes en kunnen tal van waarnemingen verzamelen. Wij zien het leerlingvlgsysteem meer als een nderbuwing achteraf dan een criterium waarp wij meten wachten. Wij prberen vregtijdig te signaleren, bij vrkeur in grep 1-2-3. De vlgrde bij het signaleren is p nze schl: 1. Gegevens uit een vragenlijst bij schlintrede. 2. Observaties in de klas met betrekking tt werkhuding, leerbaarheid, nthuden, autmatiseren, interesse in activiteiten die met taal, geletterdheid en lezen te maken hebben. Deze gegevens wrden dr leerkracht en Intern begeleider besprken. 3. Analyses van signaleringslijsten en methdegebnden tetsen. 4. Analyses van tetsen uit het leerlingvlgsysteem. Signalen in grep 1-2 1 1. Gebrekkige wrdenschat in vergelijking tt leeftijdgentjes en kinderen met gelijksrtige etnische achtergrnden 2. 1 In bijlage 1 is vr elke leeftijdsgrep een gedetailleerde verzicht van mgelijke signalen pgenmen.
DYSLEXIEBELEID_p website.dc - 3-2. Wrdvindingsprblemen, prblemen met het snel phalen en benemen van eenvudige infrmatie zals namen van kleuren en cijfers, namen van kinderen in de klas, dagen van de week. Krtm: infrmatie waarver kinderen van die leftijd en dat ntwikkelingsniveau meestal beschikken. 3. Prblemen met rijmen en met fnemisch bewustzijn (klankpsitie bepalen en auditieve synthese). 4. Weinig interesse in beginnende geletterdheid, weinig letters nthuden (minder dan 8 letters eind grep 2), niet vaak uit zichzelf krabbels maken, schrijven bij een tekening e.d. 5. Basisvrzieningen in nze schl: reguliere methden, speciale methden, didactische en cmpenserende hulpmiddelen Hulp bij dyslexie is niet principieel anders dan hulp aan andere zwakke lezers. Er wrdt in de eerste plaats gewerkt met de vrzieningen die nze reguliere taal-, lees- en spellingmethden bieden. Bij de aanschaf van nieuwe methden letten wij.a. p de aanwezigheid van een ged genrmeerd tetssysteem met verwijzingen naar gemakkelijke tegankelijke remediëringsstf. Het individuele handelingsplan (zie hfdstuk 7) kan vrschrijven dat daarnaast gebruik wrdt gemaakt van delen uit speciale methden en cmputerprgramma s. Speciale methden waarver nze schl beschikt zijn ndergebracht in de Orththeek. Iedere leerkracht kan zijn R.T.-er inschakelen. De R.T.-er is p de hgte van hetgeen in de Orththeek te vinden is en kan zelfstandig de ndige efenstf in de prgramma s pzeken en aanbieden. De schl werkt aan een luister CITO tets p alle vakken met veel tekst, waarvan de dyslectische kinderen gebruik mgen maken. Ieder jaar kmt er een vak bij dat als luister tets aanwezig is. De Entree tets in grep 7 en de eind CITO tets in grep 8 wrden bij dyslectische kinderen met een C.D. afgenmen. De schl heeft bvendien een lijst gemaakt van vr iedereen geldende speciale didactische en cmpenserende maatregelen. Iedere grepsleerkracht wrdt geacht actief van deze lijst gebruik te maken. (Deze lijst staat beschreven in bijlage 2) 6. Hulp in de klas De hulp in de klas wrdt gegeven dr de grepsleerkracht. Alleen in verleg met de IB kunnen smmige nderdelen van het individuele handelingsplan (I.H.P.) dr een ander dan de grepsleerkracht wrden begeleid. Alle grepsleerkrachten van nze schl hebben hun klassenrganisatie zdanig ingericht dat het geven van extra hulp mgelijk wrdt gemaakt. Ok zijn zij in staat m de hulp p basis van een grepsplan zelfstandig te rganiseren en uit te veren.
DYSLEXIEBELEID_p website.dc - 4 - De hulp in de vrm van extra instructie en begeleiding bij de inefening vindt plaats aan de instructietafel. Daarnaast is er zelfstandige verwerking en werken aan grepspdrachten. Iedere grepsleerkracht rganiseert zijn rster zdanig dat er drie keer in de week met grepjes (f individueel) aan de instructietafel gewerkt kan wrden. Hierte wrdt dr de grepsleerkracht een weekrster pgesteld. Een verzicht van alle extra hulp aan zwakke leerlingen wrdt gemaakt in de vrm van een grepsplan (bijlage 1). Bij dyslectische leerlingen gaat het dus m twee vrmen van begeleiding: 1. De hulp in het kader van de basisvrzieningen (zie hfdstuk 5). Bijvrbeeld: vóórinstructie, verlengde instructie, herhaling, individuele instructie en efening en andere speciale basisvrzieningen. 2. De speciale hulp p maat die in het IHP (individueel handelingsplan) wrdt uitgewerkt. 7. Het individuele handelingsplan (I.H.P.) als aanvulling p de basisvrzieningen, de rl van de uders en inf externe RT. Het I.H.P. wrdt pgesteld dr de I.B., in verleg met de grepsleerkracht. Indien er diagnstisch nderzek is gedaan dr een externe instantie zal er veelal aan het nderzeksverslag een I.H.P. zijn verbnden. Het I.H.P vernderstelt dat er k hulp wrdt gegeven vanuit de basisvrzieningen (hfdstuk 5) die dan k niet (uitverig) in het IHP wrden vermeld. Het I.H.P. werkt de begeleiding uit die de nderzeksgegevens indiceren. Het nderzek mndt uit in een aantal genummerde cnclusies. Deze cnclusies wrden mgezet in (genummerde) actiepunten. De actiepunten wrden mgezet in cncrete delen (cncreet, meetbaar, tijdgebnden) en per del wrdt aangegeven he, wanneer en dr wie daaraan wrdt gewerkt. Hierbij wrdt, p basis van verleg met alle betrkkenen, dus met inbegrip van de uders, een taakverdeling gefrmuleerd. Tensltte geeft het I.H.P. aan wanneer en p welke wijze het te bereiken del wrdt geëvalueerd /getetst. Het I.H.P. wrdt dr de uders vr gezien ndertekend en meegegeven. Er wrdt een datum afgesprken vr een evaluatiegesprek. Tijdens dat gesprek wrdt dr alle betrkkenen nagegaan wat er van de afgesprken hulp terecht is gekmen, p welke punten er van het I.H.P. is afgeweken, wat er geleerd is dr de betrkkenen van de gegeven begeleiding en he er verder wrdt gegaan. Interne en externe leerhulp (R.T.) Onze schl heeft beperkte mgelijkheden vr hulp buiten de klas. Dat betekent dat een deel van de hulp dr de grepsleerkracht gegeven wrdt, in verleg met de I.B. Deze hulp is met name gericht p het beperken van de belemmerende factr dyslexie tijdens de andere vakken. Er wrdt extra aandacht en hulp gegeven wat betreft lezen en spellen maar van training is geen sprake. Daarvr adviseren wij uders m een particuliere instantie in te schakelen. De R.T. buiten de klas is wel gericht p training van lezen en spellen. Dit kan ver het algemeen maar een deel van het jaar plaatsvinden aangezien er k gekzen kan
DYSLEXIEBELEID_p website.dc - 5 - wrden vr R.T. buiten de klas p andere vakgebieden. Bij R.T. buiten de klas en R.T. buiten de schl stelt nze schl zich p het standpunt dat deze hulp altijd in het verlengde met liggen vr hetgeen er p basis van het I.H.P. in de klas gebeurt. Wij zrgen vr een nauwe samenwerking en taakverdeling tussen de hulp binnen de klas en die daarbuiten. Als de uders besluiten m particuliere R.T. f lgpedie aan te vragen gaan wij als schl ervan uit dat deze externe behandelaar met ns in verleg treedt en bereid is m samen te werken. Onze schl kan desgewenst aan de uders namen drgeven van zelfstandig gevestigde remedial teachers waarvan wij weten dat ze bevegd zijn en bereid zijn m met de schl samen te werken. 8. Wanneer een extern nderzek, wie betaalt vr een dyslexieverklaring? Of dr nze schl nderzek wrdt aangevraagd bij een extern bureau is van verschillende factren afhankelijk: De expertise die binnen de schl aanwezig is. Degene die nderzek det met beschikken ver vldende en eigentijdse kennis van dyslexie en de diagnstiek daarvan en in staat zijn een ged I.H.P. p te stellen. De cncrete mgelijkheden (tijd, persneel) die beschikbaar zijn. De aard van de prblematiek; bij cmplexe prblemen is sms extern nderzek ndig. Bij een intern nderzek kunnen wij een (ernstig) vermeden van dyslexie uitspreken en in het verslag vastleggen. Vr de ndzakelijke hulp maakt het niet uit f het m een fficiële diagnse gaat. Een dyslexieverklaring kan nuttig zijn i.v.m. cmpensatie en hulp in het vrtgezet nderwijs. Vr de basisschl heeft een dergelijke verklaring geen tegevegde waarde. Onze schl kan met de uders verleggen f een extern dyslexienderzek met het g p het verkrijgen van een dyslexieverklaring wenselijk is en wie dat zal betalen. Wij vinden dit in principe een zaak van de uders maar wij kunnen in een heel beperkt aantal gevallen als schl pdracht geven vr dyslexienderzek. 9. Prfessinalisering Onze schl wil het geven van extra hulp en remedial teaching in de klas bevrderen. Daar is veel vr ndig. We zijn er niet met het frmuleren van een zrgplan en een dyslexiebeleid. We kunnen niet z maar aan de grepsleerkrachten zeggen vanaf maandag geef je R.T. in de klas. Er is vr het geven van gespecialiseerde hulp veel kennis, ervaring en materiaal ndig. Daarm prberen wij vrtdurend het vakbekwaamheidsniveau van iedereen te vergrten en waar mgelijk te werken met specialisten p verschillende gebieden. In het kader van het persneelsbeleid is er een algemeen prfessinaliseringsbeleid gefrmuleerd. We kunnen een nderscheid maken tussen individuele en teamgerichte prfessinalisering.
DYSLEXIEBELEID_p website.dc - 6 - Bij individuele verzeken m naschling wrdt bekeken f dit past in het persnlijk cmpetentieprfiel van de betrkken leerkracht en in de beheften van de schlrganisatie. Leerkrachten die hebben laten weten dat zij zich willen bekwamen als leesspecialist zullen uiteraard hun schlingswensen vral daarp richten. De directie van nze schl stelt in verleg met de interne begeleiding een teamgericht schlingsbeleid p, dat aansluit bij de vernieuwingen die in een bepaalde peride gaande zijn. Wij den een berep p externe bureaus m deze schling te presenteren waarbij wij letten p: directe aansluiting p nze beheften en gebleken deskundigheid en meerwaarde van de dcenten. Prfessinaliseringsplan In het kmende schljaar 2008-2009 staat een cursus vr leesspecialist gepland vr drie leerkrachten en beide intern begeleiders. De intern begeleiders van Balans vlgen gedurende dit schljaar 6 bijeenkmsten handelingsgericht werken binnen het samenwerkingsverband wat ten gede kmt aan het maken en uitveren van het I.H.P.