1 Deel III 3 Beheertekeningen
2 Samenwerken
Samenwerken 3.1 Koppeling database 3 3.1 Koppeling database Tekstgegeven in een tekening Een database is een verzameling van gestructureerde gege - vens. Bijvoorbeeld een database waarin de tekeningnamen of een da ta ba se met ge ge vens over de voor raad. Mee stal be - staat een database uit teksten. In sommige gevallen kunnen de ge ge vens van de da ta ba se het bes te op een te ke ning wor - den aangegeven. Een voorbeeld hiervan is de database van het kadaster. In deze database worden gegevens bewaard die onder andere betrekking hebben op de begrenzing van huis en tuin. De naam van een ei ge naar en het adres zijn gegevens die met woorden omschreven kunnen worden. De po si tie en om trek van het huis of de tuin zijn gegevens die makkelijker worden getekend dan in woorden omschreven worden. Beheertaken Niet alle da ta ba ses le nen zich voor een kop pe ling. Ge ge - vens die wei nig wor den ge raad pleegd of die slechts voor een be perk te tijd no dig zijn le nen zich niet voor een kop pe - ling met Au tocad. Dit komt om dat het kop pe len van een da ta ba se aan een te ke ning re la tief veel tijd kost. Een stuk - lijst die in een da ta ba se is op ge sla gen wordt dus meest al niet ge kop peld aan de te ke ning om dat deze kop pe ling al - leen tij dens het te ke nen van nut is. Een te ke ning voor het be heer van ge bou wen, tui nen, we gen of ka bels leent zich wel voor een kop pe ling. Deze te ke ning zal namelijk meerdere keren geraadpleegd of gewijzigd worden. Voordelen koppeling De voordelen van een koppeling aan een database springen vooral in het oog als de tekenaar de database zelf niet aanpast, maar als anderen dat doen. Alle veranderingen aan
4 Deel III Samenwerken 3 Beheertekeningen de database worden namelijk automatisch doorgevoerd in de tekening zonder tussenkomst van de tekenaar. Zo zou een database gebruikt kunnen worden voor de indeling van een gebouw, waarbij in de tekening te zien is wie in welke kamer zit, terwijl de database wordt bijgehouden in een tekstdatabase. Als de tekenaar de tekening oproept en het commando geeft om alle labels aan te passen, dan verschijnen opeens allemaal nieuwe namen in de ruimtes. Een ander voordeel van een koppeling is dat selecties gemaakt kunnen worden, zoals maak alleen die planten zichtbaar die deze maand gesnoeid moeten worden of toon alle scheepswanden die een dikte hebben van 5 tot 6 mm. Met deze tekeningen kunnen onderhoudsdiensten of reparatiediensten aan de slag. SQL DBMS Catalog, Schema, Table Een database wordt in het algemeen gestuurd met de taal SQL (Structured Query Language). Deze taal is vastgelegd in een ANSI-norm en wordt algemeen aanvaard voor meerdere database programma s. De database wordt beheerd door een databaseprogramma ook wel genoemd een database management systeem. Dit databaseprogramma kan de gegevens van de database veranderen van inhoud of structuur. In SQL wordt niet gesproken over het database programma, maar over de omgeving of Environment. In SQL wordt niet gesproken over een directory die is opgedeeld in subdirectory s met bestanden, maar over een catalogus die is opgedeeld in schema s waarin tabellen staan. Er wordt niet gesproken over het openen van een database bestand, maar over: 1. het kiezen van een Environment (starten van DBMS) 2. het koppelen van een Catalog (kiezen van een directory) 3. het koppelen van een Schema (Kiezen van een subdirectory) en 4 het koppelen van een tabel (Kiezen van een bestand).
Samenwerken 3.1 Koppeling database 5 OLE DB.UDL Het doorlopen van de stappen die nodig zijn voor de koppeling tussen een tekening en een database is vereenvoudigd door het gebruik van OLE DB. Bij deze techniek hoeft de gebruiker alleen het soort database en het bestand te selecteren. De koppeling wordt verzorgd door het venster Microsoft Data Links Properties. Dit venster wordt ook getoond bij andere programma s die via OLE DB gekoppeld zijn. U geeft de definitie van de koppeling een naam; bijvoorbeeld Cursus. De gegevens van de koppeling worden weggeschreven in het bestand Cursus.udl. (Uniform Data Link) Hierdoor kunt u met de druk op een knop opnieuw koppelen. Als u de definitie definitief wilt verwijderen moet u het udl bestand verwijderen met Windows verkenner. Medewerker Achternaam Werkplek 1 Jan sen Receptie 2 Jan sen Kamer 1 3 Pietersen Kamer 1 De tabel waarin de gegevens zijn opgeslagen bestaat uit kolommen en rijen. Een rij beschrijft een element. Bijvoorbeeld een medewerker uit het personeelsbestand. Een kolom beschrijft een bepaald aspect of kenmerk van de elementen zoals bijvoorbeeld de werkplek. De doorsnede van rij en kolom beschrijft een aspect van een element, bijvoorbeeld de werkplek van een bepaalde medewerker. Een symbool is gekoppeld aan een rij uit de tabel. Een deel van een tekening is gekoppeld aan een rij van een tabel. Bij het voorgaande voorbeeld kan een plattegrond horen met daarop alle kamers. Aan het symbool van een bureau kan bijvoorbeeld een medewerker zijn gekoppeld. Zo kunt u uitgaande van de tabel zien, waar een bepaalde medewerker zit, of kunt u uitgaande van een tekening kijken wie er aan een bepaald bureau zit.
6 Deel III Samenwerken 3 Beheertekeningen Voorbereiding Access In deze paragraaf wordt een eenvoudige tabel aangemaakt. LET OP! Deze les sen zijn zon der meer te ge brui ken op een 32-bits com pu ter. Een 64-bits com pu ter kan al leen kop pe len als u een 64 bits ver sie van de Jet dri ver heeft gein stal leerd. En dit kan al leen weer als u de 64 bits ver sie van Mi cro soft Offi ce heeft geinstalleerd. Access Start Access uit het startmenu van Windows. Kies voor een nieuwe lege database. Beheer.mdb Maken Kies de naam Beheer.mdb. Deze extentie hoort bij een oudere versie van Access die ondersteund wordt door vrijwel alle versies van AutoCAD. Klik op maken. Er verschijnt een tabel. De tabel heeft een kolom, die heet ID. Nieuw veld invoegen Kolomnaam wijzigen Naam Kamer Klik met de rechter muisknop op de kolomnaam Nieuw en kies uit het menu dat verschijnt voor het wijzigen van de naam. Noem deze kolom Naam. Doe ditzelfde voor de derde kolom. Noem deze Kamer.
Samenwerken 3.1 Koppeling database 7 Vul daarna de tabel aan met gegevens zoals in de volgende afbeelding is aangegeven. De namen zijn bewust gekozen. Gebruik geen andere namen of kamers, anders ontstaat verwarring in de rest van de les. U hoeft de kolom Id niet in te voeren. Als u alles in een keer goed intypt, dan heeft de eerste rij een Id van 1. Als u een foutje heeft gemaakt bij het intypen, dan heeft deze Id een andere waarde, maar dat maakt verder niet uit. Deze kolom wordt alleen maar gebruikt om de rij uniek te identificeren. (Primaire sleutel) Klik op Bewaren. Er verschijnt een venster met de naam van de tabel. Medewerker Type de naam Medewerker in en klik op de OK. Sluit Access door op het bovenste kruisje te klikken. Tip: De ta bel len van Access moeten ge slo ten zijn op het mo ment dat u een kop pe ling maakt met Au tocad an ders volgt een fout mel ding.
8 Deel III Samenwerken 3 Beheertekeningen AutoCAD New Opdracht Voorbereiding AutoCAD Start AutoCAD of begin met een nieuwe tekening. Begin met een nieuwe tekening op basis van millimeters. Maak ongeveer de volgende tekening. Stel de limits in op 0,0 en 15000,10000. Activeer Zoom All. Gebruik voor het gemak een raster van 500 mm. Stel de multilijn in op 200 mm met gesloten uiteinden. De rechthoeken stellen bureautjes voor. Sla de tekening op onder de naam Beheertekening.
Samenwerken 3.1 Koppeling database 9 DBConnect Ctrl+6 Koppelen database Activeer de database verkenner. Als u Menubar 1 zou activeren, dan zult u zien dat er ook een nieuw Pulldownmenu is verschenen. Deze heet Data View. Data sources Configure Data Source Zet de cursor op in de dbconnect manager op data sources en klik op de rechter muisknop. Er verschijnt een menu. Klik op het menu-item voor het registreren van de database. Hiermee maakt u de koppeling tussen deze tekening en een databasetabel. Er verschijnt een venster die soms Engels en soms Nederlands is, afhankelijk van de instellingen van uw computer. Cursus OK Ms Jet 4.0 OLE DB Provider Volgende >> Type de naam Cursus in. Druk op de OK knop. Kies voor de Microsoft Jet OLE DB database. Jet 4.0 hoort bij Access 2000/3/7. Jet 3.5 hoort bij een oudere versie. Klik op Volgende of Next om het Access bestand te selecteren.
10 Deel III Samenwerken 3 Beheertekeningen U kunt tes ten of het da ta be stand wel be staat en of de kop pe ling op de juis te wij ze tot stand is ge ko men. Klik op de knop bladeren om het bestand te kiezen dat u zelf hiervoor heeft aangemaakt met Access. Meestal is dit C:\users\xxxxx\Documents\Beheer.mdb. OK Cursus Connect Sluit het venster Data Link-eigenschappen. De ver bin ding en zijn op ge sla gen in ver schil len de be stan den. Cur sus staat in het be stand Cur sus.udl. U kunt de di rec to ry wij zi gen met Opti ons > Fi les >Data Sour ce Lo ca ti - on. Een de fi ni tie ver wij dert u door het be stand te wis sen met Win dows ver ken ner. Klik in de databaseverkenner met de rechter muisknop op Cursus. Uit het menu dat verschijnt activeert u de verbinding. Alle tabellen in de database worden zichtbaar. Ook die tabellen die normaal gesproken onzichtbaar zijn in Acces worden nu zichtbaar. U kunt nu kiezen voor een tabel. De tabellen die beginnen met MSys zijn ta bel len die Access ge bruikt, maar die normaal gesproken onzichtbaar zijn in Access.
Samenwerken 3.1 Koppeling database 11 Definiëren koppeling Als u elementen van de tekening wilt koppelen aan rijen van een tabel, moet u eerst in een sjabloon aangeven welke kolom van de tabel gebruikt wordt als primaire sleutel. Als u op de ta bel Me de wer ker klikt, dan lich ten er ico nen op aan de bo - venk ant van de da ta ba se ver ken ner. Medewerker new link template Klik op Medewerker. Activeer een nieuwe sjabloon voor de verbinding. U gaat een verbindingsjabloon instellen. In oudere versies van AutoCAD heet dit de Link path name. Id Continue OK Accepteer de naam van de verbinding. Zet de schakelaar bij Id aan. Deze bevat namelijk de primaire sleutel. Dit heeft u zelf vastgesteld in Access. Sluit het venster. De kop pe ling Me de werklink1 ligt nu vast in deze te ke ning. U kunt daar mee een rij van de ta bel vast maakt aan een ele ment uit te te ke ning.
12 Deel III Samenwerken 3 Beheertekeningen Koppelen rijen Met de volgende instructies gaat u een rij van de tabel koppelen aan een bureau. Medewerker Edit Table Zorg ervoor dat de tabel Medewerker is geselecteerd. Klik in de palette dbconnect op het veranderen van een tabel. Er verschijnt een venster met de gegevens in de tabel. Tip: Als de ge ge vens op een grij ze ach ter grond wor den weer ge ge ven, dan kunt deze niet ve ran de ren. Waar - schijn lijk heeft u dan de ta bel open in Acces. 1 Wijs het lege hokje van de eerste rij aan, zodat de hele regel in het zwart wordt weergegeven. Link Kies voor het verbinden. Select objects: linker tafel Opdracht Kies het meest linker tafeltje en druk op de Enter toets om aan te geven dat u klaar bent met selecteren. De eerste regel verandert van zwart naar fel geel. Zorg ervoor dat de tweede en de derde regel uit de tabel gekoppeld worden aan de twee bureautjes in de bovenste kamer. Sluit de tabel.
Samenwerken 3.1 Koppeling database 13 Definiëren labels Als u tekst in de tekening wilt opnemen moet u eerst in een sjabloon aangeven welke soort informatie u in de tekening wilt en hoe de tekst eruit moet zien. U klikt op de ta bel om aan te ge ven uit wel ke ta bel de ge ge vens moe ten ko men die op de la bel staan. Medewerker New label template Klik op de tabel Medewerker Activeer een nieuwe sjabloon voor de labels. U gaat hiermee de kenmerken instellen van de labels, of etiketten. Continue Naam Add Opdracht Character Accepteer de naam voor het sjabloon met etiket gegevens. Kies het veld Naam. Kies voor toevoegen, om dit gegeven als tekst op te nemen. Voeg ook het veld kamer toe. Kies het tabblad tekst eigenschappen. 300 Selecteer alle tekst en maak de teksthoogte 300 mm. OK Klik op OK om deze dialoogbox af te sluiten. De de fi ni tie Me de werk la bel1 is nu be schik baar in de te ke ning. Als u deze de fi ni tie ge bruikt weet Au - tocad wel ke ge ge vens ge plaatst wor den en hoe deze er uit zien.
14 Deel III Samenwerken 3 Beheertekeningen 1 Plaatsen labels Activeer de tabel medewerker, door erop te dubbelklikken. Klik opnieuw op het hokje vooraan de eerste rij. Create FreestandingLabels Activeer het plaatsen van losstaande labels. Dit icoon is in eerste instantie niet zichtbaar, maar als u op het pijltje naast Links! klikt en kiest voor Create Freestanding Labels dan wordt deze wel zichtbaar. Plaats eerst het vinkje en activeer daarna de functie. Specify point for label: Wijs een punt aan linksonder het linker bureau. Als alles goed is gegaan dan staat linksonder in deze box de tekst 1 Link(s) is created. Opdracht Plaats ook de andere twee labels zodat de volgende afbeelding ontstaat. Er staan attributen bij het bureau. In eerste instantie heeft u met de voorgaande instructies het bureau gekoppeld aan een rij. Daarna heeft u enige gegevens van de rij in de tekening geplaatst. Ook deze attributen zijn gekoppeld aan dezelfde rij in de tabel als het bureau zelf.
Samenwerken 3.2 Gebruiken koppeling 15 3.2 Gebruiken koppeling Theorie Het aanmaken van een koppeling is geen gemakkelijke opgave en kost ook nog behoorlijk wat tijd. Daarom wordt dit voornamelijk gedaan voor toepassingen waarbij slechts een beperkt aantal tekeningen gebruikt worden. De koppeling wordt dan slechts een keer gelegd en de tekening kan veranderd worden door de database. Of de database wordt veranderd door de tekening. Ook zijn op deze wijze makkelijk geografische gegevens op te vragen, zoals waar staat die of die boom. Er is zo te zien waar iets gebruikt is of wat de kenmerken zijn van iets op een bepaalde plaats.
16 Deel III Samenwerken 3 Beheertekeningen Veranderen met AutoCAD In de tekening en de database staat het kamernummer van meneer Pietersen niet goed aangegeven. Met de volgende instructies wordt de database aangepast vanuit AutoCAD. Edit table Als de tabel niet meer zichtbaar is, klik op Aanpassen tabel. Kamer1 MedewerkerLabel1 Reload Verander de naam Kamer2 naar Kamer1 en druk op de tab-toets. Vergeet deze toets niet, anders is de wijziging niet definitief doorgevoerd. Kies in de palette dbconnect Manager voor de optie Opnieuw laden van de labels om de veranderingen te tonen in de tekening. Eerst verschijnt een dialoogbox met de vraag welke labels opnieuw geladen moeten worden. In de ta bel is de wij zi ging di rect aan ge past. In de da ta ba se is de wij - zi ging aang epast na dat u op de tab toets drukt. In de te ke ning is de wij - zi ging aang epast als u Re lo ad ac ti veert. Bewaar de tekening. Sluit de tekening in AutoCAD, het is namelijk niet altijd mogelijk om met Access en AutoCAD gelijktijdig aan een tabel te werken.
Samenwerken 3.2 Gebruiken koppeling 17 Veranderen met Access U kunt iemand anders in uw organisatie de tabel bij laten houden, terwijl u toch altijd een tekening of kaart heeft die up-to-date is. Access Openen Opdracht Start Access. Open de hiervoor aangemaakte database. Verander een van de namen uit de database met Access. Bijvoorbeeld Mevr Jansen van de receptie trouwt met Meneer Klaassen en neemt zijn naam aan. Tip: Ver geet niet op de Enter-toets of de Tab-toets te druk ken als u de wij zi ging heeft door ge voerd, als u dit niet doet dan is de wij zi ging al leen op het scherm ve ran - derd en niet in de da ta ba se zelf. Alt+tab OPEN Medewerklabel1 Reload Schakel om naar AutoCAD. Open de beheertekening. Als de database verkenner niet geopend is, open deze dan met Tools > dbconnect. Wijs Medewerklabel1 aan en klik op de rechter muisknop. Kies uit het menu dat verschijnt voor Reload. Nu zijn alle vel den op nieuw in ge le zen en ziet u de ve ran - de ring en in de te - ke ning.
18 Deel III Samenwerken 3 Beheertekeningen Selecteren met de database De database kunt u gebruiken om selecties uit te voeren. U kunt bijvoorbeeld met de database kiezen welke elementen uit de tekening worden verwijderd of u kunt tonen waar een bepaald tekeningelement of symbool staat. New Query Zet de cursor op MedewerkerLink1. Klik op New Query. Het volgende venster verschijnt. Naam Continue Klik op Continue om de naam te accepteren. Klik op Naam om aan te geven dat u een selectie maakt op basis van de naam. = equal Geef aan dat die naam gelijk is aan... Look up values Jansen OK Execute De ele men ten die ge stip peld zijn vol - doen aan het se lec - tie cri te ri um. U kunt deze nu ve - ran de ren door een ve ran der func tie aan te klik ken of op een apar te laag zet ten. Klik op Opzoeken, zodat u alle ingevulde gegevens die horen bij kolom Naam alfabetisch geordend ziet. Klik op de naam Jansen, hiermee geeft u aan dat u een selectie maakt waarbij Naam gelijk is aan Jansen Sluit de dialoogbox van de kolom waarden. Klik op uitvoeren. Onder water wordt een SQL uitdrukking opgebouwd. Deze wordt doorgegeven aan de de Jet Engine. Deze voert de query uit en stuurt het resultaat terug naar AutoCAD.
Samenwerken 3.3 Koppeling tekst of Excel 19 3.3 Koppeling tekst of Excel Theorie ATTOUT, ATTIN Handle Voor sommige mensen is een koppeling met Access niet haalbaar, omdat ze dit programma niet hebben. Voor deze mensen is er een eenvoudiger oplossing door een koppeling aan te gaan met een tekstbestand. Mooi is anders, maar het werkt wel. Er wordt in dit hoofdstuk gebruik gemaakt van twee functies uit de Express tools. De eerste functie, ATTOUT, schrijft de attribuutgegevens van alle blocks uit de tekening weg. De tweede functie, ATTIN, leest de attribuutgegevens in en past de tekening aan. Niet alleen de attribuutinformatie wordt weggeschreven, maar ook de handle. Dit is het nummer dat AutoCAD gebruikt om het ene element van het andere te onderscheiden. Dit nummer blijft bewaard als de tekening wordt opgeslagen. Dit getal mag u natuurlijk nooit veranderen, want dan is er geen, een op een, relatie tussen de tekst en de tekening.
20 Deel III Samenwerken 3 Beheertekeningen Voorbereiding Teken een plattegrond zoals u in de vorige paragraaf heeft gedaan of kopieer deze naar een nieuwe tekening. Insert ATTDEF Define Attributes NAAM Naam Activeer het tabblad van de blokken. Activeer het plaatsen van een attribuut. U gaat twee attributen maken die samen een Block vormen. Voor het gemak definieert u het eerste attribuut op de oorsprong. Noem de Tag NAAM. Noem de Prompt Naam. 300 Maak de teksthoogte 300. Specify on screen OK ATTDEF Define Attribute Zet de schakelaar uit. Sluit de dialoogbox. Herhaal het commando om een attribuut te definiëren
Samenwerken 3.3 Koppeling tekst of Excel 21 KAMER Kamer Align below previous att OK Block Create Noem de Tag KAMER. Noem de Prompt kamer. Zet deze attribuut direct onder de vorige. Sluit de dialoogbox. Activeer de functie Block. Gebruik de afkorting B. U gaat van de twee attributen een Block maken. Label Naam kamer Delete Open in block editor OK Opdracht Geef het blok de naam Label Klik op Selecteer objecten en kies vervolgens het woord NAAM en het woord KAMER en druk daarna op de Enter-toets. Wijs eerst de Naam aan en dan pas de Kamer. Verwijder de attributen nadat het Block is aangemaakt. Zet de schakelaar uit om het blok te openen in de blokeditor. Controleer de invoer en sluit de dialoogbox. Plaats het symbool drie keer en vul de attributen in zodat de volgende tekening ontstaat.
22 Deel III Samenwerken 3 Beheertekeningen Expresstools Wegschrijven tekstbestand Type het commando in om de expresstools te laden. Tip: Als bij u in geen tab blad met Express tools zicht - baar wordt en er een fout mel ding ver schijnt, dan zijn deze nog niet gein stal leerd. Instal leer deze van af de oor - spronk elij ke AutoCAD CD. Express tools ATTOUT Export Attributes labels.txt Save All Open het tabblad van de expresstools. Klik op het exporteren van de attribuut informatie. Er verschijnt een venster met de naam die u wilt geven aan dit tekstbestand. Geef de naam Labels.txt. Let op het pad. Zorg ervoor dat u deze opslaat in uw map of in de map Mijn Documenten. Omdat er meerdere labels in het bestand staan. Sluit het venster. Er wordt gevraagd om de objecten aan te wijzen. Type All in om alles te kiezen en druk twee keer op de Enter-toets. De eerste keer om All in te voeren en de tweede keer om het kiezen af te sluiten. Output file: "C:\labels.txt" created Controleer op de onderste regel of het bestand naar de goede plaats is geschreven. U kunt het bestand openen vanuit autocad door het commando Notepad in te typen, maar in de praktijk zal meer gebruik gemaakt worden van Excel.
Samenwerken 3.3 Koppeling tekst of Excel 23 Veranderen tekst Start Excel. Kies voor het openen van een bestand. Zet het bestandstype op Tekstbestanden (*.prn, *.txt,*.csv) en selecteer het bestand op dat u hiervoor met ATTOUT heeft gemaakt. Er verschijnt een wizard. U klikt daar een aantal keren op Volgende en als laatste op Voltooien. Opdracht Ja Verander de tekst Receptie naar Kamer3 en bewaar het bestand. Overschijf het bestaande bestand.
. 24 Deel III Samenwerken 3 Beheertekeningen Alt-Tab ATTIN Import Attributes labels.txt Openen Teruglezen tekstbestand Schakel om naar AutoCAD. Activeer het importeren van een attribuut bestand. U moet daarna het bestand aangeven dat u wilt inlezen. Selecteer het bestand dat u hiervoor heeft gewijzigd. Sluit het venster en vergelijk de verschillen.