A8 Foutloos leren bij Goal Management Training Kan het opnieuw aanleren van alledaagse taken na hersenletsel beter? Dirk Bertens 1
Dirk Bertens, MSc Prof. Luciano Fasotti Prof. Roy Kessels Dr. Danielle Boelen 2
Inhoud Filmfragmenten revalidant Executieve functies Goal Management Training Foutloos leren Foutloos leren bij Goal Management Training 3
Over leven met... met... Fragment 1 4
5
Over leven met... met... Fragment 2 6
Cognitieve functies Geheugen Taal Executieve functies Motoriek Aandacht & Concentratie 7
Executieve functies 8
Superviserend AandachtsSysteem (SAS) Norman & Shallice(1980) 9
Executieve aspecten 1. Inzicht in capaciteiten 2. Realistische doelen stellen 3. Planning (stappen naar doel) 4. Initiatiefname 5. Zelfbeoordeling & evaluatie van uitvoering 6. Inhibitie 7. Flexibiliteit 8. Strategisch gedrag Ylvisaker(1998) 10
Burgess, In: Halligan, Kischka, & Marshall(2003) 11
Neuropsychologische test Executieve test BADS Actie-plan taak 12
Hersenletsel Executieve stoornissen Uitvoering IADL taken 13
Over leven met... met... Fragment 3 14
Goal Management Training (GMT) Robertson(1996) Goal neglect IADL taken (her)leren Strategie Mental blackboard 15
16
17
Over leven met... met... Fragment 4 18
Voorbeeld Het zetten van een kopje koffie met het Senseo-apparaat Pak een kopje uit het keukenkastje Zet het kopje op het rooster van het Senseo-apparaat Pak een koffie-pad 19
Foutloos leren Het voorkomen van fouten tijdens het leren Terrace (1963) 20
Foutloos leren Geheugenprestatie ** Baddeley& Wilson (1994) Woord-afmaak taak 2 condities: Trial & Error: vijf-letter woord begint met QU kun je radenwathet is? Foutloos leren: vijf-letter woordbegint met QU en het woordis QUOTE. 21
Het aanleren van vaardigheden in de klinische praktijk 22
Trial & error leren (deels) nieuwe IADL taak: Start met task Er treden fouten op Detectie fouten Correctie fouten Doorgaan met taak Herhalen tot voltooing taak Terughalen van leren : Herinnering fouten belangrijk voor correcte uitvoering taak 23
Foutloos leren technieken Feedforward instructies Cues (cue kaartjes) Modeling Fading Voorkomen fouten Stapsgewijs oefenen 24
www.foutloosleren.nl Instructievideo 25
Foutloos leren bij Goal Management Training Kan het opnieuw aanleren van alledaagse taken na hersenletsel beter door Goal Management Training te combineren met Foutloos leren? 26
Foutloos leren bij Goal Management Training Foutloos aanleren van GMT-strategie Foutloos aanleren van de stappen Foutloos uitvoeren van de stappen 27
Inclusie criteria Niet-progressief verworven hersenletsel Chronische en poliklinische fase van revalidatie ( 3mnd na letsel) Leeftijd: 18-70 jaar Executieve problemen* * Executieve stoornissen worden m.b.v. NPO vastgesteld 28
Inclusie (NPO) GMT Sessie 1 & 2 2 individuele doelen (IADL taken) kiezen T0 Evaluatie uitvoering IADL taken Randomisatie 32 patiënten GMT Foutloos leren Sessies 3-8 Aanleren uitvoering IADL taken 32 patiënten GMT Active Learning Sessies 3-8 Aanleren uitvoering IADL taken T1 Evaluatie uitvoering IADL taken 29
Behandeldoelen Garage/studeerkamer opruimen Administratie Internetbankieren Bijenkast-formulieren invullen Digitaal fotoalbum maken Heg snoeien Boodschappenlijstje Plattegrond maken van nieuwe inrichting woongedeelte paardentrailer 30
www.gezond24.nl/tv-uitzending/nps_1224115/over-leven-met...-hersenaandoeningen-2 Over leven met... met... Fragment 5 31
Cue-kaartjes 32
33
Protocollen GMT Foutloos leren Sessies 3-8 Sessies 3 & 4: Invullen Stappenplan-werkbladen Sessies 5 & 6: Uitvoering stappen Sesses7 & 8: Invullen GMT-werkbladen Uitvoering IADL-taken GMT Active Learning Sessies 3-8 Sessies 3: Uitleg GMT-strategie Sessies 4 & 5: Invullen GMT-werkbladen Sessies 6 & 7: Uitvoering IADL-taken Sessie 8 Oefenen/verbeteren uitvoering 34
Inclusie (NPO) GMT Sessie 1 & 2 T0 Randomisatie Uitvoering IADL taken Gestandaardiseerde schaal 32 patiënten GMT Foutloos leren Sessies 3-8 32 patiënten GMT Active Learning Sessies 3-8 T1 Uitvoering IADL taken Gestandaardiseerde schaal 35
Het meten van taak- prestatie Gestandaardiseerde schaal: Taak-uitvoering: Correcte stap = 2 punten Inefficiente stap = 1 punt Afwezige stap = 0 punten %-score 0% 100% Foute uitvoering Perfecte uitvoering 36
Boodschappenlijstje Voor GMT Na GMT Correcte stappen 2 4 pt 9 18 pt Inefficiente stappen 4 4 pt 3 3 pt Ontbrekende stappen 6 0 pt 0 0 pt %-score 33% 88% 37
Voorlopige resultaten Foutloos leren; Trial & Error leren N=16 8 Foutloos leren; 8 Trial & Error leren Interactie effect F (1,14)=12.6; p=.003) 38
Conclusie Op basis van de voorlopige resultaten: Het aanleren van alledaagse complexe taken na hersenletsel gaat beter als Goal Management Training wordt gecombineerd met Foutloos Leren 39
www.neuropsychologischebehandeling.nl 40
ICF-model 41
42
Over leven met... met... Fragment 6 43
d.bertens@donders.ru.nl 44