VOEDINGSCONSUMPTIE PABO-STUDENTEN

Vergelijkbare documenten
1. Voedingsadvies 1.1 Inleiding

Dienstverlenende werkzaamheden Les 7

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog

10 KEER GEZOND EET GROENTEN

GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 3. Gezonde voeding

Diabetes mellitus. Victoza en voeding

Wat is goede voeding? Aanbevelingen & tips voor kinderen 9 t/m 18 jaar

INTEGRALE OPDRACHT BLOK 1.1

HAAGSE HOGESCHOOL VOEDING EN DIETETIEK COMPACT VD-CO1.C.2 VOEDINGSLEER. Voedingsdagboek. Mariska Sprado /09/2012

Wij, Nederlanders, hebben er ook veel nieuwe eetgewoontes bij gekregen. Dat komt door drie dingen:

Eet smakelijk René de Groot

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist

Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet

niveau 2, 3, 4 thema 5.5

Dienstverlenende werkzaamheden Les 3

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf

Het programma. De boodschappenkar. Even voorstellen: Door de bomen het bos niet meer zien? Feiten en fabels

Voedingsbeleid Kinderdagverblijf Kiekeboe 2015

Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE. E-book

Eetdagboek. Voedingsleer. Maaike Oelen

1 gram verteerbare koolhydraten levert 4 kcal (afkorting verteerbare koolhydraten =

AARDAPPELS. voedzaam & veelzijdig

Energiebalans. Opdracht 8B. Opdracht

Aanbevolen Dagelijks Hoeveelheden (ADH) voor zwangeren

Gezonde voeding. Jan Yperman Ziekenhuis Briekestraat Ieper N Diensthoofd keuken

2. Schijf van Vijf samengevat

Dia 1. Dia 2 Wat is voeding: Dia 3. Voeding - Alles over voeding - Voeding in de praktijk - Voedingsschema. Koolhydraten

Botontkalking en voeding

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77

KlasseLunch. Over gezond eten 1. Docentenhandleiding KlasseLunch 2008:

WAT HEBBEN WE GEMETEN? Inner Scan Body Composition

Schijf van Vijf-spel. Opdracht 4C. Opdracht

Eiwitten. Voeding en Welzijn

Grafiek 1: Aanbeveling versus huidige inname. Gemiddelde aanbeveling per dag (ADH) voor volwassenen (19-59 jaar) 2 (uitgedrukt als 100 %)

Voedselconsumptie Vergeleken met de Richtlijnen goede voeding Belangrijkste bevindingen

Gezonde voeding (voor ouderen)

Aanbevolen apps/hulpmiddelen gericht op voeding en beweging

KlasseLunch. Over gezond eten 1. Werkbladen KlasseLunch 2008:

Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes

DE MAAND ZONDER SUIKER

WAT HEBBEN WE GEMETEN? Inner Scan Body Composition

Voedingsadviezen Samenstelling van de voeding. 6-7 sneetjes g. 4-5 aardappelen/ opscheplepels

Nutritionele kwaliteit kant-en-klaarmaaltijden (2)

VEILIGHEID. 5. TBM Maart 2014

5. Dagelijkse energie

EEN EI HOORT ERBIJ. Literatuuronderzoek NLT

AFVALLEN ZONDER ZWETEN

Dieetadviezen bij wondgenezing

Samenvatting Biologie H7 Biologie Eten

WAT HEBBEN WE GEMETEN? Inner Scan Body Composition

De voedingsdriehoek. Wat en hoe?

Voeding en vertering: Gezond eten

voedingsadvies bij dreigende ondervoeding

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten?

Hoe is het gesteld met het voedingspatroon van de eerstejaars pabostudenten en wat voor voedingsadvies kunnen wij ze adviseren?

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

S C H I J F V A N V I J F

Topsport en Voeding V R I J D A G 2 8 M A A R T Z N B A S A R A I P A N N E K OE K S P ORTVOEDINGSADVIES

Goede voeding voor je kind. Uitleg over basisvoeding en een dagmenu

Voor op brood (kuipjes 41 % totaal vet) Voor op brood (kuipjes > 41 % vet) Twenty Four Brio Light Becel pro.activ Calorie Light

Inhoud Inleiding... 3 Schijf van Vijf... 4 Groente en fruit... 4 Vetten... 4 Zuivel, noten, vlees, vis, peulvruchten en eieren...

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN.

Gezond eten en drinken voor kinderen in de basisschoolleeftijd

Menu Toelichting op het menu

Gezonde Voeding Tips

Wat is de relatie tussen zuivel en voedingsstoffeninname? Dr. Ir. Joline W.J. Beulens

Gewichtstoename bij behandeling van kanker

Voedingsadvies bij peuterdiarree

Vitamine B12 Brood Glucose Biefstuk Fruitsap Proteïnen Kiwi Zetmeel Calcium Broccoli

Gezonde voeding voor teamsporters

Voeding bij diabetes mellitus

Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2.

(n=5898) (n=6218) (n=5958) standaard standaard standaard Voedingsstof gemiddelde afwijking gemiddelde afwijking gemiddelde afwijking.

Werkblad Vooral volkoren, zoals volkorenbrood, volkoren pasta en couscous en zilvervliesrijst

Praktische opdracht ANW Obesitas

FIT M&T SHARMILA. Voedingsdagboek

Inhoudsopgave. 5 Inleiding. 85 Energie in balans met de Schijf van Vijf. 7 Gezond eten met de Schijf van Vijf

Kieskeurig dossier: De Actieve voedingsdriehoek

VOEDING OP DE BUURDERIJ

Voedingsrichtlijnen zwangerschap

30 dagen een commitment met jezelf aangaan!

Gezonde leefstijl, hoe pak je dit op?

Module Voeding & Gezondheid. Grip op je gezondheid met voeding

Gezond eten moet dat?

Voeding en hardlopen

PATIËNTEN INFORMATIE. Ondervoeding. in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek

GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4. Gezonde voeding

IJZERVERRIJKTE VOEDING

Wat zijn vetten? Soorten vetten Onverzadigde vetten Verzadigde vetten Transvetten Vetpercentages Tips

janneke Schuppert diëtistengroep eetid, Alkmaar

Casus CVRM 17 januari en 12 februari janneke Schuppert.

Workshop Turn4u & Miracle Performance. De juiste voeding voor turners. Bob ter Haak Danique Stoop

Transcriptie:

09 november 2012, Den Haag VOEDINGSCONSUMPTIE PABO-STUDENTEN Projectgroep 4, VD1-e2 Eline Kion, Iris Krijger, Amy Krul, Burçin Küçükbiyik, Isabelle Man in t Veld, Iris Maring

Samenvatting Er ontstaat steeds meer overgewicht onder kinderen in Nederland. Dit onderzoek bestaat uit het analyseren van het eetpatroon van klas 1E van de eerstejaars pabostudenten op De Haagse Hogeschool. De pabostudenten zijn, wanneer eenmaal werkzaam in het onderwijs, een voorbeeld voor basisschoolleerlingen. Door deze toekomstige leerkrachten te informeren over hoe een gezond eetpatroon eruit ziet, kan dit een positief effect hebben op de leerlingen. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door studenten voeding en diëtetiek, wederom van de Haagse Hogeschool. Er vindt een selectie en vooronderzoek plaats, van de volgende voedingsstoffen: vetten, eiwitten, koolhydraten, vezels, cholesterol, vitamine D, fruit, groenten en water (vocht). Er zijn achtentwintig voedingsdagboekjes van de pabo klas 1E verzamelt en geanalyseerd. Vervolgens zijn deze gegevens vergeleken met de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden van de onderzochte voedingsstoffen. Hierna wordt een advies voor de pabostudenten opgesteld. Ook wordt er onderzocht wie volgens de voeding en diëtetiek studenten de gezondste pabostudent is, door middel van vergelijking van de voedselconsumptie van de pabostudenten met de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden. Uit de analyses van de voedingsdagboeken kunnen er conclusies getrokken worden met betrekking tot de Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheden (). Zo voldoet 79% van de studenten aan de van vetten, 75% van de studenten eten echter te veel verzadigde vetten. Gekeken naar de consumptie van koolhydraten, voldoet het 93% van de studenten aan de Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid. Wanneer het aankomt op voedingsvezels, consumeren 96% van alle studenten minder dan Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid. De American Heart Association stelt een bovengrens van 300 mg per dag op betreffende cholesterol. Daar de hoogste waarde onder de studenten op 120 mg ligt is er geen sprake van een te hoge inname van cholesterol. De eiwitconsumptie ligt voor alle studenten boven het aanbevolen minimum. 65 % van de studente krijgen onvoldoende vitamine D binnen. De groenten- en fruitconsumptie ligt nog ver beneden peil. De hoeveelheid water die studenten gemiddeld uit hun voeding halen is in 71% van de gevallen onvoldoende. De voeding en diëtetiek studenten stellen een advies op aan de hand van deze conclusies. Zo kunnen volgens hen harde bak- en braadvet beter vervangen worden door oliën. Koekjes/snacks kunnen vervangen worden door noten. Vet vlees kan vervangen worden door mager vlees of vette vis. In plaats van volvette kaas, kan bijvoorbeeld 30+ kaas worden geconsumeerd. Pasta, rijst en brood kunnen vervangen worden door hun volkoren variant. Groenten en fruit moeten vaker en in meerdere hoeveelheden geconsumeerd worden. Aan muesli en yoghurt kunnen haverzemelen en lijnzaad toegevoegd worden. Binnen het voedingspatroon moeten studenten meer water binnen krijgen. Een punt dat verbeterd kan worden bij een vergelijkbaar onderzoek is dat de pabostudenten een betere instructie kunnen krijgen over hoe zij de voedingsdagboekjes moeten invullen. Op deze manier kunnen de voeding en diëtetiek studenten de verschillende voedingsmiddelen beter specificeren. 1

Inhoudsopgave Inleiding p. 3 Methode p. 3 Resultaten p. 4 - Vetten p. 4 - Koolhydraten p. 5 - Voedingsvezels p. 5 - Cholesterol p. 6 - Eiwitten p. 6 - Vitamine D p. 6 - Groente & Fruit p. 7 - Water p. 8 - Gezondste student p. 9 Conclusie p. 10 Discussie p. 11 Literatuurlijst p. 12 BIJLAGE 1 Gemiddelden voedingsstofinname p. 13 BIJLAGE 2 Inname groente en fruit p. 15 BIJLAGE 3 Berekende energieprocenten p. 16 2

Inleiding Aan de eerstejaars studenten Voeding en Diëtetiek van de Haagse Hogeschool is in september 2012 de opdracht gegeven om de eerstejaars Pabo-studenten, tevens van de Haagse Hogeschool van een voedingsadvies te voorzien. Dit ter verbetering van het eetpatroon en de gezondheid van de Pabostudenten. Zij zullen in de toekomst als leerkracht een voorbeeldfunctie gaan vervullen ten opzichte van hun leerlingen. Kinderen leren door te imiteren, het is dus van belang dat de Pabo-Studenten een gezond eetpatroon hebben, zodat de toekomstige leerlingen hun voorbeeld zullen volgen. Om een zo volledig mogelijk advies te geven worden de volgende vragen gesteld: Voldoen de onderzochte Pabo-Studenten aan de Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid () van koolhydraten, water, vetten, verzadigd vet, cholesterol, vitamine D, eiwitten, vezels en groente en fruit volgens de Richtlijnen Goede Voeding?, Wie heeft het gezondste eetpatroon van de onderzochte Pabostudenten?, Wat kunnen de Pabo-studenten doen om hun eetpatroon, zo nodig, te verbeteren?. Methode In het onderzoek is gebruik gemaakt van voedingsdagboekjes, ingevuld door 28 eerstejaars Pabostudenten. De dagboekjes omvatten 2 doordeweekse dagen en 1 weekenddag en bevatten naam, studentnummer, klas, geslacht, leeftijd, lengte, gewicht een activiteiten van de studenten. Aan de hand van deze gegevens is de voedselconsumptie per student ingevoerd in de Eetmeter op de website van het Voedingscentrum (2012). Uit het overzicht op de Eetmeter (Voedingscentrum, 2012) is de consumptie van de volgende (voedings)stoffen verkregen: vetten, verzadigde vetten, eiwitten, koolhydraten, vezels, vitamine D en water. Daarnaast is de Nederlandse Voedingsmiddelen Tabel (Voedingscentrum, 2012) gebruikt om de ontbrekende cholesterolgehaltes te berekenen. Dit door de waardes uit de tabel om te rekenen naar de geconsumeerde hoeveelheid met de volgende berekening: cholesterolwaarde/100 geconsumeerde portiegrootte. 3

Vervolgens zijn door middel van Microsoft Excel de gemiddelden over 3 dagen per voedingsstof van alle afzonderlijke studenten berekend en genoteerd. Aan de hand hiervan zijn de energieprocenten berekend met de volgende formule: totale energielevering voedingsstof/totale energie-inname 100 %. Verder is de totale inname van groente, fruit en water per dag per leerling genoteerd. De verkregen gegevens zijn daarna vergeleken met de volgens het Voedingsstofverslag (Kion, Krijger, Krul, Küçükbiyik, Man in t Veld & Maring, 2012) en verwerkt in diagrammen. Op basis hiervan is een advies opgesteld. Tenslotte is de gezondste student bepaald door per macrovoedingsstof te analyseren welke leerlingen aan de voldeden. Welke niet aan de voldeden, zijn weggestreept en vervolgens is van de overige studenten bekeken wiens vezelconsumptie het meest overeenkwam met de, dit resulteerde in één overgebleven gezondste leerling. Resultaten Vetten Vetten dienen voornamelijk als brandstof voor het lichaam maar worden tevens opgeslagen als energiereserve. De innames van de ongezonde verzadigde vetten en de totale hoeveelheid vet worden apart besproken. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid volgens het Voedingscentrum bedraagt: 20 40 en % en bij neiging tot overgewicht 20 35 en %. Dit wil zeggen dat niet meer dan 20 tot 40 % van de calorieën mag bestaan uit vetten. Omdat niet bekend was of er studenten kampten met overgewicht, is als bovengrens 35 % gehanteerd. Voor verzadigde vetten moet dit percentage lager liggen dan 10 %. Uit het onderzoek is gebleken dat 79 % van de leerlingen voldoet aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid van de totale hoeveelheid vet, 18 % te maken heeft met een overschot en 3 % met een tekort kampt (zie figuur 1). Verder kwam naar voren dat 75 % van de leerlingen een overschot aan verzadigd vet consumeert, 25 % voldeed aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid en er geen sprake was van tekorten aan verzadigd vet onder de studenten (zie figuur 2). 4

Gemiddelde totale vettenconsumptie t.o.v. de in percentages van de onderzochte Pabo-studenten 18% 3% 79% tekort Voldoet aan de overschot Gemiddelde verzadigde vettenconsumptie t.o.v. de in percentages van de onderzochte Pabostudenten 75% 0% 25% tekort Voldoet aan de overschot Figuur 1 Figuur 2 Koolhydraten Koolhydraten leveren naast energie een bijdrage aan het verzadigingsgevoel en de voedselinname. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid koolhydraten voor personen in de leeftijdscategorie 19 30 jaar mag volgens het Voedingscentrum variëren tussen de 40 en 70 en %. Uit de analyse van de voedingsdagboekjes is gebleken dat 93 % van de leerlingen voldoet aan de, daarnaast 4 % met een tekort kampt en 3 % een te hoge inname van koolhydraten heeft (zie figuur 3). Gemiddelde koolhydraat-inname t.o.v. de in percentages van de onderzochte Pabo-studenten 3% 4% 93% tekort Voldoet aan de overschot Gemiddelde voedingsvezelconsumptie t.o.v. de in percentages van de onderzochte Pabo-studenten 4% 0% 96% tekort Voldoet aan de overschot Figuur 4 Figuur 3 Voedingsvezels Voedingsvezels kunnen een kleine hoeveelheid energie leveren, maar geven vooral een verzadigd gevoel. Het Voedingscentrum geeft het advies ongeveer 30 tot 40 gram voedingsvezel per dag te eten. Van de onderzochte personen voldeed slechts 4 % aan deze aanbeveling, 96 % had een tekort en 0 % kampte met een overschot (zie figuur 4). 5

Cholesterol Cholesterol wordt in het lichaam gebruikt voor de opbouw van de celwanden, zorgt ervoor dat darmcellen vetten makkelijker uit het voedsel kunnen opnemen en is een onderdeel van verschillende hormonen en galvloeistof. Voor een deel wordt het geproduceerd in het lichaam, maar het overige deel moet worden gehaald uit voedsel. Voor de cholesterol-inname is geen aanbevolen dagelijkse hoeveelheid vastgesteld, wel wordt er geadviseerd het met mate te consumeren. Van de studenten consumeerden zes personen 101 120 mg cholesterol, één van hen consumeerde 0 20 mg, daarnaast consumeerden twee leerlingen 21 40 mg cholesterol en de consumptie van de overige studenten lag tussen de 41 en 100 mg (zie figuur 5). 8 6 4 2 0 Pabo-studenten ingedeeld naar gemiddelde cholesterolconsumptie (in mg) 2 2 1 4 6 1 3 aantal 1 2 2 4 0-20 21-40 41-60 61-80 81-100 101-120 Gemiddelde eiwitconsumptie t.o.v. de in percentages van de onderzochte Pabo-studenten 0% 100% tekort Voldoet aan de overschot Figuur 5 Figuur 6 Eiwitten Het lichaam kan zelf eiwitten produceren, er zijn echter ook eiwitten die uit de voeding gehaald moeten worden. De eiwitten zorgen in het lichaam vooral voor de omzetting/afbraak van stoffen en het transport van stoffen. Daarnaast vervullen zij ook een energieleverende functie. Het Voedingscentrum adviseert personen in de leeftijdscategorie 19 30 jaar minstens 8 en % uit eiwitten te halen. Uit het onderzoek is gebleken dat alle Pabo-studenten aan deze aanbeveling voldeden (zie figuur 6). Vitamine D Vitamine D is van belang om calcium uit voeding in het lichaam op te nemen, welke op zijn beurt belangrijk is voor de groei en het handhaven van tanden en stevige botten. De voor een volwassen persoon is 2,8 µg per dag met een aanvaardbare bovengrens van 100 µg. Het merendeel 6

van de onderzochte studenten, namelijk 65 % had een tekort aan vitamine D consumptie, 35 % voldeed wel aan de en niemand overschreed de aanvaardbare bovengrens van 100 µg (zie figuur 7). Gemiddelde Vitamine D consumptie t.o.v. de in percentages van de onderzochte Pabo-studenten 35% 0% 65% tekort Voldoet aan de overschot Figuur 7 Groente en Fruit Groenten & Fruit Zowel groenten als fruit hebben een zeer positief effect op de gezondheid van het lichaam. Groenten leveren belangrijke voedingsstoffen, zoals vitamines, mineralen en bepaalde voedingsvezels. Daar deze voedingsstoffen niet allemaal in één bepaalde groente zitten, is het van belang om zoveel mogelijk af te wisselen. Omdat groenten relatief weinig kilocalorieën bevatten, maar wel veel voedingsvezels die een verzadigd gevoel geven, helpen ze bij het behouden van een gezond gewicht. Het Voedingscentrum raadt een dagelijkse hoeveelheid aan van minimaal 200 gram groenten per dag. Uit het onderzoek bleek dat slechts 4 % procent van de studenten altijd aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voldoet, 18 % niet altijd aan de 200 gram groenten komt en 78 % nooit de aanbevolen hoeveelheid binnenkrijgt (zie figuur 8). Fruit is een belangrijke leverancier van vitamine C, A, B11, voedingsvezel, kalium, ijzer en calcium. Omdat fruit tevens relatief weinig calorieën bevat, levert het een bijdrage aan het behouden van een gezond gewicht. Ook bij het eten van fruit is het belangrijk om te variëren en zo de benodigde voedingsstoffen binnen te krijgen. Het Voedingscentrum adviseert minimaal twee stuks fruit per dag te eten. In het onderzoek kwam naar voren dat 0 % van de studenten altijd aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voldoet, 18 % niet altijd voldoet en 82 % nooit aan de twee stuks fruit per dag komt (zie figuur 9). 7

Gemiddelde groenteconsumptie t.o.v. de in percentages van de onderzochte Pabo-studenten 78% 4% 18% Voldoet altijd aan de Voldoet niet altijd aan de Voldoet nooit aan de Gemiddelde fruitconsumptie t.o.v. de in percentages van de onderzochte Pabo-studenten 82% 0% 18% Voldoet altijd aan de Voldoet niet altijd aan de Voldoet nooit aan de Figuur 8 Figuur 9 Water (vocht) Water is een voedingsstof die het lichaam van vocht voorziet. In water zitten geen calorieën en is daarom de meest geschikte en verantwoorde dorstlesser. Water dient in het lichaam tevens als bouwstof (vocht in de cellen), transportmiddel, oplosmiddel, warmteregulator en bescherming. Het advies van het Voedingscentrum luidt: voor vrouwen tussen de 19 en 22 jaar ligt de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid op 1,9 liter. Voor mannen tussen de 19 en 22 jaar ligt de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid op 2,2 liter. Een overschot aan vocht kan een risico vormen, maar komt alleen voor wanneer men extreem veel drinkt. Van de onderzochte studenten voldeed 29 % aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid en kampte 71 % met een tekort aan vocht (zie figuur 10). Gemiddelde water (vocht) consumptie t.o.v. de in percentages van de onderzochte Pabo-studenten 29% 71% tekort Voldoet aan de Figuur 8 8

Gezondste student De gezondste persoon in de klas van de onderzochte Pabo studenten is Billy van der Walle. Na alle berekende voedingswaarden van de studenten te hebben vergeleken met de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden van de macronutriënten, kwam deze student naar voren als de meest gezonde. Zijn voedingswaarden waren vrijwel gelijk aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden (zie figuur 11). 60% De gemiddelde voedingswaarden van de gezondste student in en % 50% 40% 30% 20% 10% 0% Vetten Verzadigde vetten Eiwitten Koolhydraten Vezels Figuur 11 Ook kreeg hij voldoende vocht binnen en at hij bijna dagelijks voldoende fruit en groenten (zie figuur 12). 140 130 120 110 100 De consumptie van groenten en fruit door de gezondste student in grammen Groenten Fruit Groenten Fruit Figuur 12 9

Conclusie Uit de resultaten kan worden geconcludeerd dat het merendeel van de onderzochte Pabo-studenten genoeg vetten binnen krijgt, er wordt echter teveel van het ongezonde verzadigde vet geconsumeerd. Om hier verandering in te brengen zouden de studenten bij het koken harde bak- en braadvet kunnen vervangen door oliën. Daarnaast kunnen koekjes/snacks als tussendoortje vervangen worden door noten. Verder kan vet vlees vervangen worden door mager vlees of vette vis. Tenslotte kan in plaats van volvette kaas bijvoorbeeld 30+ kaas worden gegeten. Wat de inname van koolhydraten betreft, voldoet het overgrote deel van de studenten aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. Een aanpassing in de consumptie van koolhydraten is daarom ook niet noodzakelijk. Wanneer het aankomt op voedingsvezels, consumeren nagenoeg alle studenten minder dan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. Om dit te verbeteren zouden producten als pasta, rijst en brood vervangen kunnen worden door hun volkoren variant. Daarnaast is het belangrijk om meer groenten en fruit te consumeren en dan het liefst met schil. Tenslotte zouden studenten producten als haverzemelen of lijnzaad kunnen toevoegen aan bijvoorbeeld muesli of yoghurt. Een aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor cholesterol is niet duidelijk vastgesteld. De American Heart Association stelt echter een bovengrens van 300 milligram per dag. Daar de hoogste waarde onder de studenten op 120 milligram ligt is er geen sprake van een te hoge inname van cholesterol. Om te voorkomen dat dit wel gebeurt zouden de studenten kunnen minderen met voedingsmiddelen die veel verzadigde vetten bevatten, de magere varianten van voedingsmiddelen kunnen gebruiken en vaste of harde braad- en bakproducten kunnen vermijden. De eiwitconsumptie ligt voor alle studenten boven het aanbevolen minimum, dus in dit opzicht zijn er geen verbeterpunten. Daarentegen kregen niet alle studenten voldoende vitamine D binnen. Dit kan worden verbeterd door vaker of een grotere hoeveelheid vette vis, vlees en eieren te eten. Tevens is het verstandig om op brood een smeerproduct te gebruiken waaraan vitamine D is toegevoegd, zoals halvarine of margarine. De groenten- en fruitconsumptie ligt beneden peil. Studenten zouden in plaats van brood als lunch wat meer snoepgroenten kunnen nuttigen (komkommer, cherrytomaatjes). Groenten kunnen verwerkt worden in bijvoorbeeld sauzen en omeletten om het wat aantrekkelijker te maken. Fruitsalades of smoothies zijn een makkelijke manier om wat meer fruit binnen te krijgen. 10

De hoeveelheid water (vocht) die studenten gemiddeld uit hun voeding halen is in 71 % van de gevallen onvoldoende. Om toch de benodigde hoeveelheid water binnen te krijgen kunnen de studenten standaard een flesje water bij zich houden of standaard een glas water drinken voor het slapengaan of na het opstaan. De gezondste student is Billy van der Walle, daar hij bij alle macronutriënten aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden voldoet. Ook is hij een van de weinige studenten die verspreid over drie dagen redelijk wat groenten en fruit nuttigt. Tevens krijgt hij voldoende water binnen. Al met al zullen de Pabo studenten redelijk wat moeten veranderen binnen hun voedingspatroon om te voldoen aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden. Dit hoeven geen ingrijpende veranderingen te zijn. Kleine aanpassingen in de voeding kunnen al een verrassend resultaat opleveren. Wanneer deze leerkrachten in spe bewuster omgaan met voeding kunnen zij een voorbeeld zijn voor hun toekomstige leerlingen en zo een positief effect hebben op het terugdringen van obesitas onder kinderen. Discussie De geanalyseerde dagboeken waren niet compleet ingevuld, er miste gewicht en portiegrootte bij de voedingsmiddelen. Om deze reden is bij de verdere analyse gebruik gemaakt van geschatte uitkomsten, dit kan echter tot verkeerde uitkomsten hebben geleid. In een volgend onderzoek dienen de Pabo-studenten duidelijker geïnformeerd te worden over het invullen van een voedingsdagboekjes om zo tot nauwkeurigere resultaten en een nauwkeurigere conclusie te kunnen komen. Daarnaast is voor het berekenen van de cholesterol inname gebruik gemaakt van een andere bron dan voor het analyseren van de overige voedingsstoffen, dit kan hebben geleid tot onnauwkeurige uitkomsten. 11

Literatuurlijst Kion, E., Krijger, I., Krul, A., Küçükbiyik, B., Man in t Veld, I., Maring, I. (2012). Voedingsstofverslag vetten, koolhydraten, vezels, eiwitten, cholesterol & vitamine D. Den Haag: Auteur. Stichting Voedingscentrum Nederland (2012). Mijn Eetmeter. Geraadpleegd op 15 oktober 2012 via https://mijn.voedingscentrum.nl/nl/eetmeter/ Stichting Voedingscentrum Nederland (2012). Nederlandse Voedingsmiddelen Tabel (45 ste druk). Den Haag: Auteur. 12

BIJLAGE 1 Gemiddelden voedingsstofinname Student Energie (kj) Energie (kcal) Eiwit (g.) Vet (g.) Verz. Vet (g.) Koolhydraten (g.) Amy Joyce 8778 2090 76 60 22 300 Freek 7839 1866 79 49 15 243 Donja 5572 1326 60 44 18 150 Daphne 5327 1268 60 57 20 121 Maaike 8460 2014 72 69 30 268 Burçin Anita 8277 1970 63 73 33 247 Saskia 8421 2005 57 62 30 285 Malou 8315 1980 70 75 26 249 Martijn 9442 2248 90 82 31 259 Kathleen 6611 1574 61 63 28 181 Eline Aimee 4990 1188 42 37 15 163 Laura 5340 1271 37 44 15 170 Lennart 10696 2572 75 72 25 353 Yasmin 9101 2166 82 84 32 260 Savas 8954 2131 80 73 20 280 Iris M. Joy 5229 1104 43 24 12 235 Veronique 4676 1150 46 50 17 123 Shannon 3614 857 38 31 12 101 Nadia 4355 1139 36 44 17 144 Sara 3716 885 29 33 14 114 Iris K. Sylvana 10738 2566 108 90 29 279 Billy 11112 2656 103 81 27 364 Melissa 8115 1939 50 74 30 260 Isabelle Annèl 6406 1531 55 46 20 210 Kirsten 7046 1684 76 69 31 183 Cherelle 11648 2784 86 101 39 371 Tirza 6611 1580 74 52 19 195 Celine 5682 1358 51 47 16 173 13

Student Vitamine D (µg) Cholesterol (mg.) Vezels (g.) Water (g.) Alcohol (g.) Amy Joyce 1 220 22 1323 0 Freek 9 120 18 1800 12 Donja 2 101 13 1434 9 Daphne 1 182 12 1407 0 Maaike 1 151 16 1445 0 Burçin Anita 1 74 7 1980 0 Saskia 1 81 8 5671 7 Malou 7 33 17 1407 0 Martijn 2 202 17 3184 9 Kathleen 1 112 17 1881 0 Eline Aimee 1 107 15 1294 0 Laura 2 47 13 1424 3 Lennart 1 88 19 2145 20 Yasmin 1 194 20 1270 0 Savas 1 114 15 1358 0 Iris M. Joy 0 51 22 932 0 Veronique 3 90 11 1831 0 Shannon 2 143 9 1082 0 Nadia 1 130 11 954 0 Sara 1 37 7 387 0 Iris K. Sylvana 2 336 28 2149 19 Billy 1 86 30 1814 0 Melissa 3 147 17 1183 0 Isabelle Annèl 0 177 13 1451 4 Kirsten 1 1380 13 1229 0 Cherelle 3 245 21 2228 0 Tirza 1 683 14 945 0 Celine 1 1057 16 1026 0 14

BIJLAGE 2 Inname groente en fruit Dag 1 Dag 2 Dag 3 Dag 1 Dag 2 Dag 3 Gemiddeld Student Groenten (g.) Fruit (g.) Groenten (g.) Fruit (g.) Amy Joyce 50 75 110 265 135 0 78 133 Freek 200 200 240 0 0 0 213 0 Donja 110 0 0 0 0 0 37 0 Daphne 130 155 50 60 60 125 112 82 Maaike 0 90 0 130 130 130 30 130 Burçin Anita 150 0 0 0 0 0 50 0 Saskia 50 50 0 0 150 0 33 50 Malou 50 50 0 200 100 60 33 120 Martijn 50 0 150 50 0 50 67 33 Kathleen 0 300 0 0 0 0 100 0 Eline Aimee 70 200 40 0 0 150 103 50 Laura 0 100 120 0 0 0 73 0 Lennart 0 0 0 200 200 100 0 167 Yasmin 0 85 0 135 130 135 28 133 Savas 35 0 70 75 0 0 35 25 Iris M. Joy 75 0 100 100 60 100 58 87 Veronique 0 80 0 35 100 0 27 45 Shannon 0 220 100 0 0 100 106 33 Nadia 100 108 0 80 0 100 69 60 Sara 30 0 0 0 100 0 10 33 Iris K. Sylvana 150 100 150 0 0 100 133 33 Billy de Walle 100 150 100 100 200 100 117 133 Melissa Turk 200 50 0 0 0 0 83 0 Isabelle Annèl 30 0 0 0 0 0 10 0 Kirsten 75 200 0 0 135 0 92 45 Cherelle 150 100 150 0 425 135 117 187 Tirza 0 0 60 0 135 135 20 90 Celine 190 110 115 130 135 135 138 133 15

BIJLAGE 3 Berekende energieprocenten EN% Eiwit (%) EN% Vet (%) EN% Verz. Vet(%) EN% Koolhydraten (%) EN% Vezels (%) EN%Alcohol (%) Student Amy Joyce 15% 25% 9% 58% 2% 0% Freek 17% 23% 7% 53% 2% 4% Donja 18% 29% 12% 46% 2% 5% Daphne 19% 40% 14% 39% 2% 0% Maaike 14% 30% 13% 54% 2% 0% Burçin Anita 13% 33% 15% 50% 1% 0% Saskia 11% 28% 13% 57% 1% 2% Malou 14% 34% 12% 50% 2% 0% Martijn 16% 33% 12% 46% 2% 3% Kathleen 16% 36% 16% 46% 2% 0% Eline Aimee 14% 28% 11% 55% 3% 0% Laura 12% 31% 11% 54% 2% 2% Lennart 12% 25% 9% 55% 1% 5% Yasmin 15% 35% 13% 48% 2% 0% Savas 15% 31% 8% 53% 1% 0% Iris M. Joy 14% 17% 8% 76% 3% 0% Veronique 17% 40% 13% 45% 2% 0% Shannon 18% 32% 12% 48% 2% 0% Nadia 14% 38% 14% 56% 2% 0% Sara 13% 33% 14% 52% 1% 0% Iris K. Sylvana 17% 32% 10% 44% 2% 5% Billy 16% 27% 9% 55% 2% 0% Melissa 10% 34% 14% 54% 2% 0% Isabelle Annèl 14% 27% 12% 55% 2% 2% Kirsten 16% 37% 17% 43% 2% 0% Cherelle 12% 33% 13% 53% 2% 0% Tirza 19% 30% 11% 49% 2% 0% Celine 15% 31% 11% 51% 2% 0% 16