ACTIEF LEREN DOOR SAMENWERKEN

Transcriptie

1 ACTIEF LEREN DOOR SAMENWERKEN Naam auteur C.H. de Vries van der Goot Vakgebied Management & Organisatie Titel Actief leren door samenwerken Onderwerp Hypothecaire lening en belastingvoordeel Opleiding Interfacultaire Lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam Doelgroep 4 e klas Havo Sleuteltermen Actief leren, samenwerken, hypotheekvormen, belastingvoordeel, stappenplan Bibliografische referentie De Vries van der Goot, C.H., (2015). Hypothecaire lening - Door samenwerken actiever leren en goede resultaten? Amsterdam: Instituut voor de Lerarenopleiding UvA. Studentnummer Begeleider(s) Peter Uylings Beoordelaar(s) Rijkje Dekker en Remco van Dijk Datum 4/1/2016 (OO2) 1

2 1 Samenvatting van Paper 1 Voor mijn lessenserie hanteer ik de volgende ontwerphypothese: Als ik in mijn lessenserie ervoor zorg dat leerlingen actiever gaan leren met behulp van een aansprekende samenwerkingsopdracht met als belangrijk onderdeel het stappenplan Oplosvaardigheden, zal dit bijdragen aan een meer actieve houding en betere resultaten (t.o.v. de controle klas) op toepassingsvraagstukken van het onderwerp Hypothecaire lening. Mijn ontwerp bevat de volgende ontwerpregels: 1. Het onderwerp is Hypothecaire lening en het berekenen van het belastingvoordeel met behulp van de belastingschijven. 2. Het betreft een aansprekende samenwerkingsopdracht die aansluit bij de belevingswereld van havisten. 3. Gebruikt wordt het driefasenmodel van Marzano en Miedema (2013). In het denken-deel aandacht voor vaktaal. In het doen-deel het stappenplan Oplossingsvaardigheden van Vernooij (2003). 4. Ik zal het ontwerp toepassen in 4 Havo met 18 leerlingen. 5. Ik heb hiervoor 4 lesuren van 50 minuten. Ik zal het effect van mijn interventie op de actieve houding van de leerlingen evalueren met een time on task meting. Het effect op het leerresultaat zal ik meten met een summatieve toets welke ook in een controlegroep wordt gegeven. Vervolgens zal uit de analyse blijken of mijn interventie een beter resultaat laat zien op toepassingsvraagstukken. 2 Beschrijving van de uitvoering van de lessenserie 2.1 Beschrijving Op 2 december heb ik de eerste twee lessen (blokuur) van mijn lessenserie gegeven en op 9 december de volgende twee lessen. De teamleider die als gast zou optreden in het tweede uur zou eerder komen dan gepland, dus heb ik het lesonderdeel ergelijke a taelle laten vervallen (zie bijlage 1 lesplannen). Op het digibord stond de balans klaar en heb ik toegelicht waar we in de lesstof zaten (vreemd vermogen) en wat we de komende lessen gaan doen. Ik heb de leerdoelen op papier aan de leerlingen verstrekt en deze kort met ze doorgenomen. De input uit de interviews over hypotheekvormen (huiswerk leerlingen) was heel bruikbaar voor de conceptmap op het bord. Vanwege stemproblemen, heb ik de gedetailleerde uitleg over hypotheekvormen, gedaan met behulp van een YouTube filmpje van de economie academy (les over hypotheken). Na afloop de verschillende hypotheekvormen aangehaald en de leerlingen gevraagd de belangrijkste kenmerken te benoemen (o.a. rente en aflossing). Hierna de oefenopgave over de hypothecaire lening uitgedeeld en middels hardop denken de bijbehorende theorie toegelicht en de opgave opgelost. De leerlingen moesten het onderliggende stappenplan achterhalen en noteren. Dit vonden ze moeilijk en hier had ik meer tijd voor willen hebben. Aansluitend het stappenplan van Vernooij (2003) uitgedeeld en vanwege de tijd aangegeven dat ze als huiswerk opgave 12.7 met dit stappenplan moesten maken. Vervolgens de samenwerkingsopdracht uitgedeeld en uitgelegd wat er van de leerlingen verwacht werd (bijlage 2). Toen kwam de teamleider al binnen. De leerlingen toch vijf minuten pauze gegeven omdat je merkte dat ze daar wel behoefte aan hadden. 2

3 In plaats van de geplande conceptmap heb ik vooraf aan de klas gevraagd: als iemand een huis gaat kopen en jouw advies wil (over huis en hypotheek) welke gegevens heb je dan nodig? Aansluitend hebben de leerlingen om de beurt deze vragen aan de gast gesteld. Ze waren zeer gedreven, we hebben nauwelijks hoeven helpen alle informatie boven tafel te krijgen. Na een minuut of twintig ging de teamleider weg en konden de leerlingen in hun groepjes de opdracht nader bekijken. Ik heb post-its uitgedeeld en gevraagd op te schrijven als iets onvoldoende duidelijk was deze les. Ook rondgelopen en daar waar nodig nog wat één op één uitleg gegeven. Op de dinsdag hebben de leerlingen M&O les van een andere docent. Afgesproken dat hij zou controleren of ze opgave 12.7 met behulp van het stappenplan gemaakt hadden en of ze nog extra uitleg nodig hadden. Hij zou hier maximaal een kwartiertje aan besteden en daarna konden ze aan de samenwerkingsopdracht werken. In mijn blokuur kwamen de leerlingen klagend binnen: ze hadden nauwelijks tijd gekregen om aan de opdracht te werken. Dus wilden ze er direct mee aan de gang en heb ik geen aandacht meer besteed aan het stappenplan. Ik heb rondgelopen en vooral begeleid bij het financiële plaatje. Het tweede uur kwam de teamleider binnen en kreeg elk team vijf minuten om hun advies te presenteren. Alle teams mochten aangeven welk team zij het beste vonden, aansluitend bepaalde de teamleider in overleg met mij de overall winnaar. In de tussentijd konden de leerlingen aankruisen op het uitgedeelde formulier of de leerdoelen van deze lessenserie behaald waren of niet (bijlage 3). In de planning bleek dat we na de lessenserie nog een les hadden om te oefenen voor de SO. In dit uur heb ik op verzoek van de leerlingen nogmaals de hypotheekvormen en bijbehorende berekeningen met ze doorgenomen. Na de SO heb ik opnieuw post-its uitgedeeld en leerlingen gevraagd hun tips en tops over deze lessen op te schrijven (zie bijlage 3). 2.2 Analyse De lessenserie heb ik grotendeels uitgevoerd zoals ik voor ogen had. Echter, ik was te ambitieus in de uitvoering en wilde veel actieve werkvormen inzetten. Deze kostten vaak meer tijd dan ik had verwacht. Het is ook een vrij drukke klas, dus ik moest hard aan de bak om de aandacht vast te houden en de instructie volledig te kunnen geven. Het stappenplan van Vernooij had beter uit de verf kunnen komen als ik meer tijd had kunnen besteden aan de bespreking van de stappen en de leerlingen er meer mee hadden kunnen oefenen. Daarnaast gemerkt dat de leerlingen niet goed lezen en plannen. Ze moesten teveel doen op het laatste moment, waardoor naar mijn idee de leeropbrengst minder groot was dan ik had gehoopt. Daarnaast werd ook de onderlinge taakverdeling onvoldoende duidelijk en kon ik niet goed zien of eenieder het financiële advies snapte. Echter, doordat ik nog een extra lesuur had om met de leerlingen te oefenen heb ik dit zicht wel gekregen. Dit was een uitermate effectieve les, iedereen was betrokken en deed actief mee. Waardoor dit zeker zijn invloed heeft gehad op de leerresultaten. De lesonderdelen die ik niet conform plan heb uitgevoerd, zoals het vergelijken van de tabellen en de conceptmap rondom aankoop huis, zullen naar mijn idee geen invloed hebben op de beoogde resultaten van de lessenserie. 3

4 2.3 Conclusies Ik heb de lessenserie dus uiteindelijk gegeven in vijf lessen in plaats van vier. Echter, dit heeft wel heel positief bijgedragen aan het leerresultaat. Als we een time on task meting in deze laatste les hadden verricht, dan was het on task percentage enorm hoog geweest (Ebbens en Ettekoven, 2013). Zoals aangeven dus wel enige uitdaging in tijd gehad om alles te behandelen, maar naar mijn mening wel op een juiste manier opgelost, zodat het geen negatief effect zou hebben op de resultaten. Alleen is het stappenplan van Vernooij onvoldoende uit de verf gekomen en is deze nog niet goed ingeslepen. Ik denk ook dat ik hier meer tijd voor nodig heb en dat ik deze moet laten terugkomen in andere lesonderdelen. 3 Beschrijving van de uitvoering van het onderzoek 3.1 Beschrijving In de week voorafgaand aan de lessenserie heb ik op advies van de teamleider een van de leerlingen de time on task meting laten uitvoeren. De tweede meting heeft plaatsgevonden in de vierde les, door dezelfde leerling. Een van de te observeren leerlingen (totaal acht leerlingen) was bij de eerste meting ziek, maar deze is wel meegenomen in de tweede meting. In de week voorafgaand aan de lessenserie heb ik een formatief toetsje laten invullen door zowel mijn klas als de controleklas van een andere docent. Aan het einde van de lessenserie hebben beide klassen de summatieve toets gemaakt. 3.2 Analyse De time on task meting is dus in de eerste les gedaan met 7 leerlingen, in de tweede met 8 leerlingen. Ik zal de invloed hiervan in de analyse laten terugkomen. Daarnaast is de uitvoering door een leerling bediscussieerbaar. Ik twijfel niet aan zijn observaties, maar bij herhaling zal ik strakkere instructies geven (zie ook evaluatie paper 5). De tweede meting heeft plaatsgevonden in de vierde les, in plaats van de derde les, want in de derde les waren de leerlingen niet allemaal aanwezig in het klaslokaal. Helaas was de enige lesactiviteit in deze les de presentatie van de adviezen. Om beter zicht te krijgen op welke lesactiviteiten bijdragen aan een actievere houding, zou het zinvol zijn om meerdere metingen te verrichten. Wat betreft de summatieve toets: deze heb ik enigszins aangepast (zie bijlage 5), om deze beter aan te laten sluiten bij hoofdstuk 12. Omdat ik alleen naar de toepassingsvraagstukken kijk, zal dit geen invloed hebben op mijn analyse van de resultaten. 3.3 Conclusies Ik heb het onderzoek grotendeels uitgevoerd conform mijn onderzoeksplan, zoals beschreven in paper 3. De time on task meting had dus strakker geïnstrueerd mogen worden en zou ik achteraf gezien liever in meerdere lessen hebben gedaan. Niet alle leerlingen waren tijdens de summatieve toets aanwezig, maar alle leerlingen die deze hebben gemaakt, hebben ook mijn lessenserie gevolgd. De leerlingen uit de controleklas hebben ook de formatieve en summatieve toets gemaakt in dezelfde weken als mijn klas. Dat een aantal leerlingen in beide klassen ontbraken tijdens deze toetsen is te verwaarlozen in de analyse van de resultaten. 4

5 Geraadpleegde literatuur Ebbens, S. & Ettekoven, S. (2013). Effectief leren. Groningen/Houten: Noordhoff Uitgevers B.V. Vernooij, F. (2003). Probleemoplossen als vaardigheid. Tijdschrift voor het Economisch Onderwijs, nummer 3. 5

6 Bijlage 1 Lesseserie oterp Vid ee huis oor.. Lesplan 1 en 2: Betekenis opbouwen en stappenplan achterhalen + uitproberen Datum: Les: Management & Organisatie Materialen: Klas: Havo 4, 18 leerlingen Week: 49 Blokuur 1 e en 2 e uur Leerlingmateriaal: Hand-out Leerdoelen, Opdracht Tabellen vergelijken, Hand-out Stappenplan oplossen van vraagstukken, Hand-out Jong en schuldvrij Whiteboard: klaarzetten afbeelding balans met hypothecaire lening Beginsituatie: Afgelopen weken zijn achtereenvolgens de vermogensmarkt, het eigen vermogen en twee andere vormen van lang vreemd vermogen (onderhandse lening en obligatielening) behandeld. Vorige week hebben de leerlingen een formatief toetsje gemaakt over hypothecaire leningen, om hiermee inzicht te krijgen in hun kennisniveau. Ook hebben ze als huiswerk een kort interview moeten houden met hun ouders over hun koophuis en details over hun hypothecaire lening. Leskern: In deze les aandacht voor de leerdoelen van de hele lessenserie: Vind een huis voor... Daarna wordt ingegaan op de verschillende hypotheekvormen en onderlinge verschillen met betrekking tot rente- en aflossing verloop. De leerlingen mogen de verschillen en overeenkomsten uitzoeken middels een opdracht. De docent doet voor hoe een opgave over inkomstenbelasting en belastingvoordeel opgelost kan worden en de leerlingen moeten het bijhorende stappenplan opstellen. Ook wordt er deze les zelfstandig geoefend met deze opgaven. Vervolgens wordt besproken wat je moet weten als je op zoek gaat naar een huis en een geschikte hypotheekvorm. De samenwerkingsopdracht wordt toegelicht en de teams geformeerd. Na komst van de gast kunnen de leerlingen hebben alle informatie ontfutselen welke zij nodig hebben om een geschikt huis en hypotheek voor hem te vinden. Aan het einde van de les wordt nog teruggeblikt op de les om te achterhalen of alle stof en details samenwerkingsopdracht duidelijk zijn overgekomen. Leerdoelen leerlingen: Aan het eind van deze lessenserie: 1. Kunnen de leerlingen de verschillende hypotheekvormen onderscheiden en de onderlinge verschillen benoemen. 2. Weten de leerlingen wat WOZ-waarde, eigen woning forfait en belastbaar inkomen is. 3. Hebben de leerlingen kennis genomen van het oplospad om een opgave over inkomstenbelasting/belastingvoordeel op te lossen en hebben ze hiermee geoefend. 4. Kunnen de leerlingen zelfstandig een opgave over inkomstenbelasting/belastingvoordeel maken met behulp van het geoefende oplospad. 5. Kunnen de leerlingen eenvoudige berekeningen met betrekking tot rente en aflossing maken. 6. Kunnen de leerlingen afhankelijk van de situatie zelf een advies geven m.b.t. hypotheekvorm en onderbouwen waarom deze vorm. 7. Hebben de leerlingen een beeld van wat er komt kijken bij de aankoop van een woonhuis/appartement. 8. Weten de leerlingen welke financiële cijfers van belang zijn om een hypotheek te verkrijgen en hoe hoog deze vervolgens kan worden. Leerdoelen docent tijdens deze lessenserie: 1. Ervaring opdoen met activerende werkvormen. 2. Juiste en volledige instructie geven bij een opdracht aan leerlingen. 3. Alle vijf rollen van docent leren spelen. 4. Het op een juiste wijze doorlopen van de verschillende lesfasen en ook goed de les afsluiten. 5. Goede orde handhaving, ervaring opdoen in het bepalen van mijn grenzen en deze duidelijk maken. Tijd Lesfase: OIVTR Activiteit docent Werkvorm Leeractiviteit leerlingen 5 (08.30) Welkom heten leerlingen bij de deur en starten met de dagopening. Leerlingen komen binnen, gaan op hun plek zitten en pakken hun spullen erbij. 6

7 8 (08.35) O Aandachtrichter op het whiteboard: afbeelding van de balans met aan de creditzijde de hypothecaire lening. Toelichten dat we de komende lessen ons gaan verdiepen in de rechterzijde van de balans (aansluiten bij voorkennis), in de wereld van huizen, hypotheken en belastingen. Leerlingen lezen mee en luisteren naar de docent bij het bespreken van de leerdoelen. Leerdoelen van de lessenserie uitdelen aan de leerlingen en met ze bespreken. Aangeven dat aan het einde van de serie we gaan bespreken of we deze ook hebben behaald. 7 (08.43) O Conceptmap op het bord maken met input vanuit de interviews. Welke hypotheekvormen worden genoemd, wat is er bekend over aflossing/rente etc. Met als doel activeren voorkennis. Conceptmap maken De leerlingen hebben de uitwerking van hun interviews met hun ouders voor zich en delen met de klas wat ze gehoord hebben. 10 (08.50) O/I Met behulp van conceptmap voortbouwen op de hypotheekvormen: lineaire-, spaar- en annuïteitenhypotheek. Toelichten verloop en berekening rente en aflossing. Onderwijsleergesprek Leerlingen luisteren, stellen vragen en geven antwoorden op gestelde vragen. Ook maken ze aantekeningen. 10 (9.00) I/V/R Docent deelt drie tabellen uit (aflossing, interest en maandlasten bij lineaire hypotheek, bij een annuïteitenhypotheek en een spaarhypotheek) Chek i duo s Leerling maken de opdracht zelfstandig en mogen als ze klaar zijn de uitkomsten vergelijken met de buurman. Instructie: Wat? Vergelijk de drie tabellen en noteer de onderlinge verschillen m.b.t. verloop lening hoogte, aflossingshoogte en interesthoogte. Hoe? Eerst zelf bekijken en noteren, vervolgens uitkomst vergelijken met buurman Klaar? Bekijk de theorie en uitleg in je boek Als ze klaar zijn met de opdracht kunnen ze de theorie en uitleg gaan lezen in het boek. Belangrijkste verschillen en overeenkomsten opnoemen. Nabespreken bevindingen met leerlingen 10 (09.10) I/V Docent gaat opgave over inkomstenbelasting berekening voordoen en hierbij hardop denken. Aandacht voor vaktermen: eigenwoningforfait, belastbaar inkomen en WOZ-waarde. Hardop denken door docent Leerlingen luisteren naar docent en maken aantekeningen. Instructie: Wat? Docent maakt opgave, lln. moeten proberen een achterliggend stappenplan te noteren. Hoe lang? Totdat de som is opgelost Wat als deze klaar is? Dan gaan we deze klassikaal bespreken 10 (09.20) V/T/R Nabespreken opdracht: Leerlingen worden aangewezen om verslag te doen van de stappen die ze ontdekt hebben. Docent deelt stappenplan Vernooij uit. Onderwijsleergesprek Leerlingen lichten hun uitkomst toe en vullen elkaar aan. 5 Korte pauze 7

8 10 (9.25) T Instructie: Wat? Neem opgave 12.7 erbij en probeer deze m.b.v. geoefende stappenplan te maken. Hoe? Zelfstandig de stappen doorlopen. Hoe lang? Je krijgt hier tien minuten voor. Klaar? Dan mag je verder met de andere opgaven uit het boek 12-5 t/m Leerlingen maken m.b.v. stappenplan Vernooij opgave uit het boek. 5 (09.35) O Start samenwerkingsopdracht Vind een huis oor Conceptmap: Conceptmap maken Leerlingen noemen op welke informatie we van onze gast nodig hebben om een geschikt huis voor hem/haar te kunnen vinden. De docent schrijft het woord huis op het bord en vertelt dat elk moment de gast kan binnenkomen voor wie we een huis gaan zoeken. De docent vraagt aan de leerlingen op te noemen wat we van de gast moeten weten om een geschikt huis voor hem te kunnen vinden. De docent schrijft deze woorden op het bord. 5 (9.40) I Docent legt samenwerkingsopdracht en bijbehorende doelen uit. En deelt de leerlingen in in groepen. Leerlingen luisteren naar de uitleg van de docent en maken waar nodig aantekeningen of stellen vragen. Wat? Voor een gast gaan ze een huis zoeken en maken een advies qua hypotheekvorm Hoe? In bijgevoegde opdracht staat beschreven wat jullie moeten uitwerken. De vorm van het eindproduct mag je zelf bepalen. Resultaat? Jullie gaan de gast enthousiast maken voor het door jullie gevonden huis en bijbehorende financiële plaatje. Beloning: het beste team krijgt uiteraard een prijs Docent deelt samenwerkingsopdracht op papier uit. 15 (9.45) V/T Gast komt binnen, stelt zich voor en de leerlingen mogen met behulp van conceptmap op het bord vragen aan de gast stellen. Vraaggesprek met gast Leerlingen moeten zo veel mogelijk informatie uit de gast halen over zijn/haar wensenlijstje en financiële plaatje met betrekking tot zijn/haar toekomstige huis. 5 (10.00) R Docent blikt kort terug op de les en vraagt leerlingen na te denken over de behandelde materie. Post-its worden uitgedeeld om te inventariseren welke materie van deze les mogelijk nog extra uitleg behoeft. Leerlingen schrijven op welke lesstof nog niet helemaal duidelijk is, of waar ze in de volgende les nog wat extra uitleg over willen. Aan het einde van de les deelt de docent nog ee iteressat stuk uit oer: Jog e schuldvrij: 10 dingen die ik graag had willen ete oor ik ij huis koht. De docent vertelt erbij dat het document een aantal nuttige tips heeft voor het kopen van een huis. Leerlingen luisteren. Huiswerk opgeven: voor de volgende les een geschikt huis gevonden hebben en bepaald hebben hoe dit aan de gast te presenteren. Plus maken opgave: 12.5 t/m

9 Lesplan 3 en 4: Uitproberen, toepassen en onthouden Datum: Les: Management & Organisatie Materialen: Klas: Havo 4, 18 leerlingen Week: 50 Blokuur 3 e en 4 e uur Knutselspullen om posters of collages te kunnen maken. Leerlingmateriaal: Beoordelingsformulier teams Formulier leerdoelen behaald Beginsituatie: In de vorige twee lessen is aandacht besteed aan financiële kant van het kopen van een huis, zoals de mogelijke hypotheekvormen en berekening financiële plaatje. De leerlingen hebben zelf thuis geoefend met enige opgaven uit het boek. Leskern: In het eerste deel van dit blokuur mogen de teams zelfstandig werken aan de samenwerkingsopdracht. Aan het begin van de les inventariseert de docent of er nog problemen waren met het huiswerk (vooral bij het toepassen van het stappenplan) en wordt opgave 12.7 kort doorlopen. Deze les gaan de teams werken aan het nader uitwerken van het financiële plaatje behorende bij de samenwerkingsopdracht en uitwerken hoe ze dit gaan presenteren aan de gast. In het tweede deel van het blokuur komt de gast en krijgt ieder team vijf minuten om de bevindingen met de gast te delen. De andere leerlingen mogen het resultaat mede beoordelen. Aan het einde van het tweede uur wordt het winnende team bekend gemaakt. Tijd Lesfase: OIVTR Activiteit docent Werkvorm Leeractiviteit leerlingen 5 (08.30) Welkom heten leerlingen bij de deur en starten met de dagopening. Als aandachtrichter gebruik de docent het blad welke gebruikt wordt voor de dagopening. Leerlingen komen binnen, gaan op hun plek zitten en pakken hun spullen erbij. 10 (08.35) O/V/R Afhankelijk van de output van de les ervoor wordt nog aandacht besteed aan bepaalde materie (post-its) en anders nabespreken opgave 12.7 Bereken belastingvoordeel bij aankoop woning, denken- en delen fase. Instructie: Wat? Uitwerking opgave 12.7 erbij pakken Hoe? Vergelijk de uitwerking van opgave 12.7 met je buurman. Kijk of je deze goed hebt uitgewerkt of dat er fouten in zitten. Hoe lang? Vijf minuten Klaar? Geef bij docent aan of er nog onduidelijkheden zijn. denken delen - uitwisselen Leerlingen gaan met hun buurman de uitwerking van opgave 12.7 vergelijken en bespreken. Als er onduidelijkheden zijn dan dienen de lln. dit aan te geven bij de docent. Docent loopt rond tijdens deze vijf minuten en bespreekt daarna klassikaal de belangrijkste aandachtspunten/valkuilen van deze opdracht (08.45) V/T Docent instrueert leerlingen dat ze verder kunnen werken aan de uitwerking van de samenwerkingsopdracht. Instructie: Wat? Werk verder aan de samenwerkingsopdracht en rond het financiële plaatje af voor controle. Hoe? In dit lokaal of het OLC Hoe lang? Om tien of negen wil docent van elk team een financieel plaatje ontvangen met korte uitleg erbij om te beoordelen of het juist is uitgewerkt. De docent loopt langs en haalt deze input op. Samenwerken De leerlingen mogen verder werken aan de samenwerkingsopdracht. Tegen het einde van het eerste lesuur moet de samenwerkingsopdracht zo goed als afgerond zijn. In ieder geval de berekening van maandlasten, inkomstenbelasting en belastingvoordeel moet ingeleverd worden bij de docent voor controle op juistheid (09.10). 9

10 35 (09.20) I/T/V Docent verwelkomt gast en legt uit wat van ieder team en iedere leerling verwacht wordt. Instructie: Wat? Ieder team krijgt de gelegenheid om onze gast te overtuigen van het gevonden huis en het financiële plaatje wat erbij hoort. Hoe? De vorm is vrij. De gast, de docent en de andere leerlingen delen punten uit op het beoordelingsformulier. Hoe lang? Ieder team krijgt vijf minuten. Luisteren, presenteren, overtuigen, beoordelen. Teams gaan om de beurt hun bevindingen vertellen aan de gast. De overige leerlingen krijgen een beoordelingsformulier en mogen punten toekennen aan de teams. 10 (09.55) V/R Docent deelt nogmaals de leerdoelen uit en vraagt de leerlingen aan te vinken of een leerdoel behaald is of niet. Reflecteren op eigen geleerde. Leerlingen denken na of leerdoelen behaald zijn en noteren dit op uitgereikte formulier. Docent en gast gaan zich buigen over de puntentoekenning en de uitwerking van het financiële plaatje bepalen een winnend team. Na vijf minuten neemt docent de feedback van de leerlingen in en deelt kort de feedback van de leerlingen. 5 (10.05) De gast maakt het winnende team bekend en reikt de prijs uit. De overige teams krijgen ook nog een attentie voor hun inspanning. 10

11 Bijlage 2 aeerkigsopdraht Vid ee huis oor.. De opdracht: Je gaat sae et je tea ee huis zoeke oor. Van belang is dat het huis voldoet aan de wensen en eisen van deze gast. Tijdens de tweede les zal deze persoon langskomen en kun je vragen wat hij/zij precies zoekt en hoe het financiële plaatje er uit ziet. Vervolgens ga je dus op zoek naar een geschikte woning voor deze persoon, welke ook past bij het financiële plaatje. Leerdoelen samenwerkingsopdracht: - Jullie leren wat er komt kijken bij de aankoop van een woonhuis/appartement. - Jullie leren welke financiële cijfers van belang zijn om een hypotheek te verkrijgen en hoe hoog deze vervolgens kan worden. - Jullie krijgen inzicht in de verschillende beschikbare hypotheekvormen en kunnen jullie eigen keuze onderbouwen. - Jullie kunnen zelfstandig de inkomstenbelasting berekenen aan de hand van de tabellen van de belastingtarieven en het eigenwoningforfait. De uitwerking bevat de volgende onderdelen: 1. Wat kan onze gast maximaal aan hypotheekbedrag krijgen? Licht de hoogte van dit bedrag toe. Geef ook aan welke financiële gegevens gebruikt zijn (nodig zijn) om dit bedrag te kunnen bepalen. Voordat je op zoek kunt gaan naar een geschikt huis (woonhuis of appartement) zul je eerst moeten achterhalen tot welk bedrag je maximaal een hypotheek kunt krijgen bij een bank of andere hypotheekverstrekker. Dit kun je op internet uitzoeken (bijvoorbeeld maar je kunt ook bij een bank of een hypotheekverstrekker binnenlopen en dit daar vragen. Let op, bij de aankoop van een huis zijn er extra kosten die betaald moeten worden. Zoals afsluitprovisie, notariskosten e.d. Daarom zie je vaak twee bedragen: het maximale leenbedrag (wat kun je maximaal lenen en hier je betaal je ook de hypotheekrente over) en het maximale aankoopbedrag (wat mag het door jou aangekochte huis maximaal kosten). 2. Vind een woning die geschikt is voor onze gast en die hij/zij kan betalen (het maximale budget = maximale hypotheekbedrag plus eventueel eigen geld). Tijdens je eindgesprek met deze gast zul je hem enthousiast moeten maken voor dit huis en je keuze onderbouwen. Nu je weet voor welk bedrag je een hypotheek kunt krijgen, kun je op zoek gaan naar een geschikte woning voor onze gast. Hoeveel kamers zijn gewenst, is er behoefte aan een tuin, een garage, rustige of drukke omgeving, etc. Dit kun je het beste doen op een site als bijvoorbeeld Funda.nl. 11

12 3. Maak een keuze voor een hypotheekvorm en in je presentatie aan onze gast zul je moeten onderbouwen waarom je deze hypotheekvorm adviseert. Wat zijn de bruto- en netto maandlasten van deze hypotheek. Hoe zit het met de rente en aflossing? Ga uit van een looptijd voor de hypotheek van 30 jaar. Nu je weet voor welk bedrag je een hypotheek kunt krijgen, kun je op zoek gaan naar een geschikte hypotheekvorm. Hou hierbij ook rekening met de leeftijd en wensen van deze persoon. De bruto- en netto maandlasten moet je zelf ook berekenen en niet alleen kopiëren van internet. 4. Bereken het belastingvoordeel door de hypotheekrente aftrek voor onze gast bij aankoop van deze woning. Neem als WOZ-waarde 90% van de vraagprijs van de woning. Houd rekening met het eigenwoningforfait. Werk dit uit aan de hand van het uitgereikte stappenplan (les 1). Deadline: woensdag 9 december, M&O lessen uur Output: 1. Aan het eind van de derde les (woensdag 9 december om uur) zul je met je team aan de docent moeten laten zien hoe het financiële plaatje er uit gaat zien en dit toelichten (punt 3 en 4). 2. In de vierde les zul je onze gast moeten adviseren. Eerst ga je in op het huis wat jullie hebben gevonden, daarna zul je de gast advies moeten geven op het gebied van hypotheekvorm, maandlasten (bruto- en netto) en belastingvoordeel door de hypotheekrente aftrek. De vorm van het eindproduct mag je zelf kiezen, zolang bovengenoemde onderdelen maar aan bod komen. Je zult onze gast moeten adviseren, dus doe dat op een zo enthousiaste, ludieke, zakelijke en overtuigende manier. Dus posterpresentatie, PowerPoint, Prezi, verkooppraatje, rap/lied, filmpje het is aa jullie. LET OP: dit is een samenwerkingsopdracht!!! Dit betekent dat je dit met een team samen doet. Je mag de taken onderling verdelen, echter je zult bij je eindproduct duidelijk moeten aangeven wie wat gedaan heeft. Daarnaast kan het zo zijn dat de docent of gast willekeurig vragen gaat stellen aan de verschillende teamleden. Dus zorg ervoor dat jullie met elkaar de uitkomsten goed hebben besproken en dat iedereen dit ook kan berekenen en toelichten. 12

13 Bijlage 3 Leerdoelen behaald ja / nee Leerdoelen van deze lessenserie Vind een huis voor.. 13

14 Bijlage 4 Tips en tops na lessenserie Tips: Misschien de klas wat rustiger proberen te houden Niet te mild in straf geven en waarschuwen. Ook al is dat niet altijd leuk lijkt mij ;-) Niet echt verbeterpunten. Misschien iets meer theorie uitleggen Iets meer zelfstandig werken Goed helder uitleggen, niet door elkaar heen Geen saaie filmpjes Opdrachten meer nabespreken De uitleg van de theorie kon beter Wat meer tijd voor huiswerk, of voor degene die goed staan voor M&O minder huiswerk Zeggen dat iedereen aantekeningen moet maken, in plaats van 10x uitleggen Beter voorbereiden Geen saaie filmpjes Niet te langdradig Geen saaie filmpjes Nog meer spelletjes Misschien een keer kahoot! Moeilijkste onderdelen uitgebreider uitleggen Niet te lang blijven hangen bij een uitleg als iedereen het al begrijpt Makkelijker uitleg Meer uitleg Meer tijd voor grote opdrachten Minder les van Mulder Iets meer tijd om eraan te werken Tops: Betrekt leerlingen actief bij/in de les Is flexibel Vond het goed gaan. Vind het fijn als alles wordt uitgelegd U geeft duidelijk les U geeft ook goed les zodat iedereen het begrijpt en als dat niet zo is legt u het nog een keer uit Ging goed Goed lesgeven Leuke sfeer Voor toets 1 les alles nog een keer duidelijk uitleggen Extra project huis uitzoeken Ik vond het een leuke opdracht om een huis uit te zoeken Je leerde van het huis uitzoeken en dingen berekenen 1 e lesuur voor SO uitleg was handig Leuke creativiteit (huis zoeken, etc) Goede uitleg Positief in de lessen 14

15 Leuk bedacht Meer ingaan op hypotheken Het oefenen met hypotheken Goed bedacht Leuke extra opdrachten Ongeveer alles was goed Veel zelf laten doen en zo nodig (als er om gevraagd werd) uitleg Niet al te drukke lessen waar je alleen maar werkt Gezellige lessen Het uitleggen was goed En met filmpjes ook wel leuk en handig Goede uitleg Goed opdrachten buiten het boek Leuk omdat je er goed mee bezig bent Je kan je groepje uitleggen hoe het werkt 15

16 Bijlage 5 SO H12 Vreemd vermogen (summatieve toets Hypothecaire lening) SO H12 Vreemd vermogen dec 15 H4 M&O Voor dit SO kun je in totaal 14 punten behalen. Geef bij de rekenopgaven altijd een berekening en rond geldbedragen af op twee decimalen. Veel succes! Opgave 1 (2 punten) Noem drie verschillen tussen aandelen en een obligaties. Opgave 2 (6 punten) Bas en Karin Florijn zijn starters en willen een huis kopen in Amersfoort. Zij hebben een aanvraag gedaan voor een hypotheek bij de ING Bank. a) Welke hypotheekvorm zou jij hen adviseren en waarom? (2p) Uiteindelijk kiezen ze voor een annuïteiten hypotheek. De hoogte bedraagt ,-. De looptijd van deze lening is 15 jaar, de annuïteit is 29,207,39 en het interestpercentage is 8%. Een gedeelte van het overzicht dat ze van de bank hebben ontvangen ziet er als volgt uit: Jaren Schuld begin jaar Interest Aflossing A B 2 C ,41 D b) Bereken de ontbrekende bedragen bij de letters A t/m D. Schrijf je berekening ook op. (4p) Opgave 3 (6 punten) De heer en mevrouw Van der Doelen willen op een appartement kopen van ,- De WOZ waarde van deze woning is Het belastbaar inkomen van de heer Van der Doelen is ,-. Gelukkig heeft hij nog ,- spaargeld. Om dit huis te kunnen betalen, moeten ze een hypotheek afsluiten. Naast het eigen geld, zullen ze voor een bedrag van ,- een hypothecaire lening afsluiten tegen een jaarlijkse rente van 3,5%. a) Bereken het bedrag aan inkomstenbelasting welke het echtpaar over 2016 moet betalen, als ze dit appartement niet kopen. Maak hierbij gebruik van bijgevoegde tabellen. (2p) b) Bereken het bedrag aan inkomstenbelasting welke het echtpaar over het eerste hypotheek jaar moet betalen, als ze het appartement wel kopen onder bovenvermelde voorwaarden. Maak gebruik van bijgevoegde tabellen. (3p) c) Bereken het belastingvoordeel door de aftrek van de hypotheekrente. (1p) - Einde - 16

17 Tarieven box 1 (werk en woning) in 2015 AOW-leeftijd nog niet bereikt Schijf Belastbaar inkomen Percentage 1 t/ ,5% 2 Vaaf. t/ % 3 Vaaf.5 t/ % 4 Vaaf en hoger 52% Tabel eigenwoningforfait 2015 Waarde van de woning Eigenwoningforfait meer dan niet meer dan % ,30% ,45% ,60% ,75% ,05% van de waarde van de woning boven