PLAN-MILIEUEFFECTRAPPORTAGE OOSTERWEELVERBINDING

Transcriptie

1 In pdracht van PLAN-MILIEUEFFECTRAPPORTAGE OOSTERWEELVERBINDING DEELRAPPORT 13 SYNTHESE EN CONCLUSIES nvember 2013

2 Revisiestatus: Versie Datum Ontwerpversie nvember 2013 Opgesteld: Functie Naam MER-cördinatr Prjectleider MER-deskundigen Jan Parys Paul Arts Paul Durinck Dirk Engels Xenia Gessens Rik Huthaeve Dirk Libbrecht Chris Neuteleers Paul Vanhaecke Ewald Wauters Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 2 van 75

3 INHOUDSOPGAVE 13 SYNTHESE EN CONCLUSIES INLEIDING CLUSTER / DISCIPLINE MOBILITEIT Overzicht meest significante indicatren Basisalternatief Osterweelverbinding Alternatief Meccan Alternatief Osterweel-Nrd Alternatief Tunnel t.h.v. Kennedytunnel Alternatief Centrale Tunnel Milderende maatregelen Eindberdeling en rangschikking vr de discipline mbiliteit CLUSTER RUIMTELIJKE DISCIPLINES Discipline bdem en grndwater Discipline ppervlaktewater Discipline fauna en flra Discipline landschap, buwkundig erfged en archelgie Discipline mens ruimtelijke aspecten Eindberdeling en rangschikking vr de ruimtelijke disciplines CLUSTER LEEFBAARHEID (DISCIPLINES LUCHT, GELUID EN GEZONDHEID) Discipline lucht en energie Discipline geluid en trillingen Discipline mens gezndheid Eindberdeling en rangschikking vr de cluster leefbaarheid EINDCONCLUSIE Berdeling cmbinatie met ntwikkelingsscenari s Berdeling cmbinatie met explitatievarianten Eindberdeling van de tracéalternatieven...73 LIJST VAN FIGUREN Figuur 1 Overzichtskaart lengteprfiel en aansluitingen per tracéalternatief...4 Figuur 2 Indicatr trajecttijden drgaand verkeer...6 Figuur 3 Indicatr trajecttijden naar de deelgebieden...7 Figuur 4 Indicatr trajecttijden naar de haven...7 Figuur 5 Indicatieve situering lcaliseerbare milderende maatregelen...52 Figuur 6: wijziging geluidsemissieniveau bij prcentuele tename van de verkeersintensiteit t..v. een referentietestand...65 Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 3 van 75

4 13 SYNTHESE EN CONCLUSIES 13.1 Inleiding In dit deelrapprt wrden de cnclusies van de verschillende MER-disciplines samengebracht, en wrden daaruit cnclusies getrkken m.b.t. de glbale berdeling van de vijf tracéalternatieven, die na de trechteringsfase (zie deelrapprt 3) verbleven vr verder nderzek: 1. Basisalternatief Osterweeltracé 2. Meccan 3. Osterweel-Nrd 4. 2 de Kennedytunnel 5. Centrale tunnel Figuur 1 Overzichtskaart lengteprfiel en aansluitingen per tracéalternatief Knppunten: dnkergren = vlledig knppunt; lichtgren = nvlledig knppunt De MER-disciplines wrden daarbij gegrepeerd in drie clusters: Discipline mbiliteit Ruimtelijke disciplines (bdem en grndwater, ppervlakterwater, fauna en flra, landschap, buwkundig erfged en archelgie en mens ruimtelijke aspecten) Leefbaarheid (disciplines lucht, geluid en mens gezndheid) Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 4 van 75

5 De alternatieven werden vr de ruimtelijke disciplines enkel p zich berdeeld 1, terwijl vr mbiliteit en leefbaarheid (lucht/geluid/gezndheid) k de mgelijke cmbinaties met ntwikkelingsscenari s en/f explitatievarianten de (verkeers-) scenari s mee bepalend zijn vr de eindberdeling van elk alternatief. Vlgende vijf ntwikkelingsscenari s werden nderzcht in relatie tt de vijf tracéalternatieven: 1. A A102 + R11bis 3. SRW/DRW p de R1 4. Kall-Haasdnk 5. A102 + Kall Haasdnk Daarnaast werden k vijf explitatievarianten nderzcht in relatie tt bepaalde cmbinaties van alternatieven en ntwikkelingsscenari s: 1. Vrachtverbd in de Kennedytunnel + tl in de andere Scheldetunnels 2. Trajectheffing (enkel vr drgaand verkeer) 3. Slimme kilmeterheffing (vr alle verkeer) 4. Gedifferentieerde tl in de Scheldetunnels 5. Vrachtverbd p de R1 tussen E19-zuid en Grenendaallaan (exclusief) De verschillende scenari s wrden benemd via een cde x.y.z, waarbij x het nummer van het alternatief is, y het nummer van het ntwikkelingsscenari en z het nummer van de explitatievariant. 0 wijst p een scenari znder ntwikkelingsscenari en/f explitatievariant. Zals zal blijken uit de hierna vlgende verzichten, zijn er binnen de clusters ruimtelijke disciplines en leefbaarheid veel nderling vergelijkbare effectberdelingen. Dit laat te m per cluster een vrij rbuuste glbale berdeling en rangschikking van de alternatieven te bekmen. Tussen de drie clusters kunnen de berdelingen van de alternatieven sterk uiteenlpen vanuit de aard van de betreffende disciplines. Een glbale eindrangschikking van de alternatieven is derhalve niet evident, aangezien dan de discussie speelt ver het gewicht dat aan elk van de clusters, en bij uitbreiding aan elk van de disciplines met gegeven wrden. Vr de eindberdeling van de alternatieven zal dan daarm gefcust wrden p uitgesprken gede en slechte klasseringen vr één f meerdere clusters. Een uitgesprken negatieve rangschikking van een bepaald alternatief vr één f meerdere clusters maakt dit alternatief vanuit milieuverwegingen niet f minder geschikt m in aanmerking te kmen als uiteindelijk vrkeurstracé, zeker als daar geen uitgesprken psitieve rangschikking vr een andere cluster tegenver staat. 1 Alternatief 2 de Kennedytunnel inclusief mvrming R1 tt SRW/DRW Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 5 van 75

6 13.2 Cluster / discipline mbiliteit Overzicht meest significante indicatren In het deelrapprt mbiliteit wrdt het functineren van het verkeerssysteem en de ermee samenhangende impact in de verschillende effectgrepen berdeeld vr het Basisalternatief en de bijkmende Alternatieven. Bij deze bespreking werden diverse indicatren gebruikt die maximaal gekwantificeerd werden via drrekeningen met het Prvinciaal Verkeersmdel Antwerpen. Een aantal ervan bleken het meest nderscheidend tussen Alternatieven en zeer bepalend vr de impact in de verschillende effectgrepen: De indicatr vr de trajecttijden drgaand verkeer De indicatr van de trajecttijden van buiten het PSGB naar de deelgebieden De indicatr van de trajecttijden van buiten het PSGB naar de haven Deze wrden hier samen weergeven vr de Scenari s die werden drgerekend met Prvinciaal Verkeersmdel Antwerpen Indicatr trajecttijden drgaand verkeer Onderstaande figuur geeft aan in welke mate (%) de trajecttijden van het drgaand verkeer ver de Antwerpse ringstructuur afnemen t..v. de Referentiesituatie Masterplan In deze Referentiesituatie wrden de derde Scheldekruising, A102 en R11 bis niet gebuwd. De gemiddelde trajecttijd van het drgaand verkeer ver de Antwerpse ringstructuur bedraagt in dit Referentiescenari min. Index trajecttijden drgaand verkeer: % verschil trajecttijden vr drgaand verkeer p A-wegen t..v Figuur 2 Indicatr trajecttijden drgaand verkeer Indicatr trajecttijden naar de deelgebieden Onderstaande tabel geeft aan in welke mate (%) de trajecttijden naar de deelgebieden van de Antwerpse regi afnemen t..v. de Referentiesituatie Masterplan In deze Referentiesituatie wrden de derde Schelde-kruising, A102 en R11 bis niet gebuwd. De gemiddelde trajecttijd naar de deelgebieden bedraagt in dit Referentiescenari min. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 6 van 75

7 Index trajecttijden deelgebieden: % verschil in reistijden tussen extern en deelgebieden t..v Figuur 3 Indicatr trajecttijden naar de deelgebieden Indicatr trajecttijden naar de haven Onderstaande tabel geeft aan in welke mate (%) de trajecttijden naar de deelgebieden van de Antwerpse regi afnemen t..v. de Referentiesituatie Masterplan In deze Referentiesituatie wrden de derde Schelde-kruising, A102 en R11 bis niet gebuwd. De gemiddelde trajecttijd naar de haven bedraagt in dit Referentiescenari min. Index trajecttijden haven: % verschil in trajecttijden tussen extern en haven t..v Figuur 4 Indicatr trajecttijden naar de haven Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 7 van 75

8 Basisalternatief Osterweelverbinding Znder Explitatievarianten Znder Explitatievarianten resulteren de analyses in vlgende vaststellingen vr het Basisalternatief Osterweelverbinding : De realisatie van het Basisalternatief Osterweelverbinding (1.0.0.) resulteert p zich reeds in het significant beter functineren van het Antwerpse ringsysteem met een psitieve impact p vlak van de verschillende effectgrepen tt gevlg (verschillen t..v ): Verbetering drstrming drgaand verkeer (daling trajecttijden met 29 %) Verbetering bereikbaarheid van de deelgebieden van de Antwerpse regi (daling trajecttijden van buiten het PSGB met 20 %) Verbetering bereikbaarheid haven (daling trajecttijden van buiten het PSGB met 24 %) Psitief effect p verkeersveiligheid p het nderliggend wegennet (daling verkeersdrukte met 4 %) Psitief effect p verkeersleefbaarheid p het nderliggend wegennet (daling verkeersdrukte met 4 %) Het aantal en de ernst van de filepunten neemt af en de Ringstructuur wrdt in sterke mate rbuuster. Negatief aspect is echter de ng sterke belasting van de zuid-stelijke secties van de R1 wat resulteert in ng steeds structurele filevrming p dit gedeelte en een verschuiving van een deel van de nrd-zuid geriënteerde verkeersstrmen naar Linkerever (de sectie R1 Ost-Nrd heeft wel vlt verkeer). Dr deze Dubbele Scheldekruisingen wrdt de Scheldetunnel tch ng zwaar belast waardr de kans p filevrming vral in de Kennedytunnel heel hg blijft. Dit laatste wrdt versterkt dr een stijging van het drgaand verkeer dr de verbetering van de drstrming in de Antwerpse regi. Het tevegen van de A102 (1.1.0) kent een beperkt extra psitief effect nl. lkaal een verschuiving van verkeersstrmen in het nrd-stelijk deel van de ringstructuur naar de A102, met echter slechts beperkt effect p het beter functineren van de ringstructuur, mdat de sectie R1 Nrd-Ost reeds vrij ged functineert bij realisatie van het Alternatief Osterweelverbinding p zich. Wel wrdt vral de haven ng beter bereikbaar in relatie met de E313/E34 st. Het tevegen van A102 en R11 bis (1.2.0) ntlast vral de R1 Ost-Nrd en R1 Zuid- Ost. Het verkeer rijdt er vltter, maar de R1 blijft tch ng sterk belast, mdat de nrd-zuid geriënteerde verkeersstrmen ng steeds eerder via de R1 rijden en deels via Linkerever, aangezien deze rutes krter en vltter blijken. Wel stijgt de rbuustheid van de ringstructuur sterk drdat er een alternatieve nrd-zuid rute beschikbaar is met restcapaciteit. De impact p vlak van de verschillende effectgrepen is significant psitiever dan bij het Basisalternatief p zich (1.0.0.): Verbetering drstrming drgaand verkeer (daling trajecttijden met 39 %) Verbetering bereikbaarheid van de deelgebieden van de Antwerpse regi (daling trajecttijden van buiten het PSGB met 27 %) Verbetering bereikbaarheid haven vral vanuit het sten en het zuiden (daling trajecttijden van buiten het PSGB met 34 %) Psitief effect p verkeersveiligheid p het nderliggend wegennet (daling verkeersdrukte met 6 %) Psitief effect p verkeersleefbaarheid p het nderliggend wegennet (daling verkeersdrukte met 6 %) Het tevegen van SRW/DRW (1.3.0) verhgt de capaciteit van de R1. Het drgaande verkeer rijdt significant vltter p de DRW en k p de SRW is er verbetering van drstrming, hewel deze sterk belast blijft. Dankzij de SRW/DRW wrdt het drgaande verkeer en lkale verkeer van elkaar gescheiden, wat leidt tt een grtere veiligheid p de R1-as. De impact p vlak van de verschillende effectgrepen is quasi vergelijkbaar als bij realisatie van het Ontwikkelingsscenari A102 en R11bis (1.2.0.) en dus significant beter dan bij het Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 8 van 75

9 Basisalternatief p zich. Enkel p vlak van rbuustheid scrt dit scenari minder ged dan 1.2.0, mdat dit scenari geen alternatieve rutes vr het Scheldekruisend verkeer bevat. Het tevegen van Kall-Haasdnk (1.4.0 en 1.5.0) zrgt niet vr een significant effect. Het gevlg van de aanleg van Kall-Haasdnk p het gehele verkeerssysteem is zeer beperkt vermits het een alternatief vrmt vr het westelijk deel van het ringsysteem waarp slechts beperkte cngestie aanwezig is. Het gebruik van de Liefkenshektunnel stijgt slechts beperkt vermits vr de meeste verkeersstrmen de andere tunnels een krter traject betekenen. De ermee samenhangende impact p vlak van de verschillende effectgrepen is glbaal nageneg dezelfde als vr de scenari s znder Kall-Haasdnk Invled Explitatievarianten Het instellen van Explitatievarianten heeft slechts een beperkt psitief tt eerder negatief effect p het functineren van het verkeerssysteem en de ermee samenhangende impact p de verschillende effectgrepen tt gevlg, behalve het instellen van een Gedifferentieerde tl p de Scheldetunnels : Instellen van Vrachtverbd Kennedytunnel en Tl in de verige tunnels verhgt de ttale belasting van de Kennedytunnel (ndanks dat er dan enkel persnewagens gebruik van maken) en de zuidelijke R1 bij alle Ontwikkelingsscenari s drdat de spreiding van het verkeer ver de tunnels die bij de Osterweel-verbinding znder explitatievariant redelijk ged is, wrdt verschven in minder evenwichtige zin. Hierdr verhgt de structurele file aan de Kennedytunnel t..v. de situatie znder Explitatievariant. Instellen van Trajectheffing heeft enkel een significant effect in het Ontwikkelingsscenari met A102 en R11 bis, waarbij een grter deel van de nrd-zuid geriënteerde verkeersstrmen naar A102 en R11 bis wrden afgeleid maar k daar blijft een deel van dit verkeer via Linkerever rijden, wat de filekans in de Scheldetunnels verhgt. Dit effect blijft bvendien beperkt tt de R1. Er is nauwelijks impact p de verkeersstrmen dr de Scheldetunnels. Dit mdat de Osterweelverbinding p zichzelf al tegemet kmt aan de delstellingen nagestreefd dr trajectheffing. Instellen van Vrachtverbd p de R1 en Slimme kilmeterheffing is slechts zinvl bij realisatie van de tangenten A102 en R11bis en heeft een beperkt effect p de verkeersdruk p de R1 met betere drstrming, maar k een hgere druk p het nderliggend wegennet mheen de R1 tt gevlg. Ok neemt de bereikbaarheid van stad en haven af. Het instellen van Gedifferentieerde tl in Scheldetunnels heeft een wel psitief effect p het functineren van het verkeerssysteem, met psitieve effecten p de impact van de Scenari s in de verschillende effectgrepen tt gevlg, vrnamelijk p vlak van de drstrming p de Scheldetunnels waar geen filevrming meer vrkmt. Als geen A102 en R11bis beschikbaar is, wrdt het stelijk deel van de R1 ng wel belast tt bven het cngestiegevelig niveau (I/C > 80%) p de sectie R1 Zuid-Ost, vermits de capaciteit van de R1 p deze sectie niet wrdt uitgebreid en het nrd-zuid verkeer nu via Rechterever en dus via de R1 blijft rijden. Als A102 en R11bis wel beschikbaar zijn, wrdt het stelijk deel van de R1 echter k ng belast tt bven het cngestiegevelig niveau (I/C > 80%) drdat het nrd-zuid verkeer via de R1 blijft rijden tt de vertraging t.g.v. van filevrming p de R1 de mweg via A102 en R11 bis cmpenseert. Bij mvrming van de R1 met het cncept SRW/DRW is de capaciteit van de R1 relatief hger waardr de belastingen p het stelijk deel van de R1 nder het cngestiegevelig niveau blijven. Met Kall-Haasdnk wrdt de Liefkenshektunnel wel beperkt meer gebruikt maar verbetert het functineren van gans de ringstructuur niet significant. Alle Explitatievarianten maken de ringstructuur minder rbuust mdat ze het verkeer reeds sturen f minstens aanmedigen vlgens bepaalde rutes. Dit maakt het minder efficiënt m dit verkeer bij calamiteiten andere rutes te laten vlgen. He harder de sturing is dr de Explitatievariant, bv. een vrachtverbd, he grter de spanning is tussen de Explitatievariant en een efficiënt verkeersmanagement bij incidenten, waardr de Explitatievariant zelf tijdelijk buiten werking met gesteld wrden. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 9 van 75

10 Overzicht scres effectgrepen Onderstaande tabel geeft een verzicht van de scres vr de belangrijkste indicatren in de verschillende effectgrepen t..v (zwart =.b.v. drrekening, grijs = kwalitatieve berdeling) ALTERNATIEF OOSTERWEELVERBINDING effect Functineren hfdwegennet (E-wegen, R1 en R2 en A12) Knelpunten hfdwegennet Rbuustheid verkeerssysteem Functineren wegennet Autbereikbaarheid stad en haven Bereikbaarheid stedelijke deelgebieden Bereikbaarheid havengebieden Functineren wegennet nderliggend wegennet Verkeersleefbaarheid Verkeersveiligheid Tabel 1 Overzicht impact scenari's Alternatief 'Osterweelverbinding Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 10 van 75

11 Alternatief Meccan Functineren znder Explitatievarianten Znder Explitatievarianten resulteren de analyses in vlgende vaststellingen vr het Alternatief Meccan : De realisatie van het Alternatief Meccan p zich (2.0.0.) resulteert reeds in het significant beter functineren van het Antwerpse ringsysteem, met een psitieve impact p vlak van de verschillende effectgrepen tt gevlg (verschillen t..v ): Verbetering drstrming drgaand verkeer (daling trajecttijden met 20%) Verbetering bereikbaarheid van de deelgebieden van de Antwerpse regi (daling trajecttijden van buiten het PSGB met 14%) Verbetering bereikbaarheid haven (daling trajecttijden van buiten het PSGB met 17%) Psitief effect p verkeersveiligheid p het nderliggend wegennet (daling verkeersdrukte met 3%) Psitief effect p verkeersleefbaarheid p het nderliggend wegennet (daling verkeersdrukte met 3%) Negatief aspect is de ng sterke belasting van de zuidelijke en stelijke secties van de R1 wat resulteert in ng steeds structurele filevrming p dit gedeelte en een verschuiving van een deel van de nrd-zuid geriënteerde verkeersstrmen naar Linkerever. Dr deze dubbele Scheldekruisingen wrden de Scheldetunnels tch ng zwaar belast waardr de filevrming vral in de Kennedytunnel grt blijft. Dit laatste wrdt versterkt dr een stijging van het drgaand verkeer dr de verbetering van de drstrming in de Antwerpse regi. Het tevegen van de A102 (2.1.0.) kent een significant psitief effect nl. lkaal een verschuiving van verkeersstrmen in het nrd-stelijk deel van de ringstructuur naar de A102, met het beter functi-neren van de ringstructuur tt gevlg, mdat de R1 sectie R1 Ost-Nrd sterk ntlast wrdt. Het tevegen van A102 en R11bis (2.2.0.) ntlast vral de R1 Ost-Nrd en R1 Zuid- Ost. Het verkeer rijdt er vltter, maar de R1 blijft tch ng sterk belast mdat de nrd-zuid geriënteerde verkeersstrmen ng steeds vral via de R1 rijden en deels via Linkerever. Wel stijgt de rbuustheid van de ringstructuur drdat er een alternatieve nrd-zuid rute beschikbaar is met restcapaciteit. De impact p vlak van de verschillende effectgrepen is significant psitiever dan bij het Alternatief p zich (verschillen t..v ): Verbetering drstrming drgaand verkeer (daling trajecttijden met 32%) Verbetering bereikbaarheid van de deelgebieden van de Antwerpse regi (daling trajecttijden van buiten het PSGB met 22%) Verbetering bereikbaarheid haven (daling trajecttijden van buiten het PSGB met 25%) Psitief effect p verkeersveiligheid p het nderliggend wegennet (daling verkeersdrukte met 5%) Psitief effect p verkeersleefbaarheid p het nderliggend wegennet (daling verkeersdrukte met 5%) Het tevegen van SRW/DRW verhgt de capaciteit van de R1. Het drgaande verkeer rijdt significant vltter p de DRW en k p de SRW is er verbetering van drstrming, hewel deze sterk belast blijft. Dankzij de SRW/DRW wrdt het drgaande verkeer en lkale verkeer van elkaar gescheiden, wat leidt tt een grtere veiligheid p de R1 en grtere rbuusheid van het verkeerssysteem. De impact p vlak van de verschillende effectgrepen is significant beter dan bij het Alternatief p zich. De verbinding Kall-Haasdnk is geen redelijke cmbinatie met Meccan, mdat deze twee tracés te dicht bij elkaar liggen en allebei de E17 met de E34 verbinden. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 11 van 75

12 Invled Explitatievarianten Het instellen van Explitatievarianten heeft slechts een beperkt psitief tt eerder negatief effect p het functineren van het verkeerssysteem en de ermee samenhangende impact p de verschillende effectgrepen tt gevlg, behalve het instellen van een Gedifferentieerde tl p de Scheldetunnels : Instellen van Vrachtverbd Kennedytunnel en Tl in de verige tunnels verhgt de ttale belasting van de Kennedytunnel (ndanks dat er dan enkel persnenwagens gebruik van maken) en de zuidelijke R1 bij alle Ontwikkelingsscenari s. Hierdr verhgt de structurele file aan de Kennedytunnel t..v. de situatie znder Explitatievariant. Instellen van Trajectheffing heeft slechts een beperkt effect p de intensiteiten p de Scheldevergangen en de R1. Met het Ontwikkelingsscenari met A102 en R11 bis wrdt een grter deel van de nrd-zuid geriënteerde verkeersstrmen naar A102 en R11 bis afgeleid, maar k daar blijft een deel van dit verkeer via Linkerever rijden wat de filekans in de Scheldetunnels verhgt. De Meccantunnel wrdt wel meer gebruikt. Instellen van Vrachtverbd p de R1 en Slimme kilmeterheffing is slechts zinvl bij realisatie van de tangenten A102 en R11bis en heeft een beperkt effect p de verkeersdruk p de R1, met betere drstrming, maar k een hgere druk p het nderliggend wegennet mheen de R1 tt gevlg. Ok neemt de bereikbaarheid van de deelgebieden en de haven af. Het instellen van Gedifferentieerde tl in Scheldetunnels heeft wel een psitief effect p het functineren van het verkeerssysteem, met psitieve effecten p de impact van de Scenari s in de verschillende effectgrepen tt gevlg, vrnamelijk p vlak van de drstrming p de Scheldetunnels, waar geen filevrming meer vrkmt. Als geen A102 en R11bis beschikbaar is, wrdt het stelijk deel van de R1 ng wel belast tt bven het cngestiegevelig niveau (I/C > 80%) p de sectie R1 Zuid-Ost, vermits de capaciteit van de R1 p deze sectie niet wrdt uitgebreid en het nrd-zuid verkeer nu via Rechterever en dus via de R1 blijft rijden. Alle Explitatievarianten maken de ringstructuur minder rbuust mdat ze het verkeer reeds sturen f minstens aanmedigen vlgens bepaalde rutes. Dit maakt het minder efficiënt m dit verkeer bij calamiteiten andere rutes te laten vlgen. He harder de sturing is dr de Explitatievariant bv. een vrachtverbd, he grter de spanning is tussen de Explitatievariant en een efficiënt verkeersmanagement bij incidenten, waardr de Explitatievariant zelf tijdelijk buiten werking met gesteld wrden. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 12 van 75

13 Overzicht scres effectgrepen Onderstaande tabel geeft een verzicht van de scres vr de belangrijkste indicatren in de verschillende effectgrepen t..v (zwart =.b.v. drrekening, grijs = kwalitatieve berdeling) ALTERNATIEF MECCANO effect Functineren hfdwegennet (E-wegen, R1 en R2 en A12) Knelpunten hfdwegennet Rbuustheid verkeerssysteem Functineren wegennet Autbereikbaarheid stad en haven Bereikbaarheid stedelijke deelgebieden Bereikbaarheid havengebieden Functineren wegennet nderliggend wegennet Verkeersleefbaarheid Verkeersveiligheid Tabel 2 Overzicht impact Scenari s Alternatief Meccan Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 13 van 75

14 Vr- en nadelen t..v. basisalternatief Vr de verschillende effectgrepen leidt de analyse tt vlgende vaststellingen: Het functineren van de hfdstructuur is beter vr het Basisalternatief Osterweelverbinding dan vr Meccan, met een evenwichter gebruik van de ringstructuur, k bij tepassing van de Explitatie-varianten: De trajecttijden vr het drgaand verkeer blijven lager: -36% tt -40% vr 1.2.z. t..v. van -30% tt -35% vr 2.2.z. Vr de cmbinaties met de andere Ontwikkelingsscenari s wijzen de analyses p analge f ng grtere verschillen. De rbuustheid van het verkeerssysteem wrdt vr beide Alternatieven negatief beïnvled dr de Explitatievarianten en is vr beide Alternatieven nageneg gelijk, met echter een grtere kans p incidenten bij het Alternatief Meccan dr de langere secties met een cngestievelige belasting (>I/C 80%). De bereikbaarheid van de deelgebieden van de regi Antwerpen is beter vr het Basisalternatief Osterweelverbinding, k bij tepassing van de Explitatievarianten: De trajecttijden naar de deelgebieden zijn lager: -23% tt -28% vr 1.2.z. t..v. van -21% tt -25% vr 2.2.z. Vr de andere Ontwikkelingsscenari s wijzen de analyses p analge f grtere verschillen. De bereikbaarheid van de haven is beter vr het Basisalternatief Osterweelverbinding, k bij tepassing van de Explitatievarianten: Het Basisalternatief Osterweelverbinding heeft via de Osterweelknp een bijkmende rechtstreekse tegang tt de Antwerpse ringstructuur vr het zuidelijk deel van de Antwerpse haven Rechterever (bij Meccan is er slechts een half cmplex, dat verder nrdelijk gelegen is) De trajecttijden naar de haven zijn lager: -32% tt -35% vr 1.2.z. t..v. van - 25% tt -28% vr 2.2.z. Vr de andere Ontwikkelingsscenari s wijzen de analyses p analge f grtere verschillen. De verkeersdruk p het nderliggende wegennet daalt t..v. het Referentiescenari vr het Basisalternatief Osterweelverbinding lichtjes meer dan vr het Alternatief Meccan : -4% tt - 6% t..v. -3% tt -5% tegenver In de deelgebieden is er wel een verschil tussen de Alternatieven: In het deelgebied Merksem is er een hgere druk van zwel vrachtverkeer als persnenwagens bij het Alternatief Meccan drdat de R1 daar minder ged functineert In het deelgebied Linkerever is er een hgere druk van het persnenverkeer bij het Basisalternatief Osterweelverbinding drdat het weliswaar minder verkeer vanuit de Waaslandtunnel langer ver het nderliggende wegennet rijdt, de druk van het vrachtverkeer is echter hger bij het Alternatief Meccan In het deelgebied Zwijndrecht is er een hgere druk van het persnenverkeer bij het Basisalternatief Osterweelverbinding drdat een deel van het verkeer vanuit Linkerever eerder via het nderliggende wegennet verder rijdt. In het deelgebied Eilandje is er een hgere druk van het vrachtverkeer bij het Basisalternatief Osterweelverbinding mdat de Osterweelknp specifiek verkeer aantrekt. Bij het Alternatief Meccan rijdt dit verkeer meer verspreid in mliggende deelgebieden. Deze verschillen wrden nauwelijks beïnvled dr de Explitatievarianten, die bij beide Alternatieven gelijkaardige verschuivingen van de drukte tt gevlg hebben. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 14 van 75

15 Alternatief Osterweel-Nrd Functineren znder Explitatievarianten Znder Explitatievarianten resulteren de analyses in vlgende vaststellingen vr het Alternatief Osterweel-Nrd: De realisatie van het Alternatief Osterweel-Nrd p zich (3.0.0.) resulteert reeds in het significant beter functineren van het Antwerpse ringsysteem met een psitieve impact p vlak van de verschillende effectgrepen tt gevlg (verschillen t..v ): Verbetering drstrming drgaand verkeer (daling trajecttijden met 20%) Verbetering bereikbaarheid van de deelgebieden van de Antwerpse regi (daling trajecttijden van buiten het PSGB met 11%) Verbetering bereikbaarheid haven (daling trajecttijden van buiten het PSGB met 15%) Psitief effect p verkeersveiligheid p het nderliggend wegennet (daling verkeersdrukte met 2%) Psitief effect p verkeersleefbaarheid p het nderliggend wegennet (daling verkeersdrukte met 2%) Negatief aspect is wel de ng sterke belasting van de zuidelijke en stelijke secties van de R1 wat resulteert in ng steeds structurele filevrming p dit gedeelte en een verschuiving van een deel van de nrd-zuid geriënteerde verkeersstrmen naar Linkerever. De vltte aansluitingen van Osterweel-Nrd richting E19 nrd en richting Kennedytunnel maken een dergelijk traject via Linkerever aantrekkelijk. Dr deze Dubbele Scheldekruisingen wrden de Scheldetunnels tch ng zwaar belast waardr de filevrming vral in de Kennedytunnel grt blijft. Dit laatste wrdt versterkt dr een stijging van het drgaand verkeer dr de verbetering van de drstrming in de Antwerpse regi. Het tevegen van de A102 (3.1.0.) kent een significant psitief effect nl. lkaal een verschuiving van verkeersstrmen in het nrd-stelijk deel van de ringstructuur naar de A102 met het beter functineren van de ringstructuur mdat de R1 sectie R1 Ost-Nrd sterk ntlast wrdt. Het tevegen van A102 en R11bis (3.2.0.) ntlast vral de R1 Ost-Nrd en R1 Zuid- Ost. Het verkeer rijdt er vltter, maar de R1 blijft tch ng sterk belast drdat de nrd-zuid geriënteerde verkeersstrmen ng steeds vral via de R1 rijden en deels via Linkerever. Wel stijgt de rbuustheid van de ringstructuur drdat er een alternatieve nrd-zuid rute beschikbaar is met restcapaciteit. De impact p vlak van de verschillende effectgrepen is significant psitiever dan bij het Alternatief p zich (verschillen t..v ): Verbetering drstrming drgaand verkeer (daling trajecttijden met 33%) Verbetering bereikbaarheid van de deelgebieden van de Antwerpse regi (daling trajecttijden van buiten het PSGB met 22%) Verbetering bereikbaarheid haven (daling trajecttijden van buiten het PSGB met 25%) Psitief effect p verkeersveiligheid p het nderliggend wegennet (daling verkeersdrukte met 5%) Psitief effect p verkeersleefbaarheid p het nderliggend wegennet (daling verkeersdrukte met 5%) Het tevegen van SRW/DRW (3.3.0.) verhgt de capaciteit van de R1. Het drgaande verkeer rijdt significant vltter p de DRW en k p de SRW is er verbetering van drstrming, hewel deze sterk belast blijft. Dankzij de SRW/DRW wrdt het drgaande verkeer en lkale verkeer van elkaar gescheiden, wat leidt tt een grtere veiligheid p de R1 en grtere rbuusheid van het verkeerssysteem. De impact p vlak van de verschillende effectgrepen is significant beter dan bij het Alternatief p zich. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 15 van 75

16 Invled Explitatievarianten Het instellen van Explitatievarianten heeft slechts een beperkt psitief tt eerder negatief effect p het functineren van het verkeerssysteem en de ermee samenhangende impact p de verschillende effectgrepen tt gevlg, behalve het instellen van een Gedifferentieerde tl p de Scheldetunnels : Instellen van Vrachtverbd Kennedytunnel en Tl in de verige tunnels verhgt de ttale belasting van de Kennedytunnel (ndanks dat er dan enkel persnenwagens gebruik van maken) en de zuidelijke R1 bij alle Ontwikkelingsscenari s. Hierdr verhgt de structurele file aan de Kennedytunnel t..v. de situatie znder Explitatievariant. Instellen van Trajectheffing heeft slechts een beperkt effect p de intensiteiten p de Scheldevergangen en de R1. Met het Ontwikkelingsscenari A102 en R11 bis wrdt een grter deel van de nrd-zuid geriënteerde verkeersstrmen naar A102 en R11 bis wrden afgeleid maar k daar blijft een deel van dit verkeer via Linkerever rijden, wat de filekans in de Scheldetunnels verhgt. De Osterweel-Nrd tunnel wrdt wel meer gebruikt. Instellen van Vrachtverbd p de R1 en Slimme kilmeterheffing p de R1 is slechts zinvl bij realisatie van de tangenten A102 en R11bis en heeft een beperkt effect p de verkeersdruk p de R1 met betere drstrming, maar k een hgere druk p het nderliggend wegennet mheen de R1 tt gevlg. Ok neemt de bereikbaarheid van de deelgebieden en de haven af. Bij Slimme kilmeterheffing p de R1 verbetert vr het Alternatief Osterweel-Nrd enerzijds k de situatie in de Scheldetunnels drdat meer verkeer Osterweel-Nrd gebruikt, maar verslechtert anderzijds dr de extra Dubbele Scheldekruisingen. Vral dr de vltte aansluiting tussen Osterweel-Nrd en Kennedytunnel is dit negatief effect grter en wrdt de situatie aan de tunnels slechter. De lengte van de cngestiegevelige secties stijgt echter vr beide Alternatieven. Het instellen van Gedifferentieerde tl in Scheldetunnels heeft wel een psitief effect p het functineren van het verkeerssysteem, met psitieve effecten p de impact van de Scenari s in de verschillende effectgrepen tt gevlg, vrnamelijk p vlak van de drstrming p de Scheldetunnels waar geen filevrming meer vrkmt. Als geen A102 en R11bis beschikbaar is, wrdt het stelijk deel van de R1 ng wel belast tt bven het cngestiegevelig niveau (I/C > 80%) p de sectie R1 Zuid-Ost, vermits de capaciteit van de R1 p deze sectie niet wrdt uitgebreid en het nrd-zuid verkeer nu via Rechterever en dus via de R1 blijft rijden. Alle Explitatievarianten maken de ringstructuur minder rbuust mdat ze het verkeer reeds sturen f minstens aanmedigen vlgens bepaalde rutes. Dit maakt het minder efficiënt m dit verkeer bij calamiteiten andere rutes te laten vlgen. He harder de sturing is dr de Explitatievariant bv. een vrachtverbd, he grter de spanning is tussen de Explitatievariant en een efficiënt verkeersmanagement bij incidenten, waardr de Explitatievariant zelf tijdelijk buiten werking met gesteld wrden. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 16 van 75

17 Overzicht scres effectgrepen Onderstaande tabel geeft een verzicht van de scres vr de belangrijkste indicatren in de verschillende effectgrepen t..v (zwart =.b.v. drrekening, grijs = kwalitatieve berdeling) ALTERNATIEF OOSTERWEEL-NOORD Effect Functineren hfdwegennet (E-wegen, R1 en R2 en A12) Knelpunten hfdwegennet Rbuustheid verkeerssysteem Functineren wegennet Autbereikbaarheid stad en haven Bereikbaarheid stedelijke deelgebieden Bereikbaarheid havengebieden Functineren wegennet nderliggend wegennet Verkeersleefbaarheid Verkeersveiligheid Tabel 3 Overzicht impact Scenari s Alternatief Osterweel-Nrd Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 17 van 75

18 Vr- en nadelen t..v. basisalternatief Vr de verschillende effectgrepen leidt de analyse tt vlgende vaststellingen: Het functineren van de hfdstructuur is beter vr het Basisalternatief Osterweelverbinding dan vr Osterweel-Nrd, met een evenwichter gebruik van de ringstructuur, k bij tepassing van de Explitatievarianten: De trajecttijden vr het drgaand verkeer zijn lager: -36% tt -40% vr 1.2.z. t..v. van -31% tt -35% vr 3.2.z. Vr de andere Ontwikkelingsscenari s wijzen de analyses p analge f grtere verschillen. De rbuustheid van het verkeerssysteem wrdt vr beide Alternatieven negatief beïnvled dr de Explitatievarianten en blijft vr beide Alternatieven nageneg gelijk, met echter een grtere kans p incidenten bij het Alternatief Osterweel-Nrd dr de langere secties met een cngestievelige belasting (>I/C 80%). De bereikbaarheid van de deelgebieden van de regi Antwerpen is beter vr het Basisalternatief Osterweelverbinding, k bij tepassing van de Explitatievarianten: De trajecttijden naar de deelgebieden zijn lager: -23% tt -28% vr 1.2.z. t..v. van -19% tt -25% vr 3.2.z. Vr de andere Ontwikkelingsscenari s wijzen de analyses p analge f grtere verschillen. De bereikbaarheid van de haven is beter vr het Basisalternatief Osterweelverbinding, k bij tepassing van de Explitatievarianten: Het Basisalternatief Osterweelverbinding heeft een bijkmende rechtstreeks tegang tt de Antwerpse ringstructuur vr het zuidelijk deel van de Antwerpse haven Rechterever via de Osterweelknp (bij Osterweel- Nrd is dit slechts een half knppunt) De trajecttijden naar de haven zijn lager: -32% tt -35% vr 1.2.z. t..v. van -25% tt -28% vr 3.2.z. Vr de andere Ontwikkelingsscenari s wijzen de analyses p analge f grtere verschillen. De verkeersdruk p het nderliggende wegennet daalt t..v. het Referentiescenari vr het Basisalternatief Osterweelverbinding lichtjes meer dan vr het Alternatief Osterweel-Nrd : -4% tt -6% vr 1.2.z. t..v. -2% tt -5% vr 3.2.z. ( cijfers t..v ) In de deelgebieden is er wel een verschil tussen de Alternatieven: In het deelgebied Merksem is er een hgere druk van zwel vrachtverkeer als persnenwagens bij het Alternatief Osterweel-Nrd drdat de R1 daar minder ged functineert In het deelgebied Eilandje is er een licht hgere druk van het vrachtverkeer bij het Basisalternatief Osterweelverbinding mdat de Osterweelknp specifiek verkeer aantrekt, bij het Alternatief Osterweel-Nrd rijdt dit verkeer meer verspreid in mliggende deelgebieden. Deze verschillen wrden nauwelijks beïnvled dr de Explitatievarianten, die bij beide Alternatieven gelijkaardige verschuivingen van de drukte tt gevlg hebben. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 18 van 75

19 Alternatief Tunnel t.h.v. Kennedytunnel Functineren znder Explitatievarianten Dit alternatief kan enkel functineren in cmbinatie met het ntwikkelingsscenari SRW/DRW. Znder Explitatievarianten resulteren de analyses in vlgende vaststellingen vr het Alternatief Tunnel t.h.v. Kennedytunnel in cmbinatie met ntwikkelingsscenari SRW/DRW : De realisatie van het Alternatief Tunnel t.h.v. Kennedytunnel met SRW/DRW resulteert in het significant beter functineren van het Antwerpse ringsysteem : Beperktere knelpunten dr verhging capaciteit R1 en Kennedytunnel. Rbuustere ringstructuur dr SRW/DRW systeem van Antwerpen-Nrd tt Antwerpen- West. De nieuwe ringstructuur resulteert in een psitieve impact p vlak van de verschillende effectgrepen: Verbetering drstrming drgaand verkeer ( daling trajecttijden met 38 % t..v )) Verbetering bereikbaarheid van de deelgebieden van de Antwerpse regi (daling trajecttijden van buiten het PSGB met 21 %) Verbetering bereikbaarheid haven (daling trajecttijden van buiten het PSGB met 29 %) Psitief effect p verkeersveiligheid p het nderliggend wegennet (daling verkeersdrukte met 2 %) Psitief effect p verkeersleefbaarheid p het nderliggend wegennet (daling verkeersdrukte met 2 %) Invled Explitatievarianten Vr het Alternatief Tunnel t.h.v. Kennedytunnel met SRW/DRW is slechts de Explitatievariant Gedifferentieerde Tl in de Scheldetunnels (enigszins) tepasbaar en nuttig. Deze Explitatievariant zal een psitief effect hebben p het functineren van het verkeerssysteem met psitieve effecten p de impact van het scenari tt gevlg. Vral de drstrming p de ringstructuur zal ng verbeteren aan de Kennedytunnel en de sectie R1 Zuid-Ost Overzicht scres effectgrepen Onderstaande tabel geeft een verzicht van de scres vr de belangrijkste indicatren in de verschillende effectgrepen t..v (zwart =.b.v. drrekening, grijs = kwalitatieve berdeling) ALTERNATIEF TUNNEL T.H.V. KENNEDYTUNNEL Effect Functineren hfdwegennet (E-wegen, R1 en R2 en A12) Knelpunten hfdwegennet Rbuustheid verkeerssysteem ++ + Functineren wegennet Autbereikbaarheid stad en haven Bereikbaarheid stedelijke deelgebieden Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 19 van 75

20 Bereikbaarheid havengebieden Functineren wegennet nderliggend wegennet Verkeersleefbaarheid + + Verkeersveiligheid + + Tabel 4 Overzicht impact Scenari s Alternatief Tunnel t.h.v. de Kennedytunnel met Explitatievarianten Vr- en nadelen t..v. het basisalternatief Belangrijk algemeen verschil is dat het Alternatief Tunnel t.h.v. Kennedytunnel met SRW/DRW steeds met gecmbineerd wrden met het Ontwikkelingsscenari SRW/DRW m een redelijke verkeerstructuur te realiseren. Andere Ontwikkelingsscenari s dragen niet bij tt het functineren van dit Alternatief. Het Basisalternatief Osterweelverbinding functineert k als Alternatief p zich. Vr de verschillende effectgrepen leidt de analyse tt vlgende vaststellingen: Het functineren van de hfdstructuur is nageneg vergelijkbaar met Basisalternatief Osterweelverbinding met SRW/DRW, k bij tepassing van de Explitatievariant gedifferentieerde tl in de tunnels : De trajecttijden vr het drgaand verkeer bedragen vr het Basisalternatief dalen t..v vr Osterweelverbinding met SRW/DRW (1.3.z.) met -40% tt -41%. Een vergelijkbaar effect is er vr het alternatief tunnel t.h.v. Kennedytunnel + SRW/DRW (4.3.z.): -38% tt -40% (lichtjes hger drdat meer verkeer aan een hgere tl nderhevig is vermits alle verkeer in beide Kennedytunnels de hge tl betaald). De rbuustheid van het verkeerssysteem wrdt vr beide Alternatieven negatief beïnvled dr de Explitatievarianten en blijft aldus vr het Basisalternatief Osterweelverbinding beter mdat er meer rerutingsmgelijkheden zijn. Het drtrekken van het SRW/DRW cncept tt Linkerever maakt de situatie aan de Kennedytunnel wel beter vr het Tunnel t.h.v. Kennedytunnel met SRW/DRW. De bereikbaarheid van de deelgebieden van de regi Antwerpen is nageneg gelijk vr beide Alternatieven: De trajecttijden naar de deelgebieden dalen in beide gevallen t..v met - 23% tt -28% De bereikbaarheid van de haven is licht beter vr het Basisalternatief Osterweelverbinding, k bij tepassing van de Explitatievariant: Het Basisalternatief Osterweelverbinding heeft een bijkmende rechtstreeks tegang tt de Antwerpse ringstructuur vr het zuidelijk deel van de Antwerpse haven Rechterever (Osterweelknp), de Tunnel t.h.v. Kennedytunnel niet De trajecttijden naar de haven zijn lager: -32% tt -35% vr 1.2.z. t..v. van - 29% tt -32% vr 4.3.z. De verkeersdruk p het nderliggende wegennet is nageneg gelijk vr beide Alternatieven Het feit dat het alternatief Tunnel t.h.v. Kennedytunnel niet zinvl kan gecmbineerd wrden met het ntwikkelingsscenari s dat verkeerskundig het meest bijdraagt, nl. A102/R11bis, is een grt nadeel van dit alternatief t..v. het basisalternatief. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 20 van 75

21 Alternatief Centrale Tunnel Functineren znder Explitatievarianten Znder Explitatievarianten resulteren de analyses in vlgende vaststellingen vr het Alternatief Centrale Tunnel : De realisatie van het Alternatief Centrale Tunnel resulteert in het beperkt beter functineren van het Antwerpse ringsysteem drdat slechts de verkeersstrmen tussen E313/E34 st en E34 west / E17 van de nieuwe Scheldekruising gebruik kunnen maken. De rbuustheid van de Ringstructuur wrdt daardr slechts beperkt verbeterd. De nieuwe ringstructuur heeft dan k slechts een beperkt psitieve impact p vlak van de verschillende effectgrepen (verschillen met ): Verbetering drstrming drgaand verkeer ( daling trajecttijden met 22% in 5.0.0) Verbetering bereikbaarheid van de deelgebieden van de Antwerpse regi (daling trajecttijden van buiten het PSGB met 13% in 5.0.0) Verbetering bereikbaarheid haven (daling trajecttijden van buiten het PSGB met 19% in 5.0.0) Psitief effect p verkeersveiligheid p het nderliggend wegennet (daling verkeersdrukte met 2% in 5.0.0) Psitief effect p verkeersleefbaarheid p het nderliggend wegennet (daling verkeersdrukte met 2% in 5.0.0) Het tevegen van de A102 levert een significant psitief effect p. Op die wijze wrdt de nieuwe Scheldekruising k bruikbaar vr het verkeer van A12 nrd en E19 nrd. Ok resulteert dit in het lkaal verschuiven van verkeersstrmen in het nrd-stelijk deel van de ringstructuur naar de A102 met het beter functineren van de ringstructuur mdat de R1 sectie R1 Ost-Nrd sterk ntlast wrdt. Het tevegen van A102 en R11 bis ntlast verder de R1 Ost-Nrd en R1 Zuid-Ost. Het verkeer rijdt er vltter, maar de R1 blijft tch ng sterk belast drdat de nrd-zuid geriënteerde verkeersstrmen ng steeds eerder via de R1 rijden. Wel stijgt de rbuustheid van de ringstructuur sterkt drdat er een alternatieve nrd-zuid rute beschikbaar is met restcapaciteit. Op die wijze wrdt de impact p vlak van de verschillende effectgrepen significant psitiever (verschillen met ): Verbetering drstrming drgaand verkeer ( daling trajecttijden met 34% in 5.2.0) Verbetering bereikbaarheid van de deelgebieden van de Antwerpse regi (daling trajecttijden van buiten het PSGB met 22% in 5.2.0) Verbetering bereikbaarheid haven (daling trajecttijden van buiten het PSGB met 30% in 5.2.0) Psitief effect p verkeersveiligheid p het nderliggend wegennet (daling verkeersdrukte met 4% in 5.2.0) Psitief effect p verkeersleefbaarheid p het nderliggend wegennet (daling verkeersdrukte met 4% in 5.2.0) Het tevegen van SRW/DRW draagt weinig bij aan het beter functineren van de ringstructuur in relatie met de st-west geriënteerde verkeersstrmen. Wel verhgt de capaciteit van de R1. Het drgaande verkeer rijdt significant vltter p de DRW en k p de SRW is er verbetering van drstrming, hewel deze sterk belast blijft. Dankzij de SRW/DRW wrdt het drgaande verkeer en lkale verkeer van elkaar gescheiden, wat leidt tt een grtere veiligheid p de R1-as. Het tevegen van Kall-Haasdnk zrgt niet vr een significant effect. De impact van de aanleg van Kall-Haasdnk p het gehele verkeerssysteem is zeer beperkt vermits het een alternatief vrmt vr het westelijk deel van het ringsysteem waarp slechts beperkte cngestie aanwezig is. Het gebruik van de Liefkenshektunnel stijgt slechts beperkt vermits vr de meeste verkeersstrmen de andere tunnels een krter traject betekenen. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 21 van 75

22 Invled Explitatievarianten Het instellen van Explitatievarianten heeft slechts een beperkt psitief tt eerder negatief effect p het functineren van het verkeerssysteem en de ermee samenhangende impact p de verschillende effectgrepen tt gevlg, behalve het instellen van een Gedifferentieerde tl p de Scheldetunnels : De Explitatievariant Vrachtverbd Tl in tunnels zal in sterke mate het gebruik van de Centrale Tunnel dr het drgaand persnenverkeer beperken zdat de Kennedytunnel terug verbelast wrdt tt de vertragingen de tlkst cmpenseert. Ok zal de druk p het nderliggend wegennet tenemen mdat vrachtverkeer van de lkale p- en afritten naast de tlkst ng een extra mrijfactr ndervindt m naar de Centrale Tunnel te rijden. Deze Explitatievariant zal aldus het functineren van dit Scenari sterk negatief beïnvleden en een negatieve invled hebben p de impact ervan in de verschillende effectgrepen. De Explitatievariant Trajectheffing heeft een beperkte invled p het functineren van het verkeerssysteem. Het afleiden van het nrd-zuid verkeer via de A102 en R11 bis resulteert in een beperkte daling van de druk p het stelijk en zuidelijk deel van de R1 met een beperkte verhging van de snelheden tt gevlg. Ok de bereikbaarheid van de haven en de deelgebieden blijven nageneg gelijk evenals het gereden aantal kilmeter p het nderliggende wegennet. De Explitatievariant Kilmeterheffing p de R1 resulteert in een betere situatie p de R1 en in een licht betere situatie in de Scheldetunnels drdat meer verkeer de Centrale Tunnel gebruikt i.p.v. via de R1 en de Kennedytunnel te rijden. Ok stijgt de druk p het nderliggend wegennet rnd de R1. Dr de extra druk p het nderliggende wegennet beïnvledt deze Explitatievariant de impact van het Alternatief negatief p vlak van verkeersleefbaarheid en verkeersveiligheid p het nderliggende wegennet. De Explitatievariant Gedifferentieerde tl in Scheldetunnels heeft een psitief effect p het functineren van het verkeerssysteem met psitieve effecten p de impact van het scenari tt gevlg. Vral de drstrming p de ringstructuur verbetert aan de Kennedytunnel. Het stelijk deel van de R1 wrdt ng wel belast tt bven het cngestiegevelig niveau (I/C > 80%) drdat het lkale verkeer in sterke mate via de Kennedytunnel en de R1 blijft rijden en k het nrd-zuid verkeer via de R1 blijft rijden tt de vertraging t.g.v. van filevrming p de R1 de mweg via A102 en R11 bis cmpenseert. De Explitatievariant Vrachtverbd p de R1 resulteert in een betere situatie p de R1 maar extra druk p het nderliggend wegennet rnd de R1 ten gevlge van vrachtverkeer. De drukte in de Kennedytunnel blijft nageneg gelijk. De lengte van de cngestiegevelige secties stijgt daardr. Dr de extra druk p het nderliggende wegennet beïnvledt deze Explitatievariant de impact van het Scenari negatief p vlak van verkeersleefbaarheid en verkeersveiligheid p het nderliggende wegennet. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 22 van 75

23 Overzicht scres effectgrepen Onderstaande tabel geeft een verzicht van de scres vr de belangrijkste indicatren in de verschillende effectgrepen t..v (zwart =.b.v. drrekening, grijs = kwalitatieve berdeling) ALTERNATIEF CENTRALE TUNNEL effect Functineren hfdwegennet (E-wegen, R1 en R2 en A12) Knelpunten hfdwegennet Rbuustheid verkeerssysteem Functineren wegennet Autbereikbaarheid stad en haven Bereikbaarheid stedelijke deelgebieden Bereikbaarheid havengebieden Functineren wegennet nderliggend wegennet Verkeersleefbaarheid Verkeersveiligheid Tabel 5 Overzicht impact Scenari s Alternatief Centrale Tunnel met Explitatievarianten Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 23 van 75

24 Vr- en nadelen t..v basisalternatief Belangrijk algemeen verschil is dat het Alternatief Centrale Tunnel minstens met gecmbineerd wrden met het Ontwikkelingsscenari A102 en bij vrkeur met A102 en R11bis m een redelijke verkeerstructuur te realiseren. Andere Ontwikkelingsscenari s dragen niet bij tt het functineren van dit Alternatief. Het Basisalternatief Osterweelverbinding functineert k als Alternatief p zich. Vr de verschillende effectgrepen leidt de analyse tt vlgende vaststellingen: Het functineren van de hfdstructuur is beter vr het Basisalternatief Osterweelverbinding, met een sterk evenwichter gebruik van de ringstructuur, k bij tepassing van de Explitatievarianten: De trajecttijden vr het drgaand verkeer zijn lager: -36% tt -40% vr 1.2.z. t..v. van -31% tt -35% vr 5.2.z. Vr het Ontwikkelingsscenari A102 zijn de verschillen ng grter. De rbuustheid van het verkeerssysteem wrdt vr beide Alternatieven negatief beïnvled dr de Explitatievarianten en blijft vr het Alternatief Centrale Tunnel minder ged, mdat er vr bep aalde verkeersstrmen p de R1 geen alternatieve trajecten zijn. De bereikbaarheid van de deelgebieden van de regi Antwerpen is beter vr het Basisalternatief Osterweelverbinding, k bij tepassing van de Explitatievarianten: De trajecttijden naar de deelgebieden zijn lager: -23% tt -28% vr 1.2.z. t..v. van -19% tt -24% vr 5.2.z. Vr het Ontwikkelingsscenari A102 zijn de verschillen ng grter. De bereikbaarheid van de haven is beter vr het Basisalternatief Osterweelverbinding, k bij tepassing van de Explitatievarianten: Het Basisalternatief Osterweelverbinding heeft een bijkmende rechtstreeks tegang tt de Antwerpse ringstructuur vr het zuidelijk deel van de Antwerpse haven Rechterever (Osterweelknp), de centrale tunnel niet De trajecttijden naar de haven zijn lager: -32% tt -35% vr 1.2.z. t..v. van -28% tt -31% vr 5.2.z. Vr het Ontwikkelingsscenari A102 zijn de verschillen ng grter. De verkeersdruk p het nderliggende wegennet daalt t..v. het Referentiescenari vr het Basis-alternatief Osterweelverbinding lichtje meer dan vr het Alternatief Centrale Tunnel : -4% tt -6% vr 1.2.z. t..v. -1% tt -4% vr 5.2.z. ( cijfers t..v ) In de deelgebieden is er wel een verschil tussen de Alternatieven: In het deelgebied Eilandje is er een hgere druk van het vrachtverkeer bij het Basisalternatief Osterweelverbinding mdat de Osterweelknp specifiek verkeer aantrekt Deze verschillen wrden nauwelijks beïnvled dr de Explitatievarianten die bij beide Alternatieven gelijkaardige verschuivingen van de drukte tt gevlg hebben. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 24 van 75

25 Milderende maatregelen Milderende maatregelen wrden gefrmuleerd vr de Alternatieven als deze een negatieve impact tt gevlg hebben t..v. de Referentiesituatie Masterplan 2020 (0.0.0.) waarin het Alternatief niet gerealiseerd wrdt. Znder Explitatievarianten hebben al de vrgestelde Alternatieven glbaal een psitief f minstens nageneg eenzelfde impact in de verschillende effectgrepen t..v. de referentiesituatie. Glbale milderende maatregelen zijn dan k niet ndig. Wel stellen we vast dat vr een aantal deelgebieden het gereden aantal vertuigkilmeter hger is dan in de Referentiesituatie Masterplan 2020 (0.0.0.) met een negatieve impact p de verkeersleefbaarheid en verkeersveiligheid p het nderliggende wegennnet tt gevlg. Wat de Explitatievarianten betreft: De Scenari s met Explitatievariant Vrachtverbd p de R1 hebben een glbaal negatieve impact p vlak van verkeersleefbaarheid en verkeersveiligheid p het nderliggende wegennnet, dr het hger aantal vertuigkilmeter dr vrachtverkeer met een specifieke cncentratie in de deelgebieden rnd de R1. De andere Explitatievarianten resulteren in geen enkele effectgrep in een glbaal negatieve impact. Wel wrdt een verhging van het aantal vertuigkilmeter t..v. de Referentiesituatie Masterplan 2020 (0.0.0.) vastgesteld in een aantal deelgebieden met een negatieve impact p de verkeers-leefbaarheid en verkeersveiligheid p het nderliggende wegennnet tt gevlg Per tracéalternatief Vr al deze vaststellingen wrdt een vrstel gedaan van milderende maatregelen, gestructureerd per Alternatief als er geen Explitatievarianten wrden ingesteld, en per Explitatievariant ver de Alternatieven heen. Al de vermelde maatregelen betreffen zgn. flankerende maatregelen, die niet vertaald kunnen wrden in RUP-vrschriften. Basisalternatief Osterweel Prbleempunt Cmmentaar Maatregelen Verhging verkeersdruk persnenwagens in deelgebied Linkerever 1.y.0. Verhging verkeersdruk persnenwagens in deelgebied Zwijndrecht 1.y.0. Verhging verkeersdruk vrachtverkeer in deelgebied Eilandje 1.y.0. De Charles Csterlaan wrdt afgeslten waardr het verkeer dr de Waaslandtunnel via het nderliggende wegennet p Linkerever en in Zwijndrecht rijdt. Ondanks dat dit leidt tt lagere intensiteiten in de Waaslandtunnel, resulteert dit tch in een hgere belasting van het nderliggende wegennet p Linkerever en in Zwijndrecht. Deze hgere druk cncentreert zich hfdzakelijk p de Blanceflerlaan. In de drrekeningen neemt slechts een deel van dit verkeer de p- en afritten Blanceflerlaan m verder via de parallelweg te rijden. Verder beperken capaciteit en drstrming in de Waaslandtunnel Zie hierbven Optimalisering p- en afritten Blanceflerlaan m verkeer te stimuren hier de parallelweg p te rijden. Beperken drstrming aan tegangen Zwijndrecht Optimaliseren knppunten parallelweg De aanwezigheid van de Osterweelknp resulteert in extra verkeer naar deze pen afrit drheen het deelgebied Eilandje. In het Referentiescenari Masterplan 2020 rijdt dit verkeer via andere pritten naar de hfdstructuur. Cncentratie vrachtverkeer p aangewezen hfdstraten Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 25 van 75

26 Verhging verkeersdruk vrachtverkeer in deelgebied Deurne-Zuid Dr het wegvallen van de p- en afritten Wmmelgem p de E313 rijdt meer vrachtverkeer tussen deze mgeving en het centrum van Antwerpen via het nderliggend wegennet. Cncentratie vrachtverkeer p de R11 Alternatief Meccan Prbleempunt Cmmentaar Maatregelen Verhging verkeersdruk vrachtverkeer in deelgebied Linkerever 2.y.0. Verhging verkeersdruk vrachtverkeer in deelgebied Deurne-Zuid Het betreft hier bestemmingsverkeer dat een langere afstand p het nderliggend wegennet rijdt. Dr het wegvallen van de p- en afritten Wmmelgem p de E313 rijdt meer vrachtverkeer tussen deze mgeving en het centrum van Antwerpen via het nderliggend wegennet. Oriënteren vrachtverkeer in het deelgebied naar de dichtste pen afrit p de hfdstructuur Cncentratie vrachtverkeer p de R11 Alternatief Osterweel-Nrd Prbleempunt Cmmentaar Maatregelen Verhging verkeersdruk persnenwagens in deelgebied Linkerever 3.y.0. Verhging verkeersdruk persnenwagens in deelgebied Zwijndrecht 3.y.0. Verhging verkeersdruk vrachtverkeer in deelgebied Eilandje 3.y.0. Verhging verkeersdruk vrachtverkeer in deelgebied Deurne-Zuid De Charles Csterlaan wrdt afgeslten waardr het verkeer dr de Waaslandtunnel via het nderliggende wegennet p Linkerever en in Zwijndrecht rijdt. Ondanks dat dit leidt tt lagere intensiteiten in de Waaslandtunnel, resulteert dit tch in een hgere belasting van het nderliggende wegennet p Linkerever en in Zwijndrecht. Deze hgere druk cncentreert zich hfdzakelijk p de Blanceflerlaan. In de drrekeningen neemt slechts een deel van dit verkeer de p- en afritten Blanceflerlaan m verder via de parallelweg te rijden. Verder beperken capaciteit en drstrming in de Waaslandtunnel Zie hierbven Optimalisering p- en afritten Blanceflerlaan m verkeer te stimuren hier de paralelweg p te rijden. Beperken drstrming aan tegangen Zwijndrecht Optimaliseren knppunten parallelweg De aanwezigheid van de p- en afriiten p de Scheldelaan resulteert in extra verkeer naar deze p- en afrit drheen het deelgebied Eilandje. In het Referentiescenari Masterplan 2020 rijdt dit verkeer via andere pritten naar de hfdstructuur. Dr het wegvallen van de p- en afritten Wmmelgem p de E313 rijdt meer vrachtverkeer tussen deze mgeving en het centrum van Antwerpen via het nderliggend wegennet. Cncentratie vrachtverkeer p aangewezen hfdstraten Cncentratie vrachtverkeer p de R11 Tunnel t.h.v. Kennedytunnel Bij dit Alternatief zijn er in geen van de deelgebieden significante stijgingen van het aantal gereden vertuig-kilmeter t..v. de Referentiesituatie Masterplan 2020 (0.0.0.). Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 26 van 75

27 Alternatief Centrale Tunnel Prbleempunt Cmmentaar Maatregelen Verhging verkeersdruk persnenwagens in deelgebied Linkerever 5.y.0. Verhging verkeersdruk persnenwagens in deelgebied Zwijndrecht 5.y.0. Verhging verkeersdruk vrachtverkeer in deelgebied Deurne-Zuid De Charles Csterlaan wrdt afgeslten waardr het verkeer dr de Waaslandtunnel via het nderliggende wegennet p Linkerever en in Zwijndrecht rijdt. Ondanks dat dit leidt tt lagere intensiteiten in de Waaslandtunnel, resulteert dit tch in een hgere belasting van het nderliggende wegennet p Linkerever en in Zwijndrecht. Deze hgere druk cncentreert zich hfdzakelijk p de Blanceflerlaan. In de drrekeningen neemt slechts een deel van dit verkeer de p- en afritten Blanceflerlaan m verder via de parallelweg te rijden. Verder beperken capaciteit en drstrming in de Waaslandtunnel Zie hierbven Optimalisering p- en afritten Blanceflerlaan m verkeer te stimuren hier de paralelweg p te rijden. Beperken drstrming aan tegangen Zwijndrecht Optimaliseren knppunten parallelweg Dr het wegvallen van de p- en afritten Wmmelgem p de E313 rijdt meer vrachtverkeer tussen deze mgeving en het centrum van Antwerpen via het nderliggend wegennet. Cncentratie vrachtverkeer p de R Explitatievarianten De niet vermelde explitatievarianten leiden niet tt (bijkmende) milderende maatregelen. Slimme kilmeterheffing p de R1 Prbleempunt Cmmentaar Maatregelen Verhging verkeersdruk van vral vrachtverkeer in de deelgebieden rnd het stelijk en zuidelijk deel van de R1. in deelgebied Linkerever x.2.3. Dr de kilmeterheffing p dit gedeelte van de R1 rijdt lkaal en bestemmingsverkeer meer p het nderliggende wegennet i.p.v. de R1 te gebruiken. Verlagen tariefstelling p de R1 vr verkeer dat de p- en afritten gebruikt (vldende hg te huden m misbruik te vermijden) Cncentreren verkeer p Singel die dan wel geptimaliseerd met wrden. Vrachtverbd p de R1 Prbleempunt Cmmentaar Maatregelen Verhging verkeersdruk van vrachtverkeer in de deelgebieden rnd het stelijk en zuidelijk deel van de R1. in deelgebied Linkerever x.2.5. Dr het vrachtverbd p dit gedeelte van de R1 rijdt lkaal en bestemmingsverkeer p het nderliggende wegennet i.p.v. de R1 te gebruiken. Verbd vrachtverkeer in delen van het centrumgebied met een verslag en distributiepunt aan de rand van de stad. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 27 van 75

28 Eindberdeling en rangschikking vr de discipline mbiliteit In nderstaande tabel wrden de scres vr de zes nderscheiden criteria pgeteld, en dit vr de alternatieven p zich, vr de zinvlle cmbinaties met de ntwikkelingsscenari s A102, A102+R11bis en SRW/DRW 2, en na tepassing van de vijf explitatievarianten (indien zinvl) p de meest geschikte cmbinatie (steeds die met A102/R11bis, behalve bij de 2 de Kennedytunnel, die enkel met SRW/DRW kan gecmbineerd wrden). Tabel 6 Gesmmeerde scre per alternatief en scenari Alternatief x.0.0 x.1.0 x.2.0 x.3.0 x.x.1 x.x.2 x.x.3 x.x.4 x.x.5 Osterweel Meccan Osterweel-Nrd de Kennedytunnel Centrale tunnel Uit deze tabel kan afgeleid wrden dat, ngeacht welke cmbinatie genmen wrdt, het basisalternatief Osterweel steeds de hgste ttaalscre heeft, en dus verkeerskundig het meest perfrmant is. Meccan en Osterweel-Nrd wrden p verkeerskundig vlak als vlledig gelijkwaardig berdeeld. Centrale tunnel scrt steeds slechter dan de drie vrgaande, al wrdt het verschil kleiner bij cmbinatie met A102/R11bis. 2 de Kennedytunnel scrt redelijk p de scenari s die zinvl zijn, maar dit zijn er slechts 2 (1 ntwikkelingsscenari znder en met 1 explitatievariant). Op basis hiervan kan vlgende indicatieve rangschikking pgemaakt wrden van de vijf tracéalternatieven vr het aspect mbiliteit: 1. Osterweel 2. Meccan en Osterweel-Nrd (ex-aequ) 4. Centrale tunnel 5. 2 de Kennedytunnel (mwille van gebrek aan cmbinatiemgelijkheden) 2 De cmbinaties met Kall-Haasdnk werden buiten beschuwing gelaten mdat het verschil in berdeling van deze scenari s met de vergelijkbare scenari s znder deze verbinding zeer beperkt is. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 28 van 75

29 13.3 Cluster ruimtelijke disciplines Discipline bdem en grndwater Bdeminname en wijziging bdemgebruik Van zdra bdeminname ptreedt, wrdt tt een negatief effect beslten. Gezien er evenwel bij geen enkel alternatief bdems drsneden wrden met een bijzndere wetenschappelijke f cultuurhistrische waarde, is er nergens sprake van significant negatieve effecten. Wanneer vrnamelijk reeds antrpgeen verstrde grnden in beslag genmen wrden, en/f waarbij het tracé grtendeels ndergrnds gesitueerd is, wrdt beslten tt een gering negatief effect. Dit is het geval vr het Osterweeltracé, het Osterweel-Nrd tracé, de Centrale tunnel en de Tunnel naast de Kennedytunnel. Vr het Meccan tracé wrdt bdeminname en wijziging in bdemgebruik als een matig negatief effect beschuwd. Wijziging bdemprfiel en grndverzet De meeste alternatieven (inclusief uitveringsvarianten) situeren zich ter hgte van grnden die niet gevelig zijn vr prfielverstring (grnden die reeds antrpgeen verstrd zijn). Enkel ter hgte van delen van het Meccan tracé kmen k grnden vr die matig gevelig tt gevelig zijn vr prfielverstring. Vr het Meccan tracé wrdt de wijziging van het bdemprfiel als een gering negatief effect beschuwd. Het effect is verwaarlsbaar vr de verige alternatieven. Op basis van de ingeschatte brut heveelheid grndverzet ndig vr de aanleg van de diverse tracéalternatieven, scren het Osterweeltracé, het Meccan tracé en het Osterweel- Nrd tracé beduidend slechter dan de verige alternatieven (meer en langere tunnelelementen en sleuven). Hierbij dient wel vermeld te wrden dat ten minste een deel van de uitgegraven bdem hergebruikt zal kunnen wrden vr het herstrten bij de cut & cver en afgeznken tunnels. Cmbinatie van een van deze alternatieven met het ntwikkelingsscenari A102/R11bis kan mgelijk een grt grndverscht betekenen, gezien k bij het ntwikkelingsscenari A102/R11bis een grte heveelheid grndverzet verwacht wrdt. Dit cumulatief effect dient verder in detail bekeken te wrden p prject-mer niveau. Bij alle alternatieven dient gestreefd te wrden naar maximale aanwending van de uitgegraven grnd binnen het plangebied p plaatsen waar phgingen ndig zijn in functie van het plan/prject (indien dit bdemtechnisch en p kwalitatief vlak mgelijk is). Daarnaast is het aangewezen m pprtuniteiten te nderzeken vr gebruik van uitgegraven bdem als secundaire grndstf. Deze aspecten dienen behandeld te wrden in het prject-mer. Uitgravingen dienen steeds plaats te vinden cnfrm de vigerende wetgeving (VLAREBO). Wanneer aan de randvrwaarden vr grndverzet vldaan wrdt, kan aangenmen wrden dat er ten gevlge van het grndverzet geen verspreiding van verntreiniging kan plaatsvinden, met mgelijke impact p de aanwezige fauna en flra. Structuurwijziging Op basis van de bdemkaart situeren alle tracé-alternatieven behalve het Meccan-tracé zich ter hgte van reeds verstrde bdem, waarbij structuurwijziging niet relevant is. Structuurwijziging wrdt vr deze alternatieven als verwaarlsbaar beschuwd. Het deel van het Meccan tracé gelegen p rechterever, situeert zich eveneens ter hgte van reeds sterk verstrde grnden. Op Linkerever wrden langsheen het tracé zwel drge als natte zand(leem)bdems aangetrffen (weinig tt matig gevelig vr verdichting). Lkaal wrden k natte kleibdems aangetrffen (gevelig vr verdichting). Gezien slechts een minderheid van de grnden langsheen het tracé gevelig zijn vr verdichting, wrdt dit effect vr het Meccan-tracé als gering negatief berdeeld. Wijziging bdemstabiliteit Algemeen wrdt beslten dat wijziging van de bdemstabiliteit binnen het plangebied een eerder verwaarlsbaar effect is. Waar plderklei vrkmt en hge belasting van de bdem zal plaatsvinden, is het aangewezen m vrafgaand aan de werken de stabiliteit van de bdem te nderzeken (aan de hand van snderingen) en de aanleg en pbuw van de weg af te stemmen p deze resultaten. Wanneer hiermee rekening gehuden wrdt, wrdt het effect van wijziging van de bdemstabiliteit in deze znes als gering negatief berdeeld. Geen van de tracéalternatieven huden in het bijznder een hger risic in naar bdemzettingen. Beïnvleding bdem- en grndwaterkwaliteit Aantasting van de bdem- en grndwaterkwaliteit tijdens de aanlegfase wrdt als verwaarlsbaar berdeeld. Er bestaat geen nderscheid in effecten tussen de diverse alternatieven en varianten. Het vlgen van de Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 29 van 75

30 wettelijke bepalingen met betrekking tt het ptreden bij calamiteiten en bij het grndverzet is vanzelfsprekend een geldende randvrwaarde die van tepassing is bij alle alternatieven en varianten. Wanneer de weg in gebruik is, kan bdem- en grndwaterverntreiniging ptreden ten gevlge van de afstrming van verntreinigd wegwater. Dergelijke vrm van verntreiniging is relevant vr tracégedeelten die p maaiveldniveau gesitueerd zijn. Gezien bij geen van de alternatieven grte tracégedeelten p maaiveldniveau vrzien wrden, is dit effect verwaarlsbaar. Ersie Het effect van ersie wrdt in kader van vrliggend plan-mer als verwaarlsbaar beschuwd. Er bestaat geen nderscheid in effecten tussen de diverse alternatieven en varianten. Wijziging bdemvchtregime en grndwaterkwantiteit Er wrden geen belangrijke wijzigingen in bdemvchtregime en grndwaterkwantiteit verwacht ten gevlge van bemaling. Veel tracéalternatieven buwen deels verder p reeds bestaande weginfrastructuur f wrden deels vrzien ter hgte van reeds verharde terreinen. Tunnelelementen hebben bvendien k geen effect p het bdemvchtregime aan de ppervlakte. Bijgevlg zal het effect van verdrging ten gevlge van de tename aan verharde ppervlakte eerder beperkt zijn (verwaarlsbaar effect). Wel wrden enkele aandachtznes vr verdrging aangeduid. Bij het Osterweel tracé en het Osterweel-Nrd tracé is een belangrijke aandachtzne het gebied ter hgte van het natuurgebied Blkkersdijk en het Sint-Annabs. Hier kan een tename van de verharde ppervlakte mgelijk wel een belangrijke impact betekenen, meer bepaald vr de aanwezige fauna en flra. Bvendien dient rekening gehuden te wrden met mgelijke cumulatieve verdrgingseffecten dr teden van het barrière-effect (van de aanwezigheid van de tunnels en sleuven p de grndwatertafel) samen met de tename aan verharde ppervlakte. De verdrging ten gevlge van de tename aan verharde ppervlakte wrdt vr deze aandachtzne als matig negatief berdeeld. Bij het gedeelte van het Meccan tracé gesitueerd ten zuiden van de E34 zijn die znes van belang waar het tracé in sleuf f p maaiveldniveau diverse akker- en weilanden kruist. Deze aandachtznes zijn evenwel minder drgtegevelig dan het gebied ter hgte van het natuurgebied Blkkersdijk en het Sint-Annabs. Het verdrgingseffect ten gevlge van de tename aan verharde ppervlakte wrdt vr de aandachtznes langsheen het Meccantracé bijgevlg als gering negatief beschuwd. Het verdrgingseffect dient vr deze aandachtznes p prject-mer niveau verder in detail bestudeerd te wrden. Hierbij kan eveneens nderzcht wrden wat de mgelijkheid is binnen deze aandachtznes (en eventueel andere geveliger znes) m delen van de nieuw aan te leggen weginfrastructuur te vrzien in drlatend materiaal. Wijziging in hydrgelgische pbuw en hydraulische parameters Impact p grndwaterstijghgte Ten gevlge van het barrière-effect van het Osterweeltracé en zijn uitveringsvarianten wrdt aan de hand van het grndwatermdel een beperkte vernatting ter hgte van het Sint-Annabs vrspeld. Het natuurgebied Blkkersdijk blijft gevrijwaard van enige wijziging in de grndwaterstijghgte. De uitveringsvarianten waarbij twee tunnels bven elkaar vrzien wrden ter hgte van het Straatsburgdk kunnen ten zuiden van het Straatburgdk pwellend grndwater verrzaken. Het barrière-effect vr de uitveringsvarianten met twee tunnelkkers bven elkaar t.h.v. het Straatsburgdk wrdt als matig negatief berdeeld. Het basisalternatief van het Osterweeltracé en de derde beschuwde uitveringsvariant (znder tunnelkkers p elkaar) hebben een gering negatief barrière-effect. Bij het Meccan tracé en zijn uitveringsvarianten wrdt p diverse lcaties een verhging van het grndwaterpeil vrspeld die pwellend grndwater kan verrzaken. Ten westen van het Meccan tracé, p Linkerever, kmen diverse winningen vr die freatisch grndwater nttrekken en waarbij mgelijk interferentie met de vrspelde grndwatertafeldaling kan ptreden. Het barrière-effect vr het Meccan tracé en zijn uitveringsvarianten wrdt als matig negatief berdeeld. Gezien het zuidelijk gedeelte van het Osterweel-Nrd tracé identiek is aan het Osterweeltracé, wrden ter hgte van de zne van het natuurgebied Blkkersdijk en het Sint- Annabs gelijkaardige effecten p de grndwaterstijghgte verwacht. Langsheen de rest van het Osterweel-Nrd tracé wrden geen nemenswaardige barrière-effecten verwacht. Het effect van het Osterweel-Nrd tracé wrdt bijgevlg als gering negatief berdeeld. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 30 van 75

31 De Centrale tunnel is vr een grt deel in de Bmse klei gelegen. Andere delen van het tracé liggen te diep m een impact te hebben p de stijghgte van de watertafel. Bijgevlg wrden enkel barrière-effecten verwacht aan de uiteinden van tunnel. Het barrière-effect wrdt als verwaarlsbaar beschuwd. Ter hgte van de Tunnel naast de Kennedytunnel kmt de Bmse klei zeer ppervlakkig vr. Hierdr treedt slechts een beperkt barrière-effect p, ter hgte van Linkerever. Het effect is verwaarlsbaar. Op lcaties waar ten gevlge van het barrière-effect pwellend grndwater kan ntstaan binnen landbuwgebied enkel mgelijk bij het Meccantracé dient nagegaan te wrden f de huidige capaciteit van de aanwezige grachten vlstaat m het bijkmende vertllige grndwater in vldende mate draineren. Eventueel dienen aan de randen van enkele grnden bijkmende grachten gegraven te wrden ten beheve van de drainage. Dit dient verder nderzcht te wrden p prject-mer niveau. Ter hgte van stedelijke en industriële lcaties waar pwellend grndwater kan ptreden, dient bij het ntwerp vldende aandacht geschnken wrden aan het vrzien van drainerende infrastructuur. Interferentie van grndwatertafeldaling ten gevlge van het barrière-effect met de aanwezige grndwaterwinningen is bij het Meccan tracé niet uitgeslten. Dit effect dient verder nderzcht te wrden p prject-mer niveau. Wijziging in hydrgelgische pbuw en hydraulische parameters Impact p de verziltingstestand Geen van de alternatieven verrzaakt een verplaatsing van brak grndwater naar lcaties waar p heden enkel zet grndwater aanwezig is. Bijgevlg is er geen sprake van significant negatieve effecten. Het Osterweeltracé en het Osterweel-Nrd tracé verrzaken plaatselijk (net ten nrdwesten van het Osterweelknppunt) p lange termijn een vertraging van het verzetingsprces dat zich afspeelt in de Antwerpse haven. Het effect wrdt als gering negatief beschuwd. Het Meccan tracé heeft geen impact p de lange termijn verziltingstestand. Het barrière-effect is afwezig. Vr de Centrale tunnel en de Tunnel naast de Kennedytunnel is er eveneens geen impact p de verziltingstestand gezien deze alternatieven buiten het verzilt havengebied gelegen zijn, en gezien zij k geen verplaatsing van brak grndwater zullen verrzaken. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 31 van 75

32 Tabel 7 Overzicht effectberdelingsscres vr bdem en grndwater Effectgrepen Tracéalternatief (+ uitveringsvarianten) Bdeminname en wijziging bdemgebruik Wijziging bdemprfiel Grndverzet Structuur-wijziging Wijziging bdemstabiliteit Beïnvleding bdemkwaliteit Ersie Wijziging bdemvchtregime en grndwaterkwaltiet Wijziging hydrgelgische pbuw Wijziging grndwater-kwaliteit Smmatie (rangrnde) Osterweel (basisvariant) (3) - variant tunnels bven elkaar variant gesplitst knppunt Schijnprt Meccan (basisvariant) (5) - variant viaduct vanaf Rstckweg variant tracé via Plderdijkweg variant met knppunt Scheldelaan variant met aansluiting p E17 tussen gevangenis en bedrijventerrein Osterweel-Nrd (3) Centrale tunnel (1) Tunnel naast Kennedytunnel (1) Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 32 van 75

33 Discipline ppervlaktewater Het vrgenmen plan kan het ppervlaktewatersysteem p diverse manieren beïnvleden. De belangrijkste impact wrdt verwacht ten gevlge van de bijkmende verharde ppervlakte. Ten gevlge van deze wegverhardingen zal namelijk een bepaalde heveelheid hemelwater afstrmen naar de nabijgelegen ppervlaktewateren. Rekening hudend met de huidige verstrmingsgeveligheid van deze ppervlaktewateren strmp- en -afwaarts van de verschillende wegtracés kan het vrliggend plan bijgevlg resulteren in een bijkmende belasting van deze ppervlaktewateren en een verhgd verstrmingsrisic. Daar het vrliggend plan echter zal meten vrzien in vldende buffering en een vertraagde afver van het pgevangen hemelwater zullen deze effecten eerder beperkt blijven. Bij de effectbespreking van de verschillende wegtracés, uitveringsvarianten en infrastructurele maatregelen werd een eerste inschatting gemaakt van de ndige (bijkmende) buffercapaciteit en werden aanbevelingen gemaakt van de eventuele inrichting van deze buffersystemen. Daarnaast huden een aantal van de vrliggende wegtracés een inname in van kmberginggebied. Hierbij dient pgemerkt dat deze inname relatief beperkt blijft en dat er hierdr geen grte kmbergingsgebieden pgesplitst wrden. Deze inname dient gecmpenseerd (milderende maatregel) te wrden en dit gekppeld aan het valleigebied van de getrffen waterlp. Hewel reeds een eerste inschatting van deze inname gemaakt werd p basis van de effectief verstrmingsgevelige gebieden (Watertetskaart), dient dit p prjectniveau verder uitgewerkt wrden p basis van lkale tpgrafie, afwatering, bdemgesteldheid, diepte van de grndwatertafel,. Ten gevlge van het vrliggend plan wrden bij een aantal wegtracés een aantal waterlpen gedwarst. Zwel tijdens de aanlegfase als de gebruiksfase dient de drstrming van deze waterlpen gegarandeerd blijven. Bvendien kmen tijdens de aanlegfase een aantal van deze waterlpen binnen de invledssfeer van bemaling te liggen. Uit de discipline grndwater blijkt echter dat de invledssfeer van bemaling zeer beperkt blijft daar er tijdens de aanlegfase gebruik gemaakt zal wrden van buwputten met ndrlatende wanden. Bijkmende maatregelen wrden niet ndzakelijk geacht. Het afstrmende hemelwater zal via de vrziene buffersystemen in het ppervlaktewater terechtkmen. Het afstrmend hemelwater van autstrades mvat verntreinigingen zals minerale lie, PAK s, zware metalen en zuten (strizuten in de winter). In eerste instantie wrdt er hier aangeraden m het afstrmend hemelwater via een nverharde berm te laten infiltreren en p de vangen in langsgrachten, waardr deze verntreinigingen verdeeld wrden ver de bdem, het grndwater, de bermvegetaties en het ppervlaktewater. Indien dit niet mgelijk is wrdt het gebruik van een klwaterstf(kws-)afscheider aangeraden vraleer te lzen p het ppervlaktewater. Daar waar bestaande waterlpen gedwarst wrden kan de huidige structuurkwaliteit verlren gaan. De specifieke inrichting van deze dwarsingen vrmt een aandachtspunt p prjectniveau. Bij de algemene effectbespreking werden algemene richtlijnen (.a. vrijwaren evers en natuurvriendelijke inrichting (NTWB)) meegeven vr een gede structuurkwaliteit. Dit vrmt tevens een aandachtspunt vr de specifieke inrichting van de buffersystemen. In de nderstaande tabellen wrdt een verzicht gegeven van de effectberdeling per effectgrep en dit vr de verschillende basistracés en hun varianten. Hieruit blijkt dat er nauwelijks verschillen zijn tussen de verschillende alternatieven, behalve wat de impact van het tracé centrale tunnel betreft, die duidelijk kleiner is dan die van de andere alternatieven. Maar algemeen kan de discipline ppervlaktewater als niet nderscheidend beschuwd wrden vr de keuze van het vrkeurstracé. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 33 van 75

34 Tabel 8 Overzicht effectberdeling vr ppervlaktewater Tracé Effectgrep Wijziging in ppervlaktewaterkwantiteit Wijziging fysic-chemische en bilgische ppervlaktewaterkwaliteit Wijziging structuurkwaliteit Osterweel - basisvariant (incl. paperclip)* - ca. 27,7 ha bijkmende verharde ppervlakte - ca. 2,03 ha inname kmbergingsgebied - valleigebieden strmp- en afwaarts (deels) matig en effectief verstrmingsgevelig - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) - variant tunnels bven elkaar - ca. 27,7 ha bijkmende verharde ppervlakte - ca. 2,03 ha inname kmbergingsgebied - valleigebieden strmp- en afwaarts (deels) matig en effectief verstrmingsgevelig - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) - huidige waterkwaliteit van de ntvangende waterlpen: linkerever: slecht tt zeer slecht; rechterever: matig tt ged - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) - huidige waterkwaliteit van de ntvangende waterlpen: linkerever: slecht tt zeer slecht; rechterever: matig tt ged - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) - tracé dwarst de Rtbeek, de Palingbeek en het Grt Schijn - berdeling: verwaarlsbaar (0) tt matig negatief (-) - tracé dwarst de Rtbeek, de Palingbeek en het Grt Schijn - berdeling: verwaarlsbaar (0) tt matig negatief (-) - variant gesplitst knppunt Schijnprt - ca. 29,3 ha bijkmende verharde ppervlakte - ca. 2,23 ha inname kmbergingsgebied - valleigebieden strmp- en afwaarts (deels) matig en effectief verstrmingsgevelig - huidige waterkwaliteit van de ntvangende waterlpen: linkerever: slecht tt zeer slecht; rechterever: matig tt ged - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) - tracé dwarst de Rtbeek, de Palingbeek en het Grt Schijn - berdeling: verwaarlsbaar (0) tt matig negatief (-) - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) Meccan - basisvariant - ca. 32,4 ha bijkmende verharde ppervlakte - ca. 0,8 ha inname kmbergingsgebied - valleigebieden strmp- en afwaarts (deels) matig en effectief verstrmingsgevelig - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) - huidige waterkwaliteit van de ntvangende waterlpen: matig tt zeer slecht - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) - tracé dwarst de langsgrachten van de E34 - berdeling: verwaarlsbaar (0) tt matig negatief (-) Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 34 van 75

35 Tracé Effectgrep Wijziging in ppervlaktewaterkwantiteit Wijziging fysic-chemische en bilgische ppervlaktewaterkwaliteit Wijziging structuurkwaliteit - variant viaduct vanaf Rstckweg - ca. 33,7 ha bijkmende verharde ppervlakte - ca. 0,8 ha inname kmbergingsgebied - valleigebieden strmp- en afwaarts (deels) matig en effectief verstrmingsgevelig - huidige waterkwaliteit van de ntvangende waterlpen: matig tt zeer slecht - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) - tracé dwarst de langsgrachten van de E34 - berdeling: verwaarlsbaar (0) tt matig negatief (-) - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) - variant tracé via Plderdijkweg - ca. 32,4 ha bijkmende verharde ppervlakte - ca. 0,8 ha inname kmbergingsgebied - valleigebieden strmp- en afwaarts (deels) matig en effectief verstrmingsgevelig - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) - huidige waterkwaliteit van de ntvangende waterlpen: matig tt zeer slecht - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) - tracé dwarst de langsgrachten van de E34 - berdeling: verwaarlsbaar (0) tt matig negatief (-) - variant met knppunt Scheldelaan - ca. 36,5 ha bijkmende verharde ppervlakte - ca. 3,6 ha inname kmbergingsgebied - valleigebieden strmp- en afwaarts (deels) matig en effectief verstrmingsgevelig - huidige waterkwaliteit van de ntvangende waterlpen: matig tt zeer slecht - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) - tracé dwarst de langsgrachten van de E34 - berdeling: verwaarlsbaar (0) tt matig negatief (-) - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) tt significant negatief (--) - variant met aansluiting E17 tussen gevangenis en bedrijventerrein - ca. 32,9 ha bijkmende verharde ppervlakte - ca. 1,3 ha inname kmbergingsgebied - valleigebieden strmp- en afwaarts (deels) matig en effectief verstrmingsgevelig - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) - huidige waterkwaliteit van de ntvangende waterlpen: matig tt zeer slecht - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) - tracé dwarst de langsgrachten van de E34, de Zwaluwbeek en een naamlze zijlp van de Zwaluwbeek - berdeling: verwaarlsbaar (0) tt matig negatief (-) Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 35 van 75

36 Tracé Effectgrep Wijziging in ppervlaktewaterkwantiteit Wijziging fysic-chemische en bilgische ppervlaktewaterkwaliteit Wijziging structuurkwaliteit Osterweel-Nrd - ca. 33,0 ha bijkmende verharde ppervlakte - ca. 2,21 ha inname kmbergingsgebied - valleigebieden strmp- en afwaarts (deels) matig en effectief verstrmingsgevelig - huidige waterkwaliteit van de ntvangende waterlpen: matig tt zeer slecht - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) - tracé dwarst de Rtbeek en de Palingbeek - berdeling: verwaarlsbaar (0) tt matig negatief (-) - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) Centrale tunnel - ca. 6,0 ha bijkmende verharde ppervlakte - ca. 0,66 ha inname kmbergingsgebied - valleigebieden strmp- en afwaarts (deels) matig en effectief verstrmingsgevelig - huidige waterkwaliteit van de ntvangende waterlpen: matig tt zeer slecht - berdeling: matig negatief (-) - tracé dwarst de Rtbeek en de Herentalse vaart - berdeling: verwaarlsbaar (0) tt matig negatief (-) - berdeling: verwaarlsbaar tt matig negatief (0/-) Tunnel naast Kennedytunnel + SRW/DRW - ca. 42,1 ha bijkmende verharde ppervlakte - ca. 1,1 ha inname kmbergingsgebied - valleigebieden strmp- en afwaarts (deels) matig en effectief verstrmingsgevelig - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) - huidige waterkwaliteit van de ntvangende waterlpen: aanvaardbaar tt verntreinigd - berdeling: matig tt significant negatief (-/--) - tracé dwarst de Kleine watergang, de Burchtse (Zwijndrechtse) Scheibeek, een naamlze waterlp en het Grt Schijn - berdeling: verwaarlsbaar (0) tt matig negatief (-) * De effecten van de flankerende infrastructurele maatregel paperclip wrden pgeteld bij die van het Osterweeltracé zelf, mdat de herinrichting van knppunt Schijnprt ndzakelijk wrdt geacht wrdt vr het ptimaal verkeerskundig functineren van het alternatief. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 36 van 75

37 Tabel 9 Overzicht effectberdelingsscres vr ppervlaktewater Effectgrepen Tracéalternatief (+ uitveringsvarianten) Wijziging in ppervlaktewater -kwantiteit Wijziging in fysicchemische en bilgische ppervlaktewaterkwaliteit Wijziging in structuurkwaliteit Smmatie (rangrde) Osterweel (basisvariant) -1/-2-1/-2 0/-1-3,5 (2) - variant tunnels bven elkaar -1/-2-1/-2 0/-1-3,5 - variant gesplitst knppunt Schijnprt -1/-2-1/-2 0/-1-3,5 Meccan (basisvariant) -1/-2-1/-2 0/-1-3,5 (2) - variant viaduct vanaf Rstckweg -1/-2-1/-2 0/-1-3,5 - variant tracé via Plderdijkweg -1/-2-1/-2 0/-1-3,5 - variant met knppunt Scheldelaan -1/-2 tt -2-1/-2 0/-1-3,5 tt -4 - variant met aansluiting p E17 tussen gevangenis en bedrijventerrein -1/-2-1/-2 0/-1-3,5 Osterweel-Nrd -1/-2-1/-2 0/-1-3,5 (2) Centrale tunnel 0/-1-1 0/-1-2 (1) Tunnel naast Kennedytunnel -1/-2-1/-2 0/-1-3,5 (2) Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 37 van 75

38 Milderende maatregelen De vrgestelde milderende maatregelen gelden vr elk van de vijf tracéalternatieven. De lcatie van de buffervrzieningen, in te richten dwarsingen van waterlpen e.d. verschilt uiteraard van tracé tt tracé (zie gedetailleerde effectberdeling in deelrapprt ppervlaktewater). Onderstaande tabel geeft een verzicht van de (types) milderende maatregelen, met aanduiding van het niveau waarp deze maatregelen geïmplementeerd dienen te wrden: Tabel 10 Overzicht milderende maatregelen ppervlaktewater Maatregelen Te vertalen in het RUP maatregelen p prject-mer / vergunningennivea u Flankerende maatregelen Maatregelen m.b.t. hemelwaterbuffering en kmberging: a) Vrzien van vldende (bijkmende) buffering vr hemelwater b) Cmpensatie van inname van kmbergingsgebied c) Natuurvriendelijke inrichting (NTWB) van gedwarste waterlpen en in te richten buffervrzieningen Maatregelen m.b.t. waterkwaliteit afstrmend hemelwater: Opvang van afstrmend hemelwater via nverharde bermen en langsgrachten/bufferbekkens f vrzien van een klstfwater (KWS)-afscheider Maatregelen tijdens de aanlegfase: Garanderen van gede drstrming van gedwarste waterlpen X X X X X Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 38 van 75

39 Discipline fauna en flra In nderstaande tabel wrdt de effectenberdeling per effectengrep vr de verschillende tracés samengevat 3. Uit deze tabel blijkt dat het trajectalternatief met de minste impact p fauna en flra de centrale tunnel betreft. Het belangrijke vrdeel van dit alternatief betreft de verwaarlsbare impact p de Schelde-bita. Vr dit traject is vral verdrging en vernatting van belang. Aandachtsznes zijn de beide tunneluiteinden, resp. t.h.v. Blkkersdijk-Middenvijver-Het Vliet en t.h.v. de vallei van het Grt Schijn. Het alternatief met de grtste impact p fauna en flra is de tunnel t.h.v. Kennedytunnel, althans in cmbinatie met SRW/DRW. Dit alternatief heeft enerzijds een grte impact p de Schelde en de Burchtse Weel/Galgenweel, en impliceert anderzijds de inname van waardevlle bermectpen van de huidige R1 en bijkmende versnippering. Ok is er impact p de vallei van het Grt Schijn t.g.v. de ndzakelijke aanpassing van knppunt Antwerpen-Ost. Vr het Meccantracé is hfdzakelijk de impact p de Schelde-bita relevant, dit zwel p vlak van ectpinname, versnippering als verstring (geluid, trillingen, verstring van de waterkwaliteit). Omdat het tracé p Linkerever in belangrijke mate in tunnel gerealiseerd zal wrden, wrdt een sterke versnijding van het pen landschap ten westen van Zwijndrecht vermeden, maar de mgeving van het Frt van Zwijndrecht is hierbij een aandachtszne. Ok de mgeving van Blkkersdijk (nabij Scheldetunnel en knppunt met E34) en de Oude Landen (nabij aansluiting p A12) zijn aandachtsznes. De alternatieven Osterweel en Osterweel-nrd verkrijgen een vergelijkbare berdeling, evenwel met andere accenten en aandachtspunten. Van belang bij de effectberdeling vr de beide tracés is dat hier in functie van het vrgaand Osterweelprject reeds een mitigatie gerealiseerd is vr de impact van de Scheldetunnel p de bita van de SBZ-H Schelde. Deze mitigatie kan k aangewend wrden m de effecten te mitigeren van de Scheldetunnel bij de alternatieven Meccan en 2 de Kennedytunnel, aangezien het m gelijkaardige ingrepen en effecten gaat. Daarnaast is bij deze tracés aandacht ndig vr de natuurkernen p Linkerever met mgeving Blkkersdijk-Middenvijver-Het Vliet en vr het Nrdkasteel (in bijznder de avifauna). Vr Osterweel-Nrd is net als vr Meccan het cmplex Bsplders-Oude Landen van grt belang (nabij aansluiting p A12). Vr Osterweel is aandacht ndig vr de mgeving vallei Grt Schijn en de avifauna van het Lbrekdk (aansluiting p R1). Nch bij Osterweel nch bij Meccan zijn de uitveringsvarianten nderscheidend t..v. het basisntwerp inzake effecten p fauna en flra. Bij alle alternatieven is een significante impact p Burchtse Weel/Galgenweel te verwachten t.g.v. de herinrichting van knppunt Antwerpen-West. 3 Bij Osterweel en Osterweel Nrd met rekening gehuden wrden met de reeds gerealiseerde mitigatie dr inrichting van Middenvijver en Burchtse Weel. Deze mitigatie kan mgelijks k gelden vr de andere Scheldekruisingen. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 39 van 75

40 Tabel 11 Overzichtstabel effectberdeling fauna en flra Tracé Osterweel (basistracé) Effectgrep Ectp-/habitatwijziging Na milderende maatregel Versnippering en barrièrewerking Na milderende maatregel - knppunt E /- -/-- - tt + afhankelijk van types faunapassages Verstring Na milderende maatregel Verdrging/vernatting Na milderende maatregel tunneltraject 0/- 0/- - 0/- - 0/ Osterweelknppunt en traject tussen Scheldelaan en de R1 (excl. viaduct Merksem) -/-- 0/ /-- - Glbale berdeling Osterweel -/-- 0/- -/-- 0/- -/-- 0/- - 0/- Osterweel-Nrd - knppunt E /- -/-- - tt + afhankelijk van types faunapassages tunneltraject 0/- 0/- - 0/- - 0/- - 0/- - Osterweelknppunt - 0 0/ tunnel tussen Scheldelaan en Nrderlaan / Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 40 van 75

41 Tracé Effectgrep Ectp-/habitatwijziging Na milderende maatregel Versnippering en barrièrewerking Na milderende maatregel Verstring Na milderende maatregel Verdrging/vernatting Na milderende maatregel - thv Nrderlaan knppunt A /-- - tt + afhankelijk van types faunapassages Glbale berdeling Osterweel- Nrd -/-- 0/- -/-- 0/- -/-- 0/- - 0/- Meccan (basistracé) - knppunt E /-- -/-- 0/- 0/ tunnelcmplex tussen knppunt E17 en knppunt E34-0/ /- 0/- - 0/- - knppunt E /- 0 0/- 0/ ndertunneling tt Nrderlaan thv Nrderlaan Knppunt A /-- - tt + afhankelijk van types faunapassages Glbale berdeling Meccan -/-- -/-- -/-- -/-- 0/- 0/- 0 0 Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 41 van 75

42 Tracé Effectgrep Ectp-/habitatwijziging Na milderende maatregel Versnippering en barrièrewerking Na milderende maatregel Verstring Na milderende maatregel Verdrging/vernatting Na milderende maatregel Centrale tunnel - aansluiting Linkerever 0 0 -/-- - tt + afhankelijk van types faunapassages / tunneltraject /- 0/ aansluiting Rechterever /- 0/- 0 0 Glbale berdeling centrale tunnel 0 0 0/- 0-0/- 0/- 0/- Tunnel t.h.v. Kennedytunnel (+DRW/SRW) - Antwerpen-west -/ tt + afhankelijk van types faunapassages 0/- 0 0/- 0 - tunneltraject -- -/ / /-- 0/- 0 - Weginfrastructuur scheiden drgaand en stedelijk verkeer p de R1 tt knppunt E34/E313 -/-- met verkapping: mgelijks tt 0 0/- met verkapping: mgelijks 0 -/-- met verkapping: mgelijks tt 0 - Met verkapping: mgelijks 0 0, tt mgelijks + (max. verkapping) 0, tt mgelijks + (max. verkapping) knppunt E34/E313 -/ Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 42 van 75

43 Tracé Effectgrep - Weginfrastructuur scheiden drgaand en stedelijk verkeer vanaf knppunt E34/E313 Glbale berdeling tunnel thv Kennedytunnel + SRW/DRW Ectp-/habitatwijziging Na milderende maatregel Versnippering en barrièrewerking Na milderende maatregel , tt mgelijks + (maximale verkapping) Verstring Na milderende maatregel Verdrging/vernatting Na milderende maatregel 0/- 0/- 0/ /-- 0/- 0/- 0 0 Uitveringsvarianten Osterweel en Meccan Ectp-/habitatwijziging Effectgrep Tracé Na milderende maatregel Versnippering en barrièrewerking Na milderende maatregel Verstring Na milderende maatregel Verdrging/vernatting Na milderende maatregel Osterweel Basisvariant Osterweel (incl. paperclip) -/-- 0/- -/-- 0/- -/-- 0/- - 0/- Variant tunnels bven elkaar -/-- 0/- -/-- 0/- -/-- 0/- - 0/- Variant gesplitst knppunt Schijnprt -/-- 0/- -/-- 0/- -/-- 0/- - 0/- Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 43 van 75

44 Ectp-/habitatwijziging Effectgrep Tracé Na milderende maatregel Versnippering en barrièrewerking Na milderende maatregel Verstring Na milderende maatregel Verdrging/vernatting Na milderende maatregel Meccan basistracé Basis variant Meccan -- -/ /-- - 0/- - 0/- Variant viaduct vanaf Rstckweg -- -/ /-- - 0/- - 0/- Variant tracé via Plderdijkweg -- -/ /-- - 0/- 0 0 Variant knppunt Scheldelaan -- -/ /-- - 0/- - 0/- Variant aansluiting thv gevangenis -- -/ /- - 0/- Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 44 van 75

45 Tabel 12 Overzicht effectberdelingsscres vr fauna en flra Effectgrepen Tracéalternatief (+ uitveringsvarianten) Ectp- / habitatwijziging Versnippering en barrière-werking Verstring Verdrging / vernatting Smmatie (rangrde) Osterweel (basisvariant) -1/-2-1/-2-1/ ,5 (2) - variant tunnels bven elkaar -1/-2-1/-2-1/ ,5 - variant gesplitst knppunt Schijnprt -1/ / Meccan (basisvariant) (4) - variant viaduct vanaf Rstckweg variant tracé via Plderdijkweg variant met knppunt Scheldelaan variant met aansluiting p E17 tussen gevangenis en bedrijventerrein Osterweel-Nrd -1/-2-1/-2-1/ ,5 (2) Centrale tunnel 0 0/ /-2-3 (1) Tunnel naast Kennedytunnel /-2-1/-2-7 (5) Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 45 van 75

46 Tabel 13 Overzicht milderende maatregelen Alternatief Maatregel Maatregelen vertaalbaar in het RUP Maatregelen p niveau prject- MER/vergunningen Flankerende maatregelen Osterweel ntsnipperende maatregelen en faunapassages p het tracé zelf zuinig ruimtegebruik thv natuurkernen eclgisch bermbeheer ecducten, ectunnels, faunaschermen, speciale verlichting Ectpverbetering bestaande natuurgebieden en inrichting nieuwe natuurterreinen geluids- en visuele buffering tav Blkkersdijk, Middenvijver en Het Vliet (reeds vrzien in vigerend GRUP) preventief wegjagen srten dr ultrasn geluid timing van de werken buiten belangrijke treken bredperides vermijden pwerveling slib Meccan ntsnipperende maatregelen en faunapassages p het tracé zelf geluids- en visuele buffering tav Bsplder en Oude Landen timing van de werken buiten belangrijke treken bredperides vermijden pwerveling slib Eclgische herinrichting Kleine Watergang Eclgische herinrichting Rtbeek Eclgische herinrichting van verlegde traject van Grt Schijn Ectpverbetering bestaande natuurgebieden en inrichting nieuwe natuurterreinen Osterweel-Nrd ntsnipperende maatregelen en faunapassages p het tracé zelf zuinig ruimtegebruik thv natuurkernen eclgisch bermbeheer geluids- en visuele buffering tav Blkkersdijk, Middenvijver en Het Vliet (reeds vrzien in vigerend GRUP) Ectpverbetering bestaande natuurgebieden en inrichting nieuwe natuurterreinen geluids- en visuele buffering tav Bsplder en Oude Landen timing van de werken buiten belangrijke treken bredperides vermijden pwerveling slib Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 46 van 75

47 Alternatief Maatregel Maatregelen vertaalbaar in het RUP Maatregelen p niveau prject- MER/vergunningen Flankerende maatregelen Centrale tunnel ntsnipperende maatregelen en faunapassages p het tracé zelf geluids- en visuele buffering tav Blkkersdijk, Middenvijver en Het Vliet geluids- en visuele buffering tav vallei Grt Schijn en Rivierenhf preventief wegjagen srten dr ultrasn geluid timing van de werken buiten belangrijke treken bredperides vermijden pwerveling slib 2 de Kennedytunnel ntsnipperende maatregelen en faunapassages p het tracé zelf geluids- en visuele buffering zijn van belang tav Galgenweel, Burchtse Weel en Middenvijver preventief wegjagen srten dr ultrasn geluid timing van de werken buiten belangrijke treken bredperides vermijden pwerveling slib eclgisch bermbeheer Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 47 van 75

48 Discipline landschap, buwkundig erfged en archelgie Ten aanzien van de effecten p landschap, buwkundig erfged en archelgie zijn er duidelijke verschillen tussen de nderzchte alternatieven. De impact van de verschillende alternatieven det zich echter vr p verschillende plaatsen en binnen verschillende effectgrepen. Omwille van de mvang van de tracés met men er rekening mee huden dat de glbale scres vr het tracé als geheel een sterke vereenvudiging van de realiteit betekenten. Vr de ndige nuancering verwijzen we naar de effectbespreking in het deelrapprt van deze discipline. De negatieve impact van het alternatief Osterweel is p vele plaatsen beperkt mdat het tracé vr een grt deel bestaande verstringen vlgt. Dit wil echter niet zeggen dat lkaal geen belangrijke negatieve effecten wrden vastgesteld, bv. ter hgte van de Osterweelknp. De impact p de (mwille van hun natuurwaarde) beschermde landschappen wrdt deels gemitigeerd dr het wegnemen van bestaande verstringen en de reeds geplande inrichtingsmaatregelen. Dit is het enige alternatief waarbij lkaal psitieve effecten verwacht wrden ten gevlge van de slp van het viaduct van Merksem (perceptieve kenmerken) 4. Er zijn geen significante effectverschillen tussen de uitveringsvarianten. De impact van het alternatief Meccan t.a.v. de effectgrep structuur- en relatiewijzigingen en erfgedwaarden is z ged als uitsluitend te wijten aan het feit dat het tracé deels dr een weinig verstrd penruimtegebied ten westen van Zwijndrecht lpt. Bvendien bevat dit gebied belangrijke erfgedwaarden p landschappelijk, buwkundig en archelgisch vlak (histrisch blle akker -gebied) die (nherstelbaar) aangetast wrden dr de buw van de cut & cvertunnel en de aansluitingscmplexen. De verschillen tussen de uitveringsvarianten zijn niet f nauwelijks significant; enkel de variant met aansluiting p de E17 tussen de gevangenis en het bedrijventerrein scrt iets minder negatief p het criterium impact p histrischgegrafische structuur. De impact p het beschermd landschap Oude Landen wrdt vanuit perceptief gpunt sterk negatief berdeeld. Het alternatief Osterweel-Nrd heeft in vergelijking met het Osterweeltracé een kleinere negatieve impact p de aanwezige erfgedwaarden, mdat het de meest gevelige gebieden (Nrdkasteel en 19 de eeuwse haven) resp. grtendeels en geheel vermijdt. De impact p het beschermd landschap Oude Landen wrdt vanuit perceptief gpunt sterk negatief berdeeld. De effecten van de gebrde centrale tunnel cncentreren zich ter hgte van de aansluiting met de E313. Ten nrden van deze snelweg liggen immers belangrijke (beschermde) erfgedwaarden. Het effect van de brtunnel zelf is ls van de risic s die aan het bren van een tunnel verbnden zijn verwaarlsbaar. De aanleg van de 2 de Kennedytunnel en de SRW/DRW p de R1 hebben vrnamelijk een landschappelijke impact. Deze situeert zich vral in het nrdelijk deel van de SRW/DRW. Bij de aanleg het zuidelijk deel van de R1 is immers al rekening gehuden met een mgelijke verbreding van de ring, en binnen de huidige zate is hierdr vldende ruimte aanwezig. Het gebied is bvendien dusdanig verstrd dat alle waarden verdwenen zijn. Enkel ter hgte van de aansluitingen en de Scheldetunnel zelf zijn significante impacten te verwachten. Het nrdelijk deel van de SRW/DRW lpt vrnamelijk dr sterk verstedelijkt gebied en de haven. Hier wrden de reeds ernstige verstringen verder versterkt. De belangrijkste impact situeert zich ter hgte van de aansluiting met de E313. Het Rivierenhf ndergaat directe en indirecte effecten. De aanleg van de SRW/DRW pent wel de mgelijkheden vr tekmstige ntwikkelingen zals de Grene Singel en de verkappingen ver de DRW. 4 Ok de ander alternatieven kunnen gecmbineerd wrden met het vervangen van het viaduct van Merksem dr een sleuf/tunnel, maar daar is dit een mgelijke flankerende maatregel die niet nverbrekelijk gekppeld is aan het alternatief. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 48 van 75

49 Tabel 14 Overzicht effectberdelingsscres vr landschap, buwkundig erfged en archelgie Effectgrepen Tracéalternatief (+ uitveringsvarianten) Verstren gemrflgische eenheden en prcessen Impact p histrischgegrafische structuur Impact p landschaps -eclgische structuur Effect p landschappelijk erfged Effect p buwkundig erfged Effect p archelgisch erfged Wijziging perceptieve kenmerken Smmatie (rangrde) Osterweel (basisvariant) (3) - variant tunnels bven elkaar variant gesplitst knppunt Schijnprt Meccan (basisvariant) (5) - variant viaduct vanaf Rstckweg variant tracé via Plderdijkweg variant met knppunt Scheldelaan variant met aansluiting p E17 tussen gevangenis en bedrijventerrein -3-2/ ,5 Osterweel-Nrd (2) Centrale tunnel (1) Tunnel naast Kennedytunnel (3) Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 49 van 75

50 Tabel 15 Overzicht milderende maatregelen Alternatief Maatregelen vertaalbaar naar het RUP Maatregelen p niveau prject-mer / Vergunningen 5 Flankerende maatregelen Osterweel Afbakening werfznes, rekening hudend met erfgedwaarden Kwalitatief ntwerp van de bvengrndse infrastructuur / landschapsntwerp Ontwikkelen visie p herinrichting mgeving R1 t.h.v. Merksem Meccan Afbakening werfznes, rekening hudend met erfgedwaarden Kwalitatief ntwerp van de bvengrndse infrastructuur / landschapsntwerp Ontwikkelen visie p ruimtelijke ntwikkeling mgeving tracé tussen E17 en E34 Minimaliseren ruimte-inname Oude Landen Osterweel Nrd Afbakening werfznes, rekening hudend met erfgedwaarden Kwalitatief ntwerp van de bvengrndse infrastructuur / landschapsntwerp Minimaliseren ruimte-inname Oude Landen Centrale tunnel Afbakening werfznes, rekening hudend met erfgedwaarden Kwalitatief ntwerp van de bvengrndse infrastructuur / landschapsntwerp Minimaliseren ruimte-impact t.h.v. Rivierenhf 2 de kennedytunnel Afbakening werfznes, rekening hudend met erfgedwaarden Kwalitatief ntwerp van de bvengrndse infrastructuur / landschapsntwerp Ontwikkelen glbale visie p niveau SRW/ DRW + Grene Singel Vr milderende maatregelen m.b.t. de (landschaps)eclgische impact van de alternatieven verwijzen we naar de discipline fauna en flra. De hier vermelde maatregelen zijn enkel indicatief en dienen aangepast en aangevuld te wrden p basis van het prject-mer. 5 De hier vermelde maatregelen zijn enkel indicatief en dienen aangepast en aangevuld te wrden p basis van het prject-mer. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 50 van 75

51 Discipline mens ruimtelijke aspecten De verschillende tracés wrden maximaal vrzien nder de vrm van tunnels waarbij de tracés maximaal wrden gebundeld aan bestaande lijninfrastructuur. Enkel het Meccan-tracé lpt, weliswaar nder de vrm van een tunnel, ver ruime afstand drheen agrarisch gebied. De centrale tunnel vlgt eveneens geen bestaande lijninfrastructuur, maar wrdt centraal nder het stadscentrum vrzien. De effecten van de realisatie van de verschillende alternatieven p de huidige functies, activiteiten en bestemmingen zijn vanuit mens ruimtelijk perspectief ver het algemeen als relatief beperkt te berdelen, gezien vrnamelijk tunnels wrden vrzien. Dit neemt niet weg dat bij de realisatie van de verschillende tracés een aantal znes zijn terug te vinden waar negatieve effecten ten aanzien van wijziging ruimtegebruik wrden verwacht. Het betreft hier hfdzakelijk inname van recreatie, bedrijfsgebuwen, enkele wningen, landbuwgrnd, De negatieve effecten inzake ruimte-inname zijn vrnamelijk terug te vinden bij de alternatieven Osterweel (basistracé), Osterweel-Nrd en het Meccan-tracé. Deze effecten zijn bij de verschillende alternatieven als gelijkwaardig te berdelen. Bij de alternatieven Centrale tunnel en Tunnel naast Kennedytunnel zijn de effecten minimaal en vral gesitueerd ter hgte van de tunneltegangen en aansluitingscmplexen. De effecten ten aanzien van wijziging ruimtelijke structuur en samenhang en ruimtelijke kwaliteit wrden, gezien ver het algemeen wrdt gewerkt met tunnels, vr de verschillende alternatieven als beperkt ingeschat. Vr het Meccan-alternatief zijn de effecten negatiever te berdelen ter hgte van de nieuwe aansluitingscmplexen p de E17 en E34. Vr het alternatief tunnel naast de Kennedytunnel zijn de effecten eveneens negatiever te berdelen, gezien de barrièrewerking van de Ring wrd versterkt bij realisatie van DRW en SRW. Tijdens de explitatie van het tracé kan het tunneldak pnieuw wrden ingericht en kunnen bestaande lkale verbindingen wrden hersteld en kunnen wegen, sprlijnen, parkings, busstelplaats pnieuw wrden ingericht. In nderstaande tabellen wrdt een verzicht gegeven van de effectberdeling per effectgrep en dit vr de verschillende basistracés en hun varianten. Hieruit blijkt dat er slechts beperkte verschillen zijn tussen de verschillende alternatieven. We beschuwen de discipline mensruimtelijke aspecten dan k niet als nderscheidend. Niettemin kan gesteld wrden dat de effecten het kleinst zijn bij de alternatieven centrale tunnel en 2 de Kennedytunnel. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 51 van 75

52 Tabel 16 Overzicht effectberdeling mens ruimtelijke aspecten Effectgrepen Wijziging ruimtegebruik Wijziging ruimtelijke structuur en relaties Wijziging ruimtelijke kwaliteit Smmatie (rangrde) Tracéalternatief (+ uitveringsvarianten) Osterweel (basisvariant) -1/-2 0/-1-2/+2-2 (3) - variant tunnels bven elkaar -1/-2 0/-1-2/ variant gesplitst knppunt Schijnprt -1/-2 0/-1-2/+2-2 Meccan (basisvariant) -2/-1 0/-2 0-2,5 (5) - variant viaduct vanaf Rstckweg -2/-1 0/-2 0-2,5 - variant tracé via Plderdijkweg -2/-1 0/-2 0-2,5 - variant met knppunt Scheldelaan -2/-3 0/ variant met aansluiting p E17 tussen gevangenis en bedrijventerrein -2 0/ Osterweel-Nrd -1/-2 0 0/+2-0,5 (2) Centrale tunnel 0/-1 0/+1 0/+1 +0,5 (1) Tunnel naast Kennedytunnel 0/-1-1/ (3) Figuur 5 Indicatieve situering lcaliseerbare milderende maatregelen Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 52 van 75

53 Overzicht milderende maatregelen: Tracé-alternatief Vertaling maatregel Milderende maatregelen Osterweel Meccan Osterweel- Nrd Centrale tunnel Tunnel thv Kennedytunnel (+DRW/SRW) GRUP Vergunning Flankerende maatregelen Maximale beperking van ruimte-inname X X X X X Beperken van de breedte en hgte van het tracé en van de aansluitingscmplexen. Tracé vrzien zdende een minimaal aantal nteigeningen en minimale inname van de verschillende functies (bedrijvigheid, recreatie, wnen, natuur) vereist zijn 6 >> zie figuur 7 vr de lcatie van de aandachtsznes per tracé X De vrijgekmen ruimte bij herinrichting knppunten biedt ptenties vr de ntwikkeling van andere functies (kwalitatieve penbare ruimte, ntwikkeling Nieuw-Zuid, grene buffer,.) X Maximale beperking van versnippering en barrièrewerking X X X X X Sterk ruimtelijke en landschappelijke inpassing, aandacht vr de wijze waarp de vergang tt de mgeving wrdt ingericht Vldende cmfrtabele en veilige verbindingen en versteekmgelijkheden meten vrzien wrden vr de vetgangers en fietsers in de stedelijke ruimte >> zie figuur 7 vr de lcatie van de aandachtsznes per tracé. Verbindingen vr zachte weggebruikers kunnen wrden vrzien in cmbinatie van maatregelen i.k.v. natuurverbindingen (vb. ecducten cmbineren met fietsverbinding). Er dient rekening gehuden te wrden met de principes van gede praktijk inzake integrale tegankelijkheid en sciale veiligheid. X X X X Dwngraden van de Singel kan de sterke barrièrewerking van de Ring en mgeving in zekere zin verminderen X 6 Bij de technische uitwerking van de tracéalternatieven gld beperking van de ruimte-inname reeds als ntwerpvrwaarde. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 53 van 75

54 Maatregelen mbt ruimtelijke kwaliteit X X X X X Uitwerken van kunstwerken en infrastructuren met hge ruimtelijke kwaliteit en belevingswaarde vr de stadsbewners en bezekers. Kwaliteitsvlle verlichting vrzien in de tunnels. Hiervr kan een verlichtingsplan wrden pgemaakt. X X Onderstaande figuur duidt znes aan waar de ruimtelijk vertaalbare milderende maatregelen van tepassing kunnen zijn. De weergave van deze znes is luter indicatief. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 54 van 75

55 Eindberdeling en rangschikking vr de ruimtelijke disciplines Om te kunnen kmen tt een gezamenlijke rangschikking van de vijf tracéalternatieven vr de vijf ruimtelijke disciplines met een afweging gemaakt wrden van het srtelijk gewicht van elke discipline, en van elke effectgrep binnen elke discipline. Het is niet evident m hierver tt een cnsensus te kmen. Maar anderzijds kan vastgesteld wrden dat de rangschikking van de alternatieven vr heel wat disciplines en effectgrepen een grte mate van gelijkenis vertnt. Aldus is het tch mgelijk m znder ver te gaan tt een multicriteria-analyse een aantal vrij duidelijke en rbuuste cnclusies te trekken m.b.t. de ruimtelijke impact van de alternatieven: Het alternatief centrale tunnel scrt vrijwel ver de ganse lijn als het alternatief met de geringste negatieve milieueffecten. Indien men de scres per effectgrep eenvudig zu ptellen, kmt dit alternatief er vr alle disciplines als beste uit (vr bdem en grndwater wrdt de eerste plaats gedeeld met de 2 de Kennedytunnel). Dit is uiteraard geen nverwachte cnclusie: aangezien het grtste deel van dit tracé uit een diepe brtunnel bestaat, blijven de effecten bven de grnd en in het bvenste deel van de ndergrnd (cfr. impact p grndwater) beperkt tt de beide uiteinden van de tunnel, die bvendien samenvallen met bestaande weginfrastructuur (resp. N49a en E313). Het Meccan-alternatief wrdt dr drie van de vijf disciplines als het alternatief met de meest negatieve milieueffecten berdeeld (ppervlaktewater is niet nderscheidend en vr fauna en flra scrt de 2 de Kennedytunnel ng iets slechter). Deze ngunstige berdeling in verhuding tt de andere alternatieven is vlledig gekppeld aan het feit dat dit alternatief als enige een aanzienlijke impact heeft p landschappelijk en agrarisch waardevl pen ruimtegebied, meer bepaald ten westen van Zwijndrecht. De vrdelen van het feit dat het Meccantracé in deze zne grtendeels in C&C-tunnel vrzien wrdt (met de mgelijkheid tt (gedeeltelijk) herstel van landgebruik f landschapsbeeld) weegt klaarblijkelijk niet p tegen de permanente/nherstelbare negatieve effecten, vnl. p grndwaterhuishuding, histrisch blle akker -landschap en archelgisch patrimnium. Behalve vr bdem en grndwater scrt het alternatief tunnel t.h.v. Kennedytunnel vrij ngunstig, hetgeen quasi vlledig te te schrijven is aan het feit dat de mvrming van de R1 tt SRW/DRW een integraal nderdeel uitmaakt van dit alternatief. Vral de aantasting van de eclgisch waardevlle autwegbermen en de versterking van de barrièrewerking, die gepaard gaat met de nvermijdelijke verbreding van de zate van de R1, wrdt negatief berdeeld. De milieueffecten van het alternatief in strikte zin dus enkel de Scheldetunnel zijn beduidend beperkter, maar aangezien het alternatief znder SRW/DRW qua verkeersplssend vermgen als niet redelijk beschuwd wrdt (zie discipline mens-mbiliteit), had het geen zin m de effecten van de tunnel p zich te berdelen. Vr de andere alternatieven fungeert de SRW/DRW als ntwikkelingsscenari, m.a.w. als infrastructuur die mgelijks met het alternatief kan gecmbineerd wrden. In dat geval treden de genemde negatieve effecten uiteraard k p, maar mdat de andere vier alternatieven in principe verkeerskundig k kunnen functineren znder (dit f een ander) ntwikkelingsscenari, wrden deze niet mee beschuwd in de berdeling van het betreffend alternatief. De berdeling van de alternatieven Osterweel en Osterweel-Nrd is in grte mate vergelijkbaar, hetgeen lgisch is aangezien de tracés p Linkerever en qua Scheldekruising identiek zijn en p Rechterever vlledig dr havengebied lpen. Glbaal scrt Osterweel-Nrd lichtjes gunstiger dan Oster-weel, wat vral te te schrijven is aan het feit dat het tracé van Osterweel p Rechterever (meer) impact heeft p een aantal gevelige elementen (Nrdkasteel, buwkundig erfged in het ude havengedeelte, ). Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 55 van 75

56 Dit brengt ns tt vlgende indicatieve rangschikking van de vijf alternatieven inzake ruimtelijke effecten (van minst naar meest milieueffecten): 1. centrale tunnel 2. Osterweel-Nrd 3. Osterweel 4. 2 de Kennedytunnel + SRW/DRW 5. Meccan Er met daarbij wel benadrukt wrden dat de verschillen tussen de alternatieven indien de lkale effecten langsheen de verschillende delen van elk tracé uitgemiddeld wrden drgaans beperkt zijn. Dat blijkt.a. uit de vaak geringe verschillen tussen de gesmmeerde scres per discipline. Nch vr Osterweel nch vr Meccan verschilt de berdeling van de uitveringsvarianten inzake ruimtelijke effecten relevant van die van de basisvariant. Enkel de Meccanvariant met knppunt aan de Scheldelaan wrdt significant slechter berdeeld vr enkele aspecten (cfr. permanente impact p Antwerp Ship Repair en leidingenstraat langs de Scheldelaan). Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 56 van 75

57 13.4 Cluster leefbaarheid (disciplines lucht, geluid en gezndheid) Discipline lucht en energie Cnclusies Onderstaande tabel geeft een samenvatting van de berdeling van de verschillende scenari s p basis van het in Fut! Verwijzingsbrn niet gevnden. pgenmen significantiekader. Dit significantiekader geeft weer in welke mate de ppervlakte binnen het studiegebied, waarbinnen de jaargemiddelde NO 2 -nrm van 40µg/m³ wrdt verschreden, wijzigt t..v. deze ppervlakte in de referentiesituatie Zals aangegeven drheen het MER, geeft dit significantiekader een ttaalbeeld vr het vlledige studiegebied en betekent dit dat deze berdeling per scenari kan afwijken binnen de verschillende deelgebieden. Het berdelingskader vr de discipline lucht hudt bvendien geen rekening met de mate waarin bewnde gebieden in de verschillende scenari s al dan niet beïnvled wrden. Dit wrdt berdeeld in de discipline mens-gezndheid. Tabel 17: Samenvatting van de berdeling van de verschillende scenari s p basis van het significantiekader Alternatieven p zich Significantiescre Alternatieven + ntwikkelingsscenari Significantiescre Alternatieven + ntwikkelingsscenari s +explitatievarianten Significantiescre Uit Fut! Verwijzingsbrn niet gevnden. tabel kunnen vlgende algemene besluiten getrkken wrden: Bij de alternatieven p zich heeft enkel de centrale tunnel (5.0.0) een beperkt psitief effect (+1), de andere scenari s hebben geen significant effect Bij de alternatieven met ntwikkelingsscenari hebben de vier scenari s met A102/R11bis een beperkt psitief effect; het scenari 2 de Kennedytunnel + SRW/DRW heeft geen significant effect 7 van de 9 scenari s met explitatievarianten hebben een beperkt psitief effect; (Osterweel met vrachtverbd+tl) heeft een niet significant effect, (Osterweel met slimme kilmeterheffing) een matig psitief effect (+2). Op het niveau deelgebied zijn de belangrijkste cnclusies m.b.t. de scenari s znder explitatievarianten als vlgt: Osterweel heeft een negatief effect p Centrum Ost en (znder A102/R11bis) p Deurne-Nrd-Merksem-Luchtbal, zijnde in de mgeving van de aansluiting p de R1 Alle scenari s met A102/R11bis hebben een negatief effect p Wmmelgem c.a., zijnde vral in de mgeving van het knppunt E313-A102-R11bis De deelgebieden Centrum-zuid, Deurne-zuid-Brgerhut EM en Hbken-Kiel-Wilrijk genieten de meest psitieve effecten van het nttrekken van verkeer aan de R1, vral in de cmbinaties met A102/R11bis. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 57 van 75

58 Indien de explitatievrwaarden tegevegd wrden, wrden deze vaststellingen drgaans versterkt: Osterweel heeft ng steeds een significant negatief effect p deelgebied Centrum Ost bij explitatievarianten vrachtverbd+tl, trajectheffing en gedifferentieerde tl (maar een psitief bij slimme kilmeterheffing). Alle scenari s met A102/R11bis hebben een meestal ng versterkt t..v. de naakte scenari s negatief effect p Wmmelgem c.a., zijnde vral in de mgeving van het knppunt E313-A102-R11bis De deelgebieden Centrum-zuid, Deurne-zuid-Brgerhut EM en Hbken-Kiel-Wilrijk genieten k met explitatievarianten de meest psitieve effecten van het nttrekken van verkeer aan de R1, het meest uitgesprken bij tepassing van slimme kilmeterheffing. Bij alle explitatievarianten geniet k Centrum Leien van een significant psitief effect. Tabel 18: NO 2 ppervlakte met verschrijdingen per deelgebied (km²) scenari s znder explitatievarianten Ttale ppervlakte in verschrijding (km²) Tt pp 723,25 Ref Scenari s znder explitatievarianten ,87 5,88 5,28 5,61 5,20 5,45 4,94 5,96 5,17 4,90 Scre Centrum Leien 4,43 0,47 0,39 0,38 0,43 0,41 0,45 0,43 0,49 0,39 0,38 Centrum Eilandje 1,69 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 Centrum Ost 6,39 0,91 1,11 1,01 0,85 0,73 0,84 0,71 0,89 0,84 0,75 Centrum Zuid 6,30 1,46 1,28 1,20 1,36 1,27 1,34 1,26 1,48 1,29 1,23 Linkerever 10,01 0,03 0,05 0,05 0,03 0,03 0,05 0,05 0,11 0,06 0,06 Haven RO 74,36 0,22 0,22 0,23 0,36 0,38 0,27 0,29 0,15 0,14 0,13 Haven LO 86,05 0,08 0,02 0,02 0,04 0,04 0,01 0,01 0,06 0,07 0,06 Ekeren-Rzemaai 11,42 0,00 0,00 0,01 0,01 0,01 0,00 0,00 0,01 0,00 0,00 Deurne-N-Merksem-Luchtbal 18,25 0,78 1,14 0,80 0,74 0,46 0,70 0,41 0,90 0,72 0,52 Deurne-Z-Brgerhut EM 7,38 0,65 0,57 0,45 0,60 0,48 0,58 0,46 0,57 0,59 0,51 Wilrijk-Middelheim-Berchem EM 12,28 0,82 0,73 0,71 0,78 0,79 0,76 0,77 0,90 0,73 0,75 Hbken-Kiel-Wilrijk-W 21,86 0,41 0,31 0,28 0,38 0,36 0,40 0,38 0,36 0,30 0,30 Zwijndrecht-Burcht 12,09 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 Stabrek-Kapellen- Brasschaat-Berendrecht- Zandvliet 110,80 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 Schten-Schilde-Wijnegem 73,82 0,00 0,00 0,00 0,00 0,01 0,00 0,01 0,00 0,00 0,01 Wmmelgem-Brsbeek- Mrtsel-Bechut-Ranst 88,86 0,01 0,01 0,13 0,01 0,19 0,01 0,14 0,01 0,01 0,15 Edegem-Hve-Kntich-Lint 43,99 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 Hemiksem-Aartselaar-Schelle 24,24 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03 Beveren-Kruibeke 109,04 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 58 van 75

59 Tabel 19: NO 2 ppervlakte met verschrijdingen per deelgebied (km²) scenari s met explitatievarianten Ttale ppervlakte in verschrijding Tt pp 723,25 Ref Scenari met explitatievariant ,87 5,57 5,10 3,60 4,95 5,21 5,19 5,27 5,21 5,11 5,14 scre Centrum Leien 4,43 0,47 0,38 0,33 0,33 0,16 0,37 0,17 0,37 0,38 0,39 0,38 Centrum Eilandje 1,69 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 Centrum Ost 6,39 0,91 1,05 1,02 0,64 1,12 0,91 1,14 0,78 0,73 0,71 0,80 Centrum Zuid 6,30 1,46 1,32 1,14 0,53 1,11 1,13 1,17 1,31 1,22 1,19 1,32 Linkerever 10,01 0,03 0,03 0,05 0,06 0,02 0,05 0,02 0,02 0,02 0,02 0,02 Haven RO 74,36 0,22 0,08 0,32 0,43 0,40 0,36 0,41 0,27 0,51 0,54 0,14 Haven LO 86,05 0,08 0,00 0,02 0,02 0,07 0,02 0,08 0,02 0,06 0,07 0,00 Ekeren-Rzemaai 11,42 0,00 0,00 0,00 0,01 0,01 0,02 0,01 0,01 0,02 0,03 0,01 Deurne-N-Merksem-Luchtbal 18,25 0,78 0,82 0,79 0,56 0,89 0,81 1,00 0,57 0,49 0,43 0,58 Deurne-Z-Brgerhut EM 7,38 0,65 0,53 0,40 0,10 0,42 0,32 0,48 0,50 0,42 0,37 0,51 Wilrijk-Middelheim-Berchem EM 12,28 0,82 0,87 0,66 0,37 0,51 0,65 0,52 0,88 0,77 0,74 0,88 Hbken-Kiel-Wilrijk-W 21,86 0,41 0,31 0,21 0,22 0,03 0,26 0,04 0,30 0,31 0,30 0,31 Zwijndrecht-Burcht 12,09 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,01 0,00 Stabrek-Kapellen-Brasschaat- Berendrecht-Zandvliet 110,80 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 Schten-Schilde-Wijnegem 73,82 0,00 0,00 0,01 0,02 0,01 0,01 0,01 0,01 0,02 0,02 0,01 Wmmelgem-Brsbeek- Mrtsel-Bechut-Ranst 88,86 0,01 0,14 0,14 0,29 0,16 0,23 0,12 0,22 0,23 0,27 0,16 Edegem-Hve-Kntich-Lint 43,99 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 Hemiksem-Aartselaar-Schelle 24,24 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03 Beveren-Kruibeke 109,04 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, Milderende maatregelen Milderende maatregelen wrden vrgesteld in functie van de impact van het plan. Cnfrm het richtlijnenbek lucht wrden milderende maatregelen vrgesteld in functie van het vastgelegde significantiekader. Uit de beschrijving van het referentiescenari ( Fut! Verwijzingsbrn niet gevnden.) werd beslten dat de milieukwaliteitsnrm reeds vr 80% wrdt ingenmen. Milderende maatregelen dringen zich daarm p van zdra het plan een beperkt negatief effect verrzaakt. Geen enkel scenari genereert echter een significant negatief effect p niveau van het vlledig studiegebied. De grtte van het studiegebied en het verschil in effecten p verschillende lcaties binnen het studiegebied zijn echter zeer grt en psitieve effecten glbaal gezien vr het vlledige studiegebied, sluiten negatieve lkale effecten niet uit. Daarm wrden tch milderende maatregelen vrgesteld, k al wrdt het glbaal plan als psitief berdeeld. Vanuit de discipline lucht kunnen vral maatregelen wrden vrgesteld, die kunnen uitgewerkt wrden p niveau van het prject-mer en vergunningsprcedures. Hierbij denken we vral aan het ptimaliseren van de vrziene tunnels in de verschillende scenari s en het ptimaliseren van geluidsschermen, indien deze wrden vrgesteld vanuit de discipline geluid. Vr het algemeen verbeteren van de luchtkwaliteit in en rnd de stad kunnen heel wat mgelijke flankerende maatregelen pgesmd wrden. Dit zijn maatregelen, die niet p het Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 59 van 75

60 niveau van dit MER maar p een hger (vlledige mbiliteit in en rnd de stad, reginaal, natinaal, Eurpees) niveau meten gestimuleerd wrden. Algemeen kunnen milderende maatregelen vr luchtkwaliteit pgesplitst wrden in: Brngerichte maatregelen, m.a.w. de emissies verminderen: de verkeersintensiteiten verminderen (autverkeer vermijden en alternatieven stimuleren) de verschuiving naar milieuvriendelijkere vertuigen een grene lgistiek stimuleren de snelheid en ritdynamiek ptimaliseren Overdrachtsmaatregelen, m.a.w. de cncentraties verminderen: Tunnels vrzien van afzuiging en luchtzuivering Vrzien van schermen f grenmaatregelen Bltstellingsmaatregelen, m.a.w. het aantal bltgestelden verminderen Aangepast ntwerp van de infrastructuur Aangepast ntwerp van wijken, straten Optimaal lkaliseren van kwetsbare grepen Brngerichte maatregelen In het plan-mer werden al veel brngerichte maatregelen drgerekend nder de vrm van de explitatievarianten met vrachtverbd, trajectheffing, slimme kilmeterheffing en tl in tunnels. Deze maatregelen hebben een invled p het verminderen van verkeersintensiteit en versterken ver het algemeen de psitieve effecten, vastgesteld vr de scenari s. Vr een vlledige bespreking hiervan verwijzen we naar de desbetreffende hfdstukken. In een rapprt van VITO (Lefebvre et al, 2011) aangaande maatregelen m de luchtkwaliteit te verbeteren en geluidshinder te reduceren in de stad Antwerpen, werd een pakket maatregelen drgerekend, waarnder k maatregelen die het verkeer meten weren/verminderen in bepaalde znes van de stad: Afbakenen van autluwe, autarme en autvrije znes Terugdringen van autgebruik dr carplen en telewerken te stimuleren Reduceren van het aantal busbewegingen Wegen afsluiten vr drgaand verkeer Uitbuw van penbaar verver Uitbreiden van een autdelensysteem Het drrekenen van deze maatregelen (naast andere maatregelen die invled hebben p luchtkwaliteit en geluidshinder) in één pakket, resulteerde in slechts kleine dalingen van cncentraties van maximaal enkele prcenten vr NO 2 en EC en enkele tienden van prcenten vr PM10 en PM2,5. Deze maatregelen meten bvendien als flankerende maatregelen wrden beschuwd. In diezelfde studie (Lefebvre et al, 2011) wrdt het tepassen van een cngestin charge (CC), mtrvertuigen laten betalen vr het betreden van de zne tussen ring en Schelde, k drgerekend. Het effect van deze maatregel wrdt ingeschat p een daling van het licht verver met 19,2% en een stijging van het zwaar verver van 22,8% binnen de kernstad. Buiten de kernstad wrden geen significante veranderingen verwacht. Dit resulteert in een belangrijk effect p de luchtkwaliteit binnen de afgebakende zne waar CC van tepassing is (een effect van een kleine 9% p de cncentraties van PM10,PM2.5, NO2, EC, behalve vr NOx, waar dr een stijging van het aantal zware vertuigen de daling een stuk kleiner is, namelijk 5%). Het MUSAR dcument (medisch urgentieplan Antwerpse Ring) dat dr Ademls en vrienden werd pgesteld vermeldt het terugdringen van vrachtverkeer via ruteplanning als een maatregel m het aantal gereden kilmeter rnd Antwerpen te verminderen. De verschuiving naar meer milieuvriendelijke vertuigen kan mgelijks uitgeverd wrden dr het inveren van lage-emissieznes, het stimuleren van elektrische vertuigen, een retfilterpremie, Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 60 van 75

61 Het inrichten van een lw emissin zne (LEZ), zals drgerekend in de bvenvermelde studie (Lefebvre et al, 2011) waarbij udere types vertuigen geweerd wrden uit de zne tussen ring en Schelde, tnt aan dat vral binnen de kernstad van Antwerpen deze maatregel aanleiding zal geven tt de grtste daling in PM2.5 en EC-cncentraties (kleine 9%). Het tepassen van een uitgebreid LEZ principe binnen de hele agglmeratie Antwerpen en tepassing van stadstl zijn maatregelen die k vermeld wrden in het MUSAR (medisch urgentieplan Antwerpse Ring) dat dr Ademls en vrienden werd pgesteld. In het MUSAR wrdt k ng melding gemaakt van gewijzigde fiscaliteit m.b.t. dieselwagens. Het beperken van het aantal vertuigkilmeters kan k dr het algemeen stimuleren van een grene lgistiek bij bedrijven, transprtbedrijven, distributie en dergelijke. Onder grene lgistiek verstaan we hier Ingrepen in de lgistieke keten m deze efficiënter te maken, waarnder mschakeling naar meer energiezuinige transprtmdaliteiten en acties m gederenstrmen te bundelen ( Ok werd reeds in het MER aangegeven dat een snelheidsverlaging naar 70 km/u geen significant effect zal hebben p de luchtkwaliteit. Overdrachtsmaatregelen Een van de verdrachtsmaatregelen van tepassing p dit plan is het vrzien van de tunnels met afzuiging en luchtzuivering. Vr de tunnelvarianten dient er bij een eventuele realisatie van het plan rekening gehuden te wrden met de ligging van de tunnelmnden, gezien p deze lcaties de hgste impact ntstaat. Ok de wijze van uitvering van de tunnelmnden kan hierbij een verschillende impact verrzaken. Indien de tunnelmnden zich vlakbij bewning zuden situeren kan aangeraden wrden m bijkmende ventilatiekanalen van de tunnel te vrzien. Verder is het aangewezen m vldende ventilatie te vrzien, zdanig dat de cncentraties binnen in de tunnels niet te hg plpen. Dit is vral belangrijk vr reizigers die in de file staan in een tunnel en daar dan een langere tijd in drbrengen. Ok dit dient verder bestudeerd te wrden bij het tunnelntwerp. Reinigen van de lucht in een tunnel is mgelijk (en drgerekend) maar vanwege de hge ksten minder vr de hand liggend. Omdat de cncentraties NOx en PM10 die in een tunnel vrijkmen laag zijn in vergelijking met emissies die in industriële prcessen dienen gereinigd te wrden, lpen de zuiveringsksten erg p. De emissies van wagens en vrachtwagens zullen dr de invering van maatregelen naar meer milieuvriendelijke vertuigen ng meer dalen, waardr de ksten vr filtering hg zullen drwegen in verhuding tt het verkregen effect Ok het vrzien van schermen naast de weg kan een mgelijke maatregel zijn. Een scherm zrgt vr extra turbulente inmenging van lucht met achtergrndcncentraties, waardr een daling van de cncentraties ptreedt (de aanname is dat de achtergrndcncentratie lager is dan de cncentratie in de lucht, die van de weg af kmt). Deze extra inmenging van lucht kan wrden versterkt dr een verhging van het scherm en/f de plaatsing van hge bmen direct achter het scherm. Schermen hebben het grtste effect vr de huizen die er vlak achter staan. Het grtste effect treedt p p een afstand vanaf de weg van circa 10 tt 15 keer de hgte van het scherm. Op 30m van de weg wrdt een reductie van ngeveer 1,7 µg/m³ gerapprteerd, dus ngeveer 4% t..v. de nrm. Andere referenties spreken echter van een verwaarlsbaar effect. Het vrzien van schermen is een maatregel, die vral genmen wrdt, indien deze een ndzaak vrmen vr geluidsverlast. De vrgestelde maatregelen in de discipline geluid kunnen dus k een psitieve impact hebben p lucht. In het geval binnen de discipline geluid deze maatregel naar vr wrdt geschven, kunnen schermen gekzen wrden, met een ptimaal effect hebben naar luchtkwaliteit te. Maximaal inzetten p grenbeplanting kan een mgelijke psitief effect verrzaken. Het betreft hier wel het aanplanten van vlledige bssen rndm de verkeersaders f de stad zdat dit gren in staat is m de achtergrndcncentraties te verlagen (deze effecten zijn echter klein: minder dan 1%). Het aanplanten van slim gren is echter geen geschikte maatregel m nrmverschrijdingen aan te pakken (CROW, 2012). Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 61 van 75

62 Bltstellingsmaatregelen Dr het drveren van bltstellingsmaatregelen, wrdt ervr gezrgd dat z weinig mgelijk mensen wrden bltgesteld aan hge cncentraties. Dit kan dr een aangepast ntwerp van de infrastructuur dr de infrastructuur z ver mgelijk van bebuwde mgeving te vrzien. Dit wrdt reeds drgerekend in de verschillende scenari s. Bij de aanleg van nieuwe wijken, straten, kan in het ntwerp hiervan rekening huden met de lcatie van wningen t..v. mliggende verkeersaders. Verder ng kan binnen nieuwe ntwikkelingen extra aandacht wrden besteed aan de plaats waar kwetsbare grepen zullen aanwezig zijn. Dergelijke milderende maatregelen wrden in de discipline mens-gezndheid uitgewerkt. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 62 van 75

63 Discipline geluid en trillingen Cnclusies Op niveau van het studiegebied wrden nch nder de scenari s znder explitatievarianten, nch nder de scenari s met explitatievarianten, scenari s bekmen die ten aanzien van het referentiescenari Ref aanleiding zuden geven een belangrijke f zeer belangrijke te- f afname van het aantal bltgestelden binnen de geluidshinderzne. Op niveau van de deelgebieden verrzaken de scenari s verschuivingen in de geluidsbelasting, waarbij een belangrijke f zeer belangrijke verbetering in één f meerdere deelgebieden gepaard gaat met een belangrijke f zeer belangrijke verslechtering in andere deelgebieden. De mate waarin geluidshinder wijzigt in de deelgebieden is functie van de densiteit aan inwners langsheen het tracé. Aldus is er geen enkel scenari met een belangrijke afname van het aantal bltgestelden in alle deelgebieden. Alle scenari s znder explitatievarianten zrgen ervr dat het ttaal aantal bltgestelden aan Lden >70 db(a) binnen de GH-zne zal verminderen in vergelijking met het referentiescenari Ref (ca bltgestelden). Het vergelijken van de berekende vemindering aan bltgestelden [marge -300 <> -2500] t..v. de bltgestelden in het referentiescenari Ref 0.0.0, leidt tt de bevinding dat geen enkel scenari een significant effect (>5% te- f afname) verrzaakt. De meest psitieve effecten in vermindering van aantal bltgestelden wrden bekmen bij scenari s Ref3.2.0 en 5.2.0, de minst psitieve effecten bij Ref Op niveau deelgebied kmen plaatselijk uiteraard wel significante verschuivingen vr (zie markeringen in de tabel). Vr Lnight zijn de cnclusies quasi dezelfde. Tabel 20: Relatieve impact p bltstelling Lden per deelgebied en scenari znder explitatievarianten Bewners Lden > 70 db(a) tv ref Centrum Leien Centrum Eilandje Centrum Ost Centrum Zuid Linkerever Haven Rechterever Haven Linkerever Ekeren Merksem Deurne Nrd Deurne Zuid Wilrijk Hbken Zwijndrecht Stabrek - Kapellen - Brasschaat Schten - Schilde - Wijnegem Wmmelgem - Brsbeek - Mrtsel Bechut - Ranst Edegem - Hve - Kntich - Lint Hemiksem - Aartselaar - Schelle Beveren - Kruibeke Ttaal Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 63 van 75

64 Explitatievrwaarden hebben slechts een beperkte invled p de geluidsbelasting in belaste en ntlaste geluidsznes. Alle scenari s, met uitzndering van Ref (+1417), zrgen ervr dat het ttaal aantal bltgestelden aan Lden >70 db(a) binnen de GH-zne zal verminderen in vergelijking met het referentiescenari Ref (ca bltgestelden). Het vergelijken van de berekende vemindering aan bltgestelden [marge -700 <> -2400] t..v. de bltgestelden in het referentiescenari Ref 0.0.0, leidt tt de bevinding dat geen enkele explitatievariant een significant effect verrzaakt (>5% te- f afname van het aantal bltgestelden). Op niveau deelgebied kmen plaatselijk uiteraard wel significante verschuivingen vr (zie markeringen in de tabel). Vr Lnight zijn de cnclusies dezelfde. Tabel 21: Relatieve impact p bltstelling Lden per deelgebied en scenari met explitatievarianten Bewners Lden > 70 db(a) tv ref Centrum Leien Centrum Eilandje Centrum Ost Centrum Zuid Linkerever Haven Rechterever Haven Linkerever Ekeren Merksem Deurne Nrd Deurne Zuid Wilrijk Hbken Zwijndrecht Stabrek - Kapellen - Brasschaat Schten - Schilde - Wijnegem Wmmelgem - Brsbeek - Mrtsel - Bechut - Ranst Edegem - Hve - Kntich - Lint Hemiksem - Aartselaar Schelle Beveren - Kruibeke Ttaal Milderende maatregelen In deelgebieden waar aanzienlijke tt beduidende tenames in het aantal bltgestelden wrden verwacht kunnen geluidsmaatregelen wrden tegepast die aanleiding geven tt een mildering van het effect. Hierna wrdt p een semi-kwalitatieve wijze aangegeven welke glbale geluidseffecten er wrden verwacht bij het anticiperen van de diverse beïnvledingsfactren vr de verkeersemissie/-immissie. De geluidsenergie (emissie) die wrdt geprduceerd dr een verkeersweg wrdt vrnamelijk bepaald dr: het vertuigdebiet (per verdubbeling van de verkeersintensiteit stijgt de geluidsemissie met 3 db, vrachtwagens prduceren meer lawaai dan persnenwagens); de snelheid van de vertuigen; Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 64 van 75

65 het rijregime van de vertuigstrm (cntinue snelheid, versnellend, vertragend, pulserend); het wegdek (vral macr- en megatextuur en aan- f afwezigheid van neffenheid); het percentage zware vertuigen; de helling van de weg, uitgedrukt als het stijgingspercentage. He luid het verkeerslawaai uiteindelijk klinkt hangt vral af vanaf he ver u weg bent f dat u zich bevindt vr f achter een geluidsafschermend bject (gebuw, geluidsscherm, aarden wal enz.). Er zijn ng wel meer factren die het geluidsniveau beïnvleden, maar de belangrijkste factren die het verkeergeluid beïnvleden zijn: Afstand van brn tt ntvanger Geluidsafschermende bstakels tussen brn en ntvanger Aanwezig mgevingsgeluid Effect wijziging vertuigdebiet De geveligheid van de vertuigintensiteitswijziging f de afwijking in verkeersintensiteit p de pgewekte geluidsemissie wrdt in nderstaande figuur aangegeven. Een verdubbeling f halvering van de vertuigintensiteit (100%) betekent hier dat de geluidsenergie met een factr 2 wijzigt, hetgeen een effect p het geluidsdrukniveau heeft van slechts 3 db. Als de verkeerssamenstelling (verhuding persnenaut s en vrachtwagens) gelijk blijft, betekent halvering/verdubbeling van de intensiteit een geluidsverschil van 3 db(a). Een intensiteitsverschil van prcent geeft slechts een verschil in geluidsemissie van 1 db(a). Wijziging emissieniveau in db Prcentuele tename in vertuigaantallen Figuur 6: wijziging geluidsemissieniveau bij prcentuele tename van de verkeersintensiteit t..v. een referentietestand Effect wijziging snelheid van vertuigen Een snelheidsbepaling heeft impact p het wegverkeersgeluid. Er dient wel wrden pgemerkt dat er geen lineair verlp is van de geluidsemissieniveaus ver het snelheidsbereik. In het stadsverkeer waar de snelheden relatief laag zijn, maar waar chauffeurs veel ptrekken en afremmen, is het mtrgeluid ver het algemeen verheersend. Buiten de stadsmgeving waar de snelheden hger wrden, neemt het rlgeluid te. Enkele richtcijfers: een snelheidsverlaging van 50 naar 30 km/u geeft een geluidsverlaging van ngeveer 2-3 db(a). een snelheidsverlaging van 70 naar 50 km/u geeft een geluidsverlaging van ngeveer 2 db(a). Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 65 van 75

66 een snelheidsverlaging van 90 naar 70 km/u geeft een geluidsverlaging van ngeveer 1,5 db(a). Op autsnelwegen verheerst het rlgeluid, hewel bij veel vrachtwagens het mtrgeluid tch ng een zeer belangrijke bijdrage levert. Rlgeluid verheerst al vanaf km/u vr persnenvertuigen. Rlgeluid verheerst vanaf km/u vr vrachtwagens. In stadscentra f wnwijken met beperkte snelheden zal het mtrgeluid van de vrachtwagen bepalend zijn. Effect wijziging wegdektype De akestische impact van het type wegbekleding is belangrijk vr het gedeelte rlgeluid. De pgewekte geluidsemissie van verkeer wrdt ndermeer bepaald dr de textuur (ruwheid van het ppervlak) en/f prsiteit van het wegdek. Dr de amplitude en glflengte van de textuur te ptimaliseren wrden minder trillingen in de band pgewekt en met prsiteit (hlle ruimtes in een pen wegdek) is het mgelijk m het geluid al dicht bij de brn te dempen. Geluidemissie p een kasseien wegdek is ca. 4 db(a) luider dan p een asfaltwegdek. Om het rlgeluid te verminderen met neffenheden wrden vermeden (putten in wegdek, verzakkingen van betnplaten, vegvergangen, enz) en kan gebruik wrden gemaakt van stille wegbedekkingen (bv. waterdrlatend asfalt, cementbetn met bltliggende granulaten (uitgewassen), SMA (stne mastik asphalt), e.d.). In de genrmaliseerde rekenmethdes vr mgevingslawaai kent men een teslagfactr vr een verschillend type wegbekleding én dit relatief t..v. een standaard asfaltbekleding. De teslag is afhankelijk van de vertuigcategrie en de vertuigsnelheid. Ze is verschillend afhankelijk van de frequentie (tertsbanden). Effect van bstakels tussen brn en ntvanger Naast de afname van het geluidsniveau in functie van de afstand, kunnen bstakels tussen en brn en ntvanger erte bijdragen dat de geluidsdemping teneemt. Obstakels zijn bjecten die men meestal langs een verkeersweg plaatst m erachter geluidsarme znes te creëren. Een geluidsscherm kan gedefinieerd wrden als een massief bstakel dat relatief ndrdringbaar is vr geluid en dat idealiter de zichtlijn tussen de brn en de ntvanger nderbreekt. Op die manier creëert het een geluidsarme schaduw zne. Des te hger het bstakel is, des te efficiënter het is. Daarnaast met de afstand tussen het bstakel en de weg f het bstakel en ntvanger z klein mgelijk zijn. Het beste resultaat wrdt bekmen wanneer beide afstanden klein zijn. Het plaatsen van het bstakel in het midden van de verdrachtsafstand is de minst efficiënte plaats. Afschermende bstakels langs een verkeersweg beschermen enkel in de nabijheid van die bstakels. Vr wningen die zich meer dan een paar hnderd meter van de afschermende bstakels bevinden, hebben zij geen enkel effect. Daarnaast zijn er bijkmende factren die de afschermende werking van een geluidsscherm beïnvleden: dffe geluiden (bijvrbeeld het lawaai van een vrachtwagen) wrden dr eenzelfde bstakel minder ged afgeschermd dan scherpe geluiden. De afschermingsgraad is aldus frequentiegevelig. wind- en temperatuursinversie: wind die van de geluidsbrn naar de ntvanger waait kan dr de gebgen vrtplantingsrichting het geluid gemakkelijk ver het bstakel heen laten lpen en aldus het geluidsreducerend effect den verminderen. Een gelijkaardig verschijnsel ntstaat er dr temperatuursinversie (verschijnsel veelal vrkmend p een warme zmeravnd) Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 66 van 75

67 Discipline mens gezndheid Algemene cnclusies Alternatieven p zich Vr de alternatieven p zich scrt Meccan glbaal gezien het best. Dit alternatief det het p vlak van gezndheidseffecten beter dan Osterweel, dat p zijn beurt beter scrt dan de centrale tunnel en Osterweel-Nrd. De nderlinge verschillen tussen de alternatieven p zich zijn beperkt. Vlgens het berdelingskader vr gezndheidseffecten dr bltstelling aan luchtverntreiniging is de impact van alle alternatieven p zich verwaarlsbaar. Vlgens het berdelingskader vr gezndheidseffecten dr bltstelling aan geluid scrt meccan zwak psitief en is de impact van de andere alternatieven te verwaarlzen. Een belangrijke randbemerking hierbij is wel dat bij tepassing van deze berdelingskaders de effecten uitgemiddeld wrden ver het vlledige studiegebied, terwijl uit de analyse van de effecten blijkt dat de grtste wijzigingen in bltstelling zich vrden in de nabijheid van de autwegen. De verschillen ten pzichte van het referentiescenari zijn beperkt, maar k beperkte verbeteringen p vlak van luchtkwaliteit en geluidsklimaat leveren gezndheidswinst p. Op vlak van luchtverntreiniging den de grtste cncentratiedalingen en stijgingen zich vr p krte afstand van de autwegen. Hier wnen relatief gezien meer jnge kinderen dan p grtere afstand van deze wegen en er zijn, vnl. in Antwerpen, k een heel aantal kwetsbare lcaties p krte afstand van autwegen gesitueerd.. Alle alternatieven p zich hebben een gunstige invled p de immissies in de zwaar belaste zne langs de R1 tussen de Kennedytunnel en de E313/E34. De centrale tunnel (5.0.0) en Osterweel (1.0.0) hebben in deze zne de meest gunstige invled. Op vlak van geluid scrt Meccan het best, gevlgd dr Osterweel en de centrale tunnel en in laatste instantie Osterweel-Nrd. Ok hier geldt dat er vral een afname is van de geluidsbelasting en dus k het aantal ernstig gehinderden en ernstig slaapverstrden in de nabijheid van autwegen. Cmbinaties met ntwikkelingsscenari s Ok wanneer de alternatieven p zich gecmbineerd wrden met het meest geschikte ntwikkelingsscenari scrt Meccan p vlak van gezndheid in abslute cijfers glbaal gezien het best, gevlgd dr Osterweel-Nrd, Osterweel en centrale tunnel. De nderlinge verschillen en de verschillen ten pzichte van het referentiescenari zijn beperkt. Vlgens het berdelingskader vr gezndheidseffecten dr luchtverntreiniging is de impact van alle alternatieven met A102 en R11bis te verwaarlzen. Vlgens het berdelingskader vr bltstelling aan geluid scren deze alternatieven zwak psitief. Het tevegen van A102 en R11bis betekent zwel vr Osterweel, als vr Meccan, Osterweel-Nrd en de centrale tunnel een meerwaarde p vlak van gezndheid. Vr Osterweel-Nrd en Meccan levert dit ntwikkelingsscenari de grtste gezndheidswinst p t..v. het scenari znder A102 en R11bis. De verschuiving in glbale gemiddelde bltstelling aan NO 2, PM10 en PM2.5 en de wijzigingen in aantal ernstig gehinderden en aantal ernstig slaapverstrden zijn klein, maar het zijn wel wijzigingen in psitieve zin en ze den zich vral vr in znes waar de belasting p vlak van luchtverntreiniging en bltstelling aan geluid in het referentiescenari het grtst is en waar verhudingsgewijs meer kinderen wnen. Ok vr het alternatief met tweede Kennedytunnel wijzigen de gezndheidseffecten slechts in beperkte mate ten pzichte van het referentiescenari 0.0.0, maar dan in negatieve zin. De verschuiving in glbale gemiddelde bltstelling aan NO 2, PM10 en PM2.5 en de wijzigingen in aantal ernstig gehinderden en aantal ernstig slaapverstrden zijn k vr dit alternatief klein. Cmbinaties met explitatievarianten Vr het scenari Osterweel met A102 en R11bis heeft de explitatievariant met tl in de nieuwe Scheldetunnel en een vrachtwagenverbd in de Kennedytunnel (1.2.1) geen meerwaarde p vlak van gezndheid. Het verschil met het alternatief znder deze explitatievariant is zeer klein. Ok de explitatievariant met trajectheffing (1.2.2) heeft niet Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 67 van 75

68 veel meerwaarde. Deze variant zu een kleine verbetering inhuden vr de vlksgezndheid, maar het verschil met het basisscenari is zeer beperkt. De explitatievarianten met gedifferentieerde kilmeterheffing p het autwegennet vr alle autverkeer (1.2.3), gedifferentieerde tlheffing in de drie Scheldetunnels (1.2.4) en de explitatievariant met vrachtwagenverbd p de R1 tussen E19-Zuid en de aansluiting p Osterweel (1.2.5) hebben met betrekking tt gezndheid een iets grtere meerwaarde scrt, rekening hudend met de DALY s, van deze drie glbaal gezien het best in abslute termen. Dit is vral het resultaat van een verbetering in het geluidsklimaat en scren dan weer iets beter p vlak van gezndheidseffecten dr bltstelling aan luchtverntreiniging en scren vlgens het significantiekader vr bltstelling aan NO 2 zwak psitief, Vr 1.2.1, en is de impact vlgens dit significantiekader te verwaarlzen. Op basis van de significantiekaders vr PM10 en PM2.5 is de impact van alle explitatievarianten van Osterweel met A102 en R11bis te verwaarlzen, maar vr 1.2.3, en leunt de scre wel aan bij zwak psitief. Vlgens de significantiekaders vr bltstelling aan geluid scren alle explitatievarianten zwak psitief. Vr het scenari Meccan met A102 en R11bis hebben de explitatievarianten een kleine meerwaarde p vlak van gezndheid. De explitatievariant met vrachtwagenverbd p de R1 tussen E19-Zuid en de aansluiting p Osterweel (2.2.5) levert zwel p vlak van luchtverntreiniging als p vlak van geluidshinder een iets grter meerwaarde p. De verschillen met het scenari znder explitatievarianten (2.2.0) zijn klein, maar p vlak van gezndheid betekenen k kleine verbeteringen gezndheidswinst. Alle explitatievarianten van Meccan hebben vlgens de significantiekaders vr bltstelling aan luchtverntreiniging een te verwaarlzen effect. De scre leunt vr bltstelling aan NO 2 vr en aan bij zwak psitief en vr bltstelling aan PM10 geldt hetzelfde vr Op vlak van gezndheidseffecten dr geluid scren alle explitatievarianten zwak psitief. Vr Osterweel-Nrd met A102 en R11bis is de meerwaarde van de explitatievariant met tl in de nieuwe Scheldetunnel en vrachtwagenverbd in de Kennedytunnel (3.2.1) te verwaarlzen in vergelijking met dit scenari znder explitatievariant. Osterweel-Nrd scrt p vlak van gezndheid wel iets beter dan de cmbinatie met Osterweel (1.2.1) en iets minder ged dan de cmbinatie met Meccan (2.2.1). De verschillen zijn in alle gevallen zeer klein heeft p vlak van gezndheidseffecten dr luchtverntreiniging zwel vr NO 2 als vr PM10 en PM2.5 een te verwaarlzen impact. Vr gezndheidseffecten dr bltstelling aan geluid is het effect zwak psitief. Het verschil tussen Osterweel met A102/Kall-Haasdnk en de explitatievariant gedifferentieerde tl in drie Scheldetunnels (1.5.4) t..v. Osterweel met A102/R11bis en dezelfde explitatievrwaarden (1.2.4) is te verwaarlzen. Dit scenari scrt zwak psitief vr gezndheidseffecten dr bltstelling aan NO 2, verwaarlsbaar tt zwak psitief vr effecten dr bltstelling aan PM10 en verwaarlsbaar vr effecten dr bltstelling aan PM2.5. Op vlak van geluid is de impact vlgens het significantiekader zwak psitief. Hewel met uitzndering van glbaal gezien vr alle besprken scenari s verbeteringen ptreden p vlak van gezndheidseffecten dr bltstelling aan luchtverntreiniging en bltstelling aan hge geluidsniveaus, zijn die verbeteringen niet grt geneg m gezndheidseffecten ten gevlge van deze bltstelling uit te sluiten. Op mgelijke milderende maatregelen m de slechte uitgangspsitie te verbeteren wrdt in hfdstuk 0 ingegaan. In tabel 90 wrdt tt slt vr alle bestudeerde scenari s ng een verzicht gegeven van de scres die vlgens de significantiekaders vr gezndheidseffecten van luchtverntreiniging en gezndheidseffecten van geluid. Tabel 91 geeft vr alle scenari s een verzicht van de DALY s Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 68 van 75

69 Tabel 22: Overzicht scres vlgens significantiekaders Scenari Tv Gezndheidseffecten NO 2 Gezndheidseffecten PM10 Gezndheidseffecten PM2.5 Aantal ernstig gehinderden Aantal ernstig slaapverstrden (-1)* (-1)* (-1)* 0 (-1)* (+1)** (+1)** (+1)** (+1)** (+1)** 0 (+1)** (+1)** * aantal bltgestelden bven grenswaarde neemt te ** vlgens het significantiekader is de scre 0, maar deze leunt dicht aan bij scre +1 Tabel 23: Overzicht DALY s Scenari DALY s Geluidshinder Δ t..v DALY s mrtaliteit PM2.5 Δ t..v DALY s Ttaal Δ t..v ,81% ,03% ,26% ,04% ,05% ,34% ,64% ,04% ,22% ,80% ,01% ,25% ,42% ,05% ,46% ,67% ,08% ,55% ,43% ,07% ,48% ,37% ,02% ,42% ,03% ,07% ,06% ,29% ,04% ,41% ,51% ,06% ,49% ,10% ,11% ,71% ,80% ,10% ,60% ,56% ,08% ,82% ,18% ,08% ,70% ,87% ,09% ,62% ,09% ,11% ,00% ,52% ,06% ,50% ,74% ,10% ,59% Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 69 van 75

70 Milderende maatregelen In de discipline mens gezndheid wrdt ingegaan p de gezndheidseffecten van luchtverntreiniging en bltstelling aan geluid. Maatregelen die deze gezndheidseffecten kunnen beperken, hebben vral te maken met het terugdringen van luchtverntreiniging en het beperken van de geluidsbelasting. Er wrdt dan k grtendeels verwezen naar de milderende maatregelen uit de disciplines lucht en geluid, zeker vr wat betreft maatregelen die vertaalbaar zijn in het RUP en vr maatregelen p niveau van het prject-mer f vergunningen. Flankerende maatregelen In de disciplines lucht en geluid wrden reeds heel wat flankerende maatregelen vermeld. Hierbij aansluitend kan ng vermeld wrden dat het Vlaams Agentschap Zrg en Gezndheid, naar analgie met de Nederlandse GGD (Gemeentelijke/Gemeenschappelijke Gezndheidsdienst), adviseert m nieuwe vrzieningen vr gevelige grepen niet binnen 300 meter van een snelweg te buwen en niet binnen een afstand van 50 meter van N-wegen. Vr wegen met een verkeersintensiteit van meer dan vertuigen per etmaal wrdt geadviseerd m tt een afstand van 50 meter geen gevelige grepen nder te brengen in de eerstelijnsbebuwing. Ok vr bestemmingen zals sprthallen f sprtvelden kunnen best minder belaste lcaties gekzen wrden. Met betrekking tt het inrichten van een lw emissin zne zals vermeld in de discipline lucht kan ng aangevuld wrden dat het weren van udere types vertuigen uit de zne tussen ring en Schelde vral binnen de kernstad van Antwerpen aanleiding zal geven tt de grtste daling in NO 2 - en EC-cncentraties. Deze maatregel zal vral een impact hebben p de jngste bevlkingsgrepen, aangezien zij relatief gezien meer wnachtig zijn binnen de kernstad. Het tepassen van een cngestin charge, mtrvertuigen laten betalen vr het betreden van de zne tussen ring en Schelde, heeft een gelijkaardig effect. Het tepassen van een uitgebreid LEZ principe binnen de hele agglmeratie Antwerpen en tepassing van stadstl zijn maatregelen die k vermeld wrden in het MUSAR (medisch urgentieplan Antwerpse Ring) dat dr Ademls en vrienden werd pgesteld. In het MUSAR wrdt k ng melding gemaakt van.a. vlgende maatregelen: tepassing van fluisterbetn p alle autstrades binnen de agglmeratie; tepassing van fluisterbetn p alle belangrijke aanverrutes naar de autsnelwegen binnen de agglmeratie; gewijzigde fiscaliteit m.b.t. dieselwagens; terugdringen van vrachtverkeer via ruteplanning; het beïnvleden van vrachtverkeer qua tijdsplanning. Deze maatregelen zullen zeker k een psitieve impact hebben p de gezndheidseffecten dr bltstelling aan luchtverntreiniging en/f geluid. Aangezien deze maatregelen niet werden drgerekend in de disciplines lucht en geluid, kunnen deze effecten echter niet gekwantificeerd wrden. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 70 van 75

71 Eindberdeling en rangschikking vr de cluster leefbaarheid De disciplines lucht, geluid en mens-gezndheid zijn sterk verweven met elkaar, in de zin dat de effecten vr mens-gezndheid afgeleid zijn van die vr lucht en geluid, maar dan specifiek gefcust p de impact p de mens. Aangezien de impact p de mens drslaggevend is vr het aspect leefbaarheid, kan de berdeling vr mens-gezndheid gelijkgesteld wrden aan de berdeling en rangschikking vr de cluster leefbaarheid als geheel. In nderstaande tabel wrden de scres vr de vijf in de discipline mens-gezndheid gebruikte criteria drie vr lucht (gezndheidseffecten t.g.v. NO2, PM10 en PM2,5) en twee vr geluid (ernstig gehinderden en slaapverstrden) gesmmeerd vr de drgerekende scenari s, gegrepeerd per alternatief. Scres die dicht aanleunen bij -1 f 1 wrden als +/- 0,5 geteld, m het nderscheidend vermgen te vergrten. Tabel 24 Gesmmeerde scre per alternatief en scenari Alternatief x.0.0 x.2.0 x.3.0 x.x.1 x.x.2 x.x.3 x.x.4 x.x.5 Osterweel ,5 +3,5 +2,5 Meccan ,5 +3 Osterweel-Nrd de Kennedytunnel -1 Centrale tunnel -0,5 +1,5 Hewel de verschillen beperkt zijn, kan vastgesteld wrden dat Meccan glbaal genmen (iets) beter scrt dan Osterweel in de vergelijkbare scenari s die drgerekend zijn. Vr Osterweel-Nrd zijn slechts drie scenari s gemdelleerd vr lucht en geluid, maar p basis van de resultaten van de verkeersmdellering kan aangenmen wrden dat dit alternatief steeds een tussenpsitie inneemt tussen Meccan en Osterweel. De centrale tunnel scrt naakt duidelijk minder dan de drie vrgaande alternatieven, en dus nrmaliter k met explitatievarianten. Vr de 2 de Kennedytunnel tensltte is slechts één scenari zinvl, nl. de cmbinatie met SRW/DRW, en dit levert glbaal negatieve effecten p. Dit levert vlgende indicatieve rangschikking p van de vijf tracéalternatieven vr de cluster leefbaarheid: 1. Meccan 2. Osterweel-Nrd 3. Osterweel 4. Centrale tunnel 5. 2 de Kennedytunnel Deze rangschikking geldt indien de 3 de Scheldekruising geïntegreerd wrdt samen met het gehele Masterplan, inclusief A102/R11bis. Indien de alternatieven p zich beschuwd wrden, scrt Osterweel daarentegen lichtjes beter dan Osterweel-Nrd. Swies liggen de leefbaarheidseffecten van de drie eerste alternatieven ver het hele studiegebied bekeken zeer dicht bij elkaar. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 71 van 75

72 13.5 Eindcnclusie De eindberdeling van de tracéalternatieven p vlak van mbiliteit en leefbaarheid wrdt in grte mate bepaald dr hun cumulatieve effecten met de ntwikkelingsscenari s en explitatievarianten. Daarm wrdt begnnen met een verzicht van de invled van deze ntwikkelingsscenari s en explitatievarianten p de mbiliteits- en leefbaarheidseffecten van de alternatieven. Vr de berdeling van de ruimtelijke effecten wrden de ntwikkelingsscenari s buiten beschuwing gelaten, behalve bij de 2 de Kennedytunnel, die nverbrekelijk verbnden is met het ntwikkelingsscenari SRW/DRW. De explitatievarianten hebben uiteraard swies geen invled p de ruimtelijke effecten van de alternatieven Berdeling cmbinatie met ntwikkelingsscenari s De nderzchte cmbinaties met de ntwikkelingsscenari s wrden als vlgt berdeeld qua mbiliteit en leefbaarheidseffecten: De A102 p zich vrmt een ged alternatief vr het nrd-st- en (in cmbinatie met de nieuwe Scheldekruising) vr het west-st-verkeer, maar niet vr het nrd-zuidverkeer, en ntlast daardr in nvldende mate de zuidelijke en stelijke R1. De capaciteitsuitbreiding en verkeersscheiding die gepaard gaat met de mvrming van de R1 tt SRW/DRW kmt weliswaar de drstrming p de R1 ten gede, maar de verkeerstename zrgt vr bijkmende hinder en gezndheidseffecten in de mliggende wnwijken, zelfs ndanks de vrziene verkapping van een grt deel van het DRW-gedeelte van de R1. De verbinding Kall-Haasdnk kan ngetwijfeld zijn nut hebben vr de lkale ntsluiting van het Waasland, maar draagt nauwelijks iets bij aan het algemeen functineren van het Antwerps verkeerssysteem, en zelfs niet fundamenteel aan het gebruik van de Liefkenshektunnel 7. Hierdr zijn de effectverschillen met de vereenkmstige cmbinaties znder Kall-Haasdnk (met f znder A102) marginaal. De A102 + R11bis samen bieden zwel een stelijk alternatief vr het nrd-zuidverkeer (naast de R1 en de westelijke dubbele Scheldekruising) als een alternatief vr het zuid-st-verkeer, met een uitgesprken ntlasting van de zuidelijke en stelijke R1, en de daaraan gekppelde verbetering van de lucht- en geluidskwaliteit in de mgeving tt gevlg Berdeling cmbinatie met explitatievarianten Vervlgens werd nderzcht in welke mate het tepassen van explitatievarianten de werking van het verkeerssysteem en de milieueffecten kan beïnvleden in vergelijking met de naakte scenari s met A102/R11bis. Deze evaluatie leidde tt vlgende vaststellingen: De tl in de nieuwe Scheldetunnel + vrachtverbd in de Kennedytunnel werkt cntraprductief. De gunstige effecten van de naakte infrastructuur p vlak van drstrming en de leefkwaliteit wrden grtendeels teniet gedaan. Het dubbel Scheldekruisend verkeer valt quasi vlledig weg (persnenverkeer mijdt de nieuwe tunnel mwille van de tl en vrachtverkeer mag niet dr de Kennedytunnel) en het persnenverkeer maakt massaal gebruik van de vrijgekmen capaciteit in de Kennedytunnel t.g.v. het vrachtwagenverbd, waardr de R1 sterk belast blijft, zelfs meer dan in de referentiesituatie. Bvendien met het west-zuid-gericht vrachtverkeer mrijden via de nrdelijke en stelijke R1 f verschuift het naar de Temsebrug (N16). De trajectheffing heeft slechts een beperkt bijkmend effect p de drstrming en leefkwaliteit, mdat ze enkel invled heeft p het drgaand verkeer, terwijl het bestem- 7 Deze verbinding lijkt vral te zrgen vr een verschuiving van verkeer van de E34-west (terug) naar de E17, dat znder Kall-Haasdnk wellicht via de R4 in Gent naar de E34 rijdt. Maar het ttaal verkeersvlume in de Liefkenshektunnel neemt hierdr niet substantieel te. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 72 van 75

73 mingsverkeer (incl. al het vrachtverkeer van en naar de haven) ca. 70% van het ttaal verkeersvlume p het autwegennet in de Antwerpse regi vertegenwrdigt. Het drgaand verkeer zu reeds in grte mate spntaan de gewenste rutes vlgen. De gedifferentieerde kilmeterheffing en het vrachtverbd p de R1 hebben de meest psitieve en sterk gelijkende glbale hinder- en gezndheidseffecten, mdat ze het meest (vracht)verkeer laten verschuiven van de R1 naar de A102/R11bis. Deze varianten hebben derhalve k een gunstig effect p de drstrming p de R1, maar een belangrijk neveneffect: er wrdt k veel verkeer verdrngen naar het nderliggend wegennet, met negatieve effecten inzake verkeersleefbaarheid en geluidshinder in het stedelijk gebied tt gevlg 8. Ok de gedifferentieerde tl in de Scheldetunnels genereert duidelijk gunstige effecten p vlak van hinder en gezndheid, en p mbiliteitsvlak is dit zeer duidelijk de meest perfrmante explitatievariant. Hij zrgt vr de meest ptimale verdeling van het Scheldekruisend verkeer ver de drie tunnels met een zeer sterke ntlasting van de Kennedytunnel en het daarp aansluitend deel van de R1 en heeft veel minder verdringingseffecten naar het nderliggend wegennet dan de twee vrgaande varianten Eindberdeling van de tracéalternatieven Een belangrijke vaststelling is dat de ntwikkelingsscenari s en explitatievarianten alle alternatieven in dezelfde zin en grss mt k in vergelijkbare mate beïnvleden p vlak van verkeerskundig functineren en impact p leefbaarheid. Derhalve hebben zij geen wezenlijke invled p de rangschikking van de alternatieven vr deze clusters. Per cluster van milieuaspecten werd in vrgaande hfdstukken vlgende, vrij rbuuste rangrde van de tracéalternatieven bekmen. De grtte van de spaciëring geeft indicatief het verschil in berdeling weer. Cluster mbiliteit Cluster ruimtelijke effecten Cluster leefbaarheid 1 Osterweel 2 Osterweel-Nrd Meccan (ex-aequ) 4 centrale tunnel 1 centrale tunnel 2 Osterweel-Nrd 3 Osterweel 4 2 de Kennedytunnel 1 Meccan 2 Osterweel-Nrd Osterweel 9 4 centrale tunnel 5 2 de Kennedytunnel 5 Meccan 5 2 de Kennedytunnel Hierbij met benadrukt wrden dat de nderlinge verschillen tussen de alternatieven, bekeken ver het gehele tracé f studiegebied, vaak klein zijn. Vlgende psities zijn uitgesprken: De eerste plaats van Osterweel vr de cluster mbiliteit De vrlaatste plaats van centrale tunnel vr zwel mbiliteit als leefbaarheid De laatste plaats van 2 de Kennedytunnel vr zwel mbiliteit als leefbaarheid De eerste plaats van centrale tunnel vr de cluster ruimtelijke effecten De laatste plaats van Meccan vr de cluster ruimtelijke effecten 8 De verdringing van verkeer naar het nderliggend wegennet uit zich niet in negatieve effecten p de luchtkwaliteit p het niveau van de deelgebieden, mdat de verkeersstrmen sterker gespreid wrden waardr de lkale luchteffecten beperkt blijven in verhuding tt de sterke psitieve effecten van de ntlasting van de R1. 9 Vr de cluster leefbaarheid scrt Osterweel-Nrd iets beter dan Osterweel bij realisatie van het vlledig Masterplan, inclusief A102 en R11bis. Indien de alternatieven p zich beschuwd wrden, scrt Osterweel iets beter dan Osterweel-Nrd. Daarm wrden deze twee alternatieven inzake leefbaarheid gelijk geklasseerd. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 73 van 75

74 De uitveringsvarianten van Osterweel en Meccan zijn vr geen van de clusters nderscheidend t..v. de basisvariant vr de algemene berdeling van deze alternatieven 10. De berdeling per milieudiscipline en -cluster laat te m vlgende algemene cnclusies te trekken met betrekking tt de milieueffecten van de vijf alternatieven. Uiteraard wrden de puur lkale effecten in nderstaande bespreking buiten beschuwing gelaten, tenzij ze sterk nderscheidend zijn t..v. andere alternatieven. Het alternatief Osterweel is p verkeerskundig vlak het meest perfrmant alternatief, zwel qua drstrming als bereikbaarheid van de deelgebieden en de haven. Dit geldt zwel vr het tracé p zich als in cmbinatie met de ntwikkelingsscenari s en explitatievarianten. Deze perfrmantie is te danken aan het feit dat dit het krtste tracé is dat het dichtst bij het stadscentrum gelegen is, waardr niet alleen het drgaand verkeer maar k een aanzienlijk deel van het bestemmingsverkeer van de agglmeratie en de haven (cfr. Osterweelknp) erdr kan aangetrkken wrden. Dit alternatief kan het meest verkeer afleiden van de Kennedytunnel en de zuidelijke en stelijke R1, en dus de meest gunstige milieueffecten genereren in dit deel van de agglmeratie. Het alternatief Osterweel vrziet als enige in de afbraak van het viaduct van Merksem (als nderdeel van het prject zelf), hetgeen ptenties biedt vr een kwalitatieve herinrichting van de stedelijke mgeving errnd. Daar staat tegenver dat de ligging dichtbij het stadscentrum, en in het bijznder de aansluiting p de R1 in Merksem tussen de knppunten Grenendaallaan en Schijnprt, vr een negatieve impact p de luchtkwaliteit zrgt in de stadsdelen Eilandje, Luchtbal, Merksem en Deurne-Nrd 11. Het alternatief Osterweel-Nrd is p verkeerskundig vlak minder perfrmant dan Osterweel qua drstrming en bereikbaarheid, en kmt daardr k de leefkwaliteit rnd de zuidelijke en stelijke R1 minder ten gede. Maar dit tracé vermijdt dr zijn meer nrdelijke aansluiting p de A12 wel de negatieve milieu-impact t.h.v. Luchtbal, Merksem en Deurne-Nrd. Op ruimtelijk vlak zijn Osterweel en Osterweel-Nrd sterk gelijkend, aangezien beide tracés vlledig samenvallen in de meest kritische znes, nl. t.h.v. de natuurgebieden p Linkerever en de Schelde. Osterweel-Nrd heeft p Rechterever een beperktere negatieve impact p de erfgedwaarden (Nrdkasteel, ud havengedeelte) dan Osterweel, maar heeft anderzijds een negatief effect p natuurgebied Oude Landen (Ekeren). Osterweel en Osterweel-Nrd hebben allebei een negatieve milieu-impact p de wnkernen Linkerever en Zwijndrecht, maar dit leidt niet tt significante verschrijding van de lucht- f geluidsnrmen t.h.v. de bewning aldaar. Tevens zijn de negatieve effecten van beide tracés p fauna en flra en landschap t.h.v. de natuurgebieden/beschermde landschappen p Linker-ever milderbaar en herstelbaar. Meerdere van deze milderende maatregelen werden inmiddels reeds uitgeverd p basis van het vrgaand prject-mer (2007) en het vigerend GRUP Osterweelverbinding. Het alternatief Meccan scrt glbaal genmen het best qua hinder en gezndheid (al zijn de verschillen met Osterweel-Nrd en Osterweel vrij beperkt). De gunstige ttaalscre is quasi vlledig te te schrijven aan het vermijden van negatieve lucht- en geluidseffecten t.h.v. de wnkernen Linkerever en Zwijndrecht, dankzij het meer westelijk gelegen tracé. Net als Osterweel-Nrd vermijdt Meccan dr zijn aansluiting p de A12 de negatieve impact van Osterweel t.h.v. Luchtbal, Merksem en Deurne-Nrd. Maar de meer perifere ligging en de grtere tracélengte zrgen er anderzijds vr dat het Meccantracé in vergelijking met Osterweel-Nrd en vral Osterweel minder ptentie heeft m het nrd-zuid-gericht drgaand verkeer en het bestemmingsverkeer van en naar de Antwerpse agglmeratie en haven weg te leiden van de R1. Daardr is het gunstig effect van Meccan p de leefbaarheid 10 Op lkaal niveau geneneren de uitveringsvarianten van Osterweel drgaans wel beperkte psitieve effecten t..v. de basisvariant (.a. vlttere verkeersafwikkeling p knppunt Schijnprt en minder geluidshinder t.g.v. tunnel nder Albertkanaal). 11 Inzake luchtkwaliteit wrdt het negatief effect van het bijkmend verkeer ng versterkt dr de aan het Osterweelprject gekppelde vervanging van het viaduct van Merksem dr een sleuf, aangezien de plluenten t.h.v. een sleuf minder snel verspreid wrden dan p een viaduct. Inzake geluidshinder daarentegen wrden de negatieve effecten van het bijkmend verkeer vlledig gecmpenseerd dr de gunstige effecten van de insleuving van de R1. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 74 van 75

75 rnd de zuidelijke en stelijke R1 (iets) kleiner dan die van de twee vrige alternatieven. Maar het grtste manc van het Meccantracé is de ruimtelijke impact p het penruimtegebied ten westen van Zwijndrecht, met permanente/nherstelbare negatieve effecten p vlak van grndwaterhuishuding, het histrisch blle akker -landschap en het archelgisch patrimnium. Er is k een negatieve impact p het natuurgebied Oude Landen (Ekeren). Het alternatief 2 de Kennedytunnel kan znder discussie als weinig geschikt aangeduid wrden. Op vlak van mbiliteit biedt het te weinig plssend vermgen en te weinig flexibiliteit: het kan niet zinvl p zich functineren (dus znder cmbinatie met een ntwikkelingsscenari), het kan met slechts één ntwikkelingsscenari (mvrming R1 tt SRW/DRW) zinvl gecmbineerd wrden, dat bvendien verkeerskundig minder meerwaarde biedt dan de A102/R11bis, en het laat niet te m er p een zinvlle wijze explitatievarianten p te te passen. Omdat bij dit alternatief het verkeer ng sterker p de R1 gecncentreerd wrdt dan in de referentiesituatie, zrgt het vr een verslechtering van de lucht- en geluidskwaliteit in de (ruime) mgeving van de zuidelijke en stelijke R1 (en dit ndanks de vrziene verkapping van grte delen van het DRW-gedeelte van de R1), en scrt het vr het studiegebied als geheel qua hinder en gezndheid zelfs slechter dan de referentiesituatie. Vanwege de negatieve impact van de verbreding van de R1 (vral p vlak van natuurwaarden) scrt dit alternatief k matig p ruimtelijk vlak. Het alternatief centrale tunnel scrt veruit het best vr wat de ruimtelijke effecten betreft hetgeen evident is, aangezien het tracé grtendeels diep nder de grnd lpt maar daar staat de matige berdeling p vlak van mbiliteit en hinder en gezndheid tegenver. De hfdrzaak hiervr is het feit dat het buwtechnisch nmgelijk is m de centrale tunnel aan te sluiten p de R1 (zie deelrapprt 3 trechtering alternatieven ), en enkel een aansluiting p de E313 mgelijk is. Daardr biedt dit tracé enkel een weliswaar zeer ged alternatief vr het st-west-verkeer, maar niet vr het west-nrd- en nrd-zuid-verkeer, dat wel dr de alternatieven Osterweel, Osterweel-Nrd en Meccan bediend wrdt. Dit maakt dat de centrale tunnel slechts subptimaal kan benut wrden, de R1 en de Kennedytunnel minder ntlast wrden en er minder psitieve effecten zijn p de leefbaarheid in de mgeving van de R1 dan deze drie alternatieven. Een zwak punt is k de sterk negatieve impact p de wnkern Linkerever. Plan-MER Osterweelverbinding Deelrapprt 13: Synthese en cnclusies 75 van 75