VROEGSPEEN VAN LAMMERS KAN VLEISPRODUKSIE PER HEKTAAR VERHOOG

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VROEGSPEEN VAN LAMMERS KAN VLEISPRODUKSIE PER HEKTAAR VERHOOG"

Transcriptie

1 VROEGSPEEN VAN LAMMERS KAN VLEISPRODUKSIE PER HEKTAAR VERHOOG Dr. Jasper Coetzee Pr.Sci.Nat. (Anim.Sci.) Ph.D. (Agric.) Stellenbosch Professionele Veekundige (400328/83); Skaapvoeding- en Bestuurspesialis Konsultant Vroegspeen van lammers, in sekere omstandighede, met die voorsiening van kruipvoer vanaf twee weke ouderdom, bied verskillende opsies aan kommersiële skaapprodusente. Vroeggespeende lammers beskik oor n uitsonderlike vermoë om hoë gehalte aanvullings en hoë gehalte aktief-groeiende en blaarryke aangeplante weiding hoogs doeltreffend na vleis om te sit waardeur vleisproduksiedoeltreffendheid verhoog word. Vroegspeen kan normaalweg gedefinieer word as die speen van lammers vroeër as 100 dae ouderdom. In vroegspeenstelsels word lammers normaalweg op 70 tot 80 dae ouderdom gespeen, hoewel lammers met n doeltreffende bestuurs- en voedingsprogram so vroeg as 56 dae ouderdom gespeen kan word omdat die rumen (grootpens) dan al fisiologies voldoende ontwikkel het om weiding en byvoeding doeltreffend te verteer en te benut. Normaalweg word lammers in die praktyk eers op n ouderdom van 100 tot 120 dae gespeen hoewel dit in ekstensiewe gebiede meestal eers vanaf 150 dae ouderdom geskied. Vroegspeen bied kommersiële skaapprodusente die geleentheid om tye van voerskaarste (bv. seisoens- en rampdroogtes) makliker te oorbrug, maar dit kan ook in sekere omstandighede wanneer daar volop goeie gehalte weiding is, oorweeg word. Die sukses van vroegspeen vereis egter baie goeie bestuur en voeding (O Connell, 2004). Wanneer word vroegspeen oorweeg? Vroegspeen word normaalweg vir een of meer van die onderstaande redes oorweeg. Een van die belangrikste redes hoekom vroegspeen oorweeg word, is omdat die voedingsbenodigdhede van n ooi met n sogende lam(mers) hoër is as wanneer die ooi en haar lam(mers) apart gevoer word. Dit beteken dus as die lammers langer suip as wat werklik nodig is, dit in sekere omstandighede duur is en nie ekonomies geregverdig kan word nie. Dit is dus verstandig om lammers so vroeg moontlik te speen, veral tydens weidingskaarstes (bv. seisoens- en rampdroogtes) wanneer die koste van byvoeding van die ooi baie hoog is. Tydens weidingskaarstes kompeteer die sogende lam met die ooi vir die beskikbare weiding en die lam is altyd die slegste daaraan toe. Wanneer lakterende ooie skraal is en daar n goeie kans bestaan dat hulle nie betyds in n goeie kondisie met paring sal wees om n hoë lampersentasie te verseker nie (Orskov, 1998), kan die lammers vroeg gespeen word om die ooie die geleentheid te bied om hulle kondisie betyds voor paring te herwin. Die praktyk van vroegspeen en kruipvoeding behoort op duur, aangeplante weidings gevolg te word om te verseker dat lammers so gou moontlik bemark word. Dit verseker

2 dat beduidend minder weiding nodig is om n lam tot bemarking groot te maak. Meer lammers kan dus op dieselfde weiding grootgemaak word omdat hulle vinniger afrond en minder weiding vreet weens kruipvoeding terwyl meer weiding ook vir die res van die teelooie beskikbaar is. Beide sal help om te vergoed vir die hoë koste van aangeplante weiding. Wanneer die produsent sy eie lammers in n voerkraal afrond, bied vroegspeen die geleentheid om sy lammers op n jonger ouderdom in n voerkraal af te rond. Hoe jonger die lam, hoe beter is die voeromsetting van die lam. Lammers jonger as 80 dae se voeromsetting kan so goed soos 3.5:1 of selfs beter wees terwyl lammers ouer as 150 dae so swak soos 5.5 6:1 of swakker kan wees. In n versnelde lamstelsel (bv. waar ooie elke agt maande lam) moet die lammers vroeggespeen word om die stelsel suksesvol te bedryf (Martin, 1999) en om laktasieanestrus te voorkom (Orskov, 1998). Vroegspeen kan ook in kruisteeltstelsels met groot welslae toegepas word. In die Verenigde Koninkryk word in sekere gebiede waar onvoldoende weiding vir lakterende ooie met tweelinge beskikbaar is, slegs die tweede lam (bv. hamel-, ram- of swakste lam) van n tweeling vroeggespeen om hoër produktiwiteit te kry (Orskov, 1998). Wanneer graanpryse laag is, kan vroegspeen en kruipvoeding, afronding in n voerkraal of op die weiding met n geskikte aanvulling of n kombinasie van die stelsels gebruik word om meer waarde tot die grane toe te voeg. Vroegspeen bied ook addisionele voordele soos: dat dit n voorvereiste is om versnelde lamstelsels (bv. ooie lam elke agt maande) suksesvol te bedryf; die geleentheid om drakrag te verhoog en gevolglik meer vleis per hektaar te produseer. Minstens 10 % meer ooie kan aangehou word, waar ram-, hamel- en uitskotooilammers na vroegspeen in n voerkraal afgerond en bemark word; n beter kans dat ooie kondisie na laktasie herwin, wat lampersentasie behoort te bevoordeel; dat ooie nadat hulle lammers vroeggespeen is op swakker weidings met goedkoper lekke aangehou kan word; dat weidings die geleentheid gebied word om te hergroei en te herstel; dat ooie tydens droogtes vir oorlewing gevoer kan word, na gebiede wat weiding het, verskuif word, verkoop of afgerond en bemark word; dat vroeggespeende lammers wat in voerkrale afgerond word, minder doserings benodig omdat hulle vroeër van die weidings verwyder word; dat woldraende ooie meer wol behoort te produseer en uitskotooie vroeër bemark kan word omdat hulle in n beter kondisie behoort te wees. Vroegspeen bied verskillende opsies Lammers (bv. ram-, hamel- en uitskot-ooilammers) wat vroeggespeen en vir die slagmark bestem is, kan óf op goeie gehalte aangeplante weiding óf in n voerkraal óf n kombinasie van die twee afgerond word. Ooilammers wat vir teeldoeleindes gehou word, moet op die beste beskikbare weidings met n geskikte aanvulling uitgegroei word. Dr. Tersius Brand van Elsenburg het in n ondersoek na produksiestelsels om die winsgewendheid van skaapboerdery te verbeter, gevind die voorsiening van byvoeding óf as 2

3 kruipvoeding óf aan vroeggespeende lammers op goeie gehalte aangeplante weiding óf die afronding van vroeggespeende lammers in n voerkraal, n aansienlike verbetering in groeitempo teweegbring (sien Tabel 1) en dat slagmassa 50 tot 58 dae gouer bereik is. Die goeie voeromsetting (kg kruipvoer ingeneem per addisionele groei) van 3.1:1 met kruipvoer dui daarop dat die kruipvoer addisionele en noodsaaklike voedingstowwe, wat beperkend in die ooi se melk en die weiding was, voorsien het, wat andersins nie beskikbaar sou gewees het nie en vir die ekstra groeirespons verantwoordelik is. Hoe swakker die weiding en hoe laer die melkproduksie van die ooie is, hoe meer doeltreffend word die kruipvoer na addisionele groei omgesit (Hamilton & Dickie, 1988). Tabel 1 Groeiprestasie van lammers in verskillende produksiestelsels (Brand et al., 1999) Maatstawwe Geen byvoeding by ooie Produksiestelsel Kruipvoeding by ooie Aanvulling op weiding* Afronding in voerkraal* Slagmassa (kg) Groeitempo (g/dag) Dae tot slag (dae) Voerinname (g/lam/dag) Totale voerinname (kg/lam) Voeromsetting (kg voer ingeneem/kg massatoename) 3.1:1** 5.1:1** 4.2:1*** *Vroeggespeen op 56 dae ouderdom; **Voeromsetting van ekstra groei weens kruipvoer of aanvulling op weiding; ***Voeromsetting op voerkraalrantsoen 3 Voedingsbestuurriglyne vir vroegspeen van lammers Die bestuur van vroeggespeende lammers moet baie doeltreffend en op n hoë vlak wees om te verseker dat hulle nie n swak wegspring het wat hulle groei benadeel nie. In die geval van ooilammers kan swak uitgroei hulle leeftydproduksiepotensiaal benadeel asook hulle leeftydreproduksiepotensiaal permanent en onomkeerbaar verlaag. Indien Merinolammers nog gemule word, moet daar nie binne vier weke na hierdie operasie gespeen word nie sodat daar voldoende tyd vir die wonde is om te genees en om die stres te verminder (O Connell, 2004). Die vroegspeenstelsel kan net suksesvol uitgevoer word indien die lammers kruipvoer ontvang (Orskov, 1998). Kruipvoeding sal verseker dat lammers n swaarder massa met vroegspeenouderdom sal hê wat beter groei op die weidings en in die voerkraal sal verseker. Vroeggespeende lammers benodig n rantsoen met n baie hoë proteïen-, deurvloeiproteïenen n energie-inhoud om n hoë groeitempo te handhaaf (O Connell, 2004). Weens die uitermate hoë spiergroei gedurende die vroeë leeftyd van die jong lam is dit absoluut noodsaaklik dat die kruipvoer n baie hoë deurvloeiproteïeninhoud het met n baie hoë energie-inhoud, maar die proteïeninhoud moet altyd in verhouding met die energieinhoud wees. Kruipvoer met n hoë deurvloeiproteïeninhoud bevorder spiergroei, mits die korrekte mengsel van deurvloeiproteïenbronne gebruik word om die regte aminosuurprofiel

4 van essensiële aminosure te voorsien. Dit is belangrik dat n kruipvoer al die noodsaaklike voedingstowwe, minerale en vitamines in die regte verhouding bevat. Die kruipvoer moet ook n koksidiostat (bv. ionofoor) bevat om die voorkoms van koksidiose te help voorkom. Hierbenewens is dit uiters belangrik dat die kruipvoer nie stowwerig is nie en hoogs smaaklik moet wees en vir hierdie rede word smaaklike grondstowwe soos melassemeel en mieliemeel gebruik. Normaalweg word geen ruvoer in n kruiprantsoen ingesluit nie omdat die lam die nodige ruvesel vanaf die weiding kry. Indien verkies word om ruvoer in te sluit, kan n klein persentasie hoogs smaaklike en verteerbare ruvoer soos blaarryke lusern, wat fyngemaal (10 mm) is, gebruik word. Kruipvoermengsels wat aan hierdie vereistes voldoen, is op aanvraag beskikbaar. In die geval van die voerkraalrantsoene moet die lengte van die lusernpartikels 20 tot 25 mm wees. Dit is hoogs aan te beveel om al die lammers wat vir die slagmark bestem is op ongeveer 42 dae, terwyl hulle nog soog, met n geskikte oorinplantaat te inplanteer omdat dit groei en voeromsetting met tot 11 % en meer kan verbeter. Lammers wat 40 dae na inplantering nog nie markklaar is nie, kan n tweede keer geïnplanteer word op voorwaarde dat hulle nie binne 40 dae na die tweede inplantering geslag word nie. Kruipvoer word reeds vanaf ongeveer twee weke ouderdom aan die lammers voorsien om droë voerinname aan te moedig sodat hulle rumen (grootpens) vinnig kan ontwikkel om hulle suksesvol op n vroeë ouderdom te speen en om groeitempo te versnel (Orskov, 1998). Kruipvoer moet in n geskikte bak, wat so ontwerp is dat die voer nie nat reën of besoedel kan word nie en ook dat die lammers nie met hulle pote daarin kan klim nie, voorsien word. Hoewel vroegspeen vanaf ongeveer 70 dae ouderdom en selfs vroeër kan geskied, moet dit liefs nie geskied voordat die lammers minstens 20 kg weeg nie. In die praktyk word lammers meestal vroeggespeen op n minimum massa van 22 tot 25 kg en dan in groepe volgens geslag ingedeel. Die lammers se daaglikse kruipvoerinname moet minstens 200 tot 250 g/lam (d.i. ± 1 % van liggaamsmassa) wees voordat die lammers met welslae vroeggespeen kan word (Orskov, 1998). Wanneer lammers vroeggespeen word, kan een of meer van die volgende opsies gevolg word: (1) Afronding van vroeggespeende lammers op aangeplante weiding Met vroegspeen word al die lammers (bv. ram-, hamel- en uitskot-ooilammers), wat vir die slagmark bestem is, op die beste beskikbare aangeplante weiding geplaas. Kruipvoer- word dan ad. lib. aan hulle gevoer totdat hulle slagmassa bereik. Voldoende goeie gehalte, aktiefgroeiende, blaarryke aangeplante weiding moet ten alle tye vir vroeggespeende lammers beskikbaar wees. (2) Afronding van vroeggespeende lammers in die voerkraal Met vroegspeen kan al die lammers (bv. ram-, hamel- en uitskot-ooilammers), wat vir die slagmark bestem is, direk in n voerkraal afgerond word. Voerkraalrantsoene is op aanvraag beskikbaar. (3) Kombinasie afronding (backgrounding) Die vroeggespeende lammers word net soos in die geval van (1) op aangeplante weiding met Kruipvoer gegroei totdat hulle ongeveer 28 tot 32 kg weeg waarna hulle in n voerkraal tot bemarking afgerond word. 4

5 5 (4) Uitgroei van vroeggespeende ooilammers Ooilammers wat vir teeldoeleindes bestem is, kan op goeie gehalte groen aangeplante weidings met n kragvoermengsel (op aanvraag beskikbaar) wat teen ongeveer 500 tot 750 g/lam/dag voorsien word tot kg uitgegroei word. Na bereiking van hierdie massa kan hulle tot eerste paring op enige beskikbare weiding uitgegroei word. Om te verseker dat vervangingsooie hulle maksimum reproduksiepotensiaal bereik, moet hulle minstens n matige groeitempo vanaf hierdie massa (35 40 kg) handhaaf en in geen stadium voor eerste paring massa verloor nie. Ooilammers kan vanaf kg op goeie gehalte groen aangeplante weiding uitgegroei word met n geskikte aanvulling (resep op aanvraag beskikbaar) wat teen 300 tot 500 g/lam/dag verskaf word. Indien hulle op goeie gehalte groen natuurlike grasveld uitgegroei word, kan n aanvulling (resep op aanvraag beskikbaar) verskaf word. Indien slegs volop droë weiding beskikbaar is, kan ooilammers vanaf hierdie massa (35 40 kg) ook op kragvoer aanvulling (resep op aanvraag beskikbaar) uitgegroei word. Daar moet voldoende kripspasie sodat al die diere gelyktydig kan vreet. Watter aanvullingstrategie ookal vanaf kg liggaamsmassa gebruik word, die aanvullingspeil moet so aangepas word dat n voldoende groeitempo, wat sal verseker dat die jongooie met eerste paring minstens 80 % van die volwasse ooie se liggaamsmassa weeg om n hoë reproduksietempo te verseker, gehandhaaf word. Opdroging van ooi Om die opdroog van lakterende ooie te vergemaklik en te verhoed dat hulle uierprobleme soos mastitis ontwikkel moet die ooie se voeding in die twee weke voor vroegspeen geleidelik tot subonderhoudsvlak verlaag word. Wanneer lammers vroeggespeen word, moet die ooie se byvoeding (bv. lek of volledige voer) vanaf ongeveer 14 dae voor speen gestaak word en moet hulle slegs op weiding aangewese wees. Dit sal tot gevolg hê dat die ooie se melkproduksie begin daal en terselfdertyd sal dit die lammers dwing om meer kruipvoer te vreet. Na speen moet die ooie vir minstens vier tot sewe dae op n lae voedingspeil (bv. swakste weiding, verkieslik droë weiding of droë ruvoer soos strooi) gehou word sodat hulle kan opdroog. Indien n ooikudde n geskiedenis het van moeilike opdroging moet hulle waterinname ook beperk word. Ooie moet vanaf twee dae voor speen nie vrylik toegelaat word om water te drink nie, maar net beperkte toegang tot water hê deurdat al die ooie toegelaat word om net vir n kort rukkie water te drink. Op die dag van speen moet hulle geen water inneem nie. Die dag na speen kan hulle weer toegelaat word om vir die volgende drie dae net beperkte hoeveelheid water in te neem. Wanneer speen gedurende baie warm weer plaasvind, moet waterbeperking versigtig toegepas word om dehidrering te voorkom. Die beste metode is om die diere slegs vir n kort rukkie toe te laat om water te drink, maar om te verseker dat al die diere die geleentheid kry om water te drink (Martin, 1999). Samevatting Die vroegspeenstelsel vereis n baie hoë bestuurs- en voedingsvlak. Vroeggespeende ooilammers wat vir teeldoeleindes geoormerk is, kan op goeie gehalte groenweiding met n geskikte aanvulling uitgegroei word. Vroeggespeende lammers wat vir die slagmark bestem is, kan in n voerkraal of op hoë gehalte aangeplante weidings met n geskikte aanvulling of n kombinasie van die twee stelsels afgerond word. Vroegspeen met kruipvoeding kan met groot welslae in sekere gebiede en omstandighede geïmplementeer word om die drakrag te

6 verhoog wat op sy beurt vleisproduksie per hektaar verhoog en gevolglik winsgewendheid van skaapboerdery verbeter. Vroegspeen met kruipvoeding verbeter die doeltreffendheid van lamvleisproduksie en bied in sekere omstandighede aan kommersiële skaapprodusente n lewensvatbare alternatief. Hierdie omstandighede sluit in swak weidingstoestande, versnelde lamfrekwensie (bv. lam elke agt maande), lammers gouer en vir n spesifieke mark gereed te kry, ensovoorts. Indien vroegspeen die lampersentasie van ooie verhoog, moet dit as n bonus beskou word. 6

DIE VOEDING VAN VERVANGINGSVERSE, DROË KOEIE EN BULKALWERS

DIE VOEDING VAN VERVANGINGSVERSE, DROË KOEIE EN BULKALWERS DIE VOEDING VAN VERVANGINGSVERSE, DROË KOEIE EN BULKALWERS Ulrich Müller, VOERMOL VOERE Die suksesvolle grootmaak van vervangingsverse vorm n belangrike skakel in enige melkbeeskudde. Die doelwit van so

Nadere informatie

KRUIPVOER VERHOED SPEENSKOK EN BEVORDER NASPEENSE GROEI

KRUIPVOER VERHOED SPEENSKOK EN BEVORDER NASPEENSE GROEI KRUIPVOER VERHOED SPEENSKOK EN BEVORDER NASPEENSE GROEI Dr. Jasper Coetzee Pr.Sci.Nat. (Anim.Sci.) Ph.D. (Agric.) Stellenbosch Professionele Veekundige (400328/83); Skaapvoeding- en Bestuurspesialis Konsultant

Nadere informatie

Belangrike voedingstappe vir die winter 2013

Belangrike voedingstappe vir die winter 2013 Belangrike voedingstappe vir die winter 2013 Belangrike beplanning by teelkunde 1. Kondisie Telling 2. Winter byvoeding 3. Vervangingsverse 4. Teelbulle 5. Inentings en parasietbeheer 6. Skape Kondisie

Nadere informatie

WYSE WAAROP OOILAMMERS UITGROEI, BEPAAL HULLE LEEFTYDREPRODUKSIE- EN -PRODUKSIEPOTENSIAAL

WYSE WAAROP OOILAMMERS UITGROEI, BEPAAL HULLE LEEFTYDREPRODUKSIE- EN -PRODUKSIEPOTENSIAAL WYSE WAAROP OOILAMMERS UITGROEI, BEPAAL HULLE LEEFTYDREPRODUKSIE- EN -PRODUKSIEPOTENSIAAL Dr. Jasper Coetzee Pr.Sci.Nat. (Anim.Sci.) Ph.D. (Agric.) Stell. Professionele Veekundige (400328/83); Skaapvoeding-

Nadere informatie

Lamtyd verg besondere vernuf

Lamtyd verg besondere vernuf Lamtyd verg besondere vernuf Lamtyd is oestyd! Om dus maksimum inkomste te genereer, moet skaapprodusente hulle kennis en bestuursvernuf opskerp om te verseker dat soveel as moontlik lammers wat gebore

Nadere informatie

Hoë potensiaal skaapras sonder grense

Hoë potensiaal skaapras sonder grense FOKUS OP DIE S. A. VLEISMERINO Hoë potensiaal skaapras sonder grense Die Suid Afrikaanse Vleismerino het sy oorsprong uit Duitsland in 1932. Oor die afgelope 80 jaar het die ras n reuse omwenteling veroorsaak

Nadere informatie

Hoe maak ek meer wins uit bees- boerdery? Benut geleenthede Waardetoevoeging Geleentheidsvoerkraal Toekomsvisie Samevatting

Hoe maak ek meer wins uit bees- boerdery? Benut geleenthede Waardetoevoeging Geleentheidsvoerkraal Toekomsvisie Samevatting Geleentheidsvoerkraal Dr. Jasper Coetzee (0833 86 83 82 & jasperco@iafrica.com) Hoe maak ek meer wins uit bees- boerdery? Benut geleenthede Waardetoevoeging Geleentheidsvoerkraal Toekomsvisie Samevatting

Nadere informatie

DIE KEUSE VAN DIE KORREKTE LEK AANVULLING IS BAIE BELANGRIK VIR OPTIMALE DIEREPRODUKSIE

DIE KEUSE VAN DIE KORREKTE LEK AANVULLING IS BAIE BELANGRIK VIR OPTIMALE DIEREPRODUKSIE DIE KEUSE VAN DIE KORREKTE LEK AANVULLING IS BAIE BELANGRIK VIR OPTIMALE DIEREPRODUKSIE Die hoof oogmerk van lek aanvulling is om n tekort of tekorte aan voedingstowwe wat mag voorkom in weiding of ruvoere

Nadere informatie

SPEEN EN UIER NAVORSING MET BOERBOKKE (deur Jack en Anita Mauldin)

SPEEN EN UIER NAVORSING MET BOERBOKKE (deur Jack en Anita Mauldin) SPEEN EN UIER NAVORSING MET BOERBOKKE (deur Jack en Anita Mauldin) Ons het besluit om ʼn projek aan te pak om die feite en geskiedenis van die studie van spene en uier strukture te ontleed en te dokumenteer

Nadere informatie

78 THE DAIRY MAIL MAY Voer elke koei volgens haar individuele produksiestatus en kondisie.

78 THE DAIRY MAIL MAY Voer elke koei volgens haar individuele produksiestatus en kondisie. 78 THE DAIRY MAIL MAY 2012 Voer elke koei volgens haar individuele produksiestatus en kondisie. TEGNOLOGIE Super stelsels vir megakuddes deur Johan Heunis Hedendaagse elektroniese bestuurstelsels maak

Nadere informatie

DEURBRAAK MET PRIKKELVOEDING

DEURBRAAK MET PRIKKELVOEDING DEURBRAAK MET PRIKKELVOEDING Dr. Jasper Coetzee Pr.Sci.Nat. (Anim.Sci.) Ph.D. (Agric.) Stell. Professionele Veekundige (400328/83); Skaapvoeding- en Bestuurspesialis Konsultant 076 846 8800 & jasperco@iafrica.co.za

Nadere informatie

RIGLYNE VIR VEEPRODUKSIE TYDENS DROOGTE

RIGLYNE VIR VEEPRODUKSIE TYDENS DROOGTE ROOIVLEIS PRODUSENTE-ORGANISASIE RED MEAT PRODUCERS' ORGANISATION Posbus 132, PERSEQUOR PARK, 0020 Quinton Brandstraat 2, Eulophia Corner (Eenheid 22), PERSEQUOR PARK, 0020 Tel : 012 349 1102 / 1103 Faks

Nadere informatie

FAKTORE EN VEELVOUDE

FAKTORE EN VEELVOUDE FAKTORE EN VEELVOUDE Ons gaan nou na n paar stukkies teorie kyk in verband met Natuurlike- en Telgetalle. Voltooi: 3 X 1 = 3 X 2 = 3 X 3 = 3 X 4 = 3 X 5 = Ons sê dus dat 3, 6, 9, 12 en 15 VEELVOUDE is

Nadere informatie

GROENVOER HEELJAAR OOR VOER-BOER WAT KAN VOER-BOER DOEN VIR JOU

GROENVOER HEELJAAR OOR VOER-BOER WAT KAN VOER-BOER DOEN VIR JOU GROENVOER HEELJAAR OOR VOER-BOER Voerboer is n maklik, tog goedkoop oplossing teen duur voerpryse van vandag. Droё saad word gespruit binne 6 dae en word omskep in n Hoё- Proteïen en Uitmuntende Voedsame

Nadere informatie

WINSGEWENDE KLEINVEEVOEDINGSBESTUUR IN DIE PRAKTYK INLEIDING: AANVULLENDE VOEDING

WINSGEWENDE KLEINVEEVOEDINGSBESTUUR IN DIE PRAKTYK INLEIDING: AANVULLENDE VOEDING WINSGEWENDE KLEINVEEVOEDINGSBESTUUR IN DIE PRAKTYK INLEIDING: AANVULLENDE VOEDING Die doel van aanvullende voeding is om die dier se dieet te balanseer sodat sy prestasie verbeter. Dit moet ook weidingsinname

Nadere informatie

KAN SUID-AFRIKA SE GRAANBOERE OORSEE MEEDING? DEUR DR PHILIP THEUNISSEN COMPUTUS BESTUURSBURO

KAN SUID-AFRIKA SE GRAANBOERE OORSEE MEEDING? DEUR DR PHILIP THEUNISSEN COMPUTUS BESTUURSBURO - 1 - KAN SUID-AFRIKA SE GRAANBOERE OORSEE MEEDING? DEUR DR PHILIP THEUNISSEN COMPUTUS BESTUURSBURO Graanbedrywe in Suid-Afrika se winsgewendheid is tans onder groot druk. Die twee grootste graanoeste,

Nadere informatie

Humiditeit en relatiewe humiditeit

Humiditeit en relatiewe humiditeit HUMIDITEIT Taak 8. Humiditeit en relatiewe humiditeit Humiditeit beteken eenvoudig dat die lug waterdamp bevat. Die term wat die meeste gebruik word, is 'relatiewe humiditeit'. Relatiewe humiditeit is

Nadere informatie

Sentraalbeplande stelsel

Sentraalbeplande stelsel Hoofstuk 1: Ekonomiese stelsels 1 Definisie van die konsep Ekonomiese stelsel: n Ekonomiese stelsel kan beskryf word as die manier waarop besluite geneem word oor: Hoe produksiefaktore / hulpbronne (kapitaal,

Nadere informatie

Willem Burger, Departement van Landbou: Wes-Kaap, Landbou-Ekonoom, Program Ondersteuning van Landbouers, Eden Distrik, George

Willem Burger, Departement van Landbou: Wes-Kaap, Landbou-Ekonoom, Program Ondersteuning van Landbouers, Eden Distrik, George DIE EKONOMIE VAN LUSERN VERBOUING IN DIE KLEIN KAROO Willem Burger, Departement van Landbou: Wes-Kaap, Landbou-Ekonoom, Program Ondersteuning van Landbouers, Eden Distrik, George 1. INLEIDING Lusern produksie

Nadere informatie

TEMA : HOE BOER EK INTENSIEF OP N HOE LYK DIE OMGEWING?

TEMA : HOE BOER EK INTENSIEF OP N HOE LYK DIE OMGEWING? CMW Lei..Ander volg CMW Leads..Others follow KUDDE BESTUUR CMW Giepie Calldo Nationale Bestuurder: Wol Tegniese Velddienste en Skaap&Woldeskundige Noord Kaap RPO TEMA : HOE BOER EK INTENSIEF OP N EKSTENSIEWE

Nadere informatie

Les 14: Entrepreneurskap

Les 14: Entrepreneurskap Les 14: Entrepreneurskap Aktiwiteit Beantwoord die volgende vrae deur die regte kolom te merk Altyd Gereeld Soms Nooit A Dryfkrag en motivering 1. Ek is nie seker wat ek van die lewe dink nie. 0 1 2 3

Nadere informatie

KAN MIELIES WINSGEWEND GEPRODUSEER WORD? DEUR DR PHILIP THEUNISSEN COMPUTUS BESTUURSBURO

KAN MIELIES WINSGEWEND GEPRODUSEER WORD? DEUR DR PHILIP THEUNISSEN COMPUTUS BESTUURSBURO KAN MIELIES WINSGEWEND GEPRODUSEER WORD? DEUR DR PHILIP THEUNISSEN COMPUTUS BESTUURSBURO Die afgelope mielieseisoen (2004/05) was nie n goeie een vir mielieboere nie. Ten spyte van n rekord-oes (12,1 miljoen

Nadere informatie

Oorsig artikel - Rondewurms Veeplaas. Dr. Hanré Bredenkamp

Oorsig artikel - Rondewurms Veeplaas. Dr. Hanré Bredenkamp Oorsig artikel - Rondewurms Veeplaas Dr. Hanré Bredenkamp Interne parasiete van beeste, skape en bokke val in drie hoofgroepe nl. rondewurms, lintwurms en slakwurms. Slegs rondewurms word hier bespreek.

Nadere informatie

BETAALSTROKIE : LENINGS MET RENTE

BETAALSTROKIE : LENINGS MET RENTE BETAALSTROKIE : LENINGS MET RENTE Lenings wat aan werkers gegee word se terugbetalings-paaiemente kan deur middel van die betaalstelselsel van hul vergoeding verhaal word. Indien 'n paaiement met die volgende

Nadere informatie

Afdeling A: Ekonomiese stelsels

Afdeling A: Ekonomiese stelsels Ekonomiese- en Bestuurswetenskappe Vraestel 13 Graad 8 Totaal: 65 Ekonomiese stelsels Ekonomiese probleme Invoere/Uitvoere Afdeling A: Ekonomiese stelsels 1. Wat is 'n ekonomiese stelsel? (4) 2. Verduidelik

Nadere informatie

Maak die meeste van jou marges

Maak die meeste van jou marges Maak die meeste van jou marges Artikel deur Izak Hofmeyr in die Dairymail Mielies is al vir baie jare die hoofkomponent in melkkoeirantsoene en soos kuddegroottes toeneem, is al minder boere in staat om

Nadere informatie

Foto-redigering vir sun.ac.za

Foto-redigering vir sun.ac.za Foto-redigering vir sun.ac.za Foto s is ʼn baie kragtige bemarkingsinstrument. Ons het oor die afgelope paar jaar nuusberigfoto s op ʼn sekere manier hanteer, maar dit is tyd vir vernuwing om die webwerf

Nadere informatie

Briewe, posseëls en elektroniese pos

Briewe, posseëls en elektroniese pos moet oor die skepping heers en dit onderwerp (Gen. 1: 28). Die mens ontvang van God die opdrag om die moontlikhede van die skepping te ontgin. Daarom moet ons die skepping probeer verstaan en dit bestuur.

Nadere informatie

Wat is die waarde van strooi/oesreste?

Wat is die waarde van strooi/oesreste? Wat is die waarde van strooi/oesreste? Hoe bepaal ek die waarde van strooi/oesreste? Die waardebepaling van stoppels is meer kompleks as wat dit voorkom. Strooiwaarde word bepaal deur die gewas wat verbou

Nadere informatie

Geagte graad 9-Ouer/Voog en leerder VAKKEUSES VIR VOO-FASE

Geagte graad 9-Ouer/Voog en leerder VAKKEUSES VIR VOO-FASE Geagte graad 9-Ouer/Voog en leerder VAKKEUSES VIR VOO-FASE Die graad 9-leerders moet op 22 September 2017 hul finale vakkeuse vir hul VOO-fase (Verdere Onderrig en Opleiding) in hul hoërskoolloopbaan maak.

Nadere informatie

FOKUS OP DOELTREFFENDHEID VIR VOLGEHOUE WINSGEWENDE WOLSKAAPBOERDERY

FOKUS OP DOELTREFFENDHEID VIR VOLGEHOUE WINSGEWENDE WOLSKAAPBOERDERY FOKUS OP DOELTREFFENDHEID VIR VOLGEHOUE WINSGEWENDE WOLSKAAPBOERDERY Dr. Jasper Coetzee, Voermol Voere (0833 86 83 82; jasperco@iafrica.com) Die gebruik van moderne tegnologie en die nuutste skaapbestuur-

Nadere informatie

Plantstruktuur en Plant Voedsel

Plantstruktuur en Plant Voedsel Plantstruktuur en Plant Voedsel Vraag 3: Kyk na die prentjies en beantwoord die vrae wat volg: Prentjie A Prentjie B Prentjie C 1. Prentjie A is n illustrasie van n plantsel soos gesien deur die lens van

Nadere informatie

BELEIDSDOKUMENT. Eksamens / Mini-eksamens Grey Kollege

BELEIDSDOKUMENT. Eksamens / Mini-eksamens Grey Kollege BELEIDSDOKUMENT Eksamens / Mini-eksamens Grey Kollege 2 Eksamenvraestelle Eksaminator. 1. Dit is die verantwoordelikheid van die eksaminator om toe te sien dat elke lid van die departement die konsepvraestel

Nadere informatie

HOEVEEL HEKTARE KAN N STAATSAMPTENAAR BEKOSTIG? DEUR DR PHILIP THEUNISSEN

HOEVEEL HEKTARE KAN N STAATSAMPTENAAR BEKOSTIG? DEUR DR PHILIP THEUNISSEN HOEVEEL HEKTARE KAN N STAATSAMPTENAAR BEKOSTIG? DEUR DR PHILIP THEUNISSEN Suid-Afrika het baie landbougrond. Daar word op 86,1 miljoen ha geboer terwyl daar volgens die sensusopname van 2002 nagenoeg 45,818

Nadere informatie

Die intrige rondom Hanna kan in die volgende punte saamgevat word:

Die intrige rondom Hanna kan in die volgende punte saamgevat word: Die intrige in n verhaal is die plan waarvolgens n verhaal ontwikkel en word ook die raamwerk van gebeure genoem. Die raamwerk dui op die organisasie van die gebeure in die verhaal en saak en gevolg speel

Nadere informatie

VOEDING EN SPYSKAARTBEPLANNING

VOEDING EN SPYSKAARTBEPLANNING VOEDING EN SPYSKAARTBEPLANNING Indien voedsel aan kleuters verskaf word, moet die daaglikse spyskaart vertoon word. Spyskaarte se samestelling moet voedsame maaltye aan die kinders verskaf. Voedselvoorbereiding

Nadere informatie

Gids vir Byvoordele eise

Gids vir Byvoordele eise Gids vir Byvoordele eise Om u te help eis In hierdie moeilike tyd wil ons dit vir u so maklik as moontlik maak om te eis. Die doel van hierdie dokument is om u deur die proses van ʼn eis vir enige van die

Nadere informatie

OpenStax-CNX module: m Om tyd te leer lees. Siyavula Uploaders

OpenStax-CNX module: m Om tyd te leer lees. Siyavula Uploaders OpenStax-CNX module: m31957 1 Om tyd te leer lees Siyavula Uploaders This work is produced by OpenStax-CNX and licensed under the Creative Commons Attribution License 3.0 1 WISKUNDE 2 Bonnie en Tommie

Nadere informatie

Vraag: Vertel my asb meer van n sinchronisasieprogram vir ooie.

Vraag: Vertel my asb meer van n sinchronisasieprogram vir ooie. Opskrif: Sinchronisasie van ooie Vraag van: Wiele-martinje@iim.co.za Vraag: Vertel my asb meer van n sinchronisasieprogram vir ooie. Antwoord: Beheerde teling by kleinvee het baie voordele. As kunsmatige

Nadere informatie

VLEISINVOERE VANAF NAMIBIË GERHARD SCHUTTE OOS-KAAP RPO JAARVERGADERING 20 MEI 2015

VLEISINVOERE VANAF NAMIBIË GERHARD SCHUTTE OOS-KAAP RPO JAARVERGADERING 20 MEI 2015 VLEISINVOERE VANAF NAMIBIË GERHARD SCHUTTE OOS-KAAP RPO JAARVERGADERING 20 MEI 2015 1 FUNKSIES ONDER PRODUKSIE-ONTWIKKELING INVOER - MONITERING 2 FUNKSIES ONDER PRODUKSIE-ONTWIKKELING INVOER - MONITERING

Nadere informatie

UITVOERPRESTASIE VAN DIE SUID-AFRIKAANSE SUIWELBEDRYF, FAKTORE WAT DIT BEÏNVLOED

UITVOERPRESTASIE VAN DIE SUID-AFRIKAANSE SUIWELBEDRYF, FAKTORE WAT DIT BEÏNVLOED UITVOERPRESTASIE VAN DIE SUID-AFRIKAANSE SUIWELBEDRYF, FAKTORE WAT DIT BEÏNVLOED (insluitend die seisoenale aard van roumelkproduksie) EN STAPPE WAT GENEEM KAN WORD OM UITVOERPRESTASIE TE VERBETER 1. INLEIDING

Nadere informatie

Hoofstuk 5: Ekonomiese sektore

Hoofstuk 5: Ekonomiese sektore Hoofstuk 5: Ekonomiese e 1 Drie Ekonomiese e Die drie ekonomiese e verwys na die verskillende stadia waardeur produkte gaan van: die ontginning van die grondstof (primêre ) na die vervaardigingsproses

Nadere informatie

Lewensoriëntering Vraestel 12 Graad 6 Totaal: 35

Lewensoriëntering Vraestel 12 Graad 6 Totaal: 35 Lewensoriëntering Vraestel 12 Graad 6 Totaal: 35 Vraag 1 GROEPSDRUK Vul die ontbrekende woorde in. 1. Hierdie scenario is n voorbeeld van en groepsdruk vind hoofsaaklik plaas tussen mense van dieselfde

Nadere informatie

(insluitende nie-dodelike en dodelike metodes) sal mettertyd help om veeverliese te verminder.

(insluitende nie-dodelike en dodelike metodes) sal mettertyd help om veeverliese te verminder. Daar is n dringende behoefte aan n gekoördineerde benadering tot roofdierbestuur in Suid-Afrika. Volgehoue gebruik van n kombinasie van die beste praktyke (insluitende nie-dodelike en dodelike metodes)

Nadere informatie

TAAK 3: BEVOLKINGSTRUKTUUR (BL )

TAAK 3: BEVOLKINGSTRUKTUUR (BL ) Monaco Mongolië TAAK 3: BEVOLKINGSTRUKTUUR (BL.158-164) VRAAG 1: WAT DUI DIE GEBOORTESYFER EN STERFTESYFER VAN N LAND VIR ONS AAN? Die geboortesyfer dui die aantal geboortes per 1000 mense per jaar aan.

Nadere informatie

Sê maar jy word voor die keuse gestel om een van die volgende getalle as geld in Rand te ontvang, watter een sal jy kies?

Sê maar jy word voor die keuse gestel om een van die volgende getalle as geld in Rand te ontvang, watter een sal jy kies? VERGELYK en RANGSKIK GETALLE Om vergelykings te tref tussen verskillende dinge is n vaardigheid waarmee ons almal gebore word. Dit begin vroeg-vroeg al wanneer ons verskillende tipes speelgoed met mekaar

Nadere informatie

NUUSBRIEF: JANUARIE 2014

NUUSBRIEF: JANUARIE 2014 NUUSBRIEF: JANUARIE 2014 'n Stukkie goeie nuus wat ons pas ontvang het is dat die Minister van Arbeid haar belofte nagekom het en nie weer n algemene hersiening van die minimum loon vir plaaswerkers gedoen

Nadere informatie

RESPECT 4 U. L e s 1. Jou vermoëns en sommige van jou verwagtinge en drome indentifiseer

RESPECT 4 U. L e s 1. Jou vermoëns en sommige van jou verwagtinge en drome indentifiseer WIE KIES EK OM TE WEES? WAT KIES EK OM TE WEES RESPECT 4 U Gedurende hierdie les sal jy: Leer oor die RESPEK vir jouself program en jou ontmoet onderwyser ontmoet Maniere identifiseer om RESPEK te wys

Nadere informatie

Opskrif: Lekaanvulling in die winter en die kafeteriastelsel

Opskrif: Lekaanvulling in die winter en die kafeteriastelsel Opskrif: Lekaanvulling in die winter en die kafeteriastelsel Vraag een op Landbouforum: My beeste (veral koeie met klein kalfies) is nie in 'n goeie toestand nie. Ek wil hulle aanvullende lek gee sodat

Nadere informatie

Algemene vrae - skenkers

Algemene vrae - skenkers ~ 1 ~ Algemene vrae - skenkers 1) Hoeveel embrio s sal my koei gee per spoeling? Hierdie vraag is onmoontlik om te antwoord. Ons rekord vir die meeste embrio s van n enkele spoeling was 65 graad 1 s van

Nadere informatie

HANDLEIDING VIR OPTIMALE SKAAPBOERDERY IN EKSTENSIEWE GEBIEDE

HANDLEIDING VIR OPTIMALE SKAAPBOERDERY IN EKSTENSIEWE GEBIEDE HANDLEIDING VIR OPTIMALE SKAAPBOERDERY IN EKSTENSIEWE GEBIEDE deur Juan Venter en Gawie van Wyk NWKV INHOUDSOPGAWE Bladsy 1. Ram-aankope 2 2. Koggeltyd 3 3. Rambestuur 4 4. Ooibestuur in paartyd 7 5. Dragtigheidsperiode

Nadere informatie

eboeke word ontwikkel en gratis verskaf deur die

eboeke word ontwikkel en gratis verskaf deur die Ons praat baie van dinge wat in verhouding tot mekaar is, sonder om dit regtig agter te kom! As jy byvoorbeeld sê dat jy twee van die ses stukke van n pizza geëet het, het jy n verhouding beskryf: Die

Nadere informatie

Die Here leer ons om gehoorsaamheid aan Sy wil te vra

Die Here leer ons om gehoorsaamheid aan Sy wil te vra SKRIFLESING: Romeine 12:1-8 TEKS: Romeine 12:1-2 HK 49 TEMA: Die Here leer ons om gehoorsaamheid aan Sy wil te vra Psalm 103 : 10, 11 Skrifberyming 28 (10-1) : 1, 2 Psalm 119 : 11 Skrifberyming 78 (13-3)

Nadere informatie

Module 15 (Term 3): Die Nasionale Elektrisiteitstoevoerstelsel Die volgende vraestel se tema handel oor die nasionale elektrisiteitstoevoerstelsel.

Module 15 (Term 3): Die Nasionale Elektrisiteitstoevoerstelsel Die volgende vraestel se tema handel oor die nasionale elektrisiteitstoevoerstelsel. Natuurwetenskappe Vraestel 15 Graad 7 Tyd: 1 Uur Totaal: 55 Module 15 (Term 3): Die Nasionale Elektrisiteitstoevoerstelsel Die volgende vraestel se tema handel oor die nasionale elektrisiteitstoevoerstelsel.

Nadere informatie

Russell en Ed Clark met klein Mike op sy pa se skoot.

Russell en Ed Clark met klein Mike op sy pa se skoot. Deur Izak Hofmeyr Russell Clark en sy seun, Ed, is geen onbekendes as dit by toekennings kom nie. Hulle het pas weer vanjaar die Vleissentraal SA Stamboek Elite vleisbeeskudde van die jaar-toekenning ontvang.

Nadere informatie

Antieke Egipte en die Nylrivier

Antieke Egipte en die Nylrivier Eenheid 2 Leergids 1 Antieke Egipte en die Nylrivier Doelwitte Leer wie die antieke egiptenare was. Leer wanneer en wanneer die antieke Egiptenare geleef het. Leer van tyd, kronologie en tydlyne. A. Basiese

Nadere informatie

Vlotheid en intonasie

Vlotheid en intonasie Vlotheid en intonasie Marlene van der Berg 5/20/2012 2 Vlotheid Die gebrek aan vaardigheid in swak lesers is bewys deur hul stadige, hakkelrige en inkonsekwente tempo, swak frasering; en onvoldoende intonasie

Nadere informatie

BEMESTINGSRIGLYNE VIR CANOLA IN DIE WINTERREëNSTREEK

BEMESTINGSRIGLYNE VIR CANOLA IN DIE WINTERREëNSTREEK BEMESTINGSRIGLYNE VIR CANOLA IN DIE WINTERREëNSTREEK Saamgestel deur D Hanekom en H Agenbag Optimum grondvereistes: ph van 5.0 7.0 (KCl) met maksimum suurversadiging van 10% P ± 36 dpm (Sitroensuur) ±

Nadere informatie

GOUDVELD - HOëRSKOOL VOERTUIG EN VERVOER BELEID I N H O U D S O P G A W E

GOUDVELD - HOëRSKOOL VOERTUIG EN VERVOER BELEID I N H O U D S O P G A W E GOUDVELD - HOëRSKOOL VOERTUIG EN VERVOER BELEID I N H O U D S O P G A W E 1. INLEIDING 2. DOEL 3. PROSEDURES 3.1 Bespreking 3.2 Voertuie 3.3 Vervoer 4. BEKRAGTIGING VAN BELEID 5. HERSIENINGSDATUM VOERTUIG

Nadere informatie

DNK TRUST NASORG AANSOEKVORM 2017 n Aparte vorm moet vir elke kind voltooi word

DNK TRUST NASORG AANSOEKVORM 2017 n Aparte vorm moet vir elke kind voltooi word DNK TRUST NASORG AANSOEKVORM 2017 n Aparte vorm moet vir elke kind voltooi word GEBOORTEDATUM: GESLAG: LEERDERBESONDERHEDE GRAAD: HUISTAAL: FISIESE ADRES: VAN EN NAAM VAN MOEDER TELEFOON: BEROEP: SEL:

Nadere informatie

Les 7: Uitdagings vir die Suid-Afrikaanse ekonomie

Les 7: Uitdagings vir die Suid-Afrikaanse ekonomie Les 7: Uitdagings vir die Suid-Afrikaanse ekonomie Lees die volgende stuk aandagtig deur en beantwoord die vrae: hierdie mense is woonagtig in ses lande naamlik China, Indië, die VSA, Indonesië, Brasilië

Nadere informatie

Goedere in Transito Module 6. Kopiereg Santam Bpk Kursuskode: ASSESS123 / Module 6

Goedere in Transito Module 6. Kopiereg Santam Bpk Kursuskode: ASSESS123 / Module 6 Goedere in Transito Module 6 Kopiereg Santam Bpk. 2007 Kursuskode: ASSESS123 / Module 6 1 Module inleiding Ons reken dat dit voordelig sal wees om met hierdie projek ook klem op Afdeling Goedere in Transito

Nadere informatie

25. Ontwikkelde en ontwikkelende lande

25. Ontwikkelde en ontwikkelende lande SW Aardrykskunde 25. Ontwikkelde en ontwikkelende lande Aktiwiteite Die volgende artikels word in Afrika gemaak. Hierdie kunsartikels word vir n appel en n ei in Afrika gekoop en ten duurste in ontwikkelde

Nadere informatie

Boer vooruit met Russiese koringluis weerstandbiedende cultivars

Boer vooruit met Russiese koringluis weerstandbiedende cultivars Boer vooruit met Russiese koringluis weerstandbiedende cultivars Vicki Tolmay LNR-Kleingraaninstituut, Bethlehem Vir enige koringprodusent bly die korrekte cultivarkeuse een van dié belangrikste produksiebesluite.

Nadere informatie

HUISWERKRIGLYNE - SENIORFASE: GR

HUISWERKRIGLYNE - SENIORFASE: GR HUISWERKRIGLYNE - SENIORFASE: GR. 7 2015 Doel: Die koördinering en monitering van alle graad 7-huiswerk op n daaglikse basis. Duidelike kommunikasie vanaf die graad 7-onderwysers aan die leerders, en veral

Nadere informatie

Bloubuffelgras (Cenchrus ciliaris)

Bloubuffelgras (Cenchrus ciliaris) Bloubuffelgras (Cenchrus ciliaris) Beskrywing : n Meerjarige polvormige gras met ondergrondse wortelstokke. Verspreiding : Inheems aan : Angola, Botswana, Egipte, Ethopië, Ghana, Kenya, Libya, Malawi,

Nadere informatie

LEES DIE TEKENS VAN BANKROTSKAP DEUR DR PHILIP THEUNISSEN COMPUTUS BESTUURSBURO

LEES DIE TEKENS VAN BANKROTSKAP DEUR DR PHILIP THEUNISSEN COMPUTUS BESTUURSBURO LEES DIE TEKENS VAN BANKROTSKAP DEUR DR PHILIP THEUNISSEN COMPUTUS BESTUURSBURO n Boerdery wat finansiële probleme ondervind word nie summier gesekwestreer nie. Hoewel dit tegnies reeds bankrot is, is

Nadere informatie

AANDAG: DIE HOOF & BEELD-KONTAKPERSOON

AANDAG: DIE HOOF & BEELD-KONTAKPERSOON AANDAG: DIE HOOF & BEELD-KONTAKPERSOON DAAGLIKSE BEELD-AFLEWERING Baie dankie vir u ondersteuning in 2014. Ons wens u en u gesin n baie geseënde feestyd toe. Hiermee baie belangrike inligting en dokumentasie

Nadere informatie

Gemeenskap. Wat is n gemeenskap? n Gemeenskap het n hoof/hoof?

Gemeenskap. Wat is n gemeenskap? n Gemeenskap het n hoof/hoof? Gemeenskap Wat is n gemeenskap? Die woord gemeenskap dui n intieme verband tussen mense aan. Mense wat deel aan iets, maar dit wat hulle deel is baie besonders. Uit die Grieks is die woord vir gemeenskap

Nadere informatie

20. Biodiversiteit: die biome van die planeet Aarde

20. Biodiversiteit: die biome van die planeet Aarde SW Aardrykskunde 20. Biodiversiteit: die biome van die planeet Aarde Aktiwiteite 1. Kyk na die volgende foto s. Watter van hierdie organismes speel na jou oordeel die belangrikste rol in die voedselketting.

Nadere informatie

Les Plan Twee. Habitats

Les Plan Twee. Habitats Les Plan Twee Habitats KRITIEKE UITKOMSTE KU #1: Identifiseer en los probleme op op 'n manier wat getuig daarvan dat kritieke en vindingryke denke gebruik is om verantwoordelike besluite te neem. KU #7:

Nadere informatie

Aansoek om deur Ruimsig Gemeente Leraar in die eg verbind te word.

Aansoek om deur Ruimsig Gemeente Leraar in die eg verbind te word. Bladsy 1/5 Aansoek om deur Ruimsig Gemeente Leraar in die eg verbind te word. Baie geluk en dankie dat julle dit oorweeg om hierdie spesiale verbintenis deur Ruimsig Gemeente te laat hanteer. Dit is Ruimsig

Nadere informatie

HI E NUUSBRIEF. Hoofbeampte se kennisgewing. Geagte lid

HI E NUUSBRIEF. Hoofbeampte se kennisgewing. Geagte lid HI E AMPTELIKE KOMMUNIKASIE VAN DIE VERSO SAMBREEL AFTREEFONDS THE NUUSBRIEF APRIL 2017 Hoofbeampte se kennisgewing Geagte lid Een van die onderwerpe wat die afgelope jaar die meeste bespreek was, is die

Nadere informatie

WAT IS DIE VOLGORDE VAN DIE VERLOSSINGSERVARING?

WAT IS DIE VOLGORDE VAN DIE VERLOSSINGSERVARING? WAT IS DIE VOLGORDE VAN DIE VERLOSSINGSERVARING? Daar is geen chronologiese volgorde nie. Daar is egter wel n logiese volgorde. # 1 Bekering Bekering, Regverdigmaking, Wedergeboorte Aanneming, Heiligmaking......alles

Nadere informatie

6 tellers en noemers bymekaarbring en van mekaar skei.

6 tellers en noemers bymekaarbring en van mekaar skei. Vereenvoudiging van veeltermige eksponensiële uitdrukkings As jy die volgende breuk kry: dan weet jy mos dat jy n KGV moet kry, sodat beide die getalle onder die lyn dieselfde sal wees Die twee breuke

Nadere informatie

CLOSTRIDIUM BOTULINUM

CLOSTRIDIUM BOTULINUM CLOSTRIDIUM BOTULINUM Annelien Pienaar Ek het onlangs n praatjie op Pretoria Fm gedoen oor Bottellering en gehoor van n mamma wat ver swanger was en die baba verloor het omdat sy gebottelde aartappelslaai

Nadere informatie

MENTAL MATHS IN DIE KLASKAMER

MENTAL MATHS IN DIE KLASKAMER MENTAL MATHS IN DIE KLASKAMER HOEKOM MENTAL MATHS? Ons wil hê dat ons leerders gemaklik met getalle kan speel. Hy moet weet waar n getal lê. Hy moet n klomp somme met die getal kan maak. Mental Maths bou

Nadere informatie

Risikoprofielsamestelling op SanPort ipad- app

Risikoprofielsamestelling op SanPort ipad- app Risikoprofielsamestelling op SanPort ipad- app RISIKOPROFIELSAMESTELLING KAN NOU OP DIE SANPORT IPAD- APP GEDOEN WORD. DIS BESKIKBAAR VIR ALLE SANLAM- TUSSENGANGERS MET IPADS. Die nuwe risikoprofielsamestelling

Nadere informatie

WISKUNDE / MATHS 24 STRATEGIE HANDLEIDING. Opgestel deur A J Lamprecht

WISKUNDE / MATHS 24 STRATEGIE HANDLEIDING. Opgestel deur A J Lamprecht 1 WISKUNDE / MATHS 24 STRATEGIE HANDLEIDING 2 Hoe om Maths 24 te speel: Spelreëls: Een manier om die kaarte te gebruik is om dit in n kompeterende speletjie te organiseer. Leerders kan as indvidue of spanne

Nadere informatie

GRAAD 3 GESYFERDHEID VOORBEELDITEMS (AFRIKAANS) ONDERWYSERSGIDS

GRAAD 3 GESYFERDHEID VOORBEELDITEMS (AFRIKAANS) ONDERWYSERSGIDS 2011 GRAAD 3 GESYFERDHEID VOORBEELDITEMS (AFRIKAANS) ONDERWYSERSGIDS INSTRUKSIES AAN ONDERWYSERS 1. Daar is makliker en moeiliker items. 2. Die voorbeelditems is so saamgestel dat leerders hulself kan

Nadere informatie

Opsies vir wanneer u u aftreefonds verlaat

Opsies vir wanneer u u aftreefonds verlaat Opsies vir wanneer u u aftreefonds verlaat Wat u met u fondskrediet kan doen wanneer u van werk verander Redes waarom u u aftreefonds sal verlaat U sal waarskynlik u fonds verlaat as u: 1. By u werkgewer

Nadere informatie

Die spons proses vir sinchronisasie van skape.

Die spons proses vir sinchronisasie van skape. Die spons proses vir sinchronisasie van skape. Algemene inligting: Handdekking Met handdekking word spesifieke ooie met spesifieke ramme onder toesig gepaar. Ooie kan met behulp van sinchronisasie middels

Nadere informatie

Geboorte- en sterftesyfers is vername maatstawwe om bevolkings te beskryf. ie geboortesyfer dui die aantal geboortes per duisend mense per jaar aan.

Geboorte- en sterftesyfers is vername maatstawwe om bevolkings te beskryf. ie geboortesyfer dui die aantal geboortes per duisend mense per jaar aan. BEVOLKINGSTRUKTUUR Maatstawwe waarmee 'n bevolking beskryf word: Geboorte- en sterftesyfers is vername maatstawwe om bevolkings te beskryf. ie geboortesyfer dui die aantal geboortes per duisend mense per

Nadere informatie

MEMORANDUM GRAAD 10 VOORBEELD Lewenswetenskappe - V 2

MEMORANDUM GRAAD 10 VOORBEELD Lewenswetenskappe - V 2 MEMORANDUM GRAAD 10 VOORBEELD 2006 Lewenswetenskappe - V 2 2 AFDELING A 1.1 1.1.1 A 1.1.2 B 1.1.3 D 1.1.4 C 1.1.5 B 1.1.6 D 1.2 1.2.1 Kompetitsie 1.2.2 Habitat 1.2.3 Fungi/bakterieë 1.2.4 Indringer/Eksoties

Nadere informatie

MEGA VEILING Woensdag H00 Hochfeld, Namboerkrale

MEGA VEILING Woensdag H00 Hochfeld, Namboerkrale HART 07-64 MEGA VEILING Woensdag 21.09.11-13H00 Hochfeld, Namboerkrale ERH 08-0015 ERH 08-0015 is n bul wat ek self geteel het uit ERH 04-0007 en ERH 05-0070. Hier het my telingkombinasie baie goed gewerk

Nadere informatie

DORMER SKAAPTELERSGENOOTSKAP VAN SA. REëLS VIR DIE AANBIEDING VAN DORMER VEILINGS

DORMER SKAAPTELERSGENOOTSKAP VAN SA. REëLS VIR DIE AANBIEDING VAN DORMER VEILINGS B l a d s y 1 DORMER SKAAPTELERSGENOOTSKAP VAN SA REëLS VIR DIE AANBIEDING VAN DORMER VEILINGS Inleiding 1. Dormer stoetveilings kan onder die volgende kategorieë geklassifiseer word: a. Produksie-, Promosie-,

Nadere informatie

MAKSIMALISEER DIE OORLEWING VAN EMBRIO S EN FETUSSE DEUR DIE BEPERKING VAN DIE "VERDWYN- FAKTOR" MET BEHULP VAN PRESISIESKAAPBOERDERY

MAKSIMALISEER DIE OORLEWING VAN EMBRIO S EN FETUSSE DEUR DIE BEPERKING VAN DIE VERDWYN- FAKTOR MET BEHULP VAN PRESISIESKAAPBOERDERY MAKSIMALISEER DIE OORLEWING VAN EMBRIO S EN FETUSSE DEUR DIE BEPERKING VAN DIE "VERDWYN- FAKTOR" MET BEHULP VAN PRESISIESKAAPBOERDERY Dr. Jasper Coetzee Pr.Sci.Nat. (Anim.Sci.) Ph.D. (Agric.) Stellenbosch

Nadere informatie

8 Die mens in die ruimte

8 Die mens in die ruimte 8 Die mens in die ruimte Ons sonnestelsel 1. Die middelpunt van ons sonnestelsel is die 2. Noem die nege planete van ons sonnestelsel in volgorde: 1 4 7 2 5 8 3 6 9 3. Wat is die planeet naaste aan die

Nadere informatie

1. Die kliënt sê volgens sy makelaar is items waaraan hy n sentimentele waarde heg nie versekerbaar nie. Is dit korrek? JA/NEE

1. Die kliënt sê volgens sy makelaar is items waaraan hy n sentimentele waarde heg nie versekerbaar nie. Is dit korrek? JA/NEE 1 OPDRAG 1 Beantwoord die volgende kortvrae wat deur kliënte gevrae word. (Elke vraag tel slegs een punt) 1. Die kliënt sê volgens sy makelaar is items waaraan hy n sentimentele waarde heg nie versekerbaar

Nadere informatie

NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12

NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 LANDBOUWETENSKAPPE V1 MODEL 2009 MEMORANDUM PUNTE: 150 Hierdie memorandum bestaan uit 8 bladsye. Landbouwetenskappe/V1 2 DoE/Model 2009 AFDELING A VRAAG 1.1 1.1.1

Nadere informatie

VOORRAAD. a) Skep die volgende rekening by Onderhoud Rekeninge Invoeg: Inkomste / Uitgawerekening (A) vir die voorraaditem.

VOORRAAD. a) Skep die volgende rekening by Onderhoud Rekeninge Invoeg: Inkomste / Uitgawerekening (A) vir die voorraaditem. VOORRAAD Elke item wat u wil monitor as voorraad, soos bv. kunsmis, chemikalieë, saad en sakke voer moet as ʼn voorraaditem geskep word. Daar is geen beperking op die hoeveelheid items wat in voorraad gehou

Nadere informatie

FORMELE DEFINISIE van n PRISMA

FORMELE DEFINISIE van n PRISMA FORMULES vir TOTALE BUITE OPPERVLAKTE van driedimensionele figure Ons gaan nou leer hoe om formules vir die buite-oppervlaktes van voorwerpe te formuleer, maar voordat ons dit doen moet ons eers kyk na

Nadere informatie

DIE OOSTELIKE PROVINSIE TWEEKAMPVERENIGING. TEGNIESE REëLS VIR ATLETE

DIE OOSTELIKE PROVINSIE TWEEKAMPVERENIGING. TEGNIESE REëLS VIR ATLETE DIE OOSTELIKE PROVINSIE TWEEKAMPVERENIGING TEGNIESE REëLS VIR ATLETE Uittreksel van Tegniese Reëls (April 2012) van Die Suid Afrikaanse Tweekamp Vereniging 1. Inleiding. Tweekamp is n unieke en onafhanklike

Nadere informatie

Natuurwetenskappe. 1.Noem alle materie wat bestaan uit klein deeltjies wat atome genoem word? (6) 2.Waaruit bestaan elemente? (6)

Natuurwetenskappe. 1.Noem alle materie wat bestaan uit klein deeltjies wat atome genoem word? (6) 2.Waaruit bestaan elemente? (6) Vraestel 1.Noem alle materie wat bestaan uit klein deeltjies wat atome genoem word? (6) 2.Waaruit bestaan elemente? (6) 3.Hoekom kan elemente nie op ʼn chemiese materie afgebreek word nie? (4) 4.Vul die

Nadere informatie

Uittree-annuïteit en Bewaringsfondse

Uittree-annuïteit en Bewaringsfondse FLITSFEIT Februarie 2014 FLITS 2 Cumulus Echo Uittree-annuïteit en Bewaringsfondse NUWE BESIGHEID EN OMSKAKELINGS Omskakelings vanaf Legacy na Cumulus Echo Gee universele en ander ou generasie (Legacy)

Nadere informatie

Pakket spesiaal vir n matriekafskeid

Pakket spesiaal vir n matriekafskeid Klip River Country Estate Pakket spesiaal vir n matriekafskeid Telefoon: 082 901 0289 E-pos: info@krce.co.za Of besoek ons webtuiste by: www.klipriverguesthouse.co.za Goeiedag Organiseerder, Baie dankie

Nadere informatie

Groepsdruk kan sowel negatief as positief wees. Goeie maats is dié wat n positiewe invloed op jou gedrag het

Groepsdruk kan sowel negatief as positief wees. Goeie maats is dié wat n positiewe invloed op jou gedrag het Die Elander Lente 2014 page 1 JONGMENSE Groepsdruk Groepsdruk is die manipulasie deur ander mense, veral jou maats, om jou iets te laat doen wat jy self nie noodwendig wil doen nie. Soms is die groepsdruk

Nadere informatie

Wat beteken "Christus is die einde van die wet" (Romeine 10:4)?

Wat beteken Christus is die einde van die wet (Romeine 10:4)? Les 11 vir 16 Desember 2017 Wat beteken "Christus is die einde van die wet" (Romeine 10:4)? Christus is die doel of die eindebestemming van die wet. Christus is die vervulling van die wet. Christus is

Nadere informatie

Wat is Movember? 52% van die eise vir ernstige siekte wat aan mans uitbetaal is, was vir kanker.

Wat is Movember? 52% van die eise vir ernstige siekte wat aan mans uitbetaal is, was vir kanker. Verkoopshulpmiddel November 2017 Sanlam Ernstige Siekte-voordele Wat is Movember? Sanlam se Ernstige Siektevoordele is omvattend, bemarkbaar en buigsaam, maar sonder om afbreuk te doen aan ons filosofie

Nadere informatie

VRUGTE VAN DIE GEES VRAE:

VRUGTE VAN DIE GEES VRAE: VRUGTE VAN DIE GEES VRAE: GEDULD: (Patience) 1. Wat is geduld? 2. Wat is van die goed waarvoor jy geduldig moet wees? 3. Is dit moeilik vir jou om geduldig te wees? 4. Hoe kan jy geduld wys? SELFBEHEERSING:

Nadere informatie