CRISIS EN ECONOMISCH BESTUUR V

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "CRISIS EN ECONOMISCH BESTUUR V"

Transcriptie

1 Directoraat-generaal voorlichting Directoraat C - Betrekkingen met de burgers EENHEID OPVOLGING PUBLIEKE OPINIE Brussel, 21 mei 2012 CRISIS EN ECONOMISCH BESTUUR V Eurobarometer Europees Parlement (EB77.2) Samenvatting Onderzoeksgebied: EU27 ( EU-burgers) Bevolking: Europeanen ouder dan 15 jaar Methodologie: Persoonlijke interviews (CAPI) Veldwerk: maart 2012, uitgevoerd door TNS Opinion INLEIDING...3 I. Reactie van de lidstaten op de crisis...8 A. Prioriteit voor beperking van de overheidsuitgaven, maatregelen om de economie te stimuleren of beide tegelijkertijd?...8 B. Hoe dienen de lidstaten zich volgens de Europeanen te gedragen?...10 II. Een uitweg uit de crisis zoeken...12 A. Maatregelen om de crisis te overwinnen...12 B. Naar een convergentie van het begrotingsbeleid...16 C. Naleving van gemeenschappelijke regels...18 D. Het delen van schuld door de lidstaten...19 E. Belasting op financiële transacties...20 F. Euro-obligaties: bewustzijn en standpunten...24 III. Ratingbureaus...27 A. Bewustzijn van ratingbureaus...27 B. De rol van ratingbureaus...30 BIJLAGEN...35 Eurostat-gegevens...35 Onderstaande tabellen zijn overgenomen uit de volgende edities van Eurobarometer: 1

2 EB 77 Veldwerk: maart 2012 Onderzoeksgebied: personen (persoonlijk geïntervie Bevolking: Europeanen ouder dan 15 jaar TNS Advies namens het Europees Parlement EB 76 Veldwerk: 3-16 september 2011 Onderzoeksgebied: personen (persoonlijk geïntervie Bevolking: Europeanen ouder dan 15 jaar TNS Advies namens het Europees Parlement EB 75 Veldwerk: 13 april - 2 mei 2011 Onderzoeksgebied: personen (persoonlijk geïntervie Bevolking: Europeanen ouder dan 15 jaar TNS Advies namens het Europees Parlement Opmerking: De lezers worden eraan herinnerd dat enquêteresultaten schattingen zijn waarvan de accuratesse, bij overigens gelijke omstandigheden, afhankelijk is van de omvang van de steekproef en van de waargenomen percentages. Voor steekproeven van circa interviews (de steekproefomvang gewoonlijk gebruikt op het niveau van een lidstaat) ligt het werkelijke percentage, als de gehele bevolking zou zijn geïnterviewd, binnen de volgende betrouwbaarheidsintervallen: Percentages recorded 10% or 90% 20% or 80% 30% or 70% 40% or 60% 50% Confidence limits +/- 1.9 points +/- 2.5 points +/- 2.7 points +/- 3.0 points +/- 3.1 points 2

3 INLEIDING Deze Eurobarometer-enquête over "De crisis en het economische bestuur in Europa" is de vijfde 1 enquête die het Europees Parlement heeft gehouden. Voor deze enquête heeft TNS opinion tussen 10 en 25 maart 2012 persoonlijke interviews afgenomen van Europeanen ouder dan 15 jaar. Het afgelopen half jaar hebben er heel wat gebeurtenissen van politiek, economische en sociaal belang plaatsgevonden, die ongetwijfeld een impact hebben gehad op de antwoorden van de respondenten. Er werden zes algemene verkiezingen en drie presidentsverkiezingen gehouden tijdens dit half jaar. Dertien landen zagen hun ratings verlaagd door de ratingbureaus, in de meeste gevallen zelfs herhaaldelijk. Tegelijkertijd zetten de Europese Unie en haar lidstaten hun strijd tegen de crisis voort. In september 2011 diende de Commissie op verzoek van het Europees Parlement een voorstel in om een belasting op financiële transacties (FTT) in te voeren. Op 21 juli 2011 hebben de lidstaten ermee ingestemd de Europese Faciliteit voor financiële stabiliteit (EFSF) te versterken, een beslissing die later werd geratificeerd door de 17 lidstaten van de eurozone. Tijdens de besproken periode hebben er eveneens drie Europese Raden plaatsgevonden. Tijdens de laatste Raad, op 2 maart 2012, hebben 25 lidstaten het Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en governance in de Economische en Monetaire Unie goedgekeurd. Net zoals bij elke Eurobarometer-enquête dient te worden opgemerkt dat het Europees gemiddelde een gewogen gemiddelde is, en dat ongeveer 70% van het EUgemiddelde betrekking heeft op de zes lidstaten met de meeste inwoners. Voor we de resultaten meer in detail gaan bekijken, werpen we eerst een licht op de belangrijkste trends die uit de enquête naar voren zijn gekomen. 1 De vorige vier enquêtes werden uitgevoerd in januari-februari 2009, september 2010, april-mei 2011 en september

4 Belangrijkste trends - De meeste Europeanen zijn van mening dat de EU niet alleen belangrijke vergaderingen over de crisis moet organiseren tussen de staatshoofden en regeringsleiders, maar dat zij vooral maatregelen moet treffen om de overheidsuitgaven terug te dringen en tegelijkertijd de economische groei te bevorderen. - De resultaten van de enquête bevestigen wat reeds bekend was: er vindt een polarisatie van de publieke opinie plaats. Het aantal mensen dat geen mening heeft, daalt inderdaad bij elke nieuwe enquête. De impact van de crisis op het dagelijkse leven van de Europese burgers heeft beslist een grote rol gespeeld in deze ontwikkeling. - Hoewel het debat tussen de lidstaten vooral gericht is op de vraag of zij al dan niet samen moeten optreden, zijn de meeste Europeanen voorstander van een collectieve, gecoördineerde aanpak. Wat de beste aanpak van de crisis betreft, zijn er duidelijke verschillen vast te stellen tussen de burgers in de eurozone en die daarbuiten. Burgers uit landen van de eurozone zijn duidelijk vaker voorstander van een gecoördineerde aanpak dan diegenen daarbuiten. We moeten ons er dan ook voor behoeden dat het beeld dat Europese burgers hebben van de EU in beide zones niet steeds verder uiteenloopt. - Hoewel zij voorstander zijn van solidariteit, zijn de meeste Europeanen van mening dat de financiële steun aan lidstaten met economische of financiële problemen moet afhangen van de naleving van gemeenschappelijke regels. Ze zijn eveneens van mening dat er sancties opgelegd moeten worden wanneer die regels niet worden nageleefd (72%). - Tijdens het half jaar waarop de enquête betrekking had, waren mensen steeds beter op de hoogte van euro-obligaties, de belasting op financiële transacties (FTT) en ratingbureaus. - Uit de sociaaldemografische analyse kunnen we een aantal vaststellingen distilleren: De grootste verschillen tussen de standpunten van de burgers houden verband met de leeftijd van de respondenten en hun opleidingsniveau: de jongsten en diegenen die minstens tot hun twintigste gestudeerd hebben, waren het vaakst voorstander van coördinatie en solidariteitsmaatregelen. Op het vlak van coördinatiemaatregelen bestaan er wezenlijke verschillen tussen leidinggevenden (63%) en werklozen (51%). Werklozen en handarbeiders zijn vaker voor een aanpak waarbij de lidstaten zelf maatregelen nemen en die individueel toepassen. De antwoorden van mannen en vrouwen liepen niet erg uiteen, met uitzondering van de antwoorden op bepaalde vragen die betrekking hadden op objectieve kennis, waarop mannen beter lijken te scoren dan vrouwen. 4

5 Uit de crisis komen door gelijktijdig de overheidsuitgaven terug te dringen en de economie te stimuleren - De antwoorden van de respondenten ten aanzien van de uitweg uit de crisis waren bijzonder duidelijk: 47% is van mening dat de EU en de lidstaten maatregelen moeten treffen om de overheidsuitgaven terug te dringen en tegelijkertijd de economie te stimuleren. De meerderheid van de burgers in de 27 lidstaten is die mening toegedaan. - 25% van de Europeanen is echter van mening dat maatregelen die de economie stimuleren de voorkeur moeten krijgen, terwijl 23% pleit voor maatregelen om de overheidsuitgaven terug te dringen. In de context van de crisis zijn de meeste Europeanen voorstander van een gecoördineerde aanpak - In het licht van de huidige crisis zou 55% van de Europeanen (=) zich beter beschermd voelen als maatregelen worden getroffen op gecoördineerde wijze, samen met de andere EU-lidstaten. Het percentage dat zich beter beschermd zou voelen als maatregelen door de lidstaten worden getroffen en individueel worden toegepast, is evenwel enigszins toegenomen (38%, +3). - Opvallend is dat de neiging om de voorkeur te geven aan gecoördineerde maatregelen groter is binnen de eurozone (61%) dan daarbuiten (43%). Een volmondig "ja" voor overleg tussen de EU-lidstaten over de nationale begrotingen Uit de antwoorden op al de overige vragen bleek al dat een ruime meerderheid voorstander is van een gecoördineerde aanpak, maar het aantal respondenten dat tegen zulke aanpak is, is eveneens licht gestegen. - Ongeveer 65% (-2) van de respondenten vindt het een goed idee dat de Europese en de nationale instellingen voorafgaand overleg plegen bij het opstellen van de nationale begrotingen. - Ook op dat gebied werden er bijzonder grote verschillen opgetekend tussen de respondenten uit de eurozone en die daarbuiten. Ongeveer 70% van de respondenten binnen de eurozone is voor een voorafgaande raadpleging, in vergelijking met 56% van de respondenten buiten de eurozone. 5

6 Steun aan lidstaten met economische of financiële moeilijkheden moet afhangen van de naleving van gemeenschappelijke regels Twee jaar na de goedkeuring van de Europese Faciliteit voor financiële stabiliteit (EFSF), in mei 2010, staat de vraag of financiële steun onderworpen moet zijn aan voorwaarden nog steeds centraal in de debatten. - 80% van de Europeanen vindt dat financiële steun moet afhangen van de naleving van gemeenschappelijke regels. Op dit vlak valt er een verschil van 10% op te tekenen tussen de respondenten in de eurozone (83%) en die daarbuiten (73%). - 72% van de Europeanen (+4) kan zich vinden in de idee om automatisch oplopende financiële boetes toe te passen als aanvullende manier om de naleving van de regels te garanderen. Ook hier werd er een verschil van 10 procentpunten opgetekend tussen de respondenten uit de eurozone (76%) en die daarbuiten (66%). Steun voor het bundelen van een deel van de overheidsschuld, maar uiteenlopende standpunten over de gevolgen daarvan - 66% (=) van de Europeanen is van mening dat het delen van een gedeelte van de overheidsschuld enkel die lidstaten ten goede zou komen die met de grootste moeilijkheden kampen; - 64% (+3) is van mening dat dit noodzakelijk is om de solidariteit tussen de lidstaten te verzekeren; - 61% (+4) is van mening dat dit de financiële stabiliteit in de lidstaten zou versterken; - 61% (-1) denkt dat dit lidstaten die geen problemen kennen, zou bestraffen; - 57% (+7) is van mening dat dit zou helpen om de kosten van de crisis te beperken. Europeanen zijn steeds vaker voorstander van het beginsel van een belasting op financiële transacties (FTT) - 66% van de Europeanen (+5) vindt het invoeren van een belasting op financiële transacties een goed idee. - Ook wat dit thema betreft, lopen de standpunten binnen (73%) en buiten de eurozone (53%) sterk uiteen een verschil van 20 procentpunten. - Het verschil tussen de resultaten in de lidstaten bedraagt soms wel 46 procentpunten. De grootste steun voor dit soort belasting vinden we in de landen die het zwaarst getroffen worden door de crisis (Griekenland, Cyprus, Italië, Portugal en Spanje). 6

7 Een betere kennis over euro-obligaties Bijna een op twee Europeanen (49%; +7) heeft tegenwoordig al eens van euroobligaties gehoord. Dit bewustzijn is hoger binnen de eurozone (53%) dan daarbuiten (42%). Ongeveer 53% van de respondenten in de eurozone die al eens van euro-obligaties gehoord hadden, kregen de vraag of zij ook voorstander waren van die euroobligaties: 44% (+6) beantwoordde die vraag positief, 25% (-8) was tegen euroobligaties. Het bewustzijn over ratingbureaus is sterk toegenomen en de burgers pleiten ervoor om een onafhankelijk Europees ratingbureau op te starten - Zoals hierboven vermeld, zagen 13 lidstaten hun ratings verlaagd worden door ratingbureaus in het half jaar dat verstreken is sinds de vorige enquête. - Het is dan ook niet verrassend dat 61% (+11) van de Europeanen al eens van ratingbureaus gehoord heeft. 32% van hen zegt dat ze weten wat ratingbureaus zijn, 29% zegt dat niet echt te weten. - Zo werd de sterkste toename opgetekend in Hongarije, Slovenië (+22) en Italië (+20): drie landen waarvan de rating begin 2012 verlaagd werd door de ratingbureaus. - Op de vraag of er een Europees ratingbureau moet worden opgericht om de macht van de bestaande ratingbureaus te compenseren, antwoordde 67% (+2) van de Europeanen "ja". - Tot slot is 54% van de Europeanen van mening dat ratingbureaus in tijden van ernstige crisis geen ratings mogen afgeven voor landen die hulp gekregen hebben van andere lidstaten van de EU. Voor nadere informatie: Afdeling analyse van de publieke opinie Jacques Nancy Enquête en nationale gegevens beschikbaar op de Eurobarometer-pagina van het Europees Parlement: 7

8 I. Reactie van de lidstaten op de crisis A. Prioriteit voor beperking van de overheidsuitgaven, maatregelen om de economie te stimuleren of beide tegelijkertijd? V: Zou u persoonlijk zeggen dat, om snel uit de crisis te komen, de lidstaten van de EU...? 1) Europees gemiddelde Reduction of public spending Measures to boost the economy Both at the same time DK EU27 23 % 25 % 47 % 5 % euro zone 25 % 24 % 47 % 4 % non euro zone 18 % 29 % 45 % 8 % * March 2012 Binnen de eurozone bedroeg het percentage burgers dat de voorkeur gaf aan een beperking van de overheidsuitgaven ongeveer evenveel als het percentage burgers dat voorstander was van maatregelen om de economie te stimuleren (25% en 24%). Buiten de eurozone bestond er evenwel een verschil van 11 procentpunten tussen beide standpunten (29% was voorstander van maatregelen om de economie te stimuleren, 18% van een beperking van de overheidsuitgaven). 8

9 2) Nationale verschillen Overheidsuitgaven terugdringen/de economie stimuleren? Maatregelen om de economie te stimuleren: Maatregelen om de economie te stimuleren kregen voorrang op het beperken van de overheidsuitgaven in 19 lidstaten, met name in Litouwen, Ierland, Roemenië en Griekenland. Terugdringing van de overheidsuitgaven: Bezuinigingsmaatregelen kregen topprioriteit in Frankrijk, Duitsland en Oostenrijk. Beide tegelijkertijd: In alle 27 lidstaten zijn de burgers te vinden voor een gelijktijdige toepassing van maatregelen om de economie te stimuleren en een beperking van de overheidsuitgaven. 9

10 B. Hoe dienen de lidstaten zich volgens de Europeanen te gedragen? V: Zou u als burger zeggen dat u beter beschermd zou worden ten aanzien van de huidige crisis wanneer? 1) Europees gemiddelde Coordinated measures Individual measures DK EU27 55 % (=) 38 % (+3) 7 % (-3) euro zone 61 % (-1) 32 % (+3) 7 % (-2) non euro zone 43 % (=) 48 % (+2) 9 % (-2) *( ) Difference between September 2011 and March 2012 Opmerking: Er bestaat een verschil van 18 procentpunten tussen landen van de eurozone en landen buiten de eurozone. 10

11 2) Nationale verschillen Gecoördineerde maatregelen/individuele maatregelen In de overgrote meerderheid van de lidstaten (22) zeggen burgers dat ze zich "beter beschermd" zouden voelen als "hun land op gecoördineerde wijze maatregelen zou nemen en toepassen samen met de overige lidstaten van de EU". Burgers in de landen die het zwaarst getroffen werden door de crisis zijn vaker voorstander van gecoördineerde maatregelen van de lidstaten. De respondenten in het Verenigd Koninkrijk, Tsjechië, Oostenrijk, Letland en Cyprus zijn voorstander van maatregelen die individueel worden toegepast. 11

12 II. Een uitweg uit de crisis zoeken A. Maatregelen om de crisis te overwinnen V: Het Europees Parlement stimuleert bepaalde maatregelen om de Europese Unie uit de crisis te laten komen door een terugkeer naar werkgelegenheid en duurzame groei te bewerkstelligen. Welke van de volgende maatregelen zou naar uw mening prioriteit moeten hebben? (Maximum 4 antwoorden) 1) Europees gemiddelde Support for SMEs Education, training and research Fight against youth unemployment EU27 49 % 47 % 44 % euro zone 51 % 49 % 44 % non euro zone 45 % 42 % 46 % *March 2012 Het verschil tussen de landen van de eurozone (51%) en de landen buiten de eurozone (45%) bedraagt 6 procentpunten ten aanzien van steun voor het mkb. Er bestaat tevens een verschil van 7 procentpunten tussen beide groepen landen wat investeringen in onderwijs, opleiding en onderzoek betreft (49% in de eurozone, 42% daarbuiten). 12

13 2) Nationale verschillen In 7 lidstaten kozen de respondenten "steun voor het mkb" als eerste antwoord: CY (63%), ES (62%), FR (60%), PT (49%), BE (47%), IT (47%), RO (46%), AT (45%). In 8 lidstaten kozen de respondenten "investeringen in onderwijs, opleiding en onderzoek" als eerste antwoord: DE (69%), IE (62%), MT (61%), LU (58%), NL (57%), DK (57%), UK (56%), EE (49%). In 8 landen kozen de respondenten "de strijd tegen werkloosheid bij jongeren bevorderen" als eerste antwoord: EL (64%), HU (64%), BG (59%), SI (56%), LT (55%), SK (55%), PL (54%). FI (50%). In Oostenrijk werden "steun voor het mkb" en "investeringen in onderwijs, opleiding en onderzoek" beide door 45% van de respondenten als eerste antwoord gekozen. Tsjechië was het enige land waar "bureaucratie verminderen" op de eerste plaats kwam (53%). In Letland wordt de voorkeur gegeven aan maatregelen om "ondernemerschap aan te moedigen" (55%), en in Zweden ligt de prioriteit bij "investeren in innovatie, onderzoek en ontwikkeling" (48%) 13

14 Fight against youth unemployment: crossed analysis with statistics (Eurostat) Measures to be promoted by the EP: encourage the fight against youth unemployment EB/EP % 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% DE AT NL MT DK SI LU BE Youth Unemployment FR FI CZ SE UE27 UK RO EE HU CY PL LV BG SK LT 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% Unemployment rate- less than 25 years (Eurostat) IE PT IT EL ES Eurostat data from March 2012 for all Member States except: EL, UK (January 2012), RO, EE, LV, LT (data for Q4 2011) In landen waar de werkloosheidsgraad bij jongeren vrij laag ligt (minder dan 10% in Oostenrijk, Duitsland en Nederland), waren de respondenten minder geneigd om de strijd tegen werkloosheid bij jongeren naar voren te schuiven als maatregelen die door het Europees Parlement bevorderd moeten worden. Anderzijds zien we dat burgers in Griekenland, waar de werkloosheid onder jongeren meer dan 50% bedraagt, zich sterk bewust zijn van het probleem, waardoor 64% van de respondenten de strijd tegen werkloosheid onder jongeren kiest als belangrijkste maatregel die door het Europees Parlement bevorderd moet worden. 14

15 Focus op jongeren: de drie topantwoorden bij jongeren (leeftijdscategorie jaar) V: Het Europees Parlement stimuleert bepaalde maatregelen om de Europese Unie uit de crisis te laten komen door een terugkeer naar werkgelegenheid en duurzame groei te bewerkstelligen. Welke van de volgende maatregelen zou naar uw mening prioriteit moeten hebben? (Maximum 4 antwoorden) Invest in education, training, and research Encourage the fight against youth unemployment Support small and mediumsized businesses (SMEs) MT 85% 26% 17% DE 78% 37% 29% NL 72% 45% 31% DK 63% 48% 33% EE 63% 42% 32% UK 62% 43% 38% LU 58% 54% 38% IE 57% 47% 46% EL 55% 70% 36% EU27 52% 49% 41% CY 52% 75% 48% PT 52% 55% 49% SE 52% 50% 38% LT 51% 55% 35% FR 50% 64% 51% BG 49% 65% 40% LV 49% 53% 36% ES 48% 49% 65% AT 48% 43% 44% BE 46% 46% 34% CZ 46% 45% 35% RO 43% 43% 44% SK 39% 62% 33% FI 36% 54% 43% IT 35% 37% 44% HU 33% 70% 49% SI 33% 63% 42% PL 28% 56% 36% In 12 lidstaten werd "de strijd tegen werkloosheid onder jongeren bevorderen" als eerste antwoord gekozen door 15- tot 24-jarigen: CY, EL, HU, BG, FR, SI, SK, PL, LT, PT, FI en LV. In 10 lidstaten was "investeren in onderwijs, onderzoek en opleiding" het topantwoord bij jongeren: LU, SE, DK; IE, NL, AT, UK, EE, DE, MT. De Belgische jongeren kozen dit antwoord even vaak als "de strijd tegen werkloosheid onder jongeren aanmoedigen" als eerste antwoord (46%). In Spanje, Italië en Roemenië waren jongeren van mening dat het Europees Parlement de prioriteit moest geven aan "steun voor het mkb". Tsjechië was het enige land waar jongeren het vaakst "bureaucratie verminderen" als antwoord kozen. 15

16 B. Naar een convergentie van het begrotingsbeleid 1) Europees gemiddelde V: Specifiek met betrekking tot de convergentie tussen het begrotingsbeleid van de EUlidstaten, vertelt u mij of u voor of tegen het opnemen bent van een voorafgaand overleg tussen Europese instanties en nationale beleidsinstanties bij het opstellen van nationale begrotingen. Total Opposed : 21% (+3) Total In favour : 65% (-2) Total In favour Total Opposed EU27 65% (-2) 21% (+3) 14% (-1) euro zone 70 % (-2) 17 % (+2) 13 % (=) non-euro zone 56 % (-2) 28 % (+5) 16 %(-3) DK *( ) Difference between September 2011 and March 2012 Er is een zeer duidelijk verschil op te merken tussen de eurozone (70%) en de landen buiten de eurozone (56%): 16 procentpunten. 16

17 2) Nationale verschillen EB76.1 Sep 2011 Total 'In Favour' Total 'Opposed' DK EB77.2 March 2012 Diff. EB77,2 - EB 76,1 EB76.1 Sep 2011 EB77.2 March 2012 Diff. EB77,2 - EB 76,1 EB76.1 Sep 2011 EB77.2 March 2012 Diff. EB77,2 - EB 76,1 BE 74% 81% +7 22% 15% -7 4% 4% = DE 78% 78% = 17% 16% -1 5% 6% +1 SK 73% 75% +2 17% 16% -1 10% 9% -1 HU 73% 74% +1 16% 17% +1 11% 9% -2 EL 70% 72% +2 17% 16% -1 13% 12% -1 IT 75% 72% -3 9% 11% +2 16% 17% +1 BG 66% 71% +5 12% 12% = 22% 17% -5 CY 80% 71% -9 8% 16% +8 12% 13% +1 NL 82% 70% % 23% +10 5% 7% +2 PT 73% 69% -4 12% 12% 0 15% 19% +4 LU 66% 67% +1 19% 24% +5 15% 9% -6 FI 74% 66% -8 20% 26% +6 6% 8% +2 EU27 67% 65% -2 18% 21% +3 15% 14% -1 MT 51% 65% +14 7% 17% % 18% -24 AT 67% 65% -2 25% 26% +1 8% 9% +1 SE 61% 65% +4 33% 30% -3 6% 5% -1 ES 64% 64% = 14% 17% +3 22% 19% -3 LT 66% 64% -2 15% 14% -1 19% 22% +3 SI 77% 63% % 28% % 9% -2 CZ 65% 62% -3 27% 31% +4 8% 7% -1 DK 58% 61% +3 35% 33% -2 7% 6% -1 FR 65% 61% -4 18% 21% +3 17% 18% +1 PL 62% 60% -2 15% 22% +7 23% 18% -5 EE 56% 59% +3 19% 21% +2 25% 20% -5 LV 57% 52% -5 28% 29% +1 15% 19% +4 RO 66% 52% -14 9% 23% % 25% = IE 49% 47% -2 19% 29% % 24% -8 UK 46% 47% +1 33% 36% +3 21% 17% -4 In Roemenië (-14), Slovenië (-14) en Nederland (-12) werd er een duidelijke daling opgetekend in het aantal respondenten dat voorstander was van een voorafgaande raadpleging, terwijl in Malta (+14) het omgekeerde geldt. Het verschil tussen de lidstaat met het hoogste aantal positieve antwoorden (België, 81%) en die met het laagste aantal positieve antwoorden (Verenigd Koninkrijk, 47%) bedraagt 34 procentpunten. 17

18 C. Naleving van gemeenschappelijke regels V: En als het gaat om handhaving van de gemeenschappelijke regels voor overheidsschulden en -tekorten, vertelt u mij of u voor of tegen elk van de volgende maatregelen bent. 1) Europees gemiddelde Financiële steun aan lidstaten met economische of financiële moeilijkheden laten afhangen van de naleving van gemeenschappelijke regels Total In favour Total Opposed EU27 80% 12% 8% euro zone 83% 11% 6% non-euro zone 73% 16% 11% *( ) Difference between September 2011 and March 2012 Er bestaat een verschil van 10 procentpunten tussen de landen van de eurozone (83%) en de landen buiten de eurozone (73%). Het automatisch toepassen van oplopende financiële boetes voor lidstaten van de EU die niet voldoen aan de gezamenlijk vastgestelde regels over schulden en overheidstekorten Total In favour DK Total Opposed EU27 72 % (+4) 19 % (=) 9 %(-4) euro zone 76 % (+4) 17 % (-1)) 7 % (-3) non-euro zone 66 % (+5) 21 % (=) 13 %(-5) *( ) Difference between September 2011 and March 2012 DK Ook hier bestaat er een verschil van 10 procentpunten tussen de landen van de eurozone (76%) en de landen buiten de eurozone (66%). 18

19 D. Het delen van schuld door de lidstaten V: Vertelt u mij in welke mate u het eens of mee oneens bent met elk van de volgende uitspraken over dit onderwerp. Het apart zetten van een deel van de openbare schuld van alle lidstaten om gezamenlijk te dragen De meningen van de Europese burgers zijn enigszins verdeeld: ze lijken te denken dat het gezamenlijk dragen van de schuld een manier zou kunnen zijn om uit de crisis te komen, maar tegelijkertijd zijn ze zich bewust van de voordelen en nadelen van de mogelijke gevolgen daarvan. 19

20 E. Belasting op financiële transacties Steun voor de belasting op financiële transacties? V: Vertelt u mij in welke mate of u voor of tegen elk van de volgende stellingen met betrekking tot deze belasting bent: Het principe van een belasting op financiële transacties (FTT) 1) Europees gemiddelde Total Opposed : 22% (-4) Total In favour : 66% (+5) Total In favour Total Opposed DK EU27 66 % (+5) 22 % (-4) 12 % (-1) euro zone 73 % (+10) 18 % (-7) 9 % (-3) non-euro zone 53 % (-1) 30 % (=) 17 % (+1) * Difference between April-May 2011 and March 2012 De respondenten in de lidstaten uit de eurozone zijn duidelijk vaker voor (73%) het principe van een belasting op financiële transacties dan de respondenten in landen buiten de eurozone (53%): een verschil van 20 procentpunten. 20

21 2) Nationale verschillen V: Het principe van een belasting op financiële transacties (FTT) EB75.2 April-May 2011 Total 'In Favour' Total 'Opposed' DK EB77.2 March 2012 Diff. EB77,2 - EB 75,2 EB75.2 April-May 2011 EB77.2 March 2012 Diff. EB77,2 - EB 75,2 EB75.2 April-May 2011 EB77.2 March 2012 Diff. EB77,2 - EB 75,2 EL 61% 81% % 14% -19 6% 5% -1 FR 69% 79% % 13% -9 9% 8% -1 DE 71% 78% +7 20% 15% -5 9% 7% -2 SK 69% 78% +9 24% 16% -8 7% 6% -1 AT 80% 74% -6 17% 22% +5 3% 4% +1 CY 54% 73% % 21% % 6% -6 LU 65% 73% +8 26% 20% -6 9% 7% -2 BE 67% 72% +5 30% 25% -5 3% 3% = IT 61% 72% % 17% -5 17% 11% -6 HU 66% 70% +4 28% 26% -2 6% 4% -2 SE 67% 70% +3 27% 25% -2 6% 5% -1 PT 66% 68% +2 17% 16% -1 17% 16% -1 EU27 61% 66% +5 26% 22% -4 13% 12% -1 ES 50% 66% % 20% % 14% -4 CZ 60% 64% +4 33% 29% -4 7% 7% = FI 63% 64% +1 28% 25% -3 9% 11% +2 DK 63% 63% = 31% 29% -2 6% 8% +2 LT 49% 62% % 18% % 20% -2 SI 44% 61% % 30% -9 17% 9% -8 NL 58% 60% +2 35% 33% -2 7% 7% = EE 47% 53% +6 33% 28% -5 20% 19% -1 LV 56% 53% -3 34% 33% -1 10% 14% +4 UK 65% 53% % 31% +6 10% 16% +6 BG 34% 52% % 18% -5 43% 30% -13 PL 45% 52% +7 36% 31% -5 19% 17% -2 IE 55% 47% -8 19% 33% % 20% -6 RO 38% 35% -3 32% 32% = 30% 33% +3 MT 30% 33% +3 44% 47% +3 26% 20% -6 Het verschil tussen de lidstaat met de meeste voorstanders van de FTT en de lidstaat met de minste voorstanders, bedraagt ongeveer 50 procentpunten. 81% in Spanje (+20) en 33% in Malta (+3). In drie landen (Ierland, Malta en Roemenië) is er geen meerderheid van 50% voor het invoeren van een belasting op financiële transacties. Malta is het enige land waar een meerderheid van de respondenten tegen de invoering van een FTT gekant is (47%). Ten opzichte van de vorige enquêtes werd er een duidelijke toename van de steun voor de FTT vastgesteld in Griekenland (+20), Cyprus (+19), Bulgarije (+18), Slovenië (+17) en Spanje (+16). 21

22 1) Europees gemiddelde Redenen om de FTT te steunen Het uitgangspunt: Vragen gesteld aan 66% van de respondenten die voor de FTT waren V: Wat is de belangrijkste reden dat u voor een belasting op financiële transacties bent? Een belasting op financiële transacties zou het mogelijk maken om... 1) Europees gemiddelde 22

23 Redenen om tegen de FTT te zijn Het uitgangspunt: Vragen gesteld aan 2 2% van de respondenten die tegen de invoering van een FTT op EU-niveau waren V: Wat is de belangrijkste reden waarom u tegen een belasting op financiële transacties in de EU bent? Een belasting op financiële transacties in de EU zou 1) Europees gemiddelde De respondenten die zich uitspraken tegen het beginsel van een FTT (22%) zijn bijzonder verdeeld en lijken niet goed te weten waarom ze tegen een FTT gekant zijn. 23

24 F. Euro-obligaties: bewustzijn en standpunten V: Heeft u wel eens gehoord van euro-obligaties? 1) Europees gemiddelde Total YES': 49% (+7) No: (-7) Eurobonds Yes, and you know what they are Yes, but you don t really know what they are EU27 15 % (=) 34 % (+7) 50 % (-7) 1 % (=) Euro zone 17 % (=) 36 % (+7) 46 % (-7) 1 % (=) Non Euro zone 13 % (=) 29 % (+7) 57 % (-7) 1 % (=) *( ) Difference between September 2011 and March 2012 No DK 24

25 2) Nationale verschillen V: Heeft u wel eens gehoord van euro-obligaties? EB76.1 Sep 2011 NO Total 'Yes' DK EB77.2 March 2012 Diff. EB77,2 - EB 76,1 EB76.1 Sep 2011 EB77.2 March 2012 Diff. EB77,2 - EB 76,1 EB76.1 Sep 2011 EB77.2 March 2012 Diff. EB77,2 - EB 76,1 DK 80% 77% -3 20% 22% +2 0% 1% +1 FR 73% 69% -4 27% 31% +4 0% 0% = LV 68% 69% +1 32% 31% -1 0% 0% = PT 75% 69% -6 24% 30% +6 1% 1% = RO 77% 68% -9 19% 27% +8 4% 5% +1 SE 68% 63% -5 31% 36% +5 1% 1% = LT 68% 58% % 41% +9 0% 1% +1 UK 62% 58% -4 38% 42% +4 0% 0% = HU 66% 57% -9 33% 42% +9 1% 1% = PL 63% 54% -9 36% 44% +8 1% 2% +1 LU 49% 53% +4 50% 46% -4 1% 1% = MT 58% 53% -5 42% 46% +4 0% 1% +1 BE 62% 52% % 48% +10 0% 0% = EU27 57% 50% -7 42% 49% +7 1% 1% = ES 57% 50% -7 42% 48% +6 1% 2% +1 EE 57% 49% -8 43% 51% +8 0% 0% = CY 59% 47% % 52% +11 0% 1% +1 SI 51% 45% -6 49% 55% +6 0% 0% = IT 55% 43% % 55% +12 2% 2% = FI 52% 42% % 58% +10 0% 0% = BG 61% 40% % 59% +21 1% 1% = AT 55% 39% % 60% +17 2% 1% -1 SK 56% 39% % 60% +16 0% 1% +1 NL 36% 38% +2 64% 61% -3 0% 1% +1 IE 42% 34% -8 57% 64% +7 1% 2% +1 CZ 46% 33% % 67% +14 1% 0% -1 DE 37% 32% -5 62% 67% +5 1% 1% = EL 28% 19% -9 72% 81% +9 0% 0% = De Grieken hebben het vaakst van euro-obligaties gehoord (81%), gevolgd door de Tsjechen en de Duitsers (67%), en de Ieren (64%). De respondenten die het vaakst te kennen gaven nog nooit van euro-obligaties gehoord te hebben, waren de Denen (77%), gevolgd door de Fransen, de Letten, de Portugezen (allemaal 69%) en de Roemenen (68%). De kennis over euro-obligaties is toegenomen in 24 van de 27 lidstaten. De sterkste stijgingen werden opgetekend in Bulgarije (+21 procentpunten), Oostenrijk (+17) en Slowakije (+16). In slechts drie lidstaten werd er een daling vastgesteld: Letland (-1), Nederland (-3) en Luxemburg (-4). 25

26 3) Sociaaldemografische verschillen Op sociaaldemografisch niveau hebben veel meer mannen dan vrouwen al van euroobligaties gehoord: 57% ten opzichte van 42%. De leeftijd waarop mensen hun studies hebben afgerond is eveneens een bijzonder belangrijk criterium (euro-obligaties zijn bekend bij 62% van de respondenten die minstens tot hun twintigste hebben gestudeerd, maar bij diegenen die het onderwijs voor hun vijftiende hebben verlaten, daalt dat cijfer tot slechts 37%). Datzelfde geldt voor het beroepsniveau van de respondenten (68% van de leidinggevenden en 65% van de zelfstandigen heeft al van euro-obligaties gehoord, tegenover slechts 38% van de werklozen). Steun voor het invoeren van euro-obligaties 1) Europees gemiddelde V: Zou u zeggen dat u voor of tegen het creëren van euro-obligaties bent, op basis van wat u ervan weet? Het uitgangspunt: Vraag enkel gesteld aan de respondenten uit de eurozone die al eens van euroobligaties gehoord hadden Meer dan een derde van de respondenten heeft geen mening over het invoeren van euro-obligaties (31%; +2). 2) Sociaaldemografische verschillen Meer mannen (48%) dan vrouwen (39%) zijn voorstander van het creëren van euroobligaties Hetzelfde geldt voor respondenten die minstens tot hun twintigste gestudeerd hebben (50%), in vergelijking met diegenen die het onderwijs voor hun vijftiende verlaten hebben (38%). 26

27 III. Ratingbureaus A. Bewustzijn van ratingbureaus V: Hebt u wel eens gehoord van ratingbureaus? 1) Europees gemiddelde (=) (+5) (+5) (-11) Total Yes : 61% (+11) (+6) De "werkelijke kennis" over ratingbureaus ("Ja, en u weet wat het is") is, integendeel tot de antwoorden voor de kennis over euro-obligaties, met 5 procentpunten gestegen (van 27% tot 32%). CRA Yes, and you know what they are Yes, but you don t really know what they are EU27 32 % (+5) 29 % (+6) 38 % (-11) 1 % (=) euro zone 32 % (+7) 31 % (+7) 36 % (-14) 1 % (=) non-euro zone 31 % (+2) 26 % (+5) 41 % (-8) 2 % (+1) *( ) Difference between September 2011 and March 2012 No DK 27

28 2) Nationale verschillen V: Hebt u wel eens gehoord van ratingbureaus? Total 'YES' NO DK EB76.1 Sep 2011 EB77.2 Diff. EB77.2 March EB 76.1 EB76.1 Sep 2011 EB77.2 Diff. EB77.2 March EB 76.1 EB76.1 Sep 2011 EB77.2 Diff. EB77.2 March EB 76.1 HU 47% 69% % 30% -22 1% 1% = SI 38% 60% % 39% -23 0% 1% +1 AT 55% 76% % 23% -21 1% 1% = IT 36% 56% % 41% -20 3% 3% = FR 40% 60% % 40% -20 0% 0% = SK 46% 64% % 35% -19 0% 1% +1 CY 33% 50% % 49% -17 1% 1% = DE 63% 79% % 21% -16 0% 0% = BE 41% 55% % 44% -15 0% 1% +1 EL 49% 63% % 36% -15 0% 1% +1 BG 34% 48% % 48% -15 3% 4% +1 FI 62% 73% % 27% -11 0% 0% = UE27 50% 61% % 38% -11 1% 1% = MT 27% 38% % 60% -12 1% 2% +1 RO 27% 36% +9 69% 59% -10 4% 5% +1 PL 26% 35% +9 73% 63% -10 1% 2% +1 LU 47% 54% +7 52% 45% -7 1% 1% = CZ 42% 49% +7 58% 51% -7 0% 0% = LT 22% 27% +5 78% 72% -6 0% 1% +1 UK 74% 78% +4 26% 22% -4 0% 0% = DK 68% 72% +4 32% 27% -5 0% 1% +1 EE 28% 31% +3 72% 69% -3 0% 0% = SE 77% 79% +2 23% 21% -2 0% 0% = NL 77% 78% +1 22% 22% = 1% 0% -1 PT 51% 52% +1 48% 47% -1 1% 1% = ES 45% 46% +1 54% 52% -2 1% 2% +1 LV 44% 44% = 56% 55% -1 0% 1% +1 IE 69% 68% -1 30% 30% = 1% 2% +1 Het percentage van de burgers dat al eens gehoord heeft van euro-obligaties neemt toe in 25 van de 27 lidstaten. In Zweden, Duitsland (79%), het Verenigd Koninkrijk, Nederland (78%) en Oostenrijk (76%) zijn de respondenten zich het meest bewust van ratingbureaus. In Letland (27%), Estland (31%) en Polen (35%) is men het minst op de hoogte van ratingbureaus. De duidelijkste toename werd opgetekend in Hongarije en Slovenië, met 22 procentpunten, waar het aantal respondenten dat al eens van ratingbureaus gehoord heeft respectievelijk 69% en 60% bedraagt. In Oostenrijk (76%) werd een toename van 21 procentpunten vastgesteld, en in Italië (56%) en Frankrijk (60%) verhoogde het bewustzijn met 20 procentpunten. In slechts 1 lidstaat nam het bewustzijn over ratingbureaus met slechts 1 procentpunt af (Ierland) (van 69% naar 68%). 28

29 3) Sociaaldemografische verschillen Net zoals bij de euro-obligaties zijn er aanzienlijke sociaaldemografische verschillen op te merken ten aanzien van het bewustzijn over ratingbureaus. Veel meer mannen dan vrouwen hebben al eens van ratingbureaus gehoord: 68% ten opzichte van 55%. De leeftijd waarop respondenten hun studies afronden heeft eveneens een impact op hun antwoorden: 76% van diegenen die minstens tot hun twintigste gestudeerd hebben, heeft al eens van ratingbureaus gehoord, tegenover slechts 44% van diegenen die het onderwijs voor hun vijftiende verlaten hebben. De antwoorden verschilden ook op basis van het beroepsniveau van de respondenten: (85% van de managers en 75% van de zelfstandigen had al eens van ratingbureaus gehoord, tegenover slechts 52% van de werklozen). 29

30 B. De rol van ratingbureaus 1) Europees gemiddelde V: Vertelt u mij in welke mate u het er mee eens of mee oneens bent met elk van de volgende uitspraken over ratingbureaus, op basis van wat u ervan weet. Het uitgangspunt: Vraag gesteld aan 61% van de respondenten die al eens van ratingbureaus gehoord hadden Onduidelijkheid over de rol en het doel van ratingbureaus Respondenten gaven tegenstrijdige antwoorden over ratingbureaus zowel ten aanzien van de rol van de ratingbureaus in het ontstaan van de crisis als ten aanzien van het doel van de ratingbureaus. 30

31 V: Vertelt u mij in welke mate u het er mee eens of mee oneens bent met elk van de volgende uitspraken over ratingbureaus, op basis van wat u ervan weet. Het uitgangspunt: Vraag gesteld aan 61% van de respondenten die al eens van ratingbureaus gehoord hadden CRAs role Total Agree Total Disagree DK EURO ZONE NON EURO ZONE EURO ZONE NON EURO ZONE EURO ZONE NON EURO ZONE Credit rating agencies have played a significant role in 70 % (-1) 58 % (+1) 17 % (=) 19 % (-3) 13 % (-1) 23 % (+2) the development of the financial crisis Information provided by credit rating agencies is useful to economic actors as support for their financial decision-making 61 % (-1) 63 % (-3) 26 % (+2) 18 % (+4) 13 % (-1) 19 % (+1) *( ) Difference between September 2011 and March

32 1) Europees gemiddelde V: In een ernstige crisis zouden ratingbureaus geen ratings mogen afgeven voor EUlidstaten die financiële steun krijgen van andere lidstaten Het uitgangspunt: Vraag gesteld aan 61% van de respondenten die al eens van ratingbureaus gehoord hadden Total Agree : 54% Total Disagree : 29% CRAs role Total Agree Total Disagree DK EU27 54 % 29 % 17 % euro zone 58 % 27 % 15 % non-euro zone 45 % 33 % 22 % 32

33 2) Nationale verschillen V: In een ernstige crisis zouden ratingbureaus geen ratings mogen afgeven voor EUlidstaten die financiële steun krijgen van andere lidstaten Het uitgangspunt: Vraag gesteld aan 61% van de respondenten die al eens van ratingbureaus gehoord hadden In 24 van de 27 lidstaten waren de meeste respondenten die al eens van ratingbureaus gehoord hadden van mening dat ratingbureaus geen ratings zouden mogen afgeven voor EU-lidstaten die financiële steun krijgen van andere lidstaten. De Europeanen die het zwaarst getroffen worden door de crisis, waren het vaakst voorstander van deze maatregel, met name de respondenten in Griekenland (76%), Cyprus (74%) en Portugal (66%), gevolgd door Spanje en Italië, beide 62%. 33

34 1) Europees gemiddelde V: Het opzetten van een onafhankelijk Europees ratingbureau zou een tegenwicht vormen tegen de macht van de bestaande bureaus Het uitgangspunt: Vraag gesteld aan 61% van de respondenten die al eens van ratingbureaus gehoord hadden Total Agree : 67% (+2) Total Disagree : 17% (=) CRAs role The creation of an independent European credit rating agency would counterbalance the power of the existing agencies Total Agree Total Disagree DK EURO ZONE NON- EURO ZONE EURO ZONE NON- EURO ZONE EURO ZONE NON- EURO ZONE 72 % (+1) 56 % (+2) 15 % (+1) 22 % (-3) 13 % (-2) 22 % (+1) *( ) Difference between September 2011 and March

35 BIJLAGEN Eurostat-gegevens De drie tabellen hieronder geven aan hoe verschillende belangrijke cijfers in de loop der tijd geëvolueerd zijn in het licht van de economische en sociale context in de EU. Zij zijn overgenomen uit de bijgewerkte gegevens van Eurostat en opgesteld door de Afdeling analyse van de publieke opinie. Eerste tabel: Evolutie van de overheidsschuld, het begrotingstekort en het bruto binnenlands product Tweede tabel: Evolutie van de totale werkloosheid Derde tabel: Evolutie van de werkloosheid uitgesplitst per leeftijdscategorie 35

36 Evolutie van de overheidsschuld, het begrotingstekort en het bruto binnenlands product Evolution of the public debt Evolution of the budgetary deficit Gross Domestic Product (GDP) Forecast* Public debt (% of the GDP) Difference of the public debt (% of the GDP) Budgetary deficit (% of the GDP) Difference of the budgetary deficit (% of the GDP) Percentage change compared with the previous year Countries 2011 variation in percentage points ( ) 2011 variation in percentage points ( ) variation % ( ) variation % ( ) European Union 82,5 +2,5 4,5-2,00-0,03% +1,27% Belgium 98,2 +2,30 3,7-0,10-0,02% +1,24% Bulgaria 16,3 = 2,1-1,00 +0,50% : Czech Republic 41,2 +3,10 3,1-1,70 +2,81% -0,46% Denmark 46,5 +3,60 1,8-0,70 +1,09% +1,62% Germany 81,2-1,8 1,0-3,30 +0,68% +1,67% Estonia 6-0,7-1 +0,8 +1,62% +3,79% Ireland 108,2 +15,70 13,1-18,10 +0,53% +1,91% Greece 165,3 +20,30 9,1-1,20-4,74% = Spain 68,5 +7,30 8,5-0,80-1,76% -0,33% France 86,4 +3,90 5,2-1,90 +0,47% +1,34% Italy 120,1 +1,50 3,9-0,70-1,41% +0,44% Cyprus 71,6 +10,10 6,3-1,00 : : Latvia 42,6-2,1 3,5-4,70 +2,59% +4,74% Lithuania 38,5 +0,50-5,5-1,70 +2,40% +3,51% Luxembourg 18,2-0,9 0,6-0,30 +1,06% +2,10% Hungary 80,6-0,8-4,3-8,50-1,66% -3,41% Malta 72 +2,60 2,7-1,00 +1,22% +1,90% Netherlands 65,2 +2,30 4,7-0,40-0,89% +0,71% Austria 72,2 +0,30 2,6-1,90 +0,78% +1,67% Poland 56,3 +1,50 5,1-2,70-0,41% +0,65% Portugal 107,8 +14,50 4,2-5,60-3,26% +0,25% Romania 33,3 +2,80 5,2-1,60 +0,72% +0,24% Slovenia 47,6 +8,80 6,4 +0,4-1,40% +0,66% Slovakia 43,3 +2,20 4,8-2,90 +1,81% +2,87% Finland 48,6 +0,20 0,5-2,00 +0,76% +1,60% Sweden 38,4-1 -0,3 = +5,92% +4,49% United Kingdom 85,7 +6,10 8,3-1,90-0,66% +5,55% 36

37 Evolutie van de totale werkloosheid Evolution of the unemployment Unemployment rate Percentage change compared with the previous quarter Percentage change compared with the same quarter of the previous year Countries March 2012 variation in percentage points (2011 Q Q1) variation in percentage points (2011 Q Q1) European Union 10,20% +0,20 +0,70 Euro area 10,90% +0,30 +0,90 Belgium 7,30% +0,10 +0,20 Bulgaria 12,60% +0,80 +1,20 Czech Republic 6,70% +0,10-0,20 Denmark 8,10% +0,10 +0,40 Germany 5,60% = -0,40 Estonia : : : Ireland 14,50% -0,1 +0,40 Greece : : : Spain 24,10% +0,80 +2,80 France 10,00% +0,20 +0,40 Italy 9,80% : : Cyprus 10,00% +0,50 +2,50 Latvia : : : Lithuania : : : Luxembourg 5,20% +0,30 +0,40 Hungary 11,20% +0,30 +0,30 Malta 6,80% +0,20 +0,10 Netherlands 5,00% +0,10 +0,80 Austria 4,00% : : Poland 10,10% +0,10 +0,50 Portugal 15,30% +0,90 +2,40 Romania 7,50% -0,2-0,20 Slovenia 8,50% -0,1 +0,60 Slovakia 13,90% = +0,70 Finland 7,50% -0,1-0,30 Sweden 7,30% = = United Kingdom : : : EUROSTAT data; date of extraction: ; : = not available 37

38 Evolutie van de werkloosheid uitgesplitst per leeftijdscategorie Less than 25 years old Total Population COUNTRIES Dec-11 Jan-12 Feb-12 Mar-12 Dec-11 Jan-12 Feb-12 Mar-12 Greece 47,0 51,2 : : 19,7 21,7 : : Spain 48,4 50,3 50,9 51,1 22,7 23,5 23,8 24,1 Portugal 32,9 35,1 35,4 36,1 13,6 14,8 15,0 15,3 Italy 30,6 32,9 33,9 35,9 8,8 9,5 9,6 9,8 Lithuania 34,3 : : : 14,3 : : : Slovakia 33,8 34,0 34,1 33,9 13,9 14,0 14,0 13,9 Bulgaria 26,9 31,1 32,3 32,8 11,3 12,2 12,5 12,6 Ireland 30,0 31,4 31,3 30,3 14,7 14,7 14,7 14,5 Chyprus 26,9 28,8 28,8 28,8 9,0 9,6 9,8 10,0 Hungary 26,6 28,4 28,1 28,4 10,9 11,3 11,1 11,2 Latvia 27,3 : : : 14,6 : : : Poland 26,7 27,2 27,2 26,7 9,9 10,1 10,1 10,1 Estonia 24,9 : : : 11,7 : : : Romania 24,8 : : : 7,3 7,2 7,1 7,5 Sweden 22,3 22,4 23,5 22,8 7,5 7,6 7,5 7,3 European Union 22,0 22,4 22,5 22,6 9,9 10,1 10,2 10,2 United Kingdom 22,0 21,9 : : 8,3 8,2 : : France 22,8 22,2 21,9 21,8 9,8 10,0 10,0 10,0 Finland 19,9 19,7 19,6 19,4 7,6 7,5 7,5 7,5 Czech Republic 18,1 18,8 19,1 19,0 6,5 6,7 6,8 6,7 Luxembourg 15,7 16,6 16,9 17,4 4,9 5,1 5,2 5,2 Belgium 18,2 17,0 17,0 17,1 7,2 7,3 7,3 7,3 Slovania 16,4 16,5 16,5 16,5 8,6 8,7 8,7 8,5 Denmark 14,4 14,6 14,7 15,1 7,7 7,9 7,9 8,1 Malta 13,8 14,7 14,4 13,6 6,4 6,8 6,8 6,8 Netherlands 8,2 9,0 9,4 9,3 4,8 5,0 4,9 5,0 Austria 9,0 8,9 8,7 8,6 4,3 4,1 4,1 4,0 Germany 8,4 8,1 8,0 7,9 5,7 5,6 5,6 5,6 EUROSTAT data; date of extraction: ; : = not available 38

Europese feestdagen 2017

Europese feestdagen 2017 Januari - Februari - Maart Bestemming Januari Februari Maart Nederland (NL) 01-01 Bestemming Januari Februari Maart België (BE) 01-01 Bosnie en Herzegovina (BA) 01-03 Bulgarije (BG) 01-01 03-03 Denemarken

Nadere informatie

Einde aan "roaming-afzetterij": tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen

Einde aan roaming-afzetterij: tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen IP/09/1064 Brussel, 1 juli 2009 Einde aan "roaming-afzetterij": tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen Met ingang van vandaag

Nadere informatie

Pan-Europese. opiniepeiling over beroepsveiligheid en - gezondheid. Representatieve resultaten in de 27 lidstaten van de Europese Unie

Pan-Europese. opiniepeiling over beroepsveiligheid en - gezondheid. Representatieve resultaten in de 27 lidstaten van de Europese Unie Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en - gezondheid Representatieve resultaten in de 2 lidstaten van de Europese Unie Pakket bevat de resultaten van de EU2 én van Nederland Ontwerp Opiniepeiling

Nadere informatie

Expertisecentrum Europees Recht. De nieuwe QMVstemregels. uitgelegd. Liesbeth A Campo (BZ/DJZ-ER) Den Haag 20 november 2014

Expertisecentrum Europees Recht. De nieuwe QMVstemregels. uitgelegd. Liesbeth A Campo (BZ/DJZ-ER) Den Haag 20 november 2014 Expertisecentrum Europees Recht De nieuwe QMVstemregels uitgelegd Liesbeth A Campo (BZ/DJZ-ER) Den Haag 20 november 2014 Inhoud Basisregels volgens Lissabon Nieuw Ioannina-mechanisme Bijzondere situaties

Nadere informatie

DE EUROPESE VISSERIJ IN CIJFERS

DE EUROPESE VISSERIJ IN CIJFERS DE EUROPESE VISSERIJ IN CIJFERS De tabellen hieronder tonen basisstatistieken met betrekking tot verschillende gebieden van het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB), namelijk: de vissersvloten van de

Nadere informatie

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN?

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? 2/09/2008-22/10/2008 Er zijn 329 antwoorden op 329 die voldoen aan uw criteria DEELNAME Land DE - Duitsland 55 (16.7%) PL - Polen 41 (12.5%) DK - Denemarken 20

Nadere informatie

STAND VAN ZAKEN EURO PLUS-PACT

STAND VAN ZAKEN EURO PLUS-PACT STAND VAN ZAKEN EURO PLUS-PACT Presentatie door J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 9 December 2011 De context van het Euro Plus-pact 1 Europa 2020 Procedure macro-onevenwichtigheden

Nadere informatie

Betalingsachterstand bij handelstransacties

Betalingsachterstand bij handelstransacties Betalingsachterstand bij handelstransacties 13/05/2008-20/06/2008 408 antwoorden 0. Uw gegevens Land DE - Duitsland 48 (11,8%) PL - Polen 44 (10,8%) NL - Nederland 33 (8,1%) UK - Verenigd Koninkrijk 29

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures XL

Toerisme in cijfers Tourism in figures XL www.milo-profi.com 2014 Toerisme in cijfers Tourism in figures XL overnachtingen huurlogies via verhuurkantoren aan de kust 2014 overnight stays in accommodations for rent by rental agencies at the coast

Nadere informatie

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit In 2012 bereikte het tienerouderschapscijfer in Vlaanderen een historisch laagterecord van 6 bevallingen per 1000 tieners (15-19 jaar). Ook in

Nadere informatie

Handelsmerken 0 - DEELNAME

Handelsmerken 0 - DEELNAME Handelsmerken 29/10/2008-31/12/2008 391 antwoorden 0 - DEELNAME Land DE - Duitsland 72 (18.4%) PL - Polen 48 (12.3%) NL - Nederland 31 (7.9%) UK - Verenigd Koninkrijk 23 (5.9%) DA - Denemarken 22 (5.6%)

Nadere informatie

CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS

CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS OVERNACHTINGEN 2015-2016 - 9 maanden VOORLOPIGE CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS 2015-2016 - 9 months PRELIMINARY FIGURES BELGIUM België 15 668 923 15 878 478 +209 555 +1,3% Belgium Nederland 4 071 014 3

Nadere informatie

BIJLAGE I LIJST MET NAMEN, FARMACEUTISCHE VORM, STERKTE VAN HET GENEESMIDDEL, TOEDIENINGSWEG, AANVRAGERS IN DE LIDSTATEN

BIJLAGE I LIJST MET NAMEN, FARMACEUTISCHE VORM, STERKTE VAN HET GENEESMIDDEL, TOEDIENINGSWEG, AANVRAGERS IN DE LIDSTATEN BIJLAGE I LIJST MET NAMEN, FARMACEUTISCHE VORM, STERKTE VAN HET GENEESMIDDEL, TOEDIENINGSWEG, AANVRAGERS IN DE LIDSTATEN 1 AT - Oostenrijk Flutiform 50 Mikrogramm/5 Mikrogramm pro Sprühstoß Druckgasinhalation

Nadere informatie

Postelectoraal onderzoek 2014 EUROPESE VERKIEZINGEN 2014

Postelectoraal onderzoek 2014 EUROPESE VERKIEZINGEN 2014 Directorate-General for Communication PUBLIC OPINION MONITORING UNIT Brussel, oktober 2014 Postelectoraal onderzoek 2014 EUROPESE VERKIEZINGEN 2014 BEKNOPTE SAMENVATTING Onderzoeksgebied: EU28 Bevolking:

Nadere informatie

Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse

Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2015 gesteld op 46.000. In totaal zijn 5.462 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2015 alle lopers % uitval

Nadere informatie

Meer dan 250 miljoen Europeanen gebruiken regelmatig het internet, volgens het Voortgangsrapport ICT van de Commissie

Meer dan 250 miljoen Europeanen gebruiken regelmatig het internet, volgens het Voortgangsrapport ICT van de Commissie IP/08/605 Brussel, 18 april 2008 Meer dan 2 miljoen Europeanen gebruiken regelmatig het internet, volgens het Voortgangsrapport ICT van de Commissie Meer dan de helft van de Europeanen zijn regelmatige

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk en solidariteit tussen de generaties

Vrijwilligerswerk en solidariteit tussen de generaties EUROPEES PARLEMENT Vrijwilligerswerk en Solidariteit tussen de generaties Verslag Veldwerk: april-mei 2011 Publicatie: oktober 2011 Speciale Eurobarometer / Wave 75.2 TNS Opinion & Social Dit onderzoek

Nadere informatie

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen 20.01.2006-20.02.2006 220 antwoorden. Geef aan op welk gebied uw hoofdactiviteit ligt D - Industrie 58 26,4% G - Groothandel en kleinhandel; reparatie

Nadere informatie

Code Geboorteland Straatnaam

Code Geboorteland Straatnaam Uitwisseling van informatie op grond van artikel 10, eerste lid van de Landsverordening spaarvermogensheffing Info Beneficial owner (1) Data Beneficial owner (2) Naamgegevens(3) Geboortegegevens (4) Adresgegevens

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

perspresentatie Bridging the Gap Randstad Holding nv SEO Economic Research

perspresentatie Bridging the Gap Randstad Holding nv SEO Economic Research perspresentatie Bridging the Gap Randstad Holding nv SEO Economic Research 15 juni 2010 perspresentatie Bridging the Gap welkom Annemarie Muntz, director Group Public Affairs Randstad Holding toelichting

Nadere informatie

Technische bijlage inzake de overlegging aan de FSMA van de door de kredietinstellingen en verzekeringsondernemingen periodiek te verstrekken

Technische bijlage inzake de overlegging aan de FSMA van de door de kredietinstellingen en verzekeringsondernemingen periodiek te verstrekken Technische bijlage inzake de overlegging aan de FSMA van de door de kredietinstellingen en verzekeringsondernemingen periodiek te verstrekken informatie in het kader van de thematische volksleningen Page

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be)

Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be) Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be) Inleiding Onderliggende assumptie gemaakt door aantal beleidsmakers: Sociaal beleid mag niet

Nadere informatie

Opmerking bij alle grafieken die volgen. In de statistieken zijn alleen de gegevens opgenomen van iedereen die zich heeft aangemeld.

Opmerking bij alle grafieken die volgen. In de statistieken zijn alleen de gegevens opgenomen van iedereen die zich heeft aangemeld. Statistieken 2014 98 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2014 gesteld op 46.000. In totaal zijn 7.844 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2014 alle lopers % uitval

Nadere informatie

Lokaal en regionaal Europa Kerncijfers 2009

Lokaal en regionaal Europa Kerncijfers 2009 Lokaal en regionaal Europa Kerncijfers 2009 Editie 2010 / 2011 Sociaaleconomische gegevens Oppervlakte (km 2 ) Inwoners (duizend) (miljard ) /inw. () 2009/2008 ( in volume) België 30 528 10 790 339,2 31

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. ter bepaling van de samenstelling van het Comité van de Regio's

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. ter bepaling van de samenstelling van het Comité van de Regio's EUROPESE COMMISSIE Brussel, 11.6.2014 COM(2014) 226 final 2014/0128 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD ter bepaling van de samenstelling van het Comité van de Regio's NL NL TOELICHTING 1. ACHTERGROND

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures 2010

toerisme in cijfers tourism in figures 2010 in cijfers tourism in figures 2010 XL 02 evolutie overnachtingen naar logiesvorm 2006-2010 trend in the number of overnight stays by type of accommodation 2006-2010 planning & onderzoek Juni 2011 (coverfoto:

Nadere informatie

Statistieken ste Vierdaagse. Barometer 2016 alle

Statistieken ste Vierdaagse. Barometer 2016 alle Statistieken 2016 100 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2016 gesteld op 50.000. In totaal zijn 4.325 personen uitgeloot voor de 100 ste Vierdaagse. Barometer 2016 alle lopers

Nadere informatie

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 28 oktober 67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk Tegen 2020 moet 75% van de Europeanen van 20 tot en met 64 jaar aan het werk zijn.

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures aantal overnachtingen naar logiesvorm 2011 number of overnight stays by type of accommodation 2011

toerisme in cijfers tourism in figures aantal overnachtingen naar logiesvorm 2011 number of overnight stays by type of accommodation 2011 in cijfers tourism in figures 2011 XL 01 aantal overnachtingen naar logiesvorm 2011 number of overnight stays by type of accommodation 2011 Kennisbeheer Juni 2012 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR LOGIESVORM,

Nadere informatie

ENQUÊTE OVER DIVERSITEIT OP HET WERK EN ANTIDISCRIMINAT

ENQUÊTE OVER DIVERSITEIT OP HET WERK EN ANTIDISCRIMINAT ENQUÊTE OVER DIVERSITEIT OP HET WERK EN ANTIDISCRIMINAT 14.06.2005-15.07.2005 803 antwoorden Geef aan op welk gebied uw hoofdactiviteit ligt D - Industrie 225 K - Exploitatie van en handel in onroerend

Nadere informatie

Europeanen in 2016: Perceptie en verwachtingen, de strijd tegen terrorisme en radicalisering

Europeanen in 2016: Perceptie en verwachtingen, de strijd tegen terrorisme en radicalisering Europeanen in 2016: Perceptie en verwachtingen, de strijd tegen terrorisme en radicalisering Speciale Eurobarometer van het Europees Parlement STUDIE Reeks Analyse van de publieke opinie Directoraat-generaal

Nadere informatie

2013/4 D/2013/3241/078

2013/4 D/2013/3241/078 13/4 D/13/3241/78 Volgens Eurobarometer-gegevens hebben bijna twee op de drie Vlamingen globaal genomen een positief beeld over beroepsonderwijs en opleiding in de lente van 11. Vier op de vijf zijn van

Nadere informatie

Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten

Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten IP/08/1397 Brussel, 25 september 2008 Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten Hoe kan de EU bereiken dat alle Europeanen

Nadere informatie

INLEIDING. http://ue.eu.int/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ec/71025.pdf - 1 -

INLEIDING. http://ue.eu.int/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ec/71025.pdf - 1 - INLEIDING In de Europese Unie wonen 450 miljoen mensen met verschillende etnische, culturele en taalachtergrond. De taalpatronen van de Europese landen zijn ingewikkeld en zowel door historische en geografische

Nadere informatie

Basis gegevens tender

Basis gegevens tender Geachte heer / mevrouw, Graag maken wij gebruik van de mogelijkheid om u te bedanken voor het verkregen vertrouwen. In dit rapport worden de resultaten weergegeven van de hierboven genoemde tender. Uw

Nadere informatie

Globalisering: gunstig of net niet? Opinie van de Vlaming in EU-context

Globalisering: gunstig of net niet? Opinie van de Vlaming in EU-context Globalisering: gunstig of net niet? Opinie van de Vlaming in EU-context Myriam Vanweddingen 2011/16 D/2011/3241/269 Samenvatting In 2009 hebben bijna twee op de drie Vlamingen een algemene positieve perceptie

Nadere informatie

FostPack Importeren verpakkingsfiches via XML

FostPack Importeren verpakkingsfiches via XML FostPack Importeren verpakkingsfiches via XML 1 Algemeen Dit document beschrijft de manier waarop men door middel van een XML file- verpakkingsfiches kan importeren in FostPack. U vindt het schema en een

Nadere informatie

Voor wie verstandig handelt! Gematigde groei

Voor wie verstandig handelt! Gematigde groei Gematigde groei Trendsamenvatting Naam Definitie Scope Conclusie Invloed: Gematigde groei De ontwikkeling in het afzetpotentieel van de belangrijkste afzetmarkten en potentiële groeimarkten. Focus op Europa,

Nadere informatie

Eurobarometer Europees Parlement (Standaard EB 74.3 voor energie) Europeanen en energie

Eurobarometer Europees Parlement (Standaard EB 74.3 voor energie) Europeanen en energie Directoraat-generaal Voorlichting Directoraat C - Betrekkingen met de burgers Eenheid Opvolging publieke opinie Brussel, 31 januari 2011 Parlemeter januari 2011 Eurobarometer Europees Parlement (Standaard

Nadere informatie

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij:

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 9. ENERGIE 1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 31973 D 0045: Besluit 73/45/Euratom van de Raad van 8 maart

Nadere informatie

Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid

Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid Resultaten in Europa en Nederland - Mei 2013 Representatieve resultaten in 31 deelnemende Europese landen voor het Europees Agentschap voor

Nadere informatie

Bijlage B4. Eerste treden op de arbeidsmarkt. Freek Bucx

Bijlage B4. Eerste treden op de arbeidsmarkt. Freek Bucx Bijlage B4 Eerste treden op de arbeidsmarkt Freek Bucx Inhoud Tabel B4.1... 3 Tabel B4.2... 4 Tabel B4.3... 5 Tabel B4.4... 6 Tabel B4.5... 7 Tabel B4.6... 8 Bijlage B4 Eerste treden op de arbeidsmarkt

Nadere informatie

AEG deel 3 Naam:. Klas:.

AEG deel 3 Naam:. Klas:. AEG deel 3 Naam:. Klas:. 1-Video Grensverleggend Europa; Het moet van Brussel. a-in welke Europese stad staat Jan Jaap v.d. Wal? b-beschrijf in het kort waarom een betere Europese samenwerking nodig was.

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 16.5.2007 COM(2007) 256 definitief 2007/0090 (CNS) Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD overeenkomstig artikel 122, lid 2, van het Verdrag betreffende

Nadere informatie

FACTSHEETshort PEPPERS

FACTSHEETshort PEPPERS FACTSHEETshort PEPPERS Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts15@gmail.com Paprika s: Nederland verliest terrein aan Spanje Export Nederland dit jaar fors gedaald De Nederlands export

Nadere informatie

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen.

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. Verhoging tabaksaccijnzen : meer inkomsten en minder rokers PERSBERICHT Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. In België werden er in 2009 11.617 miljoen sigaretten

Nadere informatie

Werkloosheid in de Europese Unie

Werkloosheid in de Europese Unie in de Europese Unie Diana Janjetovic en Bart Nauta De werkloosheid in de Europese Unie vertoont sinds 2 als gevolg van de conjunctuur een wisselend verloop. Door de economische malaise in de jaren 21 23

Nadere informatie

Statistieken 2013 97 ste Vierdaagse

Statistieken 2013 97 ste Vierdaagse Statistieken 2013 97 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2013 gesteld op 46.000. In totaal zijn 4.314 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2013 alle lopers % uitval

Nadere informatie

Asparagus: Acreage and companies in the Netherlands

Asparagus: Acreage and companies in the Netherlands FACTSHEET ASARAGUS Areaal Nederland groeit niet meer In 2012 is er een einde gekomen aan het gestaag groeien van het areaal asperges in Nederland. Het CBS registreerde vorig jaar een areaal van 2.890 ha.

Nadere informatie

FIAT RADIONAV - Europe. SD 2012

FIAT RADIONAV - Europe. SD 2012 3URGXFWGDWDVKHHW +,*+/,*+76 FIAT RADIONAV - Europe. SD 2012 Beschikbaarheid: 04/2011 Merk Fiat Systeem Instant NAV Onderdeelnummer klant 51900429 Onderdeelnummer NAVTEQ T1000-17913 Dekkingsoverzicht Inclusief

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013 XL 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Ju i 2014 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR VERBLIJFSMOTIEF,

Nadere informatie

Transparantie: de schakel tussen institutionele autonomie en publieke verantwoording

Transparantie: de schakel tussen institutionele autonomie en publieke verantwoording Transparantie: de schakel tussen institutionele autonomie en publieke verantwoording Dirk Van Damme Hoofd van het Centre for Educational Research and Innovation - OECD 1. EEN HO-KWALIFICATIE HEEFT EEN

Nadere informatie

De groeiende informele arbeidsmarkt: is zwart werk onmisbaar?

De groeiende informele arbeidsmarkt: is zwart werk onmisbaar? De groeiende informele arbeidsmarkt: is zwart werk onmisbaar? Prof dr Joanne van der Leun, Leiden Law School Met dank aan Piet Renooy, Regioplan Amsterdam DE STAAT VAN NEDERLAND, 22 september 2014 Informele

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 41 (1996) Nr. 3 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2013 Nr. 29 A. TITEL Protocol, opgesteld op grond van artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, betreffende de

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 in cijfers tourism in figures 2011 XL 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 Kennisbeheer Juni 2012 2 AANTAL AANKOMSTEN NAAR LOGIESVORM, 2011 Tabel P.

Nadere informatie

Arbeidsmarkt allochtonen

Arbeidsmarkt allochtonen Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Arbeidsmarkt allochtonen Samenvatting 1.176 werkzoekende allochtone Kempenaren (2012) vaak man meestal

Nadere informatie

Convergentie. Vaak gestelde vragen (FAQ) over de gemeenschappelijke praktijk CP4 Mate van bescherming van zwart-witmerken

Convergentie. Vaak gestelde vragen (FAQ) over de gemeenschappelijke praktijk CP4 Mate van bescherming van zwart-witmerken EN NL Convergentie Vaak gestelde vragen (FAQ) over de gemeenschappelijke praktijk CP4 Mate van bescherming van zwart-witmerken 1. Als de merken niet gelijk (identiek) zijn, kunnen zij dan niettemin met

Nadere informatie

Expertisecentrum Europees Recht

Expertisecentrum Europees Recht Expertisecentrum Europees Recht ECER-infobijeenkomst Nederlands EUvoorzitterschap 2016: Agendasetting en stemprocedures in Raad en Coreper Den Haag 14 september 2015 Haagse voorbereiding van de Brusselse

Nadere informatie

Samenstelling van het Europees Parlement met het oog op de verkiezingen van 2014

Samenstelling van het Europees Parlement met het oog op de verkiezingen van 2014 P7_TA(2013)0082 Samenstelling van het Europees Parlement met het oog op de verkiezingen van 2014 Resolutie van het Europees Parlement van 13 maart 2013 over de samenstelling van het Europees Parlement

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 28 (1980) Nr. 7 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2011 Nr. 95 A. TITEL Verdrag inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst; (met Protocol en Gemeenschappelijke

Nadere informatie

11562/08 CS/lg DG H 1 A

11562/08 CS/lg DG H 1 A RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 22 juli 2008 (OR. en) 11562/08 Interinstitutioneel dossier: 2008/0074 (C S) VISA 239 COMIX 554 WETGEVI GSBESLUITE E A DERE I STRUME TE Betreft: VERORDENING VAN DE RAAD

Nadere informatie

Gevolgen van Brexit voor de besluitvorming in de EU

Gevolgen van Brexit voor de besluitvorming in de EU VIVES BRIEFING 2016/06 Gevolgen van Brexit voor de besluitvorming in de EU Klaas Staal Karlstad Universitet 1 GEVOLGEN VAN BREXIT VOOR DE BESLUITVORMING IN DE EU Klaas Staal INLEIDING Op 23 juni 2016 stemmen

Nadere informatie

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 België in de Europese informatiemaatschappij Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 Bezit en gebruik van ICT en Internet 1 Luxemburg 2 Litouwen 3

Nadere informatie

INFOSHOP Het CAF in Europa Patrick Staes

INFOSHOP Het CAF in Europa Patrick Staes INFOSHOP Het CAF in Europa Patrick Staes Doelstelling van de studie De evolutie in het gebruik van het CAF in de Europese administraties nagaan sinds de herfst van 2003 1. kijken hoe het CAF wordt gepromoot

Nadere informatie

Standaard Eurobarometer 84. Die publieke opinie in de Europese Unie

Standaard Eurobarometer 84. Die publieke opinie in de Europese Unie Die publieke opinie in de Europese Unie Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie. Dit werd opgesteld voor de Vertegenwoordiging van de Europese

Nadere informatie

BIJLAGEN. bij het VERSLAG VAN DE COMMISSIE

BIJLAGEN. bij het VERSLAG VAN DE COMMISSIE EUROPESE COMMISSIE Brussel,.3.5 COM(5) 8 final ANNEXES to 3 BIJLAGEN bij het VERSLAG VAN DE COMMISSIE Solidariteitsfonds van de Europese Unie Jaarverslag 3 NL NL BIJLAGE I: EU-SOLIDARITEITSFONDS - IN 3

Nadere informatie

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie?

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? MEMO/11/406 Brussel, 16 juni 2011 Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? Vakantie verwacht het onverwachte. Gaat u binnenkort op reis in de EU of naar IJsland, Liechtenstein,

Nadere informatie

.bedomeinnamen. & registrars

.bedomeinnamen. & registrars .bedomeinnamen & registrars 2014 2 Aantal nieuwe.be-registraties 193.659 222.919 232.746 257.637 267.780 306.341 299.846 264.930 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Evolutie van de.be-domeinnamen 736.498

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? 2 De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere

Nadere informatie

Nederland langs de Europese meetlat

Nederland langs de Europese meetlat LU 3,91 EL 2,37 PT 2,13 IE 1,51 ES 1,26 BE 0,56 FI 0,01 AT -0,12 DK -0,12 FR -0,13 UK -0,24 SE 26,6 BE 25,8 EL 25,6 DE 25,2 FR 25,0 ES 25,0 PT 24,5 EU(25) 23,9 UK 23,8 LV 22,9 AT 22,9 EE 22,7 FI 22,7 DK

Nadere informatie

.bedomeinnamen. & registrars

.bedomeinnamen. & registrars .bedomeinnamen & registrars 2013 2 Aantal nieuwe.be-registraties 147.022 193.659 222.919 232.746 257.637 267.780 306.341 299.846 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 Evolutie van de.be-domeinnamen 602.607

Nadere informatie

Hoe Europeanen denken over biotechnologie en genetisch gemodificeerd voedsel in 2005

Hoe Europeanen denken over biotechnologie en genetisch gemodificeerd voedsel in 2005 Eens in de drie jaar wordt in de Europese Unie onderzoek verricht naar de publieksopvattingen over biotechnologie. Eind 05 zijn in totaal 25.000 respondenten in de 25 lidstaten van de EU ondervraagd. Hier

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 11 maart 2010 (17.03) (OR. en) 6792/10. Interinstitutioneel dossier: 2009/0157 (COD) LIMITE

PUBLIC RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 11 maart 2010 (17.03) (OR. en) 6792/10. Interinstitutioneel dossier: 2009/0157 (COD) LIMITE Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 11 maart 2010 (17.03) (OR. en) PUBLIC Interinstitutioneel dossier: 2009/0157 (COD) 6792/10 LIMITE JUSTCIV 34 CODEC 142 NOTA van: het secretariaat-generaal

Nadere informatie

Zuivelproductie per land 2015 Dairy production by country

Zuivelproductie per land 2015 Dairy production by country Zuivelproductie per land 2015 Melkaanvoer en productie EU-28 2015 Milk deliveries and production EU-28 index: 2014=100 EU-28 jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec cumulatief index Melkaanvoer

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Beleggen in de Belgische Staatsschuld. Opportuniteiten voor de particuliere belegger

Beleggen in de Belgische Staatsschuld. Opportuniteiten voor de particuliere belegger Kingdom of Belgium - Federal Public Service FINANCE - Treasury - Debt Agency Beleggen in de Belgische Staatsschuld Opportuniteiten voor de particuliere belegger 9 November 2011 Inhoudstafel Deel 1 De Belgische

Nadere informatie

Onderzoek naar e-gezondheidszorg in Europa: artsen moeten meer gebruik maken van ICT

Onderzoek naar e-gezondheidszorg in Europa: artsen moeten meer gebruik maken van ICT IP/08/641 Brussel, 25 april 2008 Onderzoek naar e-gezondheidszorg in Europa: artsen moeten meer gebruik maken van ICT De Europese Commissie heeft vandaag de resultaten bekendgemaakt van een pan-europees

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678 VOORSTEL van: de Europese Commissie d.d.: 18 november 2003

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 66 (1991) Nr. 6 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2014 Nr. 39 A. TITEL Overeenkomst betreffende samenwerking en een douane-unie tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten,

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe Visie op 21 Frans de Jong, directievoorzitter 1 Rabobank West Betuwe Programma Welkomstwoord: directievoorzitter Frans de Jong Visie op 21: Allard Bruinshoofd Gelegenheid tot vragen en afsluitende borrel

Nadere informatie

Onconventionele fossiele brandstoffen (bijv. schaliegas) in Europa

Onconventionele fossiele brandstoffen (bijv. schaliegas) in Europa Onconventionele fossiele brandstoffen (bijv. schaliegas) in Europa De opsporing en winning van aardgas en aardolie in Europa richtte zich in het verleden vooral op conventionele brandstoffen. De mogelijkheden

Nadere informatie

Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015

Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015 Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015 Documentatie European Commission, The 2015 Ageing Report, European

Nadere informatie

Openbare raadpleging over de coördinatie van de sociale zekerheid in de EU

Openbare raadpleging over de coördinatie van de sociale zekerheid in de EU Openbare raadpleging over de coördinatie van de sociale zekerheid in de EU Velden met een zijn verplicht. I. Gezinsuitkeringen CONTEXT: Gezinsuitkeringen worden over het algemeen uit de belastingen gefinancierd

Nadere informatie

Brochure geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014

Brochure geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 Brochure geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 Brochure geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 1 Inleiding

Nadere informatie

Factsheet ESPAD 2011

Factsheet ESPAD 2011 Factsheet ESPAD 0 Het gebruik van alcohol, tabak en drugs onder Nederlandse scholieren vergeleken met de rest van Europa. De ESPAD studie Het belangrijkste doel van de European School Survey Project on

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2014/0298 (E) 14563/14 ACP 166 FIN 764 PTOM 51 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de

Nadere informatie

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10)

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) Summery India was sinds 2000 sterk in opkomst als exporteur van druiven. In 2000 ging het nog om een hoeveelheid van 16.000 ton en in 2008 bereikte

Nadere informatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie Naar een leiderschapscrisis Visie zonder actie is hallucinatie Enkele risico s Spanningen tussen China en VS lopen verder op en monden uit in handelsoorlog Nieuwe spanningen binnen eurozone M.n. in de

Nadere informatie

www.2010againstpoverty.eu 2010againstpoverty@ec.europa.eu

www.2010againstpoverty.eu 2010againstpoverty@ec.europa.eu KE-80-09-930-NL-C www.2010againstpoverty.eu 2010againstpoverty@ec.europa.eu U kunt de publicaties van het directoraat-generaal Werkgelegenheid, sociale zaken en gelijke kansen downloaden of een gratis

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

Doelstellingen (2002/2007) van de Staten-Generaal van de Verkeersveiligheid

Doelstellingen (2002/2007) van de Staten-Generaal van de Verkeersveiligheid Doelstellingen (2002/) van de Staten-Generaal van de Verkeersveiligheid -50% 50% doden op de Belgische wegen/max. 750 doden 30 dagen Referentiecijfer 1500 = afgerond gemiddeld aantal doden 30 dagen 1998-2000

Nadere informatie

Het bruto binnenlands product per inwoner in Gelderland (inter)nationaal vergeleken

Het bruto binnenlands product per inwoner in Gelderland (inter)nationaal vergeleken Het bruto binnenlands product per inwoner in Gelderland (inter)nationaal vergeleken Het bruto binnenlands product (BBP) van een land is de som van alle binnenlands geproduceerde goederen en diensten. De

Nadere informatie

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso,

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 22 mei 2013 Nieuwe omstandigheden op de wereldwijde energiemarkt

Nadere informatie

Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013

Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013 Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013 1 2 Trap des ouderdoms in de Gouden Eeuw In de Gouden Eeuw lieten de rijken geïllustreerde voorstellingen maken

Nadere informatie

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank GROEP / KLAS.. Naam: Ga www.schooltv.ntr.nl Zoek op trefwoord: EU Bekijk de clip Het ontstaan van de EU en maak de volgende vragen. Gebruik de pauzeknop

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in november 2015

De arbeidsmarkt in november 2015 De arbeidsmarkt in november 2015 Datum: 7 december 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche november 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

Onderzoek gunstige prijsligging.

Onderzoek gunstige prijsligging. Onderzoek gunstige prijsligging. BMW 3 Serie Model 320D. 22 Eu-Lidstaten. Jordy Reijers Marketing/Onderzoek P van. Prijs 1 Inhoud Opgave Onderzoek informatie over Eu landen Welke landen hanteren de euro?

Nadere informatie