Het Europees kader inzake begrotingstoezicht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het Europees kader inzake begrotingstoezicht"

Transcriptie

1 Het Europees kader inzake begrotingstoezicht Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Wim Melyn Patrick Bisciari Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën

2 Structuur van de uiteenzetting Belang van en criteria voor begrotingsregels Evolutie en huidige regels van het Europees kader inzake begrotingstoezicht Toepassing van het Europees kader op België Evaluatie Conclusies 2

3 Belang van en criteria voor begrotingsregels Definitie begrotingsregels permanente beperkingen op het begrotingsbeleid via numerieke doelstellingen: limieten begrotingssaldi, ontvangsten, uitgaven of schuld Nut van begrotingsregels begrotingsdiscipline bevorderen gezonde overheidsfinanciën zijn een belangrijke voorwaarde voor prijsstabiliteit en voor een sterke en duurzame groei die bevorderlijk is voor de werkgelegenheid Theoretische argumenten voor begrotingsregels algemeen: deficit bias vermijden monetaire unie: ongewenste overloopeffecten van een onverantwoord begrotingsbeleid verhinderen Criteria voor goede begrotingsregels goed gedefinieerd, transparant, adequaat, consistent, eenvoudig, afdwingbaar, flexibel en efficiënt maar trade-offs tussen deze criteria 3

4 Overzicht van het huidig Europees beleidskader Beleidsdomein Niveau Instrument Karakteristieken Monetair Gemeenschappelijk ECB / ESCB Prijsstabiliteit nastreven Financieel Gemeenschappelijk Bankenunie Stabiliteit financieel systeem waarborgen Macro-economisch Nationaal Hard coordination: regelgevend kader en sancties Coördinatie economisch beleid (procedure bij macro-economische onevenwichtigheden) Structureel Nationaal Soft coordination: aanbevelingen Coördinatie op basis nationale hervormingsprogramma s Budgettair Nationaal Hard coordination: regelgevend kader en sancties Begrotingsdiscipline nastreven (Stabiliteits- en groeipact en buitensporigtekortprocedure) 4

5 Structuur van de uiteenzetting Belang van en criteria voor begrotingsregels Evolutie en huidige regels van het Europees kader inzake begrotingstoezicht Toepassing van het Europees kader op België Evaluatie Conclusies 5

6 Mijlpalen in de ontwikkeling van het Europees begrotingskader Soepeler Strenger Intelligenter / Complexer 1992: Verdrag van Maastricht 1997: Stabiliteits- en groeipact (SGP) X X 2005: Eerste aanpassing SGP X X : Tweede aanpassing SGP X X 2015: EC-mededeling over flexibiliteit binnen het SGP X X 6

7 Overzicht van de belangrijkste Europese begrotingsregels Stabiliteits- en groeipact (SGP) Preventief gedeelte Corrigerend gedeelte Vereiste van begrotingsevenwicht: geconcretiseerd via doelstelling op middellange termijn (MTO) Financieringstekort gezamenlijke overheid: max. 3 % bbp Overheidsschuld gezamenlijke overheid: max. 60 % bbp Indien MTO niet bereikt: jaarlijks voldoende convergentie: 1) minimale verbetering structureel saldo en 2) maximale groei reële overheidsuitgaven Bij meer dan 3 % bbp toch geen probleem als: 1) onafgebroken en belangrijke afname en deficit dicht bij 3 % of 2) overschrijding is tijdelijk en uitzonderlijk en deficit dicht bij 3 % Bij meer dan 60 % bbp toch geen probleem als: referentiewaarde tegen bevredigend tempo benaderd wordt algemene regel: afname verschil t.o.v. 60 % bbp met 1/20 ste per jaar Bron: EC. 7

8 Preventief gedeelte: doelstelling op middellange termijn (MTO) Basisidee Stabiliteits- en groeipact: gezonde begrotingssituatie nastreven met een begroting vrijwel in evenwicht of met een overschot Geconcretiseerd via landspecifieke referentiewaarde begrotingssaldo in structurele termen Door lidstaten voorgesteld in hun stabiliteits- of convergentieprogramma, maar moet voldoen aan minimale vereisten: berekend door EC op basis van aantal parameters: potentiële groei, vergrijzingskosten en schuldgraad van de overheid randvoorwaarde: maximaal tekort -0,5 % bbp (en -1 % bbp voor landen waarvan schuldgraad aanzienlijk lager is dan 60 % bbp en beperkt risico op houdbaarheid overheidsfinanciën) MTO voor België momenteel 0,75 % bbp, maar vanaf volgend jaar verlaagd naar 0 % bbp vooral dankzij impact pensioenhervorming 8

9 Overzicht van de MTO s van de landen van het eurogebied 1 (in % bbp) PT BE IT ES CY EE MT SI FR IE AT DE NL LU SK FI LT LV Middellangetermijndoelstelling (MTO) Structureel begrotingssaldo in 2016r Nog te leveren consolidatie-inspanning om de MTO te bereiken Begrotingsmarge Bronnen: EC, NBB. 1 Voor Griekenland werd er nog geen nieuwe MTO bepaald aangezien dit een land is met een steunprogramma. 9

10 Door België in 2016 en 2017 na te leven Europese begrotingsregels Stabiliteits- en groeipact (SGP) Preventief gedeelte Corrigerend gedeelte 1) Verbetering van het structureel saldo met minstens 0,6 procentpunt bbp in en ) Maximale groei van de reële overheidsuitgaven van 0 % in en ) Het financieringstekort van de overheid mag niet hoger liggen dan 3 % bbp 2) De overheidsschuld moet voldoende snel worden teruggebracht tot 60 % bbp. Gelet op de uitzonderlijke economische omstandigheden, met name de trage nominale economische groei, is de vereiste inspanning volgens de EC momenteel niet haalbaar en ongewenst. Bron: EC, evaluatie stabiliteitsprogramma België, mei Indien rekening wordt gehouden met de correctie voor de extra uitgaven in 2016 veroorzaakt door uitzonderlijke omstandigheden, met name de vluchtelingencrisis en de terreurdreiging, dan bedraagt de minimale verbetering van het structureel saldo 0,3 procentpunt bbp en de maximale groei van de reële overheidsuitgaven 0,5 %. 10

11 Structuur van de uiteenzetting Belang van en criteria voor begrotingsregels Evolutie en huidige regels van het Europees kader inzake begrotingstoezicht Toepassing van het Europees kader op België Evaluatie Conclusies 11

12 Toepassing Europees kader inzake begrotingstoezicht Meest recent evaluatie nationale begrotingen door EC: stabiliteits- en convergentieprogramma s van 2016 (mei 2016) Indeling landen van het eurogebied: landen in het preventief gedeelte (15): België, Cyprus, Duitsland, Estland, Finland, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Slovenië, Slowakije landen in het corrigerend gedeelte (4): Frankrijk, Portugal, Spanje, Griekenland Resultaten voor België: preventief gedeelte: enige afwijking van aanpassingstraject naar de MTO in 2015 en 2016 risico op significante afwijking in 2017 corrigerend gedeelte: tekortcriterium (3% bbp) zal nageleefd worden schuldcriterium (gestage daling naar 60% bbp) prima facie niet nageleefd, maar rekening houdend met relevante factoren (o.a. de uitzonderlijke economische omstandigheden) wel 12

13 Structuur van de uiteenzetting Belang van en criteria voor begrotingsregels Evolutie en huidige regels van het Europees kader inzake begrotingstoezicht Toepassing van het Europees kader op België Evaluatie Conclusies 13

14 Niet-naleving van de belangrijkste regels van het SGP (aantal jaren dat de regel niet nageleefd werd gedurende de periode ) % bbp financieringstekort % bbp overheidsschuld LU FI AT NL BE DE IE ES IT FR PT EL 0 LU FI NL IE ES PT DE FR IT BE AT EL Doelstelling op middellange termijn (MTO) Convergentie naar MTO LU FI IE DE NL EL ES BE AT FR IT PT 0 IE PT ES DE AT EL FR NL IT BE FI LU Bronnen: EC,NBB. 1 Het financieringstekort van de overheid is groter dan 3 % bbp. 2 De overheidsschuld is groter dan 60 % bbp. 3 Het structureel financieringssaldo is kleiner dan -0,5 % bbp. 4 Tijdens de jaren dat het structureel financieringssaldo kleiner is dan -0,5 % bbp, aandeel van de jaren dat de jaarlijkse verbetering van het structureel financieringssaldo kleiner is dan 0,5 procentpunt bbp. 14

15 Evaluatie van het huidig Europees begrotingskader Toepassing begrotingskader geen onverdeeld succes sinds 2009 verbetering toestand overheidsfinanciën dankzij SGP maar structureel evenwicht en houdbaarheid overheidsfinanciën nog niet gegarandeerd Evaluatie van de toepassing van de begrotingsregels draagvlak voor strikte naleving van de regels lijkt vrij zwak in sommige landen optimaal gebruik flexibiliteit binnen de regels kan worden toegejuicht maar al te grote flexibiliteit en te veel uitzonderingsclausules ondermijnen geloofwaardigheid sanctioneringsmechanisme bij niet-naleving regels niet toegepast Hervorming begrotingskader binnen een breder perspectief op korte en middellange termijn nood aan doeltreffend regelgevend kader respect voor regels Stabiliteits- en groeipact door alle lidstaten verhoog duidelijkheid en transparantie van het complexe regelgevend kader zorg voor afdwingbaarheid en uniforme toepassing van de begrotingsregels aangepaste behandeling van overheidsinvesteringen is aan te raden op lange termijn nood aan meer politieke unie en centralisatie begrotingsbeleid 15

16 Structuur van de uiteenzetting Belang van en criteria voor begrotingsregels Evolutie en huidige regels van het Europees kader inzake begrotingstoezicht Toepassing van het Europees kader op België Evaluatie Conclusies 16

17 Conclusies Begrotingsregels zijn nuttig in het algemeen en zeker in een monetaire unie zowel hun ontwerp als de toepassing ervan is belangrijk Europees begrotingskader evolueerde sterk sinds 1992 werd intelligenter maar ook complexer Versterking van de SGP-regels na de financiële en economische crisis hielp om de toestand van de overheidsfinanciën te verbeteren voor tal van landen van het eurogebied, waaronder België, zijn nog bijkomende inspanningen nodig Risico s inzake houdbaarheid van overheidsfinanciën vereisen correcte toepassing van SGP-regels Een aangepaste behandeling van overheidsinvesteringen is wenselijk 17

18

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

Overheidsontvangsten en -uitgaven: analyse en aanbevelingen

Overheidsontvangsten en -uitgaven: analyse en aanbevelingen Overheidsontvangsten en -uitgaven: analyse en aanbevelingen Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Ruben Schoonackers Bruno Eugène INTERN Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën Structuur van

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

Europese feestdagen 2017

Europese feestdagen 2017 Januari - Februari - Maart Bestemming Januari Februari Maart Nederland (NL) 01-01 Bestemming Januari Februari Maart België (BE) 01-01 Bosnie en Herzegovina (BA) 01-03 Bulgarije (BG) 01-01 03-03 Denemarken

Nadere informatie

STAND VAN ZAKEN EURO PLUS-PACT

STAND VAN ZAKEN EURO PLUS-PACT STAND VAN ZAKEN EURO PLUS-PACT Presentatie door J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 9 December 2011 De context van het Euro Plus-pact 1 Europa 2020 Procedure macro-onevenwichtigheden

Nadere informatie

De houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het licht van de vergrijzing

De houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het licht van de vergrijzing De houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het licht van de vergrijzing Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Stefan Van Parys Bruno Eugène INTERN Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën

Nadere informatie

Betalingsachterstand bij handelstransacties

Betalingsachterstand bij handelstransacties Betalingsachterstand bij handelstransacties 13/05/2008-20/06/2008 408 antwoorden 0. Uw gegevens Land DE - Duitsland 48 (11,8%) PL - Polen 44 (10,8%) NL - Nederland 33 (8,1%) UK - Verenigd Koninkrijk 29

Nadere informatie

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen 20.01.2006-20.02.2006 220 antwoorden. Geef aan op welk gebied uw hoofdactiviteit ligt D - Industrie 58 26,4% G - Groothandel en kleinhandel; reparatie

Nadere informatie

DE EUROPESE VISSERIJ IN CIJFERS

DE EUROPESE VISSERIJ IN CIJFERS DE EUROPESE VISSERIJ IN CIJFERS De tabellen hieronder tonen basisstatistieken met betrekking tot verschillende gebieden van het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB), namelijk: de vissersvloten van de

Nadere informatie

Lokaal en regionaal Europa Kerncijfers 2009

Lokaal en regionaal Europa Kerncijfers 2009 Lokaal en regionaal Europa Kerncijfers 2009 Editie 2010 / 2011 Sociaaleconomische gegevens Oppervlakte (km 2 ) Inwoners (duizend) (miljard ) /inw. () 2009/2008 ( in volume) België 30 528 10 790 339,2 31

Nadere informatie

Handelsmerken 0 - DEELNAME

Handelsmerken 0 - DEELNAME Handelsmerken 29/10/2008-31/12/2008 391 antwoorden 0 - DEELNAME Land DE - Duitsland 72 (18.4%) PL - Polen 48 (12.3%) NL - Nederland 31 (7.9%) UK - Verenigd Koninkrijk 23 (5.9%) DA - Denemarken 22 (5.6%)

Nadere informatie

Recente geschiedenis van de Belgische overheidsfinanciën

Recente geschiedenis van de Belgische overheidsfinanciën Recente geschiedenis van de Belgische overheidsfinanciën Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Luc Van Meensel Patrick Bisciari Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën DS.16.08.374_NL Structuur

Nadere informatie

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN?

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? 2/09/2008-22/10/2008 Er zijn 329 antwoorden op 329 die voldoen aan uw criteria DEELNAME Land DE - Duitsland 55 (16.7%) PL - Polen 41 (12.5%) DK - Denemarken 20

Nadere informatie

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Europa in crisis George Gelauff Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Opzet Baten en kosten van Europa Banken en overheden Muntunie en schulden Conclusie 2 Europa in crisis Europa veruit

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 16.5.2007 COM(2007) 256 definitief 2007/0090 (CNS) Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD overeenkomstig artikel 122, lid 2, van het Verdrag betreffende

Nadere informatie

EEN NIEUW KADER VOOR HET BEGROTINGSBELEID

EEN NIEUW KADER VOOR HET BEGROTINGSBELEID EEN NIEUW KADER VOOR HET BEGROTINGSBELEID De staatsschuldencrisis die de Economische en Monetaire Unie momenteel op haar grondvesten doet schudden, is het pijnlijke bewijs dat het roer van het begrotingsbeleid

Nadere informatie

Economische vooruitzichten en uitdagingen voor de Belgische economie

Economische vooruitzichten en uitdagingen voor de Belgische economie Economische vooruitzichten en uitdagingen voor de Belgische economie Algemene vergadering Voka - 6 mei 213 Jan Smets Directeur, Nationale Bank van België DS.13.4.176 Plan van de presentatie I. Internationale

Nadere informatie

Pan-Europese. opiniepeiling over beroepsveiligheid en - gezondheid. Representatieve resultaten in de 27 lidstaten van de Europese Unie

Pan-Europese. opiniepeiling over beroepsveiligheid en - gezondheid. Representatieve resultaten in de 27 lidstaten van de Europese Unie Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en - gezondheid Representatieve resultaten in de 2 lidstaten van de Europese Unie Pakket bevat de resultaten van de EU2 én van Nederland Ontwerp Opiniepeiling

Nadere informatie

Code Geboorteland Straatnaam

Code Geboorteland Straatnaam Uitwisseling van informatie op grond van artikel 10, eerste lid van de Landsverordening spaarvermogensheffing Info Beneficial owner (1) Data Beneficial owner (2) Naamgegevens(3) Geboortegegevens (4) Adresgegevens

Nadere informatie

Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen

Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen 1997R1467 NL 13.12.2011 002.001 1 Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen B VERORDENING (EG) Nr. 1467/97 VAN DE RAAD van 7 juli

Nadere informatie

ENQUÊTE OVER DIVERSITEIT OP HET WERK EN ANTIDISCRIMINAT

ENQUÊTE OVER DIVERSITEIT OP HET WERK EN ANTIDISCRIMINAT ENQUÊTE OVER DIVERSITEIT OP HET WERK EN ANTIDISCRIMINAT 14.06.2005-15.07.2005 803 antwoorden Geef aan op welk gebied uw hoofdactiviteit ligt D - Industrie 225 K - Exploitatie van en handel in onroerend

Nadere informatie

Beknopte commentaar bij de uiteenzettingen van C. Valenduc en G. Nicodème

Beknopte commentaar bij de uiteenzettingen van C. Valenduc en G. Nicodème Beknopte commentaar bij de uiteenzettingen van C. Valenduc en G. Nicodème BIOF - studiedag 16 september 211 Luc Van Meensel Research Department DS.11.9.361 Voornaamste bevindingen van Christian Valenduc

Nadere informatie

Centraal Planbureau 1 Europa in crisis

Centraal Planbureau 1 Europa in crisis 1 Europa in crisis Waarom dit boek? Vergelijkbaar met De Grote Recessie van 2 jaar geleden qua vorm en stijl qua beoogde doelgroep Euro-crisis ingrijpend voor ons dagelijkse leven / welvaart oplossing

Nadere informatie

Vergrijzing, publieke financiën en economische groei

Vergrijzing, publieke financiën en economische groei Vergrijzing, publieke financiën en economische groei Ochtendseminarie Lokale Overheden Antwerpen, 25 mei 216 Johan Van Gompel, senior economist KBC docent KU Leuven Campus Brussel & Antwerp Management

Nadere informatie

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij:

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 9. ENERGIE 1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 31973 D 0045: Besluit 73/45/Euratom van de Raad van 8 maart

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2010) 739 definitief.

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2010) 739 definitief. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 22 juni 2010 (29.06) (OR. en) 11311/10 ECOFIN 392 UEM 223 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van de Europese

Nadere informatie

Uitdagingen voor het Europees monetair beleid en het Belgisch economisch beleid na de crisis

Uitdagingen voor het Europees monetair beleid en het Belgisch economisch beleid na de crisis Uitdagingen voor het Europees monetair beleid en het Belgisch economisch beleid na de crisis Jan Smets 29ste Vlaams Wetenschappelijk Economisch Congres, Gent, 19 november 2010 DS.10.09.340 Het Europees

Nadere informatie

Wat doen centrale banken eigenlijk? Finale sessie: The big Picture. Brussel, 21 oktober 2015

Wat doen centrale banken eigenlijk? Finale sessie: The big Picture. Brussel, 21 oktober 2015 Wat doen centrale banken eigenlijk? Finale sessie: The big Picture Brussel, 21 oktober 2015 The big picture: het Eurosysteem, een ééngemaakt monetair beleid voor 19 lidstaten Overzicht Een globale crisis

Nadere informatie

BIJLAGE I LIJST MET NAMEN, FARMACEUTISCHE VORM, STERKTE VAN HET GENEESMIDDEL, TOEDIENINGSWEG, AANVRAGERS IN DE LIDSTATEN

BIJLAGE I LIJST MET NAMEN, FARMACEUTISCHE VORM, STERKTE VAN HET GENEESMIDDEL, TOEDIENINGSWEG, AANVRAGERS IN DE LIDSTATEN BIJLAGE I LIJST MET NAMEN, FARMACEUTISCHE VORM, STERKTE VAN HET GENEESMIDDEL, TOEDIENINGSWEG, AANVRAGERS IN DE LIDSTATEN 1 AT - Oostenrijk Flutiform 50 Mikrogramm/5 Mikrogramm pro Sprühstoß Druckgasinhalation

Nadere informatie

VERDRAG INZAKE STABILITEIT, COÖRDINATIE EN BESTUUR IN DE ECONOMISCHE EN MONETAIRE UNIE TUSSEN HET KONINKRIJK BELGIË, DE REPUBLIEK BULGARIJE, HET

VERDRAG INZAKE STABILITEIT, COÖRDINATIE EN BESTUUR IN DE ECONOMISCHE EN MONETAIRE UNIE TUSSEN HET KONINKRIJK BELGIË, DE REPUBLIEK BULGARIJE, HET VERDRAG INZAKE STABILITEIT, COÖRDINATIE EN BESTUUR IN DE ECONOMISCHE EN MONETAIRE UNIE TUSSEN HET KONINKRIJK BELGIË, DE REPUBLIEK BULGARIJE, HET KONINKRIJK DENEMARKEN, DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND, DE REPUBLIEK

Nadere informatie

GROEI EN BANEN: DE VOLGENDE STAPPEN

GROEI EN BANEN: DE VOLGENDE STAPPEN GROEI EN BANEN: DE VOLGENDE STAPPEN Presentatie door J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, aan de informele Europese Raad van 30 januari 2012 De "vicieuze cirkels" in Europa doorbreken Europa

Nadere informatie

Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015

Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015 Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015 Documentatie European Commission, The 2015 Ageing Report, European

Nadere informatie

Tabel 1: Economische indicatoren (1)

Tabel 1: Economische indicatoren (1) Tabel 1: Economische indicatoren (1) Grootte van de Openheid van de Netto internationale Saldo op de lopende rekening (% economie (in economie (Export + BBP per hoofd, nominaal (EUR) BBP per hoofd, nominaal,

Nadere informatie

Publicatieblad van de Europese Unie L 140/11

Publicatieblad van de Europese Unie L 140/11 27.5.2013 Publicatieblad van de Europese Unie L 140/11 VERORDENING (EU) Nr. 473/2013 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 21 mei 2013 betreffende gemeenschappelijke voorschriften voor het monitoren

Nadere informatie

Europees semester 2015: beslissingen van het college

Europees semester 2015: beslissingen van het college Europese Commissie - Persbericht Europees semester 2015: beslissingen van het college Brussel, 25 februari 2015 Vandaag heeft de Europese Commissie een krachtig signaal afgegeven aan de lidstaten: er moeten

Nadere informatie

Voor wie verstandig handelt! Gematigde groei

Voor wie verstandig handelt! Gematigde groei Gematigde groei Trendsamenvatting Naam Definitie Scope Conclusie Invloed: Gematigde groei De ontwikkeling in het afzetpotentieel van de belangrijkste afzetmarkten en potentiële groeimarkten. Focus op Europa,

Nadere informatie

FostPack Importeren verpakkingsfiches via XML

FostPack Importeren verpakkingsfiches via XML FostPack Importeren verpakkingsfiches via XML 1 Algemeen Dit document beschrijft de manier waarop men door middel van een XML file- verpakkingsfiches kan importeren in FostPack. U vindt het schema en een

Nadere informatie

Raad voor Economische en Financiële Zaken. VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld maart 2017

Raad voor Economische en Financiële Zaken. VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld maart 2017 Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2016-2017 21 501-07 Raad voor Economische en Financiële Zaken Nr. VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld maart 2017 De vaste commissie voor Financiën

Nadere informatie

VERDRAG INZAKE STABILITEIT, COÖRDINATIE EN BESTUUR IN DE ECONOMISCHE EN MONETAIRE UNIE TUSSEN HET KONINKRIJK BELGIË, DE REPUBLIEK BULGARIJE, HET

VERDRAG INZAKE STABILITEIT, COÖRDINATIE EN BESTUUR IN DE ECONOMISCHE EN MONETAIRE UNIE TUSSEN HET KONINKRIJK BELGIË, DE REPUBLIEK BULGARIJE, HET VERDRAG INZAKE STABILITEIT, COÖRDINATIE EN BESTUUR IN DE ECONOMISCHE EN MONETAIRE UNIE TUSSEN HET KONINKRIJK BELGIË, DE REPUBLIEK BULGARIJE, HET KONINKRIJK DENEMARKEN, DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND, DE REPUBLIEK

Nadere informatie

Evaluatie van de economische governance

Evaluatie van de economische governance EUROPESE COMMISSIE Brussel, 28.11.2014 COM(2014) 905 final MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, DE EUROPESE CENTRALE BANK, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. betreffende de aanneming van de euro door Letland op 1 januari 2014

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. betreffende de aanneming van de euro door Letland op 1 januari 2014 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 5.6.2013 COM(2013) 345 final 2013/0190 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de aanneming van de euro door Letland op 1 januari 2014 NL NL TOELICHTING 1. ACHTERGROND

Nadere informatie

Bijlage B4. Eerste treden op de arbeidsmarkt. Freek Bucx

Bijlage B4. Eerste treden op de arbeidsmarkt. Freek Bucx Bijlage B4 Eerste treden op de arbeidsmarkt Freek Bucx Inhoud Tabel B4.1... 3 Tabel B4.2... 4 Tabel B4.3... 5 Tabel B4.4... 6 Tabel B4.5... 7 Tabel B4.6... 8 Bijlage B4 Eerste treden op de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Straatsburg, 13.1.2015 COM(2015) 12 final

Straatsburg, 13.1.2015 COM(2015) 12 final EUROPESE COMMISSIE Straatsburg, 13.1.2015 COM(2015) 12 final MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, DE EUROPESE CENTRALE BANK, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, HET COMITÉ

Nadere informatie

Nederland langs de Europese meetlat

Nederland langs de Europese meetlat LU 3,91 EL 2,37 PT 2,13 IE 1,51 ES 1,26 BE 0,56 FI 0,01 AT -0,12 DK -0,12 FR -0,13 UK -0,24 SE 26,6 BE 25,8 EL 25,6 DE 25,2 FR 25,0 ES 25,0 PT 24,5 EU(25) 23,9 UK 23,8 LV 22,9 AT 22,9 EE 22,7 FI 22,7 DK

Nadere informatie

De toekomst van de welvaartsstaat. Frank Vandenbroucke Kortrijk 18 maart 2015

De toekomst van de welvaartsstaat. Frank Vandenbroucke Kortrijk 18 maart 2015 De toekomst van de welvaartsstaat Frank Vandenbroucke Kortrijk 18 maart 2015 De actieve welvaartsstaat herbekeken De duurzaamheid van het succes van de welvaartsstaat Investeren in kinderen Beleidsuitdagingen

Nadere informatie

Aanbeveling voor een AANBEVELING VAN DE RAAD. over het economisch beleid van de eurozone

Aanbeveling voor een AANBEVELING VAN DE RAAD. over het economisch beleid van de eurozone EUROPESE COMMISSIE Brussel, 16.11.2016 COM(2016) 726 final Aanbeveling voor een AANBEVELING VAN DE RAAD over het economisch beleid van de eurozone NL NL Aanbeveling voor een AANBEVELING VAN DE RAAD over

Nadere informatie

Arbeidsmarkt allochtonen

Arbeidsmarkt allochtonen Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Arbeidsmarkt allochtonen Samenvatting 1.176 werkzoekende allochtone Kempenaren (2012) vaak man meestal

Nadere informatie

Inleiding. E. De Prest. deze onevenwichtigheden echter destabiliserend te werken.

Inleiding. E. De Prest. deze onevenwichtigheden echter destabiliserend te werken. Nieuwe ontwikkelingen in de economische governance van de Europese Unie E. De Prest. Geeroms G. Langenus Inleiding De afgelopen jaren is op pijnlijke wijze gebleken dat het verlies aan vertrouwen vanwege

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. ter bepaling van de samenstelling van het Comité van de Regio's

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. ter bepaling van de samenstelling van het Comité van de Regio's EUROPESE COMMISSIE Brussel, 11.6.2014 COM(2014) 226 final 2014/0128 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD ter bepaling van de samenstelling van het Comité van de Regio's NL NL TOELICHTING 1. ACHTERGROND

Nadere informatie

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank GROEP / KLAS.. Naam: Ga www.schooltv.ntr.nl Zoek op trefwoord: EU Bekijk de clip Het ontstaan van de EU en maak de volgende vragen. Gebruik de pauzeknop

Nadere informatie

Rondetafelgesprek wet Houdbare overheidsfinanciën Uitgevoerd op verzoek van de Commissie Financiën van de Tweede Kamer

Rondetafelgesprek wet Houdbare overheidsfinanciën Uitgevoerd op verzoek van de Commissie Financiën van de Tweede Kamer CPB Notitie 19 november 2012 Rondetafelgesprek wet Houdbare overheidsfinanciën Uitgevoerd op verzoek van de Commissie Financiën van de Tweede Kamer CPB Notitie Aan: Commissie Financiën van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Bijlage: Technische invulling Stabiliteit en Groeipact verdrukt onbedoeld publieke investeringen

Bijlage: Technische invulling Stabiliteit en Groeipact verdrukt onbedoeld publieke investeringen Bijlage: Technische invulling Stabiliteit en Groeipact verdrukt onbedoeld publieke investeringen In deze bijlage wordt uiteengezet waarom en op welke wijze de huidige methodiek uit het Stabiliteit en Groei

Nadere informatie

Expertisecentrum Europees Recht (ECER) Eurojargon

Expertisecentrum Europees Recht (ECER) Eurojargon Expertisecentrum Europees Recht (ECER) Eurojargon AGS De Annual Growth Survey (AGS) is een onderzoek van de Commissie, waarin zij uiteenzet wat de prioriteiten van de Unie zouden moeten zijn op het gebied

Nadere informatie

Advies W /III gevonden via 'http://www.raadvanstate.nl/pers/abonnemente... Website Ministerie van Financien

Advies W /III gevonden via 'http://www.raadvanstate.nl/pers/abonnemente... Website Ministerie van Financien dit advies dit advies Page 1 of 8 Adviezen Print ZAAKNUMMER W06.12.0141/III DATUM VAN ADVIES woensdag 18 juli 2012 SOORT Wet E-mail MINISTERIE Financiën VINDPLAATS Website Ministerie van Financien Voorstel

Nadere informatie

Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid

Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid Resultaten in Europa en Nederland - Mei 2013 Representatieve resultaten in 31 deelnemende Europese landen voor het Europees Agentschap voor

Nadere informatie

RESTREINT UE. Voorstel voor een VERORDENING VAN DE RAAD

RESTREINT UE. Voorstel voor een VERORDENING VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Straatsburg, 1.7.2014 COM(2014) 447 final 2014/0208 (NLE) This document was downgraded/declassified Date 23.7.2014 Voorstel voor een VERORDENING VAN DE RAAD tot wijziging van Verordening

Nadere informatie

Jeugdwerkloosheid. Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december 2013. Jan Smets

Jeugdwerkloosheid. Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december 2013. Jan Smets Jeugdwerkloosheid Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december 2013 Jan Smets Overzicht van de uiteenzetting 1. Dramatische jongerenwerkloosheidscijfers... 2 Werkloosheidsgraad

Nadere informatie

(Wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN

(Wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN 23.11.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 306/1 I (Wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN VERORDENING (EU) Nr. 1173/2011 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 16 november 2011 inzake de effectieve

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 319 Goedkeuring van het op 2 maart 2012 te Brussel tot stand gekomen Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur in de economische en

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 mei 2003 (23.06) (OR. fr) 9770/03 UEM 103 ECOFIN 154

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 mei 2003 (23.06) (OR. fr) 9770/03 UEM 103 ECOFIN 154 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 mei 2003 (23.06) (OR. fr) 9770/03 UEM 103 ECOFIN 154 VERTALING BRIEF van: mevrouw Patricia BUGNOT, directeur, namens de secretaris-generaal van de Europese Commissie

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz)

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Lees ter voorbereiding de volgende teksten en bekijk de vragen en antwoorden van de quiz. De juiste antwoorden zijn vetgedrukt. Wat wil en doet

Nadere informatie

Handels- en Welvaartseffecten van Vrijhandelsakkoorden

Handels- en Welvaartseffecten van Vrijhandelsakkoorden Handels- en Welvaartseffecten van Vrijhandelsakkoorden Jan Van Hove KU Leuven & INFER jan.vanhove@kuleuven.be Vleva 13 januari 2015 * Met dank aan de Vlaamse overheid voor de financiële ondersteuning van

Nadere informatie

Eurogroep. 1. Economische situatie in de eurozone

Eurogroep. 1. Economische situatie in de eurozone Eurogroep 1. Economische situatie in de eurozone Toelichting: De Eurogroep zal van gedachten wisselen over de economische situatie in de eurozone. De groei van de economie lijkt verder aan te trekken terwijl

Nadere informatie

FIAT RADIONAV - Europe. SD 2012

FIAT RADIONAV - Europe. SD 2012 3URGXFWGDWDVKHHW +,*+/,*+76 FIAT RADIONAV - Europe. SD 2012 Beschikbaarheid: 04/2011 Merk Fiat Systeem Instant NAV Onderdeelnummer klant 51900429 Onderdeelnummer NAVTEQ T1000-17913 Dekkingsoverzicht Inclusief

Nadere informatie

Aanbeveling voor een AANBEVELING VAN DE RAAD. om het buitensporige overheidstekort in Nederland te verhelpen

Aanbeveling voor een AANBEVELING VAN DE RAAD. om het buitensporige overheidstekort in Nederland te verhelpen EUROPESE COMMISSIE Brussel, XXX [ ](2013) XXX draft Aanbeveling voor een AANBEVELING VAN DE RAAD om het buitensporige overheidstekort in Nederland te verhelpen NL NL Aanbeveling voor een AANBEVELING VAN

Nadere informatie

Hoe groot, is groot genoeg?

Hoe groot, is groot genoeg? Hoe groot, is groot genoeg? Bas Denters (Bestuurskunde, Universiteit Twente) Kennisnetwerk Lokaal 13 Den Haag 17 april 2015 Schaalvergroting door de tijd Grotere gemeenten Minder gemeenten Schaal gemeenten

Nadere informatie

Publicatieblad L 52. van de Europese Unie. Wetgeving. Wetgevingshandelingen. 60e jaargang 28 februari Uitgave in de Nederlandse taal.

Publicatieblad L 52. van de Europese Unie. Wetgeving. Wetgevingshandelingen. 60e jaargang 28 februari Uitgave in de Nederlandse taal. Publicatieblad van de Europese Unie L 52 Uitgave in de Nederlandse taal Wetgeving 60e jaargang 28 februari 2017 Inhoud I Wetgevingshandelingen Definitieve vaststelling (EU, Euratom) 2017/303 van de gewijzigde

Nadere informatie

Geannoteerde agenda ten behoeve van de Eurogroep en Ecofin Raad van 19 en 20 juni 2014 te Luxemburg.

Geannoteerde agenda ten behoeve van de Eurogroep en Ecofin Raad van 19 en 20 juni 2014 te Luxemburg. Geannoteerde agenda ten behoeve van de Eurogroep en Ecofin Raad van 19 en 20 juni 2014 te Luxemburg. Jaarvergadering van de Raad van gouverneurs ESM 19 juni 2014 te Luxemburg Op 19 juni vindt in Luxemburg

Nadere informatie

Onconventionele fossiele brandstoffen (bijv. schaliegas) in Europa

Onconventionele fossiele brandstoffen (bijv. schaliegas) in Europa Onconventionele fossiele brandstoffen (bijv. schaliegas) in Europa De opsporing en winning van aardgas en aardolie in Europa richtte zich in het verleden vooral op conventionele brandstoffen. De mogelijkheden

Nadere informatie

Memorie van Antwoord. Doel en strekking van het verdrag

Memorie van Antwoord. Doel en strekking van het verdrag Goedkeuring van het op 2 maart 2012 te Brussel tot stand gekomen Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur in de economische en monetaire unie tussen het Koninkrijk België, de Republiek Bulgarije,

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II Politiek en Ruimte bron 10 Aandeel van de lidstaten in de handel van de Europese Unie in procenten, 1998 30 % 25 20 22 25 Legenda: invoer uitvoer 15 10 8 8 15 15 10 11 9 9 15 12 5 0 6 5 2 2 1 0 België

Nadere informatie

Herziening NEC-richtlijn. LNE Afdeling Lucht, Hinder, Risicobeheer, Milieu & Gezondheid

Herziening NEC-richtlijn. LNE Afdeling Lucht, Hinder, Risicobeheer, Milieu & Gezondheid Herziening NEC-richtlijn LNE Afdeling Lucht, Hinder, Risicobeheer, Milieu & Gezondheid Inhoud presentatie Huidige NEC-richtlijn Herziening NEC-richtlijn: motivatie Inhoud herziene NEC-richtlijn: Overzicht

Nadere informatie

EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT PE-CONS 3659/1/01 REV 1

EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT PE-CONS 3659/1/01 REV 1 EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT DE RAAD Brussel, 27 mei 2002 2001/0138 (COD) LEX 311 PE-CONS 3659/1/01 REV 1 TRANS 181 PECOS 199 CODEC 1126 VERORDENING (EG) Nr. /2002 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN

Nadere informatie

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen.

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. Verhoging tabaksaccijnzen : meer inkomsten en minder rokers PERSBERICHT Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. In België werden er in 2009 11.617 miljoen sigaretten

Nadere informatie

Boordtabel van het Concurrentievermogen van de Belgische economie. 25 november 2015

Boordtabel van het Concurrentievermogen van de Belgische economie. 25 november 2015 Boordtabel van het Concurrentievermogen van de Belgische economie 25 november 2015 1 Sprekers M. Kris Peeters Vice-Eerste Minister en federaal Minister van Werk, Economie en Consumenten, belast met Buitenlandse

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678 VOORSTEL van: de Europese Commissie d.d.: 18 november 2003

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Financiën dr. Edwin van Rooyen Update: 6-9-2012 Tussen de politieke partijen in Nederland bestaat aanzienlijke verdeeldheid

Nadere informatie

Samenstelling van het Europees Parlement met het oog op de verkiezingen van 2014

Samenstelling van het Europees Parlement met het oog op de verkiezingen van 2014 P7_TA(2013)0082 Samenstelling van het Europees Parlement met het oog op de verkiezingen van 2014 Resolutie van het Europees Parlement van 13 maart 2013 over de samenstelling van het Europees Parlement

Nadere informatie

Convergentie. Vaak gestelde vragen (FAQ) over de gemeenschappelijke praktijk CP4 Mate van bescherming van zwart-witmerken

Convergentie. Vaak gestelde vragen (FAQ) over de gemeenschappelijke praktijk CP4 Mate van bescherming van zwart-witmerken EN NL Convergentie Vaak gestelde vragen (FAQ) over de gemeenschappelijke praktijk CP4 Mate van bescherming van zwart-witmerken 1. Als de merken niet gelijk (identiek) zijn, kunnen zij dan niettemin met

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 oktober 2010 (03.11) (OR. en) 7512/10 ADD 1 PV/CONS 15 ENV 169

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 oktober 2010 (03.11) (OR. en) 7512/10 ADD 1 PV/CONS 15 ENV 169 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 oktober 2010 (03.11) (OR. en) 7512/10 ADD 1 PV/CONS 15 ENV 169 ONTWERP-NOTULEN - ADDENDUM Betreft: 3002e zitting van de Raad van de Europese Unie (MILIEU), gehouden

Nadere informatie

Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten

Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten IP/08/1397 Brussel, 25 september 2008 Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten Hoe kan de EU bereiken dat alle Europeanen

Nadere informatie

1950 De Verklaring van Schuman

1950 De Verklaring van Schuman Hoofdstuk 3 31 Van Gemeenschappelijke Markt tot euro 8 mei 1945 : de Tweede Wereldoorlog (1939-1945) wordt beëindigd. Europa ligt in puin. De angst voor een herhaling van een dergelijk drama brengt politici

Nadere informatie

Onderzoek gunstige prijsligging.

Onderzoek gunstige prijsligging. Onderzoek gunstige prijsligging. BMW 3 Serie Model 320D. 22 Eu-Lidstaten. Jordy Reijers Marketing/Onderzoek P van. Prijs 1 Inhoud Opgave Onderzoek informatie over Eu landen Welke landen hanteren de euro?

Nadere informatie

Prijsstabiliteit: waarom is dat belangrijk voor jou? Voorlichtingsbrochure voor leerlingen

Prijsstabiliteit: waarom is dat belangrijk voor jou? Voorlichtingsbrochure voor leerlingen Prijsstabiliteit: waarom is dat belangrijk voor jou? Voorlichtingsbrochure voor leerlingen Wat kun je kopen voor 10? Wat dacht je van twee cd-singles, of misschien een maandabonnement op je favoriete blad?

Nadere informatie

Grensoverschrijdende betalingen

Grensoverschrijdende betalingen Grensoverschrijdende betalingen Snel en makkelijk geld overschrijven naar een buitenlandse rekening Valable à partir du 1 e janvier 2007 Gelgig vanaf 1 januari 2007 Het leven van vandaag is zo opgevat

Nadere informatie

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN INTRO VOOR DE LEERKRACHT Deze tijdslijn illustreert het verhaal van de Europese Unie. U kunt de tijdslijn in verschillende stukken afdrukken

Nadere informatie

11562/08 CS/lg DG H 1 A

11562/08 CS/lg DG H 1 A RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 22 juli 2008 (OR. en) 11562/08 Interinstitutioneel dossier: 2008/0074 (C S) VISA 239 COMIX 554 WETGEVI GSBESLUITE E A DERE I STRUME TE Betreft: VERORDENING VAN DE RAAD

Nadere informatie

Hoe Europeanen denken over biotechnologie en genetisch gemodificeerd voedsel in 2005

Hoe Europeanen denken over biotechnologie en genetisch gemodificeerd voedsel in 2005 Eens in de drie jaar wordt in de Europese Unie onderzoek verricht naar de publieksopvattingen over biotechnologie. Eind 05 zijn in totaal 25.000 respondenten in de 25 lidstaten van de EU ondervraagd. Hier

Nadere informatie

4. Ooverheidsfinanciën

4. Ooverheidsfinanciën . Ooverheidsfinanciën Het overheidstekort kwam in 1 op 3, % bbp uit, tegen,9 % in 13. De in 11 begonnen gematigde consolidatie zette zich in het verslagjaar immers niet voort waardoor, in een lagerenteomgeving,

Nadere informatie

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso,

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 22 mei 2013 Nieuwe omstandigheden op de wereldwijde energiemarkt

Nadere informatie

de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van de Europese Commissie

de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van de Europese Commissie Raad van de Europese Unie Brussel, 12 februari 2016 (OR. en) 6056/16 ADD 4 BEGELEIDENDE NOTA van: ingekomen: 10 februari 2016 aan: JAI 94 ASIM 14 RELEX 101 FRONT 66 CADREFIN 8 ENFOPOL 33 PROCIV 5 VISA

Nadere informatie

21.10.2015 A8-0249/139. Door de Commissie voorgestelde tekst

21.10.2015 A8-0249/139. Door de Commissie voorgestelde tekst 21.10.2015 A8-0249/139 139 Jens Rohde e.a. Artikel 4 lid 1 1. De lidstaten beperken op zijn minst hun jaarlijkse antropogene emissies van zwaveldioxide (SO2), stikstofoxiden (NOx), vluchtige organische

Nadere informatie

Wet van... ... inzake houdbare financiën van de collectieve sector (Wet houdbare overheidsfinanciën).

Wet van... <datum>... inzake houdbare financiën van de collectieve sector (Wet houdbare overheidsfinanciën). Wet van... ... inzake houdbare financiën van de collectieve sector (Wet houdbare overheidsfinanciën). Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz.

Nadere informatie

BTW EN INTERNATIONALE OPTREDENS

BTW EN INTERNATIONALE OPTREDENS Belastingadviseurs BTW EN INTERNATIONALE OPTREDENS Versie: 26 juli 2011 Per 1 januari 2011 zijn de BTW-regels voor internationale optredens veranderd. Hoe werkt het nu: 1. Vóór 2011: plaats van optreden

Nadere informatie

After the 2008 economic crisis and the subsequent sovereign debt crisis in the

After the 2008 economic crisis and the subsequent sovereign debt crisis in the Federale Overheidsdienst Financiën - België Documentatieblad 74 ste jaargang, nr. 1, 1 ste kwartaal 2014 De omzetting van de nieuwe Europese budgettaire regelgeving in België Luc BUFFEL & Evelien VANALME

Nadere informatie

Europees economisch bestuur. Europese coördinatie van begrotings- en macroeconomisch beleid en de positie van Nederland

Europees economisch bestuur. Europese coördinatie van begrotings- en macroeconomisch beleid en de positie van Nederland Europees economisch bestuur Europese coördinatie van begrotings- en macroeconomisch beleid en de positie van Nederland 2014 Europees economisch bestuur Europese coördinatie van begrotings- en macroeconomisch

Nadere informatie

Verslag 2014. Sint-Niklaas, 18 maart 2015. Tom DECHAENE Directeur

Verslag 2014. Sint-Niklaas, 18 maart 2015. Tom DECHAENE Directeur Verslag 24 Sint-Niklaas, 8 maart 25 Tom DECHAENE Directeur I. Economische en financiële ontwikkelingen. Wereldeconomie en eurogebied Paragraaf.: Wereldeconomie 2 Verloop van de internationale financiële

Nadere informatie

Werkloosheid in de Europese Unie

Werkloosheid in de Europese Unie in de Europese Unie Diana Janjetovic en Bart Nauta De werkloosheid in de Europese Unie vertoont sinds 2 als gevolg van de conjunctuur een wisselend verloop. Door de economische malaise in de jaren 21 23

Nadere informatie

Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven. Koen De Leus Senior Economist KBC Group

Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven. Koen De Leus Senior Economist KBC Group Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven Koen De Leus Senior Economist KBC Group Agenda Constructiefouten EMU en oplossingen Beleggingsalternatieven Obligaties Aandelen Vastgoed 2 19 oktober 2012

Nadere informatie