De houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het licht van de vergrijzing

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het licht van de vergrijzing"

Transcriptie

1 De houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het licht van de vergrijzing Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Stefan Van Parys Bruno Eugène INTERN Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën

2 Structuur van de uiteenzetting Demografische vooruitzichten Economische en budgettaire impact van de vergrijzing Welke beleidsstrategie als antwoord op de vergrijzing Conclusies 2

3 Demografische ontwikkeling: veroudering van de bevolking (in duizenden personen volgens leeftijd) en Bronnen: ADSEI, FPB. 3

4 Forse toename van het aantal ouderen 4,0 Aantal-65-plussers (in miljoenen personen) 0,55 Afhankelijkheidsgraad (verhouding 65-plussers t.o.v. 20 tot 64-jarigen) 3,5 0,50 3,0 0,45 2,5 0,40 2,0 0,35 1,5 0,30 1, , Bronnen: ADSEI, FPB, SCvV. 4

5 Structuur van de uiteenzetting Demografische vooruitzichten Economische en budgettaire impact van de vergrijzing Welke beleidsstrategie als antwoord op de vergrijzing Conclusies 5

6 Afname van de bevolking op arbeidsleeftijd (duizenden personen van 20 tot 64 jaar) Vlaams Gewest België zonder Vlaams Gewest Bronnen: ADSEI, FPB. 6

7 Werkgelegenheidstoename zal niet langer de motor van de activiteitsgroei vormen, wel arbeidsproductiviteit (veranderingspercentages t.o.v. het voorgaande jaar) 4 Bbp naar volume Werkgelegenheid Arbeidsproductiviteit¹ Gemiddelde bbp-groei bbp naar volume = werkgelegenheid + arbeidsproductiviteit Bronnen: INR, SCvV. 1 De Studiecommissie voor de vergrijzing hanteert als hypothese dat op lange termijn de arbeidsproductiviteit jaarlijks met 1,5 % zal toenemen. 7

8 Budgettaire kosten van de vergrijzing (wijziging van de leeftijdsgebonden overheidsuitgaven in procentpunten van het bbp t.o.v. 2015) 3,5 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0-0,5-1,0-1, Pensioenen Gezondheidszorg Arbeidsongeschiktheid Werkloosheid Kinderbijslag Overige sociale uitgaven Totaal Bron: SCvV, Verslag

9 Structuur van de uiteenzetting Demografische vooruitzichten Economische en budgettaire impact van de vergrijzing Welke beleidsstrategie als antwoord op de vergrijzing Conclusies 9

10 Welke strategie als antwoord op de vergrijzingsuitdaging? Budgettaire strategie: terugkeer naar een structureel begrotingsevenwicht op middellange termijn vergt saneringsprogramma sanering moet vooral berusten op een selectieve vermindering van de uitgaven voorts moet worden geijverd voor een correcte belastinginning en kunnen marges in sommige ontvangsten worden benut Stimuleren van de groei door het potentiële bbp te verhogen door het opdrijven van de werkgelegenheidsgraad en een toename van de productiviteit via investeringen, onderzoek en ontwikkeling, efficiëntere marktwerking, ondernemerschap en creativiteit, efficiëntie van de instellingen, Uitgavenstijging voor pensioenen en gezondheidszorg onder controle houden om de houdbaarheid van de sociale bescherming op lange termijn te verzekeren 10

11 Krachtlijnen van de recente pensioenhervorming Verhoging van de wettelijke pensioenleeftijd van 65 naar 66 jaar in 2025 en naar 67 jaar in 2030 Verstrenging van de voorwaarden van vervroegde pensionering van 62 jaar in 2016 naar 62,5 jaar in 2017 en naar 63 jaar in 2018 minimale loopbaanvoorwaarden: van 40 naar 41 jaar in 2017 en naar 42 jaar in 2019 uitzondering voor zeer lange loopbanen (van 43 of 44 jaar) Verstrenging van de voorwaarden voor werkloosheidsuitkeringen met bedrijfstoeslag 1 Overlevingspensioenen: beperking van het aantal rechthebbenden geleidelijke verhoging naar 55 jaar in 2030 Afschaffing van de pensioenbonus vanaf 1 januari 2015 maar geen wijziging voor personen die rechten opbouwden vóór afschaffing Maatregelen met betrekking tot de ambtenarenpensioenen uitdoven meetellen studiejaren (diplomabonificatie) om loopbaanduur te berekenen tegen 2030 Intentie om voordelige systemen die leiden tot een volledig pensioen bij relatief korte loopbaanduur af te schaffen intentie om de berekening van het pensioen te baseren op het arbeidsinkomen van de hele loopbaan, veeleer dan op de laatste loopbaanjaren 1 Werkloosheidsuitkering met bedrijfstoeslag werd voorheen brugpensioen genoemd. 11

12 De sociale uitkeringen zullen fors stijgen in de toekomst, ondanks het effect van de pensioenhervorming Verloop van de sociale uitgaven na de recente pensioenhervorming (in % bbp) Geschatte impact van de recente pensioenhervorming tegen 2060 (SCvV-verslag 2015) Werkgelegenheid: +5,6 % Potentieel bbp: +5,6 % Sociale uitkeringen: -2,1 procentpunt bbp 27 +2,9 +2, SCvV-verslag 2016 SCvV-verslag Bron: SCvV.

13 Werkgelegenheidsgraad van risicogroepen (in % van de overeenstemmende bevolking, 2015) België p.m. verandering Duitsland Frankrijk Nederland Eurogebied sinds Totaal (20-64) 67,2 (+1,8) 78,3 69,5 76,6 69, jarigen 57,1 (-7,6) 71,8 60,8 75,7 59, jarigen 44,7 (+17,9) 67,0 48,8 62,2 53,8 Niet EU-burgers 44,3 n. 57,1 45,6 50,5 56,0 Laaggeschoold 45,8 (-4,2) 59,3 50,6 60,0 52,7 Bron: EC. 1 In procentpunt. 13

14 Arbeidsproductiviteit van belang voor de beteugeling van de vergrijzingskosten 5,0 4,5 Verloop sociale uitgaven (in % bbp) 4,6 4,0 3,5 3,4 3,0 2,5 2,3 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0 referentiescenario SCvV (1,5 %) scenario 1,25 % scenario 1 % Bron: SCvV (2016). 14

15 De begrotingsdoelstellingen uit het Europese begrotingskader moeten worden nageleefd om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te vrijwaren (verloop van de overheidsfinanciën op basis van de begrotingsdoelstellingen 1, in % bbp) ,4 1, Bronnen: SCvV, INR, NBB. 1 Simulatie op basis van de macro-economische hypothesen van het referentiescenario van de SCvV en van de hypothese dat de impliciete rente op de overheidsschuld zou stijgen tot 3,75 % in 2035 en zich vervolgens op dat niveau zou stabiliseren. De inflatie zou vanaf ,9 % bedragen. 15 Overheidsschuld (rechterschaal) Financieringssaldo (linkerschaal) Primair saldo (linkerschaal)

16 Verdere sanering noodzakelijk om begrotingsdoelstellingen te halen (financieringssaldo van de overheid, in % bbp) Vooruitzichten bij ongewijzigd beleid (ramingen van de NBB) Begrotingsdoelstellingen¹ Bronnen: EC, FOD Financiën, NBB. 1 Nominale begrotingsdoelstellingen van de gezamenlijke overheid zoals in het stabiliteitsprogramma van België van april

17 Structuur van de uiteenzetting Demografische vooruitzichten Economische en budgettaire impact van de vergrijzing Welke beleidsstrategie als antwoord op de vergrijzing Conclusies 17

18 Conclusies Vergrijzing van de bevolking is maatschappelijke uitdaging bij uitstek Antwoord op deze uitdaging: een gecoördineerde beleidsstrategie begrotingsbeleid realisatie van structureel begrotingsevenwicht overheidsschuld opnieuw op neerwaarts pad brengen strategie voor een duurzame groei door maatregelen ten gunste van de arbeidsparticipatie en de productiviteit beperking van de toename van de vergrijzingsgebonden uitgaven Werkgelegenheidsbeleid is cruciaal hogere werkgelegenheid heeft gunstig effect op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën en op het economisch draagvlak voor het sociaal beleid focus op doelgroepen, onder meer: jongeren: rol van opleiding is zeer belangrijk trachten ouderen langer aan de slag te houden 18

De budgettaire kosten van de vergrijzing

De budgettaire kosten van de vergrijzing De budgettaire kosten van de vergrijzing 15 november 2013 Françoise MASAI Vicegouverneur Agenda De voornaamste hypothesen van de SCvVvooruitzichten De budgettaire kosten van de vergrijzing op lange termijn

Nadere informatie

Recente geschiedenis van de Belgische overheidsfinanciën

Recente geschiedenis van de Belgische overheidsfinanciën Recente geschiedenis van de Belgische overheidsfinanciën Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Luc Van Meensel Patrick Bisciari Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën DS.16.08.374_NL Structuur

Nadere informatie

VGE-Congres Duurzaamheid van de zorguitgaven Tilburg, 11 oktober 2012

VGE-Congres Duurzaamheid van de zorguitgaven Tilburg, 11 oktober 2012 VGE-Congres Duurzaamheid van de zorguitgaven Tilburg, 11 oktober 2012 Langetermijnvooruitzichten van de sociale uitgaven en elementen van sociale houdbaarheid Presentatie: Saskia Weemaes, met medewerking

Nadere informatie

Evaluatie van de effecten van bepaalde regeringsmaatregelen op de economische groei en de werkgelegenheid

Evaluatie van de effecten van bepaalde regeringsmaatregelen op de economische groei en de werkgelegenheid Hoorzitting van de commissie Sociale Zaken van de Kamer van volksvertegenwoordigers Evaluatie van de effecten van bepaalde regeringsmaatregelen op de economische groei en de werkgelegenheid 4 februari

Nadere informatie

Uitdagingen voor het Europees monetair beleid en het Belgisch economisch beleid na de crisis

Uitdagingen voor het Europees monetair beleid en het Belgisch economisch beleid na de crisis Uitdagingen voor het Europees monetair beleid en het Belgisch economisch beleid na de crisis Jan Smets 29ste Vlaams Wetenschappelijk Economisch Congres, Gent, 19 november 2010 DS.10.09.340 Het Europees

Nadere informatie

Overheidsontvangsten en -uitgaven: analyse en aanbevelingen

Overheidsontvangsten en -uitgaven: analyse en aanbevelingen Overheidsontvangsten en -uitgaven: analyse en aanbevelingen Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Ruben Schoonackers Bruno Eugène INTERN Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën Structuur van

Nadere informatie

Krachtlijnen van het achtste Jaarverslag van de Studiecommissie voor de Vergrijzing

Krachtlijnen van het achtste Jaarverslag van de Studiecommissie voor de Vergrijzing Krachtlijnen van het achtste Jaarverslag van de Studiecommissie voor de Vergrijzing Aan de langetermijnvooruitzichten van de sociale uitgaven, gepresenteerd in het achtste jaarverslag van de Studiecommissie

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

Het Europees kader inzake begrotingstoezicht

Het Europees kader inzake begrotingstoezicht Het Europees kader inzake begrotingstoezicht Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Wim Melyn Patrick Bisciari Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën Structuur van de uiteenzetting Belang van

Nadere informatie

Is de financiële en economische crisis voorbij?

Is de financiële en economische crisis voorbij? Is de financiële en economische crisis voorbij? Beschouwingen n.a.v. het jaarverslag 2009 van de NBB Jan Smets 1. Een zeer zware recessie 2. Een even sterk antwoord 3. Green shoots 4. Risico's 5. Geen

Nadere informatie

Verslag Antwerpen, februari Guy Quaden Gouverneur

Verslag Antwerpen, februari Guy Quaden Gouverneur Verslag 200 Antwerpen, februari 20 Guy Quaden Gouverneur Bbp-groei in de voornaamste economieën (veranderingspercentages naar volume t.o.v. het voorgaande jaar, tenzij anders vermeld) 2008 2009 200 p.m.

Nadere informatie

De social profit in macro-economisch perspectief

De social profit in macro-economisch perspectief De social profit in macro-economisch perspectief Zorgnet-Icuro, 26 januari 2017 Marcia DE WACHTER 3 1. De uitdagingen van de vergrijzing voor de economie Demografische vooruitzichten 1 100% Naar leeftijdscategorie

Nadere informatie

Pensioenen na de financiële crisis Zijn ze adequaat? Blijft de vergrijzing betaalbaar?

Pensioenen na de financiële crisis Zijn ze adequaat? Blijft de vergrijzing betaalbaar? Pensioenen na de financiële crisis Zijn ze adequaat? Blijft de vergrijzing betaalbaar? Enkele observaties vanuit de helikopter November 2013 Edwin De Boeck Hoofdeconoom KBC Groep Wettelijke pensioenen

Nadere informatie

Studiecommissie voor de vergrijzing

Studiecommissie voor de vergrijzing HOGE RAAD VAN FINANCIËN Studiecommissie voor de vergrijzing JAARLIJKS VERSLAG Oktober 2012 De leden van de Studiecommissie voor de Vergrijzing: Mevrouw de Heer F. MASAI, Voorzitter J. VERSCHOOTEN, Ondervoorzitter

Nadere informatie

Kritische bedenkingen over de vooruitzichten van de budgettaire kosten van de vergrijzing Gert Peersman Frederick Van Gysegem

Kritische bedenkingen over de vooruitzichten van de budgettaire kosten van de vergrijzing Gert Peersman Frederick Van Gysegem Kritische bedenkingen over de vooruitzichten van de budgettaire kosten van de vergrijzing Gert Peersman Frederick Van Gysegem Universiteit Gent Analyse Bedenkingen over de vooruitzichten van de budgettaire

Nadere informatie

Vergrijzing, publieke financiën en economische groei

Vergrijzing, publieke financiën en economische groei Vergrijzing, publieke financiën en economische groei Ochtendseminarie Lokale Overheden Antwerpen, 25 mei 216 Johan Van Gompel, senior economist KBC docent KU Leuven Campus Brussel & Antwerp Management

Nadere informatie

Hoge Raad van Financiën, afdeling "Financieringsbehoeften van de Overheid" PERSMEDEDELING:

Hoge Raad van Financiën, afdeling Financieringsbehoeften van de Overheid PERSMEDEDELING: Hoge Raad van Financiën, afdeling "Financieringsbehoeften van de Overheid" PERSMEDEDELING: Advies Begrotingstraject voor het Stabiliteitsprogramma 2012-2015 Dit Advies is het eerste van de nieuw samengestelde

Nadere informatie

Allemaal langer werken voor minder pensioen?

Allemaal langer werken voor minder pensioen? Allemaal langer werken voor minder pensioen? Kim De Witte Ondoenbaar, onlogisch en onnodig Structuur van de uiteenzetting Drie onderdelen 1. Pensioenplan van de regering Michel De Wever: langer werken

Nadere informatie

Studiecommissie voor de vergrijzing

Studiecommissie voor de vergrijzing HOGE RAAD VAN FINANCIËN Studiecommissie voor de vergrijzing JAARLIJKS VERSLAG Juli 2015 De leden van de Studiecommissie voor de Vergrijzing: Mevrouw de Heer F. MASAI, Voorzitter J. VERSCHOOTEN, Ondervoorzitter

Nadere informatie

Op het goede pad... (...maar de weg is nog lang)

Op het goede pad... (...maar de weg is nog lang) Op het goede pad... (...maar de weg is nog lang) Kortrijk, 20 februari 2014 Jan Smets 1. Waar staan we? a. Internationaal b. Eurogebied c. België 2. Wat deed (doet) de ECB? 3. Wat deden (doen) anderen?

Nadere informatie

België scoorde in blessuretijd: de cijfers

België scoorde in blessuretijd: de cijfers De verheerlijking van lopende zaken tegen het licht gehouden 2 juni 2013 Tijdens de jaren 2010 en 2011 was er in België geen volwaardige federale regering. In 2012 leverde België wel de nodige structurele

Nadere informatie

DE PROBLEMATIEK VAN DE PENSIOENEN IN HET LICHT VAN DE VERGRIJZING EN DE CRISIS

DE PROBLEMATIEK VAN DE PENSIOENEN IN HET LICHT VAN DE VERGRIJZING EN DE CRISIS 31/03/2010 Cl.: IV.E.2. DE PROBLEMATIEK VAN DE PENSIOENEN IN HET LICHT VAN DE VERGRIJZING EN DE CRISIS door Guy Quaden, Gouverneur van de Nationale Bank van België Voorzitter van de Studiecommissie voor

Nadere informatie

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers Moedige overheden Stille kampioenen = ondernemingen Gewone helden = burgers Vaststellingen Onze welvaart kalft af Welvaartscreatie Arbeidsparticipatie Werktijd Productiviteit BBP Capita 15-65 Bevolking

Nadere informatie

De budgettaire kost van de vergrijzing

De budgettaire kost van de vergrijzing De budgettaire kost van de vergrijzing Hoge Raad van Financiën, Studiecommissie voor de Vergrijzing. (2005). Jaarlijks Verslag. Brussel: Hoge Raad van Financiën. Onder ons wettelijk pensioenstelsel tikt

Nadere informatie

Vergrijzingskosten indijken: een pleidooi voor structurele aanpassingen van de arbeidsmarkt

Vergrijzingskosten indijken: een pleidooi voor structurele aanpassingen van de arbeidsmarkt Vergrijzingskosten indijken: een pleidooi voor structurele aanpassingen van de arbeidsmarkt Hoge Raad van Financiën Studiecommissie voor de Vergrijzing. 2011. Jaarlijks Verslag (juni 2011) In haar tiende

Nadere informatie

ITINERA INSTITUTE ANALYSE

ITINERA INSTITUTE ANALYSE ITINERA INSTITUTE ANALYSE Smelten de vergrijzingskosten als sneeuw voor de zon? 2015/2 17 07 2015 MENSEN WELVAART BESCHERMING De vergrijzingskosten voor pensioenen, tegen 2060, zijn naar beneden herzien.

Nadere informatie

Vergrijzing en zorg. - Een demografische en economische kadering - Horizon mei 2017

Vergrijzing en zorg. - Een demografische en economische kadering - Horizon mei 2017 Vergrijzing en zorg - Een demografische en economische kadering - Horizon 25-12 mei 217 Jan Van Hove, Chief Economist KBC Johan Van Gompel, Senior Economist KBC www.kbceconomics.be Demografisch perspectief

Nadere informatie

Krachtlijnen van het negende Jaarverslag van de Studiecommissie voor de Vergrijzing

Krachtlijnen van het negende Jaarverslag van de Studiecommissie voor de Vergrijzing Federale Overheidsdienst Financiën - België Documentatieblad 70e jaargang, nr. 2, 2de kwartaal 2010 Krachtlijnen van het negende Jaarverslag van de Studiecommissie voor de Vergrijzing HOGE RAAD VAN FINANCIEN

Nadere informatie

De budgettaire gevolgen van de vergrijzing voor België tot 2060

De budgettaire gevolgen van de vergrijzing voor België tot 2060 REP_LTMARS2015_10994 Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten De budgettaire gevolgen van de vergrijzing voor België tot 2060 Raming van maart 2015 met de hervormingen van de regering

Nadere informatie

Is er morgen nog werk voor iedereen? Egbert Lachaert Jong Vld 30 maart 2015

Is er morgen nog werk voor iedereen? Egbert Lachaert Jong Vld 30 maart 2015 Is er morgen nog werk voor iedereen? Egbert Lachaert Jong Vld 30 maart 2015 Werkloosheid Vacatures Loonkosten Loopbanen Man vrouw Sectoren Evoluties arbeidsmarkt Werkloosheidscijfers België Jaar België

Nadere informatie

Beknopte commentaar bij de uiteenzettingen van C. Valenduc en G. Nicodème

Beknopte commentaar bij de uiteenzettingen van C. Valenduc en G. Nicodème Beknopte commentaar bij de uiteenzettingen van C. Valenduc en G. Nicodème BIOF - studiedag 16 september 211 Luc Van Meensel Research Department DS.11.9.361 Voornaamste bevindingen van Christian Valenduc

Nadere informatie

Na de recente arbeidsmarkthervormingen: vooruitzichten op middellange termijn.

Na de recente arbeidsmarkthervormingen: vooruitzichten op middellange termijn. Arbeidsmarktbeleid Na de recente arbeidsmarkthervormingen: vooruitzichten op middellange termijn. Federaal Planbureau. 2012. Economische vooruitzichten 2012-2017. Brussel: Federaal Planbureau. 1 De regering

Nadere informatie

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Studiedienst PVDA Kim De Witte 1 Meer actieven in verhouding tot niet-actieven tot 2040... 2 1.1 Demografische versus economische afhankelijkheidsratio...

Nadere informatie

Studiecommissie voor de vergrijzing

Studiecommissie voor de vergrijzing HOGE RAAD VAN FINANCIËN Studiecommissie voor de vergrijzing JAARLIJKS VERSLAG Oktober 2012 De leden van de Studiecommissie voor de Vergrijzing: Mevrouw de Heer F. MASAI, Voorzitter J. VERSCHOOTEN, Ondervoorzitter

Nadere informatie

De houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het licht van de vergrijzing

De houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het licht van de vergrijzing DE HOUDBAARHEID DE HOUDBAARHEID VAN DE VAN DE OVERHEIDSFINANCIËN IN HET IN LICHT HET VAN LICHT DE VAN VERGRIJZING DE VERGRIJZING De houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het licht van de vergrijzing

Nadere informatie

De weg naar een duurzame opleving voornaamste boodschappen van het jaarverslag 2016 van de Nationale Bank. Tim Hermans Directeur

De weg naar een duurzame opleving voornaamste boodschappen van het jaarverslag 2016 van de Nationale Bank. Tim Hermans Directeur De weg naar een duurzame opleving voornaamste boodschappen van het jaarverslag 216 van de Nationale Bank Tim Hermans Directeur Kortrijk 9 maart 217 Beleidsonzekerheid neemt wereldwijd toe, terwijl alle

Nadere informatie

documentatienota CRB Het gebruik van de economische vooruitzichten van het Federaal Planbureau voor het economisch beleid

documentatienota CRB Het gebruik van de economische vooruitzichten van het Federaal Planbureau voor het economisch beleid documentatienota CRB 2017-0043 Het gebruik van de economische vooruitzichten van het Federaal Planbureau voor het economisch beleid CRB 2017-0043 SR/CM/SDh 19 april 2017 Documentatienota betreffende het

Nadere informatie

Jeugdwerkloosheid. Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december 2013. Jan Smets

Jeugdwerkloosheid. Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december 2013. Jan Smets Jeugdwerkloosheid Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december 2013 Jan Smets Overzicht van de uiteenzetting 1. Dramatische jongerenwerkloosheidscijfers... 2 Werkloosheidsgraad

Nadere informatie

Pensioenzekerheid voor iedereen

Pensioenzekerheid voor iedereen Pensioenzekerheid voor iedereen WAAROM HERVORMEN? Fundamenten sociale zekerheid dateren van WO II: 65 jaar geleden Uitgangspunten (sociale bescherming met evenwicht tussen solidariteit en verzekerd inkomen)

Nadere informatie

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Gert Peersman Universiteit Gent Seminarie VGD Accountants 3 november 2014 Dé grootste uitdaging voor de regering Alsmaar stijgende Noordzeespiegel

Nadere informatie

Studiecommissie voor de vergrijzing

Studiecommissie voor de vergrijzing HOGE RAAD VAN FINANCIËN Studiecommissie voor de vergrijzing JAARLIJKS VERSLAG Juni 2010 De leden van de Studiecommissie voor de Vergrijzing: de Heer de Heer G. QUADEN, Voorzitter J. VERSCHOOTEN, Ondervoorzitter

Nadere informatie

Jaarlijks verslag - Synthese

Jaarlijks verslag - Synthese Federale Overheidsdienst Financiën - België Documentatieblad 71e jaargang, nr. 2, 2e kwartaal 2011 Jaarlijks verslag - Synthese HOGE RAAD VAN FINANCIEN Studiecommissie voor de vergrijzing D it is een uittreksel

Nadere informatie

DEPARTEMENT WERK EN SOCIALE ECONOMIE. Kerncijfers Vergrijzing en Werkzaamheid Versie 20 juni 2013

DEPARTEMENT WERK EN SOCIALE ECONOMIE. Kerncijfers Vergrijzing en Werkzaamheid Versie 20 juni 2013 DEPARTEMENT WERK EN SOCIALE ECONOMIE Kerncijfers Vergrijzing en Werkzaamheid Versie 20 juni 2013 1 De arbeidsmarkt wordt krapper: alle talent is nodig Evolutie van de vervangingsgraad (verhouding 15-24-jarigen

Nadere informatie

!ALGEMEEN ~EHEERS~OMITE VOOR HET SOCIAAL STATU UT DER ZELFSTANDIGEN

!ALGEMEEN ~EHEERS~OMITE VOOR HET SOCIAAL STATU UT DER ZELFSTANDIGEN !ALGEMEEN ~EHEERS~OMITE VOOR HET SOCIAAL STATU UT DER ZELFSTANDIGEN Opgericht bij de wet van 30 december 1992 Jan Jacobsplein, 6 1 000 Brussel Tel.: 02 546 45 96 Fax : 02 546 47 34 Brussel, 24 januari

Nadere informatie

Evaluatie van de pensioenbonus

Evaluatie van de pensioenbonus Federale Overheidsdienst Financiën - België Documentatieblad 72e jaargang, nr. 1, 1e kwartaal 2012 Evaluatie van de pensioenbonus HOGE RAAD VAN FINANCIEN Studiecommissie voor de vergrijzing D it is een

Nadere informatie

WEG(EN) UIT DE CRISIS

WEG(EN) UIT DE CRISIS WEG(EN) UIT DE CRISIS Gent 27 februari 2013 Jan Smets EEN GOED JAAR GELEDEN... 2 Rendement van de overheidsleningen op tien jaar (in %) 8 7 6 5 4 3 2 1 0 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 België Frankrijk

Nadere informatie

HOE HET BELGISCH BELEID ZICH VOORBEREIDT OP DE FINANCIERING VAN DE VERGRIJZING: EEN BONDIG OVERZICHT

HOE HET BELGISCH BELEID ZICH VOORBEREIDT OP DE FINANCIERING VAN DE VERGRIJZING: EEN BONDIG OVERZICHT Federaal Planbureau Nota HOE HET BELGISCH BELEID ZICH VOORBEREIDT OP DE FINANCIERING VAN DE VERGRIJZING: EEN BONDIG OVERZICHT DE LANGETERMIJNVERKENNING OPGEMAAKT IN 2006 VERGELEKEN MET DIE OPGEMAAKT IN

Nadere informatie

Evaluatie van de houdbaarheid van de Belgische overheidsfinanciën

Evaluatie van de houdbaarheid van de Belgische overheidsfinanciën UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR 2015 2016 Evaluatie van de houdbaarheid van de Belgische overheidsfinanciën Masterproef voorgedragen tot het bekomen van de graad van

Nadere informatie

Definitie van de concepten: vooruitzichten, projectie, toekomstverkenning...wat wordt daarmee bedoeld?

Definitie van de concepten: vooruitzichten, projectie, toekomstverkenning...wat wordt daarmee bedoeld? Definitie van de concepten: vooruitzichten, projectie, toekomstverkenning...wat wordt daarmee bedoeld? Philippe Donnay Commissaris van het Plan Perspectieven in Brussel: anticiperen om beter te besturen?

Nadere informatie

4. Overheidsfinanciën

4. Overheidsfinanciën . Overheidsfinanciën Het overheidstekort is in teruggelopen tot,7 % bbp, waarmee het voor het eerst sinds 8 uitkwam onder de referentiedrempel van %, die een buitensporig overheidstekort aangeeft. De verbetering

Nadere informatie

REKENHOF. Onderzoek van de begroting 2016 van de Vlaamse Gemeenschap

REKENHOF. Onderzoek van de begroting 2016 van de Vlaamse Gemeenschap REKENHOF Onderzoek van de begroting 2016 van de Vlaamse Gemeenschap Vlaams Parlement, Commissie Algemeen Beleid, Financiën en Begroting 17 november 2015 1. Normnaleving 1. Normnaleving Doelstellingen overheden

Nadere informatie

De federale begroting 2014

De federale begroting 2014 De federale begroting 2014 BIOF Studiedag 13 december 2013 Stefan Van Parys Adviseur Kabinet Financiën Overzicht EU Stabiliteits- Programma Beslissing Raad v/d EU Draft Budgetary Plan Evaluatie DBP Deadline

Nadere informatie

Waar staan we? Enkele begrippen verduidelijkt Van waar komen we? Waar gaan we naartoe? 30 JAAR DEFICITS EN SCHULD IN BELGIË. Inhoud van de lezing

Waar staan we? Enkele begrippen verduidelijkt Van waar komen we? Waar gaan we naartoe? 30 JAAR DEFICITS EN SCHULD IN BELGIË. Inhoud van de lezing UNIVERSITEIT DERDE LEEFTIJD LEUVEN 3 JAAR DEFICITS EN SCHULD IN BELGIË Inhoud van de lezing Enkele begrippen verduidelijkt Van waar komen we? Waar gaan we naartoe? Prof. André Decoster Centrum voor Economische

Nadere informatie

Pensioenhervorming treft onderwijspersoneel zeer hard 22/10/2014

Pensioenhervorming treft onderwijspersoneel zeer hard 22/10/2014 Pensioenhervorming treft onderwijspersoneel zeer hard 22/10/2014 De federale regering heeft allerlei besparingsmaatregelen voor ons in petto. De maatregelen die ons het hardst zullen treffen, hebben te

Nadere informatie

September 2014 Vooruitzichten inzake de financiën van de gemeenschappen en de gewesten

September 2014 Vooruitzichten inzake de financiën van de gemeenschappen en de gewesten Vooruitzichten inzake de financiën van de gemeenschappen en de gewesten P. Bisciari W. Melyn L. Van Meensel (*) Inleiding De zesde staatshervorming die begin dit jaar op wetgevend vlak werd afgerond zette

Nadere informatie

HOGE RAAD VAN FINANCIËN

HOGE RAAD VAN FINANCIËN HOGE RAAD VAN FINANCIËN Studiecommissie voor de vergrijzing JAARLIJKS VERSLAG MEI 2005 HOGE RAAD VAN FINANCIËN Studiecommissie voor de vergrijzing JAARLIJKS VERSLAG MEI 2005 De leden van de Studiecommissie

Nadere informatie

Regionale economische vooruitzichten

Regionale economische vooruitzichten 2015/2 Regionale economische vooruitzichten 2015-2020 Dirk Hoorelbeke D/2015/3241/213 Samenvatting Dit webartikel geeft een bondig overzicht van de nieuwe regionale economische vooruitzichten tot 2020.

Nadere informatie

Pensioenen lokale besturen: gisteren, vandaag en morgen. www.uantwerpen.be/nl/personeel/ria-janvier/

Pensioenen lokale besturen: gisteren, vandaag en morgen. www.uantwerpen.be/nl/personeel/ria-janvier/ Pensioenen lokale besturen: gisteren, vandaag en morgen www.uantwerpen.be/nl/personeel/ria-janvier/ 0 DE AANBEVELINGEN VAN DE Commissie Pensioenhervorming 2020-2040 www.pensioen2040.belgië.be 1 Wettelijke

Nadere informatie

HET STABILITEITSPROGRAMMA

HET STABILITEITSPROGRAMMA HET STABILITEITSPROGRAMMA VAN BELGIË (2014-2017) Voorwoord Het stabiliteitsprogramma van België legt de krachtlijnen en de doelstellingen vast voor het begrotingsbeleid in de periode 2014-2017. Het moet

Nadere informatie

ECONOMISCHE INDICATOREN VOOR BELGIE

ECONOMISCHE INDICATOREN VOOR BELGIE WEKELIJKSE PUBLICATIE NATIONALE BANK VAN BELGIE DEPARTEMENT ALGEMENE STATISTIEK SYNTHESE VAN DE PROGNOSES 998 r r Realisaties NBB EC OESO EC OESO (veranderingspercentages tov het voorgaande jaar) A BBP

Nadere informatie

Studiecommissie voor de vergrijzing

Studiecommissie voor de vergrijzing HOGE RAAD VAN FINANCIËN Studiecommissie voor de vergrijzing JAARLIJKS VERSLAG Juli 2013 De leden van de Studiecommissie voor de Vergrijzing: Mevrouw de Heer F. MASAI, Voorzitter J. VERSCHOOTEN, Ondervoorzitter

Nadere informatie

Jaarlijks verslag synthese

Jaarlijks verslag synthese Federale Overheidsdienst Financiën - België Documentatieblad 69e jaargang, nr. 2, 2e kwartaal 2009 Jaarlijks verslag 2009 - synthese HOGE RAAD VAN FINANCIËN Studiecommissie voor de Vergrijzing D it is

Nadere informatie

Vlaanderen laten werken voor meer werk

Vlaanderen laten werken voor meer werk Vleva werkgeverscommunity 1 Vlaanderen laten werken voor meer werk Jan Van Doren, adjunct-directeur Voka-kenniscentrum Symposium, Aktiekomitee Vlaamse sociale zekerheid 21 maart 2009 We komen van ver Jaren

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau actualiseert zijn economische vooruitzichten voor de periode

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau actualiseert zijn economische vooruitzichten voor de periode Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué 26 mei 2003 Het Federaal Planbureau actualiseert zijn economische vooruitzichten voor de periode 2003-2008 Wereldwijde en Europese

Nadere informatie

Economisch Tijdschrift. September 2014

Economisch Tijdschrift. September 2014 Economisch Tijdschrift September 214 Nationale Bank van België Alle rechten voorbehouden. De gehele of gedeeltelijke vermenigvuldiging van deze publicatie voor educatieve en niet-commerciële doeleinden

Nadere informatie

HET STABILITEITSPROGRAMMA

HET STABILITEITSPROGRAMMA HET STABILITEITSPROGRAMMA VAN BELGIË (2015-2018) Voorwoord Het stabiliteitsprogramma van België legt de krachtlijnen en de doelstellingen vast voor het begrotingsbeleid in de periode 2015-2018. Het moet

Nadere informatie

DRASTISCHE AFBOUW VAN UW PENSIOEN

DRASTISCHE AFBOUW VAN UW PENSIOEN DRASTISCHE AFBOUW VAN UW PENSIOEN De federale regering wil de berekeningswijze voor het pensioen van de ambtenaren hervormen. Dit houdt een drastische afbouw van het ambtenarenpensioen in. En de regering

Nadere informatie

HET STABILITEITSPROGRAMMA

HET STABILITEITSPROGRAMMA HET STABILITEITSPROGRAMMA VAN BELGIË (2013-2016) Voorwoord Het Belgisch stabiliteitsprogramma legt de krachtlijnen en doelstellingen vast voor het budgettair beleid voor de periode 2013-2016. Het moet

Nadere informatie

1. Inleiding De financiële situatie van de sociale zekerheidsstelsels... 6

1. Inleiding De financiële situatie van de sociale zekerheidsstelsels... 6 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 5 2. De financiële situatie van de sociale zekerheidsstelsels... 6 2.1. De sociale zekerheid van de werknemers... 6 2.2. Het sociaal statuut van de zelfstandigen... 7 3.

Nadere informatie

Vijf wetsvoorstellen voor zekere pensioenen

Vijf wetsvoorstellen voor zekere pensioenen Vijf wetsvoorstellen voor zekere pensioenen Open Vld wil pensioendebat opstarten in parlement 23 juni 2011 Waarom een pensioenhervorming? De betaalbaarheid van de pensioenen is dé uitdaging voor de komende

Nadere informatie

technisch verslag CRB 2012-1603

technisch verslag CRB 2012-1603 technisch verslag CRB 2012-1603 CRB 2012-1603 DEF CM/V/CVC/SDh Technisch verslag van het secretariaat over de maximale beschikbare marges voor de loonkostenontwikkeling 21 december 2012 2 CRB 2012-1603

Nadere informatie

Vereisten Europese Unie m.b.t. begrotingstrajecten lidstaten en toepassing op België

Vereisten Europese Unie m.b.t. begrotingstrajecten lidstaten en toepassing op België Vereisten Europese Unie m.b.t. begrotingstrajecten lidstaten en toepassing op België Gert De Smet Bernard Remy 2 I. Inleiding Overzicht II. Overzicht vereisten EU op budgettair en macro-economisch vlak

Nadere informatie

Hoge Raad voor de Werkgelegenheid

Hoge Raad voor de Werkgelegenheid Hoge Raad voor de Werkgelegenheid 26 juni 2008 1. Recente ontwikkeling van de arbeidsmarkt PP 2 Werkgelegenheid en activiteit (voor seizoen- en kalenderinvloeden gezuiverde gegevens, veranderingspercentages

Nadere informatie

Titel VII. Enkele statistische en financiële gegevens

Titel VII. Enkele statistische en financiële gegevens Titel VII. Enkele statistische en financiële gegevens I. Werkgelegenheid en beroepsbevolking De arbeidsmarkt is gestructureerd rond een aanbod van arbeidskrachten (de beroepsbevolking) en een vraag naar

Nadere informatie

DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent

DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent 1 2 De Perfecte Storm Samenloop van drie crisissen die economische

Nadere informatie

Werkgeversbijdragen - 25% (schokeffect economie) -6,3. Werknemersbijdragen - 25% (gespreid in de tijd) -3,0

Werkgeversbijdragen - 25% (schokeffect economie) -6,3. Werknemersbijdragen - 25% (gespreid in de tijd) -3,0 [#VK2014] Verlagen sociale lasten Venn.B : lager tarief ipv NIA -6,3-3,0 Werkgeversbijdragen - 25% (schokeffect economie) -6,3 Werknemersbijdragen - 25% (gespreid in de tijd) -3,0-3,0 +6,0 Verlaging nominaal

Nadere informatie

Evaluatie van begroting 2013

Evaluatie van begroting 2013 Evaluatie van begroting 2013 Toelichting Vlaams Parlement 29 januari 2013 Inhoudstafel 2 Initiële begroting 2013 Moeilijke begrotingsopmaak Welke keuzes werden gemaakt Eenmalige factoren Evaluatie door

Nadere informatie

2. Simulatie van de impact van een "centen i.p.v. procenten"-systeem

2. Simulatie van de impact van een centen i.p.v. procenten-systeem Bijlage/Annexe 15 DEPARTEMENT STUDIËN Impact van een indexering in centen i.p.v. procenten 1. Inleiding Op regelmatige tijdstippen wordt vanuit verschillende bronnen gesuggereerd om het huidige indexeringssysteem

Nadere informatie

Allemaal twee tot vijf jaar langer werken voor 83,2 tot 298,4 euro minder pensioen per maand

Allemaal twee tot vijf jaar langer werken voor 83,2 tot 298,4 euro minder pensioen per maand Allemaal twee tot vijf jaar langer werken voor 83,2 tot 298,4 euro minder pensioen per maand Studiedienst PVDA Kim De Witte 1 Allemaal twee tot vijf jaar langer werken... 2 1.1 Verhoging van de wettelijke

Nadere informatie

Jaarverslag februari 2016 Antwerpen. Jan Smets Gouverneur

Jaarverslag februari 2016 Antwerpen. Jan Smets Gouverneur Jaarverslag 2015 23 februari 2016 Antwerpen Jan Smets Gouverneur 1. Mondiale constellatie in voortdurende verandering 2 Wereldgroei trager door opkomende landen (veranderingspercentages naar volume t.o.v.

Nadere informatie

MINISTER GEENS ONTVANGT ADVIES VAN DE HOGE RAAD VOOR FINANCIEN OVER DE RECENTE BUDGETTAIRE EVOLUTIES

MINISTER GEENS ONTVANGT ADVIES VAN DE HOGE RAAD VOOR FINANCIEN OVER DE RECENTE BUDGETTAIRE EVOLUTIES Federale Overheidsdienst FINANCIEN Brussel, 8 november 2013 De Minister van Financiën Persbericht MINISTER GEENS ONTVANGT ADVIES VAN DE HOGE RAAD VOOR FINANCIEN OVER DE RECENTE BUDGETTAIRE EVOLUTIES Minister

Nadere informatie

CRB CCR SR/LVN Conclusies van de sociale gesprekspartners op basis van de documentatienota Macro economische context

CRB CCR SR/LVN Conclusies van de sociale gesprekspartners op basis van de documentatienota Macro economische context CRB 2016-0510 SR/LVN 03.02.2016 Conclusies van de sociale gesprekspartners op basis van de documentatienota Macro economische context 2 CRB 2016-0510 Overzicht groei sinds 1996 Onder invloed van de conjuncturele

Nadere informatie

NAAR HOUDBARE EN INTERTEMPOREEL NEUTRALE

NAAR HOUDBARE EN INTERTEMPOREEL NEUTRALE HOGE RAAD VAN FINANCIEN AFDELING «FINANCIERINGSBEHOEFTEN VAN DE OVERHEID» NAAR HOUDBARE EN INTERTEMPOREEL NEUTRALE OVERHEIDSFINANCIËN IN HET LICHT VAN DE VERGRIJZING M A A R T 2007 INHOUD LIJST VAN DE

Nadere informatie

SYNTHESE EN AANBEVELINGEN

SYNTHESE EN AANBEVELINGEN SYNTHESE EN AANBEVELINGEN Dit Advies van de Afdeling Financieringsbehoeften van de overheid kadert in de voorbereiding van het Stabiliteitsprogramma 2017-2020 dat eind april 2017 moet worden overgemaakt

Nadere informatie

Economische vooruitzichten en uitdagingen voor de Belgische economie

Economische vooruitzichten en uitdagingen voor de Belgische economie Economische vooruitzichten en uitdagingen voor de Belgische economie Algemene vergadering Voka - 6 mei 213 Jan Smets Directeur, Nationale Bank van België DS.13.4.176 Plan van de presentatie I. Internationale

Nadere informatie

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 2014/6 Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 Dirk Hoorelbeke D/2014/3241/218 Samenvatting Dit artikel geeft een bondig overzicht van enkele resultaten uit de nieuwe Regionale economische vooruitzichten

Nadere informatie

De economische groei bedraagt 0,5 % in het eerste kwartaal van 2017

De economische groei bedraagt 0,5 % in het eerste kwartaal van 2017 Instituut voor de nationale rekeningen PERSCOMMUNIQUÉ 28-4-2017 Links: Publicatie NBB.Stat Algemene informatie De economische groei bedraagt 0,5 % in het eerste kwartaal van 2017 Over het hele jaar 2016

Nadere informatie

DE PERFECTE STORM. Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken. Gert Peersman & Koen Schoors.

DE PERFECTE STORM. Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken. Gert Peersman & Koen Schoors. DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent Beleidsseminarie eindeloopbaan 6 december 2012 De Perfecte

Nadere informatie

Jaarverslag Sint-Niklaas, 2 maart Tim Hermans Directeur

Jaarverslag Sint-Niklaas, 2 maart Tim Hermans Directeur Jaarverslag 2015 Sint-Niklaas, 2 maart 2016 Tim Hermans Directeur 1. Mondiale constellatie in voortdurende verandering 2 Wereldgroei trager door opkomende landen (veranderingspercentages naar volume t.o.v.

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 3 december 2009 (08.12) (OR. en) 17115/09 UEM 315

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 3 december 2009 (08.12) (OR. en) 17115/09 UEM 315 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 3 december (08.2) (OR. en) 75/09 UEM 35 NOTA van: aan: Betreft: het secretariaat-generaal van de Raad de delegaties Advies van de Raad over de aanvulling op het geactualiseerde

Nadere informatie

OTA het secretariaat-generaal van de Raad de delegaties Advies van de Raad over het geactualiseerde convergentieprogramma van Polen

OTA het secretariaat-generaal van de Raad de delegaties Advies van de Raad over het geactualiseerde convergentieprogramma van Polen RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 10 maart 2009 (12.03) (OR. en) 7322/09 UEM 77 OTA van: aan: Betreft: het secretariaat-generaal van de Raad de delegaties Advies van de Raad over het geactualiseerde convergentieprogramma

Nadere informatie

Twee tot vijf jaar langer werken voor 83,2 tot 298,4 euro minder pensioen per maand

Twee tot vijf jaar langer werken voor 83,2 tot 298,4 euro minder pensioen per maand Twee tot vijf jaar langer werken voor 83,2 tot 298,4 euro minder pensioen per maand Kim De Witte Studiedienst PVDA 1 Allemaal twee tot vijf jaar langer werken... 2 1.1 Verhoging van de wettelijke pensioenleeftijd

Nadere informatie

Studiecommissie voor de vergrijzing

Studiecommissie voor de vergrijzing HOGE RAAD VAN FINANCIËN Studiecommissie voor de vergrijzing JAARLIJKS VERSLAG Juli 2017 De leden van de Studiecommissie voor de Vergrijzing: Mevrouw de Heer F. MASAI, Voorzitter J. VERSCHOOTEN, Ondervoorzitter

Nadere informatie

Uitdagingen op de arbeidsmarkt van morgen Chemie, kunststoffen en life sciences. Luc Sels Decaan Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen

Uitdagingen op de arbeidsmarkt van morgen Chemie, kunststoffen en life sciences. Luc Sels Decaan Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen Uitdagingen op de arbeidsmarkt van morgen Chemie, kunststoffen en life sciences Luc Sels Decaan Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen Overzicht 1. Evolutie in de tewerkstelling 2. Vergrijzing van

Nadere informatie

Langer werken voor minder pensioen, maar niet voor iedereen...

Langer werken voor minder pensioen, maar niet voor iedereen... Langer werken voor minder pensioen, maar niet voor iedereen... Studiedienst PVDA Kim De Witte 1. Langer werken voor werknemers, ambtenaren en zelfstandigen...2 A. Wettelijk pensioen en inkomensgarantie

Nadere informatie

plan.be Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Economische vooruitzichten

plan.be Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Economische vooruitzichten Communiqué 11 mei 27 plan.be Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Economische vooruitzichten 27-212 Dit scenario gaat uit van een groei van de Belgische economie met 2,3 % in 27 en

Nadere informatie

Diagnose van de Vlaamse Arbeidsmarkt

Diagnose van de Vlaamse Arbeidsmarkt WSE Arbeidsmarktcongres 2013 Diagnose van de Vlaamse Arbeidsmarkt Luc Sels Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen 1 Tijden van onzekerheid Procentuele kwartaal- en jaargroei van het BBP België en

Nadere informatie

Sociale houdbaarheid wettelijke pensioenen

Sociale houdbaarheid wettelijke pensioenen Presentatie voor pensioencolloquium Groen 4 mei 2012 Sociale houdbaarheid wettelijke pensioenen Greet De Vil - gdv@ Equipe sociale bescherming en vergrijzing Sociale houdbaarheid van eerstepijlerpensioenen

Nadere informatie

Conjunctuurbarometer van de Nationale Bank van België

Conjunctuurbarometer van de Nationale Bank van België Conjunctuurbarometer van de Nationale Bank van België Februari 212 1 1 - -1-1 -2-2 -3-3 22 23 24 2 26 27 28 29 21 211 212 Seizoengezuiverde en afgevlakte reeks Seizoengezuiverde brutoreeks De conjunctuurbarometer

Nadere informatie