Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be)"

Transcriptie

1 Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman

2 Inleiding Onderliggende assumptie gemaakt door aantal beleidsmakers: Sociaal beleid mag niet te genereus zijn, anders trekken we te grote migratiestromen aan Drie grote vraagtekens: Kent België disproportioneel sterke immigratiestromen? Creëert een genereus sociaal beleid ook effectief aanzuigeffecten? Neemt een strenger beleid t.a.v. immigranten (extreem-)rechts de wind uit de zeilen? 2

3 Migratie naar België Niet enkel het aantal, maar ook het karakter van immigratie naar België en Europa is veranderd (White 1993) 1. Eerste golf ( ): arbeidsmigranten & migranten uit (voormalige) kolonies 2. Tweede golf (na 1975): familiehereniging 3. Derde golf (sinds 1990s): post-industriële migratie: asielzoekers, mensen zonder papieren, hoogopgeleide executives 3

4 Migratie naar België Netto-migratie naar België, (bron: Eurostat)

5 Migratie naar België Instroom van buitenlandse migranten, 2007, per 1000 inw. (bron: OECD) Poland France Hungary Slovakia Portugal Finland Italy Denmark Netherlands Germany United Kingdom Belgium Sweden Czech Republic Austria Norway Switzerland Spain Ireland Luxembourg 5

6 Migratie naar België Asielaanvragen in België, (bron: CGVS) Aantal dossiers Equivalent personen Erkenningen 6

7 Portugal Letland Estland Roemenië Litouwen Spanje Slovenië Bulgarije Tsjechië Slovakije Polen Italië Duitsland Hongarije erenigd Koninkrijk Ierland Frankrijk Denemarken Nederland Luxemburg Finland Griekenland België Oostenrijk Zweden Cyprus Malta Migratie naar België Ingediende asieldossiers per inwoners, 2009 (bron: Fedasil)

8 Aanzuigeffecten? Idee van aanzuigeffecten: gebaseerd op rational choice perspectief van neo-klassieke economen Beslissingen om te migreren kan je zien als een calculatie van kosten en baten Als de verwachte monetaire netto-opbrengst positief, dan zal het individu migreren Beleid heeft een effect op deze berekening 8

9 Aanzuigeffecten? Kritiek: reductionistische visie op een maatschappelijk heel complex fenomeen Perfecte informatie? Vrij keuze om te migreren? Geen aandacht voor sociale en politieke context Meer complete visies op migratieprocessen: Wereldsysteemtheorie (Wallerstein) Netwerk theorie 9

10 Aanzuigeffecten? Aanzuigeffecten: wat zegt de praktijk? Beleidsmakers geloven graag dat hun beslissingen effect hebben op migratiestromen. Maar is dat ook zo? Vb. Sterke daling na 2000 in België. Gevolg van strenger Belgisch beleid? 10

11 Aanzuigeffecten? Nee! Het gaat om een Europese trend 11

12 Aanzuigeffecten? Wat dan wel? Conflictsituaties in de wereld Herkomstlanden 1999 Serbia and Montenegro Romania 1705 Armenia 1470 Russian Federation 1375 Ukraine 1345 Slovak Republic 1175 Albania 1010 Rwanda 1005 Bulgaria 885 Georgia 885 Herkomstlanden 2007 Russian Federation 1495 Serbia 1270 Iraq 860 Congo 745 Afghanistan 725 Guinea 550 Iran 430 Slovak Republic 380 Armenia 355 Rwanda

13 Aanzuigeffecten? Wat zegt wetenschappelijk onderzoek? Hooghe, Trappers, Meuleman & Reeskens (2008) in International Migration Review, 42(2) Migratiestromen tussen 1980 en 2004 onderzocht in 21 Europese landen social expenditure hangt niet samen met de instroom van migranten 13

14 Aanzuigeffecten? Andere onderzoeken bevestigen dit in grote lijnen: Menz, G. (2004). Migration and the European Social Model. 15 landen, immigratie tussen 1970 en 2000 Geen relatie met type welvaartsstaat, noch met uitgaven voor sociale zekerheid Soroka, Banting & Johnston (2006). Immigration and redistribution in a global era Geen relatie tussen immigratie en omvang van de welvaartsstaat De Giorgi & Pellizari (2004). Welfare Magnets in Europe and the Costs of a Harmonised Social Assistance Studie over migratie van nieuwe EU landen naar oude EU landen Significant maar klein effect 14

15 Politieke implicaties Neemt een streng immigratie- en integratie beleid extreemrechts de wind uit de zeilen? Nee, integendeel Beleid kan de publieke opinie beïnvloeden Vb. European Social Survey 2008, Belgische data (percentages) Uitkeringen en sociale diensten moeten mensen uit het buitenland aan om naar België te komen. Helemaal oneens Oneens Noch eens, noch oneens Eens Helemaal eens

16 Politieke implicaties 16

17 Conclusies & discussie Vergeleken met de buurlanden kent België geen disproportioneel sterke instroom van migranten Er is geen wetenschappelijke basis om te besluiten dat genereus beleid een noemenswaardig aanzuigeffect heeft Streng beleid kan de publieke opinie t.a.v. immigratie in negatieve zin beïnvloeden, en daarmee het draagvlak voor extreem-rechts vergroten 17

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit In 2012 bereikte het tienerouderschapscijfer in Vlaanderen een historisch laagterecord van 6 bevallingen per 1000 tieners (15-19 jaar). Ook in

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 in cijfers tourism in figures 2011 XL 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 Kennisbeheer Juni 2012 2 AANTAL AANKOMSTEN NAAR LOGIESVORM, 2011 Tabel P.

Nadere informatie

HUIDIGE STATUS. HuidigeBlue&MeTomTom geïntroduceerdop PuntoEvo in 2009 en nuleverbaarop 6 modellen

HUIDIGE STATUS. HuidigeBlue&MeTomTom geïntroduceerdop PuntoEvo in 2009 en nuleverbaarop 6 modellen BLUE&ME TOMTOM 2 Parts&Services Accessoire Marketing Fiat Group Automobiles Nertherlands B.V. Accessories Marketing, Mei 2011 20 Novembre, 2010 HUIDIGE STATUS MITO GIULIETTA 500 PUNTO EVO DOBLO QUBO F.L.

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013 XL 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Ju i 2014 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR VERBLIJFSMOTIEF,

Nadere informatie

Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse

Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2012 gesteld op 45.000. In totaal zijn 4.896 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2012 alle lopers % uitval

Nadere informatie

Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse

Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2015 gesteld op 46.000. In totaal zijn 5.462 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2015 alle lopers % uitval

Nadere informatie

Factsheet ESPAD 2011

Factsheet ESPAD 2011 Factsheet ESPAD 0 Het gebruik van alcohol, tabak en drugs onder Nederlandse scholieren vergeleken met de rest van Europa. De ESPAD studie Het belangrijkste doel van de European School Survey Project on

Nadere informatie

FACTSHEET STRAWBERRIES

FACTSHEET STRAWBERRIES FACTSHEET STRAWBERRIES Aardbeien: Nederland teelt- én handelsland Jaarlijks worden er in Nederland tegenwoordig tussen de 45 en 50.000 ton aardbeien geproduceerd. Vergeleken met de periode daarvoor is

Nadere informatie

Aanpak criminaliteit: wat leren we?

Aanpak criminaliteit: wat leren we? Aanpak criminaliteit: wat leren we? Mechelen, 9/12/2015 Eddy De Raedt, Beleidsadviseur van de algemeen directeur Federale Gerechtelijke Politie The boiled frog 1 Context - Jaren 90: - Operationele dossiers

Nadere informatie

Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013

Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013 Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013 1 2 Trap des ouderdoms in de Gouden Eeuw In de Gouden Eeuw lieten de rijken geïllustreerde voorstellingen maken

Nadere informatie

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 België in de Europese informatiemaatschappij Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 Bezit en gebruik van ICT en Internet 1 Luxemburg 2 Litouwen 3

Nadere informatie

Korsakov in België: veel zorg of veel zorgen?

Korsakov in België: veel zorg of veel zorgen? Korsakov in België: veel zorg of veel zorgen? Bart Schepers UPC Sint-Kamillus Bierbeek Doel 1. Is België een goede leerling? Hoe goed is de zorg voor korsakovpatiënten vandaag georganiseerd? 2. Beschrijven

Nadere informatie

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10)

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) Summery India was sinds 2000 sterk in opkomst als exporteur van druiven. In 2000 ging het nog om een hoeveelheid van 16.000 ton en in 2008 bereikte

Nadere informatie

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen BRUGGE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen BRUGGE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen BRUGGE Arrondissement Brugge HUIDIGE NATIONALITEIT PG2 NATIONALITEIT BIJ GEBOORTE PG 3 HUISHOUDENS PG 4 WERKZOEKENDEN PG 5 NIEUWKOMERS PG 6 Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Nadere informatie

FACTSHEETshort PEPPERS

FACTSHEETshort PEPPERS FACTSHEETshort PEPPERS Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts15@gmail.com Paprika s: Nederland verliest terrein aan Spanje Export Nederland dit jaar fors gedaald De Nederlands export

Nadere informatie

Infographic: bellen vanuit Nederland naar Nederland + Top 10 handelspartners (FLEX) INTERN. 0 ct

Infographic: bellen vanuit Nederland naar Nederland + Top 10 handelspartners (FLEX) INTERN. 0 ct Infographic: bellen vanuit Nederland naar Nederland + Top 10 handelspartners (FLEX) INTERN 1 NL DE BE UK FR CN USA SE ES PT BR Abonnementskosten FirmTel MOBILE Per maand 5.00 Firmtel SENS Per maand 14.75

Nadere informatie

FACTSHEET CHAMPIGNONS

FACTSHEET CHAMPIGNONS FACTSHEET CHAMPIGNONS Fruit & Vegetable Facts; Jan Kees Boon; +31654687684; fruitvegfacts@gmail.com NEDERLAND VERLIEST STEEDS MEER TERREIN BIJ HANDEL IN VERSE CHAMPIGNONS Positie op wereldmarkt van champignonconserven

Nadere informatie

IMMIGRATIE IN DE EU 85% 51% 49% Immigratie van niet-eu-burgers. Emigratie van niet-eu-burgers

IMMIGRATIE IN DE EU 85% 51% 49% Immigratie van niet-eu-burgers. Emigratie van niet-eu-burgers IMMIGRATIE IN DE EU Bron: Eurostat, 2014, tenzij anders aangegeven De gegevens verwijzen naar niet-eu-burgers van wie de vorige gewone verblijfplaats in een land buiten de EU lag en die al minstens twaalf

Nadere informatie

De groeiende informele arbeidsmarkt: is zwart werk onmisbaar?

De groeiende informele arbeidsmarkt: is zwart werk onmisbaar? De groeiende informele arbeidsmarkt: is zwart werk onmisbaar? Prof dr Joanne van der Leun, Leiden Law School Met dank aan Piet Renooy, Regioplan Amsterdam DE STAAT VAN NEDERLAND, 22 september 2014 Informele

Nadere informatie

Einde aan "roaming-afzetterij": tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen

Einde aan roaming-afzetterij: tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen IP/09/1064 Brussel, 1 juli 2009 Einde aan "roaming-afzetterij": tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen Met ingang van vandaag

Nadere informatie

Brochure geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014

Brochure geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 Brochure geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 Brochure geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 1 Inleiding

Nadere informatie

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij:

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 9. ENERGIE 1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 31973 D 0045: Besluit 73/45/Euratom van de Raad van 8 maart

Nadere informatie

Wat wil Nederland bereiken in Europa? Het immigratie- en asielbeleid

Wat wil Nederland bereiken in Europa? Het immigratie- en asielbeleid Wat wil Nederland bereiken in Europa? Het immigratie- en asielbeleid Tijd rijp voor nieuw evenwicht In vergelijking met veel landen is de Europese Unie (EU) veilig en welvarend. De Europese Unie is dan

Nadere informatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie Naar een leiderschapscrisis Visie zonder actie is hallucinatie Enkele risico s Spanningen tussen China en VS lopen verder op en monden uit in handelsoorlog Nieuwe spanningen binnen eurozone M.n. in de

Nadere informatie

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen OOSTENDE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen OOSTENDE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen OOSTENDE HUIDIGE NATIONALITEIT PG2 NATIONALITEIT BIJ GEBOORTE PG 3 HUISHOUDENS PG 4 WERKZOEKENDEN PG 5 NIEUWKOMERS PG 6 Arrondissement Oostende Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Nadere informatie

Mobiliteit: Egbert Jongen CPB*

Mobiliteit: Egbert Jongen CPB* Mobiliteit: Wat economen willen (en weten) Egbert Jongen CPB* *Deze presentatie is op persoonlijke titel Overzicht presentatie Wat economen weten Wat economen willen Het Oostenrijkse systeem Wat economen

Nadere informatie

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe Visie op 21 Frans de Jong, directievoorzitter 1 Rabobank West Betuwe Programma Welkomstwoord: directievoorzitter Frans de Jong Visie op 21: Allard Bruinshoofd Gelegenheid tot vragen en afsluitende borrel

Nadere informatie

Monitoring asielinstroom: asielaanvragen in België en in de Europese Unie

Monitoring asielinstroom: asielaanvragen in België en in de Europese Unie Monitoring asielinstroom: asielaanvragen in België en in de Europese Unie Nota in het kader van de coördinatieopdracht monitoring asielinstroom van het Agentschap Integratie en Inburgering Publicatiedatum:

Nadere informatie

Het bruto binnenlands product per inwoner in Gelderland (inter)nationaal vergeleken

Het bruto binnenlands product per inwoner in Gelderland (inter)nationaal vergeleken Het bruto binnenlands product per inwoner in Gelderland (inter)nationaal vergeleken Het bruto binnenlands product (BBP) van een land is de som van alle binnenlands geproduceerde goederen en diensten. De

Nadere informatie

Service. ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions

Service. ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions Service ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions www.besam.be Service van wereldniveau Kiest u voor Besam, dan kunt u rekenen op onze wereldwijde service met lokale, gecertificeerde en deskundige

Nadere informatie

Dienst Voogdij. Hoe zal deze dienst je helpen?

Dienst Voogdij. Hoe zal deze dienst je helpen? Dienst Voogdij Hoe zal deze dienst je helpen? Aankomst in België Je bent nog geen 18 en in België aangekomen zonder je vader of moeder. Je zoekt hulp of opvang, of je werd door de politie onderschept.

Nadere informatie

INFOSHOP Het CAF in Europa Patrick Staes

INFOSHOP Het CAF in Europa Patrick Staes INFOSHOP Het CAF in Europa Patrick Staes Doelstelling van de studie De evolutie in het gebruik van het CAF in de Europese administraties nagaan sinds de herfst van 2003 1. kijken hoe het CAF wordt gepromoot

Nadere informatie

Berekening zorgtoeslag 2011

Berekening zorgtoeslag 2011 Berekening zorgtoeslag 2011 De zorgtoeslag is een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering. Hoeveel zorgtoeslag uw klant krijgt, hangt af van: de standaardpremie de normpremie het gezamenlijke toetsingsinkomen

Nadere informatie

Kortcyclische arbeid, Op de teller!

Kortcyclische arbeid, Op de teller! Kortcyclische arbeid, Op de teller! 1 Doel Doel van dit instrument is inzicht bieden in de prevalentie (mate van voorkomen) en de effecten van kortcylische arbeid. Dit laat toe een duidelijke definiëring

Nadere informatie

KNX: De wereldwijde STANDAARD voor woning- en gebouwcontrole

KNX: De wereldwijde STANDAARD voor woning- en gebouwcontrole KNX: De wereldwijde STANDAARD voor woning- en gebouwcontrole KNX is de Standaard CENELEC EN 50090 de enige Europese Standaard voor Elektronische Huisen gebouwsystemen (HBES) gebaseerd op KNX. CEN EN 13321-1

Nadere informatie

FACTSHEET CUT FLOWERS RUSSIA import jan-may 2015

FACTSHEET CUT FLOWERS RUSSIA import jan-may 2015 IMPORT IN MILLION DOLLAR Factsheet RUSSIA cut flowers FACTSHEET CUT FLOWERS RUSSIA import Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts@gmail.com RUSSISCHE IMPORT SNIJBLOEMEN BEGIN DIT

Nadere informatie

contractpartij nr. postcode / plaats contactpersoon dhr. mevr. voornaam achternaam

contractpartij nr. postcode / plaats contactpersoon dhr. mevr. voornaam achternaam Aanvraag: Fulfilment/Algemeen bedrijf contractpartij nr. bedrijfsadres straat + nr. postbus nr. postcode / plaats land contactpersoon dhr. mevr. voornaam achternaam functie telefoon e-mail website: Gem.

Nadere informatie

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid,

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, @ FORUM, Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling, september 29 Samenvatting De werkloosheid onder de 1 tot 2 jarige Nederlanders is in het 2 e kwartaal van 29 met

Nadere informatie

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie?

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? MEMO/11/406 Brussel, 16 juni 2011 Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? Vakantie verwacht het onverwachte. Gaat u binnenkort op reis in de EU of naar IJsland, Liechtenstein,

Nadere informatie

Arbeidsmarkt allochtonen

Arbeidsmarkt allochtonen Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Arbeidsmarkt allochtonen Samenvatting 1.176 werkzoekende allochtone Kempenaren (2012) vaak man meestal

Nadere informatie

Cutflowers: Export Netherlands and other countries - 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014

Cutflowers: Export Netherlands and other countries - 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 in million euro Factsheet cutflowers export worldwide november 2015 FACTSHEET CUTFLOWERS Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts@gmail.com WERELDHANDEL SNIJBLOEMEN: 7 MILJARD EURO

Nadere informatie

!! 1! Figuur!01!!aantal!Midden1!en!Oost1Europeanen!in!Nederland!

!! 1! Figuur!01!!aantal!Midden1!en!Oost1Europeanen!in!Nederland! 1 Arbeidsmigranten:huidigestandvan zakenentoekomstverwachtingen Hetaantalarbeidsmigranten,metnameuitMidden3enOost3Europa,neemt hardtoezezijnhardnodigvoordenederlandseeconomietegelijkertijd blijftarbeidsmigratietotophedeneenmoeilijktekwantificerenonderwerp

Nadere informatie

Achtergrond informatie Den Haag Culturele Hoofdstad 2018 The Hague ECOC- European Capital of Culture

Achtergrond informatie Den Haag Culturele Hoofdstad 2018 The Hague ECOC- European Capital of Culture Achtergrond informatie Den Haag Culturele Hoofdstad 2018 The Hague ECOC- European Capital of Culture In 2018 is Nederland samen met Malta aan de beurt om een stad voor te dragen als Europese Culturele

Nadere informatie

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2014

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2014 Toeslagen Belastingdienst Berekening zorgtoeslag 2014 Berekening zorgtoeslag 2014 De zorgtoeslag is een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering. Of en hoeveel zorgtoeslag uw klant krijgt, hangt af

Nadere informatie

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2015

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2015 Toeslagen Belastingdienst Berekening zorgtoeslag 2015 De zorgtoeslag is een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering. Of en hoeveel zorgtoeslag uw klant krijgt, hangt af van: de standaardpremie de

Nadere informatie

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2016

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2016 Toeslagen Belastingdienst Berekening zorgtoeslag 2016 De zorgtoeslag is een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering. Of en hoeveel zorgtoeslag uw klant krijgt, hangt af van: de standaardpremie de

Nadere informatie

Onderzoek gunstige prijsligging.

Onderzoek gunstige prijsligging. Onderzoek gunstige prijsligging. BMW 3 Serie Model 320D. 22 Eu-Lidstaten. Jordy Reijers Marketing/Onderzoek P van. Prijs 1 Inhoud Opgave Onderzoek informatie over Eu landen Welke landen hanteren de euro?

Nadere informatie

De Belgische farmaceutische industrie in een internationale context

De Belgische farmaceutische industrie in een internationale context As % of total European pharmaceutical industry De Belgische farmaceutische industrie in een internationale context Terwijl België slechts 2,6 % vertegenwoordigt van het Europees BBP, heeft de farmaceutische

Nadere informatie

Plan van aanpak. Verdringing van Henk? 10-12-13. Code Oranje voor vrij werkverkeer binnen EU-transportsector?

Plan van aanpak. Verdringing van Henk? 10-12-13. Code Oranje voor vrij werkverkeer binnen EU-transportsector? Code Oranje voor vrij werkverkeer binnen EU-transportsector? Context sinds 2004: hoge en lage lonen lidstaten 271 2008 GDP per inhabitant Index where the average of the 27 EU-countries is 100 137 135 123

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz)

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Lees ter voorbereiding de volgende teksten en bekijk de vragen en antwoorden van de quiz. De juiste antwoorden zijn vetgedrukt. Wat wil en doet

Nadere informatie

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys INHOUD 1. Algemene kennis over de EU 2. Wat ging eraan vooraf 3. Structuur 4. Totstandkoming wetten De Europese Unie: 500 miljoen mensen 27 landen EU-landen Kandidaat-EU-landen

Nadere informatie

Rijverboden December 2015

Rijverboden December 2015 Rijverboden December 2015 Onderstaande feestdagen / rijverboden zijn van toepassing in December 2015. Ondergenoemde feestdagen / rijverboden zullen invloed hebben op onze transittijden. Dit zal naar u

Nadere informatie

Berekening zorgtoeslag 2013

Berekening zorgtoeslag 2013 Toeslagen Belastingdienst Berekening zorgtoeslag 2013 ib 998 - ib*7pl Berekening zorgtoeslag 2013 De zorgtoeslag is een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering. Of en hoeveel zorgtoeslag uw klant

Nadere informatie

Het Europese perspectief van de oncologieverpleegkunde

Het Europese perspectief van de oncologieverpleegkunde Het Europese perspectief van de oncologieverpleegkunde Erik van Muilekom MANP, OCN, RN Verpleegkundig specialist Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis- Nederlands Kanker Instituut Amsterdam President European

Nadere informatie

Elk project begint met KNX

Elk project begint met KNX Elk project begint met KNX Woning- en gebouwautomatisering voor een toekomstvaste investering Toekomstbestendig Toekomstbestendig vastgoed een flexibel, energie-efficiënt en duurzaam gebouw dat veel comfort

Nadere informatie

FOCUS OP HARDBAAR GELAKT GLAS LACOBEL T

FOCUS OP HARDBAAR GELAKT GLAS LACOBEL T Glas voor decoratie FOCUS OP HARDBAAR GELAKT GLAS 2 AGC Glass Europe introduceert Deep Black ITALIË CUNEO, VIDRE NEGRE - GEVELBEKLEDING, DEEP BLACK 3... het hardste lakglas Succesverhaal krijgt extra kleur

Nadere informatie

Internet weekbundel EU 50 MB 4,13 7 dagen geldig. 50 minuten 6,20 7 dagen geldig. Internet weekbundel EU 50 MB 4 7 dagen geldig

Internet weekbundel EU 50 MB 4,13 7 dagen geldig. 50 minuten 6,20 7 dagen geldig. Internet weekbundel EU 50 MB 4 7 dagen geldig Nieuwe roamingbundels voor voordelig bellen en internetten in de EU Om ook in de EU voordelig gebruik te kunnen maken van de mobiele telefoon, biedt Telfort Zakelijk vanaf 1 september 2013 twee interessante

Nadere informatie

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN INTRO VOOR DE LEERKRACHT Deze tijdslijn illustreert het verhaal van de Europese Unie. U kunt de tijdslijn in verschillende stukken afdrukken

Nadere informatie

Trends in gezondheidsklachten en gezondheidsgedrag van jongeren Resultaten van de studie Jongeren en gezondheid

Trends in gezondheidsklachten en gezondheidsgedrag van jongeren Resultaten van de studie Jongeren en gezondheid Trends in gezondheidsklachten en gezondheidsgedrag van jongeren Resultaten van de studie Jongeren en gezondheid Prof. Dr. B. Deforche en Dr. A. Hublet Health Behaviour in School-Aged Children: WHO Collaborative

Nadere informatie

Nationaal beleid voor transport veiligheid. Pieter van Vliet

Nationaal beleid voor transport veiligheid. Pieter van Vliet Nationaal beleid voor transport veiligheid Pieter van Vliet Zonder transport geen economische ontwikkeling Nationaal Verkeer en VervoersPlan: Nota mobiliteit 2002 2020 Meerjaren planning van infrastructuur

Nadere informatie

Studeren in het Buitenland 2016-17. International Office Geesteswetenschappen

Studeren in het Buitenland 2016-17. International Office Geesteswetenschappen Studeren in het Buitenland 2016-17 International Office Geesteswetenschappen PROGRAMMA International Office GW: Monique Hanrath (en Gerdien Ramaker) Studieadviseur: Stefan Vuurens Student: Tijn Sinke Vragen,

Nadere informatie

Trend Control Systems Ltd

Trend Control Systems Ltd Trend Control Systems Ltd Trend Approved Partner Network: Australia Germany ** Malaysia * Portugal Sweden ** Austria * Belgium China ** Croatia Czech Republic Denmark ** Estonia Faroe Islands Finland *

Nadere informatie

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen.

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. Verhoging tabaksaccijnzen : meer inkomsten en minder rokers PERSBERICHT Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. In België werden er in 2009 11.617 miljoen sigaretten

Nadere informatie

1. 14. 2. 15. 3. 16. 4. 17. 5. 18. 6. 19. 7. 20. 8. 21. 9. 22. 10. 23. 11. 24. 12. 25. 13. 26. 27.

1. 14. 2. 15. 3. 16. 4. 17. 5. 18. 6. 19. 7. 20. 8. 21. 9. 22. 10. 23. 11. 24. 12. 25. 13. 26. 27. EUROPESE UNIE 1. Vind de naam van elk land terug. Schrijf ook het nummer op de kaart. Exercice en couleurs sur le blog! 1. 14. 2. 15. 3. 16. 4. 17. 5. 18. 6. 19. 7. 20. 8. 21. 9. 22. 10. 23. 11. 24. 12.

Nadere informatie

het Nederlandse dse spoor?

het Nederlandse dse spoor? 08 e08 Hoe druk is 0h het nu werkelijk op het Nederlandse dse spoor? Het Nederlandse spoorgebruik in vergelijking met de rest van de EU-27 Pascal Ramaekers, Tessa de Wit en Maarten Pouwels Publicatiedatum

Nadere informatie

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank GROEP / KLAS.. Naam: Ga www.schooltv.ntr.nl Zoek op trefwoord: EU Bekijk de clip Het ontstaan van de EU en maak de volgende vragen. Gebruik de pauzeknop

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 33704 29 november 2013 Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 26 november 2013, kenmerk 169401-113162-Z,

Nadere informatie

Hoe groot, is groot genoeg?

Hoe groot, is groot genoeg? Hoe groot, is groot genoeg? Bas Denters (Bestuurskunde, Universiteit Twente) Kennisnetwerk Lokaal 13 Den Haag 17 april 2015 Schaalvergroting door de tijd Grotere gemeenten Minder gemeenten Schaal gemeenten

Nadere informatie

Controle over al uw importzendingen

Controle over al uw importzendingen Controle over al uw importzendingen Het Express Import systeem Met TNT Express heeft u uw importzendingen zelf in de hand Dirigeer uw eigen verzendingssymfonie Express Import is een TNT Express systeem

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in november 2015

De arbeidsmarkt in november 2015 De arbeidsmarkt in november 2015 Datum: 7 december 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche november 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

*280200201* Opgaaf Startende onderneming. Belastingdienst. Waarom dit formulier?

*280200201* Opgaaf Startende onderneming. Belastingdienst. Waarom dit formulier? Belastingdienst Opgaaf Startende onderneming Waarom dit formulier? Dit formulier is alleen bedoeld voor ondernemingen die niet verplicht zijn zich in te schrijven in het Handelsregister van de Kamer van

Nadere informatie

EVS. European Voluntary Service

EVS. European Voluntary Service EVS European Voluntary Service Youth in Action Vrijwilligerswerk in het kader van Youth in Action Youth in Action www.youthinaction.be JINT vzw www.jint.be Nationaal Agentschap (NA) voor Vlaanderen Wat

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2014/0298 (E) 14563/14 ACP 166 FIN 764 PTOM 51 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen. Statistiek buitenlandse handel. Kwartaalbericht 2014-II

Instituut voor de nationale rekeningen. Statistiek buitenlandse handel. Kwartaalbericht 2014-II nstituut voor de nationale rekeningen Statistiek buitenlandse handel Kwartaalbericht 2014- nstituut voor de nationale rekeningen Nationale Bank van België, Brussel Alle rechten voorbehouden. De volledige

Nadere informatie

Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg

Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg Hoe kan ik energiebesparing realiseren en financieren? George Müller 06-34855943 george.muller@energymatters.nl www.energymatters.nl Voorstellen: George

Nadere informatie

GLS Netherlands kwaliteit staat voorop T +31 88 550 3000 T +49 40 85 31 33 0 F +31 88 550 3009 F +49 40 85 31 33 22. gls-group.eu

GLS Netherlands kwaliteit staat voorop T +31 88 550 3000 T +49 40 85 31 33 0 F +31 88 550 3009 F +49 40 85 31 33 22. gls-group.eu GLS Netherlands kwaliteit staat voorop General Logistics Systems Netherlands B.V. Proostwetering 40, 3543 AG Utrecht, Nederland Persafdeling van GLS STROOMER PR Concept GmbH Rellinger Str. 64 a, 20257

Nadere informatie

E-Ready? Wordt de Vlaamse consument reeds warm van het e-boek?

E-Ready? Wordt de Vlaamse consument reeds warm van het e-boek? E-Ready? Wordt de Vlaamse consument reeds warm van het e-boek? De verkoopcijfers Cindy Van Mulders Business Unit Manager GfK Retail and Technology GfK introductie GfK Group actief in meer dan 100 landen

Nadere informatie

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Door: F. De Smyter en P. Holvoet 1. Geef een correcte omschrijving van de volgende economische begrippen: a) Globalisering:.

Nadere informatie

Algemene Dienstvoorwaarden Vodafone BloX Postpaid voor Sizz abonnementen

Algemene Dienstvoorwaarden Vodafone BloX Postpaid voor Sizz abonnementen Algemene Dienstvoorwaarden Vodafone BloX Postpaid voor Sizz abonnementen 1. Vodafone BloX Postpaid zijn een voorraad (bundel) van specifieke diensten of een recht op gereduceerde tarieven die afgesloten

Nadere informatie

Instructie aanvraag verblijfsvergunning voor deelname EVS

Instructie aanvraag verblijfsvergunning voor deelname EVS Instructie aanvraag verblijfsvergunning voor deelname EVS Wanneer gebruiken? Deze instructie is alleen van nut indien u een aanvraag wilt indienen voor een jongere die langer dan 3 maanden in Nederland

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Informatie voor grensarbeiders

Inhoudsopgave. Informatie voor grensarbeiders Inhoudsopgave WERKEN IN TWEE LANDEN 2 Wonen in Nederland en werken buiten Nederland Waar verzekerd bij werken in twee landen Voorkom dubbele premiebetaling Werkgevers- en werknemersverklaring DE PROCEDURE

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in december 2014

De arbeidsmarkt in december 2014 De arbeidsmarkt in december 2014 Datum: 14 januari 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche december 2014 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat

Nadere informatie

AquaPath Module 3 WATERVOETAFDRUK VAN CONSUMPTIE EN PRODUCTIE

AquaPath Module 3 WATERVOETAFDRUK VAN CONSUMPTIE EN PRODUCTIE AquaPath Module 3 WATERVOETAFDRUK VAN CONSUMPTIE EN PRODUCTIE SAMENVATTING De watervoetafdruk van de productie van een land is de hoeveelheid van de lokale waterreserves die nodig is voor de productie

Nadere informatie

Naar het buitenland...

Naar het buitenland... Vakantievoorbereiding Naar het buitenland... Voor u op reis vertrekt is het belangrijk volgende controles uit te voeren. Indien u zich niet aangewezen voelt om de controles zelf uit te voeren, ga dan langs

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in juli 2014

De arbeidsmarkt in juli 2014 De arbeidsmarkt in juli 2014 Datum: 13 augustus 2014 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche juli 2014 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

Een half is meer dan één

Een half is meer dan één Een half is meer dan één De voordruk bij een expansievat op zolder White paper Flamco B.V. Oktober 15 Een half is meer dan één De relatie tussen voordruk, vuldruk en einddruk Er zijn veel theorieën over

Nadere informatie

Windenergie; werking en perspectief

Windenergie; werking en perspectief Windenergie; werking en perspectief Jos Beurskens Den Haag 30 mei 2012 www.ecn.nl Energiedichtheid van wind P wind = ½..V 3 [W/m 2 ] Windsnelheid (m/s) Windsnelhed (Watt/m²) 3 16 V (m/s) 6 130 12 1035

Nadere informatie

Bestemming Subcode Standaard Premium Enterprice < 1000 > 1000 > 2000 4AllBusiness On Net (eigen netwerk) On-Net GRATIS

Bestemming Subcode Standaard Premium Enterprice < 1000 > 1000 > 2000 4AllBusiness On Net (eigen netwerk) On-Net GRATIS Bestemming Subcode Standaard Premium Enterprice < 1000 > 1000 > 2000 4AllBusiness On Net (eigen netwerk) On-Net GRATIS Netherlands vast FIX 0,017 0,016 0,015 Netherlands mobiel MOB 0,080 0,075 0,070 Netherlands

Nadere informatie

DOCUMENTEN WETTIG VERBLIJF

DOCUMENTEN WETTIG VERBLIJF DOCUMENTEN WETTIG VERBLIJF Vanaf 1 september 2011 Moeten cursisten die voldaan hebben aan de deeltijdse leerplicht (18 jaar) bij inschrijving het bewijs leveren te beschikken over de Belgische nationaliteit

Nadere informatie

Ontwikkelingen en discussies op de koopwoningmarkt

Ontwikkelingen en discussies op de koopwoningmarkt Ontwikkelingen en discussies op de koopwoningmarkt Peter Boelhouwer 19-06-2015 Delft University of Technology Challenge the future Inhoud Was de crisis op de Nederlandse woningmarkt onafwendbaar? Verandert

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 28 (1980) Nr. 7 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2011 Nr. 95 A. TITEL Verdrag inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst; (met Protocol en Gemeenschappelijke

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in augustus 2015

De arbeidsmarkt in augustus 2015 De arbeidsmarkt in augustus 2015 Datum: 8 september 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche augustus 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

Opleidingen en Trainingen VVCM

Opleidingen en Trainingen VVCM Opleidingen en Trainingen VVCM Even voorstellen 2 Hans Reitsma Ondernemer Bestuurder VVCM Student CCM (inmiddels module 2) De VVCM Circa 1.000 leden Credit Management Evenementen Uitgever Blad De Credit

Nadere informatie

HANDLEIDING SIM KAART EUROPA

HANDLEIDING SIM KAART EUROPA HANDLEIDING SIM KAART EUROPA Copyright 2015. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige

Nadere informatie

Immigratie uit Midden- en Oost-Europese (MOE-) landen

Immigratie uit Midden- en Oost-Europese (MOE-) landen November 2011 ugu Immigratie uit Midden- en Oost-Europese (MOE-) landen In Leiden wonen ca. 2.550 mensen uit de MOE-landen, waarvan 1.900 van de eerste generatie. Dit is percentueel iets meer dan in Nederland.

Nadere informatie

De risico s van het vak Enkele ervaringen over risicomanagement uit de pensioensector

De risico s van het vak Enkele ervaringen over risicomanagement uit de pensioensector De risico s van het vak Enkele ervaringen over risicomanagement uit de pensioensector Ir. André ten Damme RC MCM, CFO APG VRC Congres Amsterdam, 17 maart 2011 2 Agenda 1. Het Nederlandse pensioenstelsel

Nadere informatie

Kosten buitenlandse bank

Kosten buitenlandse bank Kosten buitenlandse bank Ingangsdatum 1 september 2011 Land Muntsoort Kosten buitenlandse bank (in EUR) Afghanistan alle muntsoorten 12,50 Albania alle muntsoorten 12,50 Algeria alle muntsoorten 7,50 Andorra

Nadere informatie

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 DEEL 3.4 DE EURO Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 3.4. DE EURO DOEL - De leerlingen/cursisten ontdekken de voordelen van het gebruik van de eenheidsmunt: wisselen van geld is niet meer nodig, je spaart

Nadere informatie