Studiegids. Post-hbo-opleiding Humanistisch Vormingsonderwijs voor groepsleerkrachten in het openbaar po

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "2015-2016. Studiegids. Post-hbo-opleiding Humanistisch Vormingsonderwijs voor groepsleerkrachten in het openbaar po"

Transcriptie

1 Studiegids Post-hbo-opleiding Humanistisch Vormingsonderwijs voor groepsleerkrachten in het openbaar po

2 Studiegids Post-hbo-opleiding Humanistisch Vormingsonderwijs voor groepsleerkrachten in het openbaar po

3 COLOFON Uitgave van: Stichting HVO Titel: Studiegids Post-hbo-opleiding Humanistisch Vormingsonderwijs voor groepsleerkrachten in het openbaar primair onderwijs Redactie: Jeannine Corneille Vormgeving: MOOZ grafisch ontwerp Fotografie: Shutterstock Print: ZetPrint, Naarden 2015, Stichting HVO, Utrecht

4 Inhoud Ten geleide 5 1. Algemene informatie Doelstelling van het vak Humanistisch Vormingsonderwijs (HVO) Programma HVO voor de basisschool Centrum Humanistische Vorming Stichting HVO Primair Schematische weergave Opleiding Algemene doelstelling van de opleiding Visie op opleiden Competenties Studiebelasting Karakter van de opleiding Inhoud van de opleiding Structuur van de opleiding Stage Algemeen Procedure binnen de stage Toetsing en beoordeling Algemeen Eindgesprek Beoordelingscriteria Herkansingen 22 inhoud 3

5 5. Praktische informatie Elektronische leeromgeving (ELO) Beroepscode Opleidingslocatie en docenten 23 Bijlagen Verdeling aantal EC s en contactdagen Studieprogramma Competenties van vakdocenten HVO 35 4 Studiegids post-hbo-opleiding hvo

6 Ten geleide HVO wordt als keuzevak verzorgd op een groeiend aantal openbare scholen voor primair onderwijs. Centrum Humanistische Vorming is namens de zendende organisatie (Humanistisch Verbond) verantwoordelijk voor de inhoud van de vorming, stelt daartoe de bekwaamheidseisen vast en verleent de bevoegdheid om HVO te verzorgen. Stichting HVO Primair is de werkgever van de HVO-docenten. Vakdocenten HVO begeleiden leerlingen bij het bewust zin en vormgeven aan hun eigen leven in relatie tot anderen. Anders gezegd: vakdocenten HVO zetten leerlingen op het spoor van sociale levenskunst en betrokken wereldburgerschap. Door het reflecteren daarop ontwikkelen leerlingen hun persoonlijke levensbeschouwing die als leidraad kan dienen voor hun verdere levenspad. Centrum Humanistische Vorming verzorgt vanaf het studiejaar de post-hbo-opleiding Humanistisch Vormingsonderwijs, speciaal toegespitst op groepsleerkrachten in het openbaar basisonderwijs. Na afronding van deze opleiding verkrijgen de deelnemers een certificaat om HVO te geven in het basisonderwijs. Deze gids biedt informatie over doel, vorm, inhoud, procedure en afronding van de studie-opdrachten binnen deze opleiding. Ik wens je een prettig en leerzaam jaar toe! Nico Stuij, directeur Centrum Humanistische Vorming Ten geleide 5

7

8 1. Algemene informatie 1.1 Doelstelling van het vak Humanistisch Vormingsonderwijs (HVO) Zowel in het basis- als in het voortgezet onderwijs kent het vak HVO in Nederland twee algemene doelstellingen: 1. Vanuit humanistische uitgangspunten leerlingen op een kritische en creatieve manier leren omgaan met vragen die betrekking hebben op waarden en normen, en ze stimuleren tot zelfstandig oordelen en handelen, waardoor zij in toenemende mate in staat zullen zijn om zin en vorm te geven aan hun eigen leven en dat van anderen (sociale levenskunst). 2. Vanuit humanistische uitgangspunten leerlingen op een kritische en creatieve manier leren een persoonlijke levens- en wereldbeschouwing te vormen, waarmee zij als betrokken wereldburgers een bewuste bijdrage kunnen leveren aan het duurzaam (samen)leven op aarde (sociaal en ecologisch wereldburgerschap). 1.2 Programma HVO voor de basisschool 1 HVO in de openbare school kent twee streefdoelen die in het opleidingsprogramma en in de beroepscode voor de vakdocent HVO in essentie als volgt zijn verwoord: Vanuit humanistische uitgangspunten: 1. leerlingen leren om aan hun eigen leven (en dat van anderen) zin en vorm te geven (sociale levenskunde); 2. leerlingen leren een persoonlijke levensbeschouwing te vormen, waarmee zij als betrokken burgers een bewuste bijdrage kunnen leveren aan het duurzaam (samen)leven op aarde (sociaal en ecologisch wereldburgerschap). 1 Uit: Competente vakdocenten GVO en HVO voor de openbare basisschool. Utrecht, 17 mei algemene informatie 7

9 In de lessen wordt gewerkt volgens een voor en door HVO ontworpen methodiek: Herkennen, Onderzoeken, Kiezen en Evalueren, de zogenoemde HOKE-methodiek. De thema s waaraan gewerkt wordt zijn geordend in drie hoofdrubrieken. De thema s kennen een oplopende moeilijkheidsgraad, zodat deze in meerdere leeftijdsgroepen aan de orde kunnen worden gesteld. Welke thema s aan de orde komen, bepaalt de vakdocent op grond van wat er bij de leerlingen leeft en/of wat maatschappelijk actueel is. De drie hoofdrubrieken zijn: 1. Sociale levenskunde (doelstelling 1) Onderwerpen: wie ben ik?; erbij horen; ik en de ander; anders zijn; gezin en familie; vriendschap; dieren in mijn leven; mijn leven op internet; relaties en seksualiteit (Zo zit dat dus met 10+); kunst (Zin in kunst); leven en dood (Een mens voorbij); mijn persoonlijke levenskunst; filosoferen met kinderen (ScherpZinnig). 2. Sociaal en ecologisch wereldburgerschap (doelstelling 2) Onderwerpen: democratische levenshouding (Democratie van binnenuit); sociaal wereldburgerschap (De wereld is van iedereen); kinderrechten (RECHTvaardig); arm en rijk; vreedzaam samenleven met andersdenkenden en andersgelovigen (Wegwijs in Levoland); ecologische levenshouding (Groen van binnenuit); ecologisch wereldburgerschap (De wereld is van iedereen); wereldverhalen; mijn persoonlijke wereldbeschouwing. 8 Studiegids post-hbo-opleiding hvo

10 3. Humanistische uitgangspunten (doelstelling 1 en 2) a. Onderwerpen m.b.t. oorsprong en ontwikkeling: evolutie en humaniteit (over de oorsprong en ontwikkeling van de mens, de mensheid en medemenselijkheid); humanistische canon (capita selecta: Socrates, Aristoteles, de Stoa, Erasmus, Spinoza, Darwin e.a.). b. Onderwerpen m.b.t. waarden en deugden: autonomie en authenticiteit (over vrijheid, verbondenheid en individualiteit); eigentijds klassieke deugden (over wijsheid, moed, rechtvaardigheid en zelfbeheersing); mijn persoonlijke levensbeschouwing. 1.3 Centrum Humanistische Vorming De opleiding wordt georganiseerd en gecoördineerd namens het Humanistisch Verbond door Centrum Humanistische Vorming in Utrecht. Het centrum heeft tot doel de duurzame bevordering van onderwijs en opvoeding in humanistisch perspectief, in het bijzonder van levens- en wereldbeschouwelijke vorming. Na het met goed gevolg afronden van de opleiding ontvang je een certificaat om HVO te verzorgen in het basisonderwijs. Voor het behalen van een masterdiploma kun je de masteropleiding HL volgen van twee jaar, die in samenwerking met de Universiteit voor Humanistiek (UvH) wordt verzorgd. Centrum Humanistische Vorming zorgt ook na de opleiding voor inhoudelijke ondersteuning en professionalisering van de vakdocent HVO door middel van: het organiseren van nascholingsactiviteiten, gericht op competentieontwikkeling; het organiseren van symposia. Van vakdocenten HVO wordt verwacht dat ze zich verdiepen in actuele ontwikkelingen ten aanzien van het humanistische gedachtegoed. Als je deze ontwikkelingen wilt volgen, kan het zinvol zijn lid te worden van het Humanistisch Verbond. 1. algemene informatie 9

11 1.4 Stichting HVO Primair Stichting HVO Primair is de landelijke werkgever van alle docenten HVO in het openbaar primair onderwijs. HVO Primair is daarmee ook verantwoordelijk voor de jaarlijkse toewijzing van lesuren aan haar docenten. 1.5 Schematische weergave namens Centrum HVO leidt op Humanistisch Verbond namens maakt deel uit van HVO Primair levert HVOdocenten aan scholen treden in dienst van HVOdocenten Dienstencentrum GVO en HVO regelt aanvragen van scholen openbaar basisonderwijs Legenda Centrum HVO: Website: Centrum Humanistische Vorming Stichting HVO Primair: werkgeversorganisatie voor docenten HVO in het openbaar basisonderwijs Website: Studiegids post-hbo-opleiding hvo

12 GVO en HVO: Website: HV: Website: dienstencentrum voor Godsdienstig en Humanistisch Vormingsonderwijs op openbare basisscholen Humanistisch Verbond 1. algemene informatie 11

13 2. Opleiding 2.1 Algemene doelstelling van de opleiding De opleiding is gericht op het startbekwaam maken van studenten voor het beroep van een docent HVO en Levensbeschouwing die leerlingen: begeleidt bij het ontwikkelen van een eigen levensovertuiging; stimuleert bij het vormen van een eigen oriëntatie op waarden en normen; stimuleert tot het maken van zelfstandige keuzes en oordelen en die in dialoog met anderen te toetsen en te evalueren; wegwijs maakt in de belangrijkste humanistische uitgangspunten en ze uitnodigt hun eigen keuzes hieraan te toetsen; laat kennismaken met ideeën van enkele humanistische denkers. 2.2 Visie op opleiden Centrum HVO heeft een specifieke visie op opleiden. De opleiding is gebaseerd op het leerconcept dat aangeduid wordt met sociaal-constructivisme. Dit houdt in dat het leren vooral als een sociaal proces wordt gezien. De methodiek en de werkvormen die zowel in de opleiding als in de vormingspraktijk in de school gebruikt worden, zijn hiervan afgeleid en komen tot uiting in het ervaringsleren en de HOKE-methodiek (herkennen, onderzoeken, kiezen en evalueren). In de opleiding liggen humanistische waarden ten grondslag aan de vormgeving van het onderwijs. Dit houdt onder andere in dat het onderwijs zich richt op de student als betekenisgever. Jij bent zelf dus een belangrijke actor in het onderwijsleerproces. Dit vraagt van jou het vermogen om van perspectief te wisselen, open te staan voor nieuwe en afwijkende inzichten, en tot een eigen inzicht, oplossing of standpunt te komen. Het leren en doceren is een betekenisvolle activiteit die plaatsvindt in een interactie tussen studenten en docenten. Er is aandacht voor je persoonlijke ontwikkeling, in het bijzonder voor de ontwikkeling van jouw reflectieve en argumentatieve vermogens en van sensibiliteit voor verschillen, en voor je vermogen tot dialoog en open communicatie. Je persoonlijke ontwikkeling wordt gekoppeld aan je professionele ontwikkeling. Zo leer je betekenis te geven aan je eigen handelen en denken en aan dat van de omgeving. 12 Studiegids post-hbo-opleiding hvo

14 Daarbij verwerk je de leerstof op een actieve wijze. Activerende werkvormen, zoals dialogen, trainingen en debatten, zijn hierbij behulpzaam. Vanuit het eigen denken, voelen en willen leg je tijdens de contactdagen en tijdens het maken van opdrachten verbinding met de theorie. Een belangrijke waarde van de opleiding is de eigen verantwoordelijkheid van jou als student. Tijdens de opleiding is veel ruimte ingebouwd voor zelfreflectie en interactie. De visie van de opleiding is dat door de wijze van werken tijdens de contactdagen, jij ook HVO krijgt en groepsdynamische processen ervaart. Je ervaart werkvormen die je in de klas op een ander niveau ook met kinderen kunt doen. Het leren van en met elkaar staat tijdens de opleiding centraal. Daarbij loopt persoonsvorming in relatie tot de rol van vakdocent als een rode draad door alle vakken heen. 2.3 Competenties Een goede vakdocent HVO dient te beschikken over bekwaamheden, die uitgewerkt zijn in de volgende zeven competenties: 1. Interpersoonlijke competentie De vakdocent kan de interactie met de individuele leerling, de leerlingen onderling en de groep als geheel zodanig beïnvloeden dat er een positieve sfeer van omgaan met elkaar en van goede samenwerking ontstaat. 2. Pedagogische competentie De vakdocent kan, mede op grond van kennis van de levensbeschouwelijke en morele ontwikkeling van leerlingen, een veilige leeromgeving creëren, die uitnodigt tot persoonlijke groei. 3. Vakinhoudelijke en didactische competentie De vakdocent kan op basis van kennis van humanistische uitgangspunten en mensenrechten vormingsprocessen organiseren, die leerlingen in staat stellen op eigen en bewuste wijze vorm te geven aan sociale levenskunst en sociaal en ecologisch wereldburgerschap. Deze begripsinhouden kunnen richting geven aan een zingevende invulling van een persoonlijke levens- en wereldbeschouwing. 4. Organisatorische competentie De vakdocent kan voorzien in de structuurbehoefte van leerlingen, zodat het leef- en werkklimaat voor leerlingen afdoende overzichtelijk, ordelijk en taakgericht is. 2. Opleiding 13

15 5. Competentie samenwerking met collega s De vakdocent kan constructief bijdragen aan het levensbeschouwelijke, pedagogische en didactische klimaat, de organisatie en de persoonlijke verhoudingen binnen de school. 6. Competentie samenwerking met omgeving De vakdocent is in staat een goede relatie te onderhouden met de ouders van de leerlingen en met instellingen die (kunnen) bijdragen aan verdieping van de inhoud van de lessen. 7. Competentie reflectie en ontwikkeling De vakdocent is in staat zelf zorg te dragen voor de eigen professionele ontwikkeling en de kwaliteit van de beroepsuitoefening. Deze competenties vormen de rode draad door de opleiding en staan in bijlage 3 beschreven. 2.4 Studiebelasting De opleiding beslaat in totaal 30 EC s (1EC=1 credit volgens het European Credit Transfer System=28 studiebelastinguren). 2.5 Karakter van de opleiding Gedurende het studiejaar maak je kennis met vier vakgebieden: humanistiek, pedagogiek en psychologie, didactiek en praktische vorming. De ervaringen en ideeën van jou als student met betrekking tot de vakgebieden vormen het vertrekpunt van de lessen (ervaringsleren). Naast het volgen van de theoretische vakken doe je praktijkervaring op: Je observeert bij drie ervaren HVO-docenten minimaal vier lessen per docent. Je geeft 40 stagelessen HVO in minimaal twee verschillende bouwen (midden- en bovenbouw). Van die 40 lessen geef je minimaal twintig lessen bij een ervaren HVO-docent. Vanuit jouw praktijkervaring (stagelessen HVO) maak je een eindwerkstuk, waarin je naar keuze een reeds zelf uitgevoerde lessenserie onderbouwt vanuit de theorie of een nieuwe lessenserie ontwerpt die je onderbouwt vanuit de theorie. 14 Studiegids post-hbo-opleiding hvo

16 2.6 Inhoud van de opleiding Onderstaand figuur maakt inzichtelijk hoe de inhouden van de opleiding zijn opgebouwd. De onderste laag, het fundament, wordt gevormd door het humanistische gedachtegoed. Daarin is de grondhouding te vinden; gewerkt wordt vanuit de waarden die het humanistische mens- en wereldbeeld kleuren. Humanistische waarden bepalen mede je normatieve professionaliteit als vakdocent HVO, namelijk de visie op hoe je wenst om te gaan met mensen en dus ook met kinderen en de daaruitvloeiende keuzes die je maakt met betrekking tot het professionele handelen. Welke pedagogische bedoelingen heb jij als vakdocent? Hoe ziet jouw relatie met de leerlingen eruit? Wat verwacht de jij van de leerlingen en viceversa? Welke leerstof bied je aan? Waar zit je aansluiting bij de belevingswereld van de kinderen? Wat beleven de leerlingen aan de leerstof? Die relatie leerstof-leerling-leerkracht wordt de pedagogische driehoek genoemd, weergegeven in de tweede laag van het figuur. Vanuit die humanistische grondhouding ontwikkel je een pedagogische werkhouding, die de voorwaarden moet scheppen om het uiteindelijke doel te bereiken: een les geven over een bepaald thema, die de leerlingen uitnodigt om kritisch en creatief eigen waarden te onderzoeken. Dit leer je in het vakgebied Didactiek en in de stage als onderdeel van Praktische vorming. Praktijk werkhouding Didactische vormgeving Didactische principes Pedagogische bedoelingen leerling werkhouding leerstof leerkracht Humanistische principes grondhouding Mensbeeld Wereldbeeld 2. Opleiding 2. Opleiding 15

17 Je bent zelf een belangrijke actor in het onderwijsleerproces. Dit vraagt van jou het vermogen om van perspectief te wisselen, open te staan voor nieuwe en afwijkende inzichten en tot een eigen inzicht, oplossing of standpunt te komen. De opleiding hecht er waarde aan dat je een positief-kritische onderzoekshouding ontwikkelt. Humanistiek en levensbeschouwing Het vakgebied humanistiek is gericht op bewustwording van de persoonlijke levensvisie en humanistische aspecten daarvan. Binnen humanistiek worden drie thema s onderscheiden: 1. Levensbeschouwing Zingeving, levensvragen, humanistische uitgangspunten, humanistische beginselen en postulaten. 2. Humanisme Verdieping in historische humanistiek en humanistische uitgangspunten. 3. Ethiek Kennismaking met de filosofie van de levenskunst. Pedagogiek en psychologie In het vakgebied pedagogiek en psychologie wordt aandacht besteed aan de leerkrachthouding en de vertaling van de pedagogische intenties naar de praktijk. Daarnaast komt het thema levensbeschouwelijke vorming aan bod: Kennismaking met de fasen in levensbeschouwelijke en morele ontwikkeling van het basisschoolkind. Ontwikkelingsgebieden van het HVO. Didactiek Bij didactiek ligt het accent op het je eigen maken van de methodiek en de drie hoofdrubrieken van het HVO. Je leert zelf lessen HVO en Levensbeschouwing in het basisonderwijs te ontwerpen, uit te voeren en te evalueren. Daarnaast leer je groepsdynamische processen binnen onderwijssituaties te herkennen en hanteren. 16 Studiegids post-hbo-opleiding hvo

18 Binnen didactiek worden vier thema s onderscheiden: 1. Onderwijsvormingsproces Bestaans- en morele vragen, themaopbouw en didactische principes. 2. Groepsdynamica Gespreksvormen als de dialoog en communiceren over waarden en breed leren denken. De groep als middel komt hierbij aan bod. 3. Werkvormen Kringgesprek en creatieve werkvormen. 4. Drie hoofdrubrieken HVO Sociale levenskunde Sociaal en ecologisch wereldburgerschap Humanistische uitgangspunten Praktische vorming Dit vakgebied is gericht op kennismaking met het werkveld en het opdoen van en het reflecteren op praktijkervaringen. Binnen praktische vorming worden drie thema s onderscheiden: 1. Praktijk 40 lessen HVO en Levensbeschouwing verzorgen. 2. Maatschappelijk kader Kennis van mensenrechten. Actieve pluriformiteit in het openbaar basisonderwijs. Feestvieren op de openbare basisschool. 3. Reflectie Kernreflectie. 2.7 Structuur van de opleiding Aantal contactdagen Stage Type onderwijs 22 woensdagen van uur Stage in het primair onderwijs: minimaal drie dagdelen (= 4 lesuren) observeren bij drie docenten HVO; zelfstandig verzorgen van 40 lessen HVO. Contactonderwijs Zelfstudie Stage 2. Opleiding 17

19 18 Studiegids post-hbo-opleiding hvo

20 3. Stage 3.1 Algemeen De stage is een onderdeel van praktische vorming. Tijdens de stage pas je de opgedane kennis toe en oefen je vaardigheden die nodig zijn om HVO te geven. Je observeert minimaal drie dagdelen bij drie HVO-docenten. Vanaf januari 2016 tot eind mei geef je in totaal 40 stagelessen HVO in minimaal twee verschillende bouwen (midden- en bovenbouw). Schematische weergave stageonderdelen Stageonderdeel Observatiestage 40 lesuren zelfstandig lesgeven (onder supervisie opleiding) Activiteiten Bij drie verschillende vakdocenten vier lessen observeren en hierover een verslag inclusief reflectie schrijven. 40 HVO-lessen verzorgen waarvan minimaal 20 bij een ervaren HVO-docent en in minimaal twee verschillende bouwen (midden- en bovenbouw). Praktijkbezoek vanuit de opleiding Een verslag maken naar aanleiding van het praktijkbezoek. Het praktijkbezoek wordt beoordeeld door de stagedocent van het HVO. 3.2 Procedure binnen de stage Voorafgaand aan de stage die kan starten na de afronding van de observatiestage en na voldoende kennis van de methodiek van het HVO te hebben opgedaan tijdens de opleidingsdagen maak je met de stageschool afspraken over lestijden en groepen waarbinnen de lessen verzorgd kunnen worden. Je dient bij je studiecoördinator een voorstel voor de stage in ter goedkeuring. Na fiattering door directie van de school, ouders van de betreffende leerlingen en je coördinator HVO die je stagewerkplan heeft goedgekeurd, kun je starten met de lessen HVO. 3. stage 19

21 Schematische weergave stageprocedure Chronologisch Activiteiten Maand 1. Contact opnemen met de school met betrekking tot afspraken rondom stage en goedkeuring ouders. In samenwerking met de school een brief opstellen voor de ouders die goedkeuring dienen te verlenen voor het volgen van de lessen door hun kinderen. 2. Stagevoorstel laten accorderen door studiecoördinator HL en directeur school. 3. Stagewerkplan opstellen en bespreken met stagecoördinator. November - december 2015 December 2015 December stagelessen geven. Januari - eind mei Praktijkbezoek vanuit opleiding. Praktijkbezoek (halverwege de stage): Maart - april 2015 Verslag inleveren: een week na het praktijkbezoek 6. Stageverslag. Inleveren uiterlijk twee weken na afronding stage. 7. Stage-afrondingsgesprek met stagebegeleider HVO en stagedocent Centrum Humanistische Vorming. Mei Studiegids post-hbo-opleiding hvo

22 4. Toetsing en beoordeling 4.1 Algemeen In grote lijnen gelden de volgende uitgangspunten: de vakgebieden worden afgerond door middel van het maken van opdrachten die grotendeels via de elektronische leeromgeving van Centrum HVO ingeleverd kunnen worden. De opleiding kan afgerond worden, indien alle opdrachten minimaal met een voldoende zijn beoordeeld. Schematische weergave toetsopdrachten Maand Vakgebied Opdracht Toetsvorm EC's September 2015 Humanistiek Denkprikkels Verslag 1 September 2015 Humanistiek Humanistische denker Presentatie en 2 verslag September 2015 Humanistiek Humanisme in beeld Kennistoets 1 Oktober 2015 Didactiek Pijlers van HVO Lesontwerp 0,5 Oktober 2015 Didactiek Pijlers van HVO Simulatieles 0,5 November 2015 Pedagogiek Mijn opvoedingsideaal Essay 2 December 2015 Pedagogiek Adaptief onderwijs Onderzoeksverslag 1 December 2015 Praktische vorming Observerende stage Verslag 2 December 2015 Praktische vorming Stagewerkplan Verslag 1 Februari 2016 Pedagogiek Ik wil geen vingers zien Blog met peer 0,5 review Februari 2016 Didactiek Ontwikkelingsfasen vertaald Onderzoeksver- 1 naar de lespraktijk slag, peer review Februari-maart Praktische vorming Reflectie stagewerkplan Verslag Maart 2016 Didactiek Wegwijs in Levoland Lesontwerp 1 April 2016 Didactiek Metafoor OVP Presentatie, peer 2 review Voorjaar 2016 Praktische vorming Reflectie op lessen Verslag n.a.v. 0,5 praktijkbezoek Mei 2016 Praktische vorming 40 stagelessen + verslag Verslag 8 1 Mei 2016 Lessenserie met theoretische onderbouwing Schriftelijk eindwerkstuk 5 1 1) 1 EC humanistiek, 1 EC pedagogiek,1 EC didactiek en 2 EC praktische vorming 4. Toetsing en beoordeling 21

23 4.2 Eindgesprek Aan het eind van het studiejaar vindt een eindgesprek plaats. Het eindgesprek kan plaatsvinden indien alle opdrachten minimaal met een voldoende zijn beoordeeld. Tijdens het eindgesprek staat het eindwerkstuk (de lessenserie) centraal. Van jou wordt verwacht dat je ter voorbereiding op het eindgesprek de gemaakte opdrachten inclusief de feedback van de docent nogmaals bestudeert. 4.3 Beoordelingscriteria Je dient minimaal 80% van de contactdagen aanwezig te zijn. Tijdens de opleidingsdagen wordt van jou een actieve en constructieve participatie gevraagd. De beoordelingscriteria van de opdrachten worden grotendeels per opdracht aangegeven op de e-learningsite (http://elearning.hvo.nl/). 4.4 Herkansingen Bij onvoldoende beoordeling van de verplichte opdrachten bestaat de mogelijkheid tot herkansing. Dit gebeurt in overleg met de studiecoördinator. Indien na afloop van het praktijkbezoek en de nabespreking hiervan blijkt dat je nog niet voldoet aan de gestelde beoordelingscriteria, dan krijg je een verlengde stage. In deze stage werk je specifiek aan de competentie(s), waarin je je nog onvoldoende ontwikkeld hebt. 22 Studiegids post-hbo-opleiding hvo

24 5. Praktische informatie 5.1 Elektronische leeromgeving (ELO) HVO maakt gebruik van een elektronische leeromgeving (ELO) waarop je praktische en actuele informatie kunt vinden over het curriculum, zoals het lesrooster, adressen, inhoud van de lesdagen en opdrachten (zie 5.2 Beroepscode Voor de docent HVO geldt een beroepscode. Hierin staat een omschrijving van de normen waaraan docenten HVO zich dienen te houden. De beroepscode dient als leidraad voor een goede beroepsuitoefening. Van docenten HVO wordt verwacht dat ze de beroepscode onderschrijven. Het onderschrijven van deze beroepscode heeft tot doel het borgen van het humanistische gedachtegoed in de lessen HVO. Stichting HVO Primair ziet er als werkgever op toe, dat het humanisme duurzaam als inspiratiebron werkzaam is bij de docent HVO en dat de wettelijk vereiste competenties duurzaam onderhouden worden. De beroepscode kan opgevraagd worden bij het secretariaat via en is tevens beschikbaar via de ELO. 5.3 Opleidingslocatie en docenten Algemeen Plaats van de opleiding Utrecht Locatie UvH, Kromme Nieuwegracht SJ Utrecht Tijden lesdag uur uur Start opleiding Utrecht: 2 september 2015 Contactdag Woensdag 5. praktische informatie 23

25 Studie- en stagecoördinator Marijke van Meenen Contactgegevens Docenten Humanistiek Pedagogiek en psychologie Didactiek Praktische vorming Saskia Heusèrr Marijke van Meenen Ibeline Polak Annemarie Geelhoed en gastdocenten 24 Studiegids post-hbo-opleiding hvo

26 Bijlagen BIJLAGEN 25

27

28 Bijlage 1 Verdeling aantal EC s en contactdagen 1 EC (1 credit volgens het European Credit Transfer System) staat voor 28 studiebelastinguren. Vakgebied Aantal contactdagen EC s Humanistiek en levensbeschouwing 4 5 Pedagogiek en psychologie 2 4,5 Didactiek 10 6 Praktische vorming 6 14,5 TOTAAL Verdeling aantal EC s en contactdagen 27

29 Bijlage 12 Studieprogramma Humanistiek en levensbeschouwing Algemeen Aantal EC s: 5 Dag en tijdstip: woensdag uur uur Docenten: Saskia Heusèrr en gastdocenten Aantal contactdagen: 4 Doelstellingen Het kunnen verwoorden van de eigen levensfilosofie. Het kunnen onderzoeken en presenteren van een historisch humanist. Het kennen van humanistische uitgangspunten. Het kunnen communiceren over en reflecteren op literatuur over humanistische thema s. Het kunnen verwoorden van de eigen visie op de humanistische uitgangspunten vrijheid en autonomie binnen de filosofie van de levenskunst. Kennis over levensbeschouwing en aanverwante begrippen. Inhoud Tijdens de contactdagen en de zelfstudie richt je je op de bewustwording van de persoonlijke levensvisie en humanistische aspecten daarvan. Je maakt kennis met en krijgt inzicht in: de begrippen levensbeschouwing(en), zingeving, levensvragen, humanistische uitgangspunten, humanistische beginselen en postulaten; historisch humanisme; de begrippen waarden en normen en morele dilemma s; de filosofie van de levenskunst; twee belangrijke humanistische uitgangspunten: vrijheid en autonomie. Beoordelingsvormen Presentatie, schriftelijk werkstuk, kennistoets en thuisopdracht. 28 Studiegids post-hbo-opleiding hvo

30 Verplichte literatuur Savater, F. (1996). Het goede leven, ethiek voor mensen van morgen. Bijleveld, Utrecht. Schepper, J. de (2004). Levensbeschouwing ontwikkelen, didactiek voor godsdienst/levensbeschouwing in het primair onderwijs. Kwintessens, Hilversum. Reader Humanistiek. Pedagogiek en psychologie Algemeen Aantal EC s: 4,5 Dag en tijdstip: woensdag uur uur Docent: Marijke van Meenen Aantal contactdagen: 2 Doelstellingen Het kunnen weergeven van humanistische visies op opvoeding. Het kunnen verwoorden en beargumenteren van een eigen visie op opvoeden. Het kunnen vertalen van de eigen pedagogische visie naar houding en leerkrachtgedrag. Het kunnen benoemen van de centrale doelstelling van het HVO en daarin de verschillende ontwikkelingsgebieden kunnen onderscheiden. Het kunnen aangeven van verschillende fasen van levensbeschouwelijke en morele ontwikkeling. Inhoud De inhoud is gericht op het ontwikkelen van een persoonlijke visie op opvoeden en het ontwikkelen van eigen pedagogisch vakmanschap, die onderbouwd worden met kennis van en inzicht in de ontwikkelingsgebieden waaraan in HVO-lessen gewerkt wordt. Je maakt kennis met humanistische visies op opvoeding, de centrale doelstelling van het HVO en de verschillende fasen in levensbeschouwelijke en morele ontwikkeling van basisschoolleerlingen. Studieprogramma 29

31 Beoordelingsvorm Take-home tentamen, huiswerkopdracht en essay. Verplichte literatuur Berg, D. van (2014). Jezelf zijn, over autonomie in het onderwijs. Garant, Antwerpen-Apeldoorn. Beuling, M. (2010). Tot bloei komen: van idee naar concrete lessen. Stichting HVO, Utrecht (wordt via de opleiding verstrekt). Geelhoed, A. e.a. (2007) Kinderen en eigen wijsheid. Stichting HVO, Utrecht. Schepper, J. de (2004). Levensbeschouwing ontwikkelen, didactiek voor godsdienst/levensbeschouwing in het primair onderwijs. Kwintessens, Hilversum. Stevens, L. & Bors, G. (2013) Pedagogische tact. Garant, Antwerpen- Apeldoorn. Reader Pedagogiek en psychologie. Aanbevolen literatuur Winter, M. de (2011). Verbeter de wereld, begin bij de opvoeding. Vanachter de voordeur naar democratie en verbinding. SWP, Amsterdam. Didactiek Algemeen Aantal EC s: 6 Dag en tijdstip: woensdag uur uur Docenten: ibeline Polak en gastdocenten Aantal contactdagen: 10 Doelstellingen Kennis over en inzicht in de verschillende onderdelen van het onderwijsvormingsproces (OVP) en deze kunnen vertalen naar lessituaties. Het kunnen ontwerpen van een thema en bijbehorende lessen op basis van het OVP. Het kunnen herkennen van fasen in groepsprocessen. Weten hoe groepsprocessen het leren van de leerlingen kunnen beïnvloeden. Weten hoe groepsprocessen op een positieve manier beïnvloed kunnen worden. Kennen van het belang van een waardenvolle communicatie. Het kunnen toepassen van kennis over en inzicht in verschillende 30 Studiegids post-hbo-opleiding hvo

2014-2015. Studiegids. Post-hbo-opleiding Humanistisch Vormingsonderwijs voor groepsleerkrachten in het openbaar po

2014-2015. Studiegids. Post-hbo-opleiding Humanistisch Vormingsonderwijs voor groepsleerkrachten in het openbaar po 2014-2015 Studiegids Post-hbo-opleiding Humanistisch Vormingsonderwijs voor groepsleerkrachten in het openbaar po COLOFON Uitgave van: Stichting HVO Titel: Studiegids 2014-2015 Post-hbo-opleiding Humanistisch

Nadere informatie

Competente vakdocenten GVO en HVO voor de openbare basisschool

Competente vakdocenten GVO en HVO voor de openbare basisschool Competente vakdocenten GVO en HVO voor de openbare basisschool Referentiedocument GVO en HVO Utrecht, 17 mei 2010 Inhoudsopgave Ten geleide 5 1. Pedagogisch competent 7 2. Vakinhoudelijk en didactisch

Nadere informatie

Studiegids 2013-2014. Initiële hbo-bacheloropleiding leraar Humanistisch vormingsonderwijs en Levensbeschouwing (HL)

Studiegids 2013-2014. Initiële hbo-bacheloropleiding leraar Humanistisch vormingsonderwijs en Levensbeschouwing (HL) Studiegids 2013-2014 Initiële hbo-bacheloropleiding leraar Humanistisch vormingsonderwijs en Levensbeschouwing (HL) COLOFON Uitgave van: Stichting HVO Humanistisch centrum voor onderwijs en opvoeding Titel:

Nadere informatie

Relationele en seksuele vorming voor de bovenbouw van de basisschool

Relationele en seksuele vorming voor de bovenbouw van de basisschool Zo zit dat dus met 10+ Relationele en seksuele vorming voor de bovenbouw van de basisschool Werken met vormingsthema s Zo zit dat dus met 10+ Relationele en seksuele vorming voor de bovenbouw van de basisschool

Nadere informatie

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Samenwerken Omgevingsgericht/samenwerken Reflectie en zelfontwikkeling competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Competentieprofiel stichting Het Driespan, (V)SO

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT DE SBL competenties COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leef- en werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

1 Interpersoonlijk competent

1 Interpersoonlijk competent 1 Interpersoonlijk competent De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leefen werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid van de leraar primair onderwijs en

Nadere informatie

EVALUATIEFORMULIER ACADEMIE VOOR BEELDENDE VORMING Voltijd/Deeltijd/Duaal. Docent Beeldende Kunst en Vormgeving Duaal

EVALUATIEFORMULIER ACADEMIE VOOR BEELDENDE VORMING Voltijd/Deeltijd/Duaal. Docent Beeldende Kunst en Vormgeving Duaal EVALUATIEFORMULIER ACADEMIE VOOR BEELDENDE VORMING Voltijd/Deeltijd/Duaal Gegevens Student: Naam student: Liesbeth Goderie Studentnummer: 2372762 E-mailadres: liesbeth@gastyling.nl Studiejaar+ Klas: Docent

Nadere informatie

Inhoud. Klaar voor de start? 11

Inhoud. Klaar voor de start? 11 Inhoud Klaar voor de start? 11 1 Bouwen op een fundament 16 A De praktijk 16 B Zelfreflectie 17 C De theorie 18 1.1 Ontwikkelen van onderwijs 18 1.2 De elementen van het onderwijsontwikkelmodel 20 D Toepassen

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

Levensbeschouwing Juist in het. openbaar onderwijs

Levensbeschouwing Juist in het. openbaar onderwijs Levensbeschouwing Juist in het openbaar onderwijs Levensbeschouwing in de openbare school brengt verbinding. Het raakt het hart van leerlingen en personeel. Door hier actief aandacht aan te besteden, gaat

Nadere informatie

POP Martin van der Kevie

POP Martin van der Kevie Naam student: Martin van der Kevie Studentnr.: s1030766 Studiefase: leerjaar 1 Datum: 18 okt 2009 Interpersoonlijk competent Overzicht wat leerlingen bezig houdt dit kun je gebruiken tijdens de les. Verder

Nadere informatie

De specifieke lerarenopleiding

De specifieke lerarenopleiding geëngageerd onderzoekend communicatief talent ontwikkelend vakdeskundig leerling gericht samenwerkend De specifieke lerarenopleiding dynamisch leergierig master Jij bent... inspirerend creatief toekomstgericht

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Beoordelingsrapport. Keimaat is een product van b&t begeleiding en training B.V.

Beoordelingsrapport. Keimaat is een product van b&t begeleiding en training B.V. Beoordelingsrapport Keimaat is een product van b&t begeleiding en training B.V. Beoordelingsrapport van: mevr. K. Rozegeur Dit beoordelingsrapport is gemaakt op: 8 juli 2010 Beoordelingsperiode: augustus

Nadere informatie

& Sociale Integratie. Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP. Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1

& Sociale Integratie. Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP. Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1 Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP & Sociale Integratie Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk 1: Visie op actief burgerschap & sociale integratieactie Hoofdstuk

Nadere informatie

Brochure Montessori Academie 2015-2016

Brochure Montessori Academie 2015-2016 Brochure Montessori Academie 2015-2016 De Montessori Academie is een onderdeel van het Montessori Kenniscentrum. Vanuit de Montessori Academie wordt jaarlijks een aantal cursussen aangeboden. In deze brochure

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Competenties in relatie tot het Protocol Vermoedens van huiselijk geweld, mishandeling, verwaarlozing en seksueel misbuik

Competenties in relatie tot het Protocol Vermoedens van huiselijk geweld, mishandeling, verwaarlozing en seksueel misbuik Competenties in relatie tot het Protocol Vermoedens van huiselijk geweld, mishandeling, verwaarlozing en seksueel misbuik Competenties Het werken met een protocol, zoals het protocol Vermoedens van huiselijk

Nadere informatie

Intercultureel vakmanschap in de stage

Intercultureel vakmanschap in de stage Handreiking C Intercultureel vakmanschap in de stage Handreiking voor hsao-opleidingen en stageverlenende instellingen in de jeugdzorg HBO-raad, oktober 2012 Project intercultureel vakmanschap in het hsao

Nadere informatie

BIJLAGE B NADERE UITWERKING VAN DE ONDERWIJSEENHEDEN VAN HET CURRICULUM VAN DE OPLEIDING VOOR DE PROPEDEUTISCHE FASE*

BIJLAGE B NADERE UITWERKING VAN DE ONDERWIJSEENHEDEN VAN HET CURRICULUM VAN DE OPLEIDING VOOR DE PROPEDEUTISCHE FASE* BIJLAGE B NADERE UITWERKING VAN DE ONDERWIJSEENHEDEN VAN HET CURRICULUM VAN DE OPLEIDING VOOR DE PROPEDEUTISCHE FASE* *Voor de speciale trajecten Academische Opleiding Leraar Basisonderwijs (AOLB) en International

Nadere informatie

Module Wereldgodsdiensten, Sekten & stromingen en bewegingen basisprogramma leerjaar 2 drs. J.J. Grandia

Module Wereldgodsdiensten, Sekten & stromingen en bewegingen basisprogramma leerjaar 2 drs. J.J. Grandia Module Wereldgodsdiensten, Sekten & stromingen en bewegingen basisprogramma leerjaar 2 drs. J.J. Grandia ORIËNTATIE 1. Onderdeel van de module Islam 2. Introductie In deze module gaat het om een kennismaking

Nadere informatie

Vorm en inhoud geven aan burgerschap. MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013

Vorm en inhoud geven aan burgerschap. MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013 Vorm en inhoud geven aan burgerschap MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013 Inhoud Inleiding Bespiegelingen burgerschap Praktische middelen: - Kijk in mijn wijk - Geen grapjes

Nadere informatie

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling Scholingsplan 2012-2013 Samen in ontwikkeling Inhoudsopgave Inleiding 3 Pijlers 4 Kader 5 Deskundigheidsbevordering 2012-2013 6 Beschrijvingen van de scholingen 7 Aanmelden voor externe scholingen 9 Inleiding

Nadere informatie

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 / De kern en inhoud als uitgangspunt... 4 1.1 de kern... 4 1.2 de inhoud... 5 Hoofdstuk 2

Nadere informatie

Rapport Docent i360. Test Kandidaat

Rapport Docent i360. Test Kandidaat Rapport Docent i360 Naam Test Kandidaat Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Sterkte/zwakte-analyse 3. Feedback open vragen 4. Overzicht competenties 5. Persoonlijk ontwikkelingsplan Inleiding Voor u ligt het

Nadere informatie

Postinitiële hbo-masteropleiding leraar HVO en Levensbeschouwing (HL)

Postinitiële hbo-masteropleiding leraar HVO en Levensbeschouwing (HL) 2013 Stagebrochure Postinitiële hbo-masteropleiding leraar HVO en Levensbeschouwing (HL) 2013 Stagebrochure Postinitiële hbo-masteropleiding leraar HVO en Levensbeschouwing (HL) COLOFON Uitgave van: Stichting

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot Graduaat Maatschappelijk werk Samenwerkingsvaardigheden AC2 40 n.v.t.

Nadere informatie

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming Jeroen Bron en Minke Bruning, 27 november 2014 27-11-2014 SLO projectgroep burgerschap; Jeroen Bron CPS Onderwijsontwikkeling en advies;

Nadere informatie

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN ACHTERGROND De International Association of Facilitators (IAF) is een internationale organisatie met als doel om de kunst en de praktijk van het professioneel faciliteren

Nadere informatie

Postinitiële hbo-masteropleiding leraar HVO en Levensbeschouwing (HL)

Postinitiële hbo-masteropleiding leraar HVO en Levensbeschouwing (HL) 2014 Stagebrochure Postinitiële hbo-masteropleiding leraar HVO en Levensbeschouwing (HL) 2014 Stagebrochure Postinitiële hbo-masteropleiding leraar HVO en Levensbeschouwing (HL) COLOFON Uitgave van: Centrum

Nadere informatie

Juist in het openbaar onderwijs

Juist in het openbaar onderwijs Juist in het openbaar onderwijs Over de aandacht voor levensbeschouwing op de openbare school Legitimatie MARLEEN LAMMERS Wie denkt dat het openbaar onderwijs geen aandacht mag besteden aan levensbeschouwing,

Nadere informatie

Een voorlopige balans (Periode 1)

Een voorlopige balans (Periode 1) Een voorlopige balans (Periode 1) Omschrijving van deze periode We hebben tijdens dit schooljaar al heel wat gediscussieerd, besproken, nagedacht, Je hebt in deze gesprekken, maar ook in de logboekopdrachten

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89 Inhoud Inleiding 9 1 Zelfsturend leren 13 1.1 Zelfsturing 13 1.2 Leren 16 1.3 Leeractiviteiten 19 1.4 Sturingsactiviteiten 22 1.5 Aspecten van zelfsturing 25 1.6 Leerproces vastleggen 30 2 Oriëntatie op

Nadere informatie

Lijst met de zeven SBL-competenties, de bijbehorende bekwaamheidseisen en gedragsindicatoren voor docenten

Lijst met de zeven SBL-competenties, de bijbehorende bekwaamheidseisen en gedragsindicatoren voor docenten Lijst met de zeven SBL-competenties, de bijbehorende bekwaamheidseisen en gedragsindicatoren voor docenten 1. Interpersoonlijk competent Een interpersoonlijk competente leraar/lerares schept een vriendelijke

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE 1 ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE OP DE VALKENHEUVEL De wetgever schrijft scholen in Nederland voor om zich actief in te spannen om het besef van kinderen

Nadere informatie

Kwaliteitsgericht omgaan met kinderen denken vanuit mogelijkheden zien van kernkwaliteiten handelen vanuit respect voor ieders eigenheid

Kwaliteitsgericht omgaan met kinderen denken vanuit mogelijkheden zien van kernkwaliteiten handelen vanuit respect voor ieders eigenheid POWer: Kwaliteitsgericht omgaan met kinderen Leerkrachten ervaren dat kinderen zich anders gedragen dan vroeger. Steeds vaker mondiger, meer intuïtief, zelfbewust en minder genegen gewoon te doen wat van

Nadere informatie

GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING

GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING Opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening Instituut ISO/Hogeschool Rotterdam Code ISOGDY Module-beheerder: Claudine van Boxtel Studiejaar: 2014-2015 Kwartaal: 1 Opleiding:

Nadere informatie

Identiteit van de Koos Meindertsschool

Identiteit van de Koos Meindertsschool Identiteit van de Koos Meindertsschool 1. Identiteit - het karakter van de school Wij zijn een open school waarin een ieder gelijkwaardig is. Wij heten elk kind welkom op de Koos Meindertsschool, ongeacht

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-Cultureel werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-Cultureel werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot Graduaat Sociaal-Cultureel werk Samenwerkingsvaardigheden AC2 40

Nadere informatie

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING:

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING: beeldende vorming De DOELSTELLING van de -opdrachten & De BEOORDELING: Doelstellingen van de opdrachten. Leren: Thematisch + procesmatig te werken Bestuderen van het thema: met een open houding Verzamelen

Nadere informatie

Keurmerk: Duurzame school

Keurmerk: Duurzame school Keurmerk: Duurzame school Doorlopende leerlijn voor duurzame ontwikkeling van basisonderwijs (PO) t/m voortgezet onderwijs (VO) PO-1 Kennis en inzicht (weten) Vaardigheden (kunnen) Houding (willen) Begrippen

Nadere informatie

Beroepsproduct Project Wetenschap en technologie op de basisschool

Beroepsproduct Project Wetenschap en technologie op de basisschool Beroepsproduct Project Wetenschap en technologie op de basisschool In dit beroepsproduct ontwerp je onderwijs op het gebied van Wetenschap en technologie voor de basisschool. Uitgangspunt bij je onderwijsontwerp

Nadere informatie

Leiding geven aan leren 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo

Leiding geven aan leren 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo Leiding geven aan leren 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Leiding geven aan leren Waarom en voor wie Onderwijsgevenden in het primair onderwijs (regulier en speciaal onderwijs),

Nadere informatie

HET COMPETENTIEPROFIEL VAN DE SPD. ILS Nijmegen

HET COMPETENTIEPROFIEL VAN DE SPD. ILS Nijmegen HET COMPETENTIEPROFIEL VAN DE SPD ILS Nijmegen Mei 2009 Voorwoord: Dit voorstel voor een competentieprofiel van de spd is ontworpen op verzoek van de directies van ILS- HAN en ILS-RU door de productgroep

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN M.11i.0419 De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN versie 02 M.11i.0419 Naam notitie/procedure/afspraak Visie op professionaliseren Eigenaar/portefeuillehouder Theo Bekker

Nadere informatie

1 Aanbevolen artikel

1 Aanbevolen artikel Aanbevolen artikel: 25 november 2013 1 Aanbevolen artikel Ik kan het, ik kan het zélf, ik hoor erbij Over de basisingrediënten voor het (psychologisch) welzijn Een klassieke motivatietheorie toegelicht

Nadere informatie

Inhoud. thema communicatie 15

Inhoud. thema communicatie 15 Inhoud 1 thema communicatie 15 Non-verbale communicatie 17 1.1 Lichaamstaal 17 1.2 Lichaamshouding 18 1.3 Checklist leerkracht 19 1.4 Checklist leerling 20 Een goed gesprek 21 1.5 Randvoorwaarden voor

Nadere informatie

Interpersoonlijk competent

Interpersoonlijk competent Inhoudsopgave Inhoudsopgave...0 Inleiding...1 Interpersoonlijk competent...2 Pedagogisch competent...3 Vakinhoudelijk & didactisch competent...4 Organisatorisch competent...5 Competent in samenwerken met

Nadere informatie

Certificaten Daltononderwijs KPZ Wenke Daltonconsultants

Certificaten Daltononderwijs KPZ Wenke Daltonconsultants Certificaten Daltononderwijs KPZ Wenke Daltonconsultants Vernieuwing op basis van traditie 2 Aanleiding en doelstelling Het vaststellen van de kwalificatie eisen, inhoud, eindtermen en studiebelasting

Nadere informatie

Consulent taalvorming opleiding 2014-2016. Taalvorming

Consulent taalvorming opleiding 2014-2016. Taalvorming Consulent taalvorming opleiding 2014-2016 In september 2014 starten we met een nieuwe groep cursisten voor de opleiding Consulent Taalvorming. De opleiding is bedoeld voor docenten Nederlands en Pedagogiek

Nadere informatie

kempelscan P2-fase Studentversie

kempelscan P2-fase Studentversie kempelscan P2-fase Studentversie Pedagogische competentie Kern 2.1 Pedagogisch competent Pedagogisch handelen Je draagt bij aan een veilige leef- en leeromgeving in de groep O M V G Je bent consistent

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE Heutink ICT ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE op de C.B.S. De Bruinhorst 22-5-2012 Inhoudsopgave Inleiding 3 Pagina 1. Burgerschap op de Bruinhorstschool 3 2. Kerndoelen 3 3. Visie 4 4. Hoofddoelen

Nadere informatie

BABZ-opleiding Basisjaar en Specialisatie Burgerzaken

BABZ-opleiding Basisjaar en Specialisatie Burgerzaken www.segment.nl BABZ-opleiding Basisjaar en Specialisatie Burgerzaken Investeren in uw persoonlijk vakmanschap 3 Samen studeren in een vaste groep 3 Persoonlijke benadering 3 Gemotiveerde studenten 3 Enthousiaste

Nadere informatie

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart Functie-informatie Functienaam Organisatie Letterschaal CAO Salarisschaal Werkterrein Kenmerkscores SPO-gecertificeerde Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Nadere informatie

Bijlage A, behorende bij artikel 2 lid 1 Besluit personeel veiligheidsregio s

Bijlage A, behorende bij artikel 2 lid 1 Besluit personeel veiligheidsregio s Bijlage A, behorende bij artikel 2 lid 1 Besluit personeel veiligheidsregio s Supplement h. Functie docent Functie zoals genoemd in artikel 2 lid 1 sub h Besluit personeel veiligheidsregio s 1.1 Algemene

Nadere informatie

Opleiding tot kindercoach met inzet van paarden

Opleiding tot kindercoach met inzet van paarden Opleiding tot kindercoach met inzet van paarden Inleiding Kinderen zijn volop in ontwikkeling. Coaching met behulp van paarden geeft op het terrein van denken, doen en voelen veel beweging.om al die veranderingen

Nadere informatie

Opleiding Professioneel en inspirerend trainen Post-HBO registeropleiding tot trainer communicatieve en managementvaardigheden

Opleiding Professioneel en inspirerend trainen Post-HBO registeropleiding tot trainer communicatieve en managementvaardigheden Opleiding Professioneel en inspirerend trainen Post-HBO registeropleiding tot trainer communicatieve en managementvaardigheden Persoonlijk leiderschap en trainersvakmanschap Zoek je een gedegen opleiding

Nadere informatie

1. Peter Petersen. De effectieve groepsleid(st)er. 1.1.Opvoeding is het leren zelf

1. Peter Petersen. De effectieve groepsleid(st)er. 1.1.Opvoeding is het leren zelf De effectieve groepsleid(st)er 1. Peter Petersen Voorwaarden om veel en breed te leren: uitgaan van positieve vermogens van kind; rijke en veelzijdige leerwereld creëren die vol zit met de meest verschillende

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 13. Deel 1 Persoonlijke ontwikkeling 19

Inhoud. Inleiding 13. Deel 1 Persoonlijke ontwikkeling 19 Inhoud Inleiding 13 Deel 1 Persoonlijke ontwikkeling 19 1 Reflecteren 21 1.1 Wat is reflecteren? 21 1.2 STARRT 25 1.3 Zelfhantering 26 1.4 Johari-venster 28 1.5 Evalueren 29 1.6 Opdrachten 29 1.7 Reflectie

Nadere informatie

Nascholing docenten vanaf schooljaar 2011-2012

Nascholing docenten vanaf schooljaar 2011-2012 Nascholing docenten vanaf schooljaar 2011-2012 2 Nog beter worden in je vak? Nieuwe inspiratie opdoen? Docenten GVO en HVO staan erom bekend dat ze gemotiveerd zijn voor hun werk en graag bij willen blijven

Nadere informatie

Modulebeschrijving FINSLC0108

Modulebeschrijving FINSLC0108 pagina 1 van 5 Modulebeschrijving FINSLC0108 Naam module FINSLC0108 Vakgebied(en) Studieloopbaancoaching Studiepunten 1 EC Voorkennis De vereiste voorkennis van deze module zijn de stagevoorbereidingsactiviteiten

Nadere informatie

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 4 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie bij verwerking

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 4 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie bij verwerking Opbrengstgericht omgaan met verschillen Bijeenkomst 4 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie bij verwerking Programma Doelen en programma toelichten Terugblik op huiswerkopdracht Een

Nadere informatie

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend.

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend. Naam student: Studentnummer: Evaluatieformulier meewerkstage CE In te vullen door de bedrijfsbegeleider van de stage biedende organisatie voorafgaand aan het eindgesprek met de stagedocent. De stagiair

Nadere informatie

Verantwoording gebruik leerlijnen

Verantwoording gebruik leerlijnen Verantwoording gebruik leerlijnen In de praktijk blijkt dat er onder de deelnemers van Samenscholing.nu die direct met elkaar te maken hebben behoefte bestaat om de ontwikkeling van de beroepsvaardigheden

Nadere informatie

3 De visie van de Prinses Julianaschool

3 De visie van de Prinses Julianaschool 3 De visie van de Prinses Julianaschool 3.1 Visie op het onderwijs De missie: Prinses Julianaschool, school voor geborgenheid, (basis)kennis en zorg. De Prinses Julianaschool biedt kinderen een veilige

Nadere informatie

Een flexibele deeltijdopleiding die inspeelt op de actualiteit van het sociaal werk

Een flexibele deeltijdopleiding die inspeelt op de actualiteit van het sociaal werk Een flexibele deeltijdopleiding die inspeelt op de actualiteit van het sociaal werk Inhoud 1. Heldere onderwijsvisie 2. Opleiden op maat 3. Online leren 4. Samen verantwoordelijk 5. Modulaire opleiding

Nadere informatie

Pedagogische uitdagingen voor het onderwijs Omgang met diversiteit en radicalisering

Pedagogische uitdagingen voor het onderwijs Omgang met diversiteit en radicalisering Pedagogische uitdagingen voor het onderwijs Omgang met diversiteit en radicalisering Trees Pels Vrije Universiteit/Verwey-Jonker Instituut MBO-raad Platformdag Sociale Veiligheid; Veiligheid Verbinden

Nadere informatie

Lesgeven aan groep 7 en 8

Lesgeven aan groep 7 en 8 Lesgeven aan groep 7 en 8 Heeft u uw ervaring in de onder- of bovenbouw van de basisschool en gaat u nu (of binnenkort) lesgeven aan groep 7 of 8, dan zult u zich wellicht verbazen over de manier waarop

Nadere informatie

Competenties. De beschrijvingen van de 7 competenties :

Competenties. De beschrijvingen van de 7 competenties : Inhoud Inleiding...3 Competenties...4 1. Interpersoonlijk competent...5 2. Pedagogisch competent...5 3. Vakinhoudelijk en didactisch competent...6 4. Organisatorisch competent...6 5. Competent in samenwerking

Nadere informatie

Deel 1 Over het wat en hoe 15. 1 Over het wat 17

Deel 1 Over het wat en hoe 15. 1 Over het wat 17 Inhoud Deel 1 Over het wat en hoe 15 1 Over het wat 17 Alles is sociaal: sociale competentie in schema 17 De activiteiten 19 Geen methode, maar een methodiek 19 De opzet van het boek 21 2 Over het hoe

Nadere informatie

DAAROM! openbaar onderwijs verbindt. Competenties van leerkrachten. Vereniging Openbaar Onderwijs

DAAROM! openbaar onderwijs verbindt. Competenties van leerkrachten. Vereniging Openbaar Onderwijs DAAROM! openbaar onderwijs verbindt Vereniging Openbaar Onderwijs Competenties van leerkrachten Inhoud Kernwaarden openbaar onderwijs staan voor eigentijds onderwijs 3 Kernwaarden 4 01 - Iedere leerling

Nadere informatie

Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014

Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014 Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014 In de samenleving ontstaan nieuwe opvattingen over de manier waarop individuele burgers in de maatschappij behoren te staan: meer betrokken, meer gericht op het

Nadere informatie

Strategisch beleidsplan Stichting Promes 2015-2018

Strategisch beleidsplan Stichting Promes 2015-2018 Strategisch beleidsplan Stichting Promes 2015-2018 Voorwoord. De planperiode van 2011-2014 ligt bijna achter ons en geeft ons reden tot nadenken over de doelen voor de komende vier jaar. Als we terugdenken

Nadere informatie

De Klankhof t Kofschip waar iedereen tot zijn recht komt

De Klankhof t Kofschip waar iedereen tot zijn recht komt Positionering De Klankhof en t Kofschip, Etten-Leur Kernwoorden: Je mag er zijn Vertrouwen Positief kijken naar jezelf en anderen Meervoudige intelligentie Samen de merkbelofte van De Klankhof t Kofschip:

Nadere informatie

Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent

Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent Amersfoortse Docenten Academie Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent in samenwerking met: Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent De Academie nodigt jou uit om deel te nemen aan ons

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

Gids voor werkplekbegeleiders Masters

Gids voor werkplekbegeleiders Masters Gids voor werkplekbegeleiders Masters 2015-2016 Inhoud Inleiding 2 Omvang van het werkplekleren 2 Begeleiding van de studenten 2 De leerwerkovereenkomst 3 Inhoud van het werkplekleren 4 Contact tussen

Nadere informatie

Leerjaar Doelstelling opdracht. Activiteit Betrokkenen Loopbaancompetenties. Motievenreflectie Kwaliteitenreflectie

Leerjaar Doelstelling opdracht. Activiteit Betrokkenen Loopbaancompetenties. Motievenreflectie Kwaliteitenreflectie LOB matrix KWC afdeling SMS Noteer in onderstaand schema alle activiteiten die jij als professional of binnen de afdeling waar je werkzaam bent mee gewerkt wordt. Dit kunnen losse instrumenten zijn zoals

Nadere informatie

MASTER LGL COMPETENTIES

MASTER LGL COMPETENTIES MASTER LGL COMPETENTIES Preambule De master opleiding FHTL veronderstelt dat de studenten hun bachelor behaald hebben en dus startbekwaam zijn. Deze bekwaamheid vertaalt zich door naar de onderstaande

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10. Les 2. Denken Kunnen dieren denken?

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10. Les 2. Denken Kunnen dieren denken? >> Inhoudsopgave Inleiding 4 Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10 Les 2. Denken Kunnen dieren denken? 14 Les 3. Geluk Wat is het verschil tussen blij zijn en gelukkig zijn?

Nadere informatie

Leerarrangement Trendanalyse Health

Leerarrangement Trendanalyse Health Leerarrangement Trendanalyse Health Inleiding Gezondheid is voor iedereen een meer of minder belangrijk onderdeel van zijn leven. Bepaalde keuzes die je maakt, heeft te maken met gezondheid. Keuzes op

Nadere informatie

Beschrijving Meester in de Klas november 2015

Beschrijving Meester in de Klas november 2015 Beschrijving Meester in de Klas november 2015 Hogeschool Leiden, Hogeschool Windesheim (Zwolle) en de Universiteit van Amsterdam doen sinds 2013 gezamenlijk onderzoek naar het leerklimaat in de klas van

Nadere informatie

Montessori Professionalisering Zuid-Nederland 2014-2015 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo

Montessori Professionalisering Zuid-Nederland 2014-2015 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo Montessori Professionalisering Zuid-Nederland 2014-2015 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Montessori Zuid-Nederland Professionele ontwikkeling 2014-2015 Het menselijke individu kan zich zonder

Nadere informatie

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK Iedereen heeft er de mond van vol: Het beste uit de leerling halen Recht doen aan verschillen van leerlingen Naast kennis en vaardigheden, aandacht voor het

Nadere informatie

STRATEGISCH PLAN BASISSCHOOL DE VORDERING 2015-2019

STRATEGISCH PLAN BASISSCHOOL DE VORDERING 2015-2019 STRATEGISCH PLAN BASISSCHOOL DE VORDERING 2015-2019 MISSIE DE VORDERING Vanuit een traditie van katholieke waarden en voor iedereen toegankelijk, verzorgen wij kwalitatief hoogstaand eigentijds basisonderwijs,

Nadere informatie

Coachen in de transitionele ruimte Van Bureau Beschermjassen

Coachen in de transitionele ruimte Van Bureau Beschermjassen Coachen in de transitionele ruimte Van Bureau Beschermjassen Studiegids Groep 3 Amsterdam, juni 2015 1 A. Inleiding Bureau Beschermjassen start op 14 september 2015 met de derde opleidingsgroep. Er is

Nadere informatie

Onder de Wieken: altijd in beweging

Onder de Wieken: altijd in beweging Basisschool Onder de Wieken Rector de Fauwestraat 26 5964AE Meterik telefoon: 077-3983497 internet: www.onderdewieken.nl e-mail : info@onderdewieken.nl Vacature unit-leerkracht M/V groep 1-2 Wtf 0,8500

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

PROCESDOEL 1 VRIJ EN ZELFSTANDIG LEREN DENKEN EN HANDELEN

PROCESDOEL 1 VRIJ EN ZELFSTANDIG LEREN DENKEN EN HANDELEN PROCESDOEL 1 VRIJ EN ZELFSTANDIG LEREN DENKEN EN HANDELEN Bijzondere procesdoelen 1.1. Groei naar volwassenheid 1.2. Zelfstandig denken 1.3. Zelfstandig handelen 1.4. Postconventionele instelling 1.1 Groei

Nadere informatie

Inspectie RK Godsdienst Griet Liebens 0486/724946 griet.liebens@telenet.be

Inspectie RK Godsdienst Griet Liebens 0486/724946 griet.liebens@telenet.be 1 inspectie-begeleiding RK godsdienst basisonderwijs Tulpinstraat 75 3500 Kiewit-Hasselt 011 264408 godsdienstbao@dodhasselt.be Collegiale consultatie Godsdienst Lager onderwijs Rijkhoven Kleine Spouwen

Nadere informatie

Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor

Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor De opleiding interior design & Styling - hbo bachelor Mensen zien hun omgeving steeds meer als een verlengstuk van hun persoonlijkheid.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 13

Inhoudsopgave. Inleiding 13 Inhoudsopgave Inleiding 13 1 School en ouders 21 1.1 Twee opvoedingsmilieus 21 1.2 Pedagogische opdracht van de school 22 1.3 Rollen van ouders 23 1.4 Ouderbetrokkenheid en ouderparticipatie 24 1.5 Actieve

Nadere informatie

Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven.

Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven. Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven. Colofon Het project Nu voor later is een gezamenlijk project van schoolbesturen

Nadere informatie

Stagebrochure. Postinitiële hbo-masteropleiding leraar HVO en Levensbeschouwing (HL)

Stagebrochure. Postinitiële hbo-masteropleiding leraar HVO en Levensbeschouwing (HL) 2012 Stagebrochure Postinitiële hbo-masteropleiding leraar HVO en Levensbeschouwing (HL) COLOFON Uitgave van: Stichting HVO Humanistisch centrum voor onderwijs en opvoeding Titel: Stagebrochure 2012 Postinitiële

Nadere informatie

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10.1 Inleiding Dit hoofdstuk bevat gedetailleerde informatie over de doelstellingen, eindkwalificaties en opbouw van de Masteropleiding Filosofie & Maatschappij.

Nadere informatie

Certificering pabo-studenten voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs Door: Bestuur OGO-Academie september 2014

Certificering pabo-studenten voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs Door: Bestuur OGO-Academie september 2014 Certificering pabo-studenten voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs Door: Bestuur OGO-Academie september 2014 Inleiding De certificering wordt door de OGO-Academie uitgevoerd. De pabo s zijn verantwoordelijk

Nadere informatie