Onderzoek psychosociale arbeidsbelasting onder werkgevers en werknemers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderzoek psychosociale arbeidsbelasting onder werkgevers en werknemers"

Transcriptie

1 Grote Bickersstraat KS Amsterdam Postbus BX Amsterdam tel fax Onderzoek psychosociale arbeidsbelasting onder werkgevers en werknemers Dieter Verhue, Rick Nijkamp en Thomas Kuijpers Oktober 2014 projectnummer: 208

2 Inhoud Inleiding 1 Samenvatting 3 1 Ervaren spanningen en risico- en beschermingsfactoren Oorzaken van ervaren spanningen Beschermingsfactoren Kwetsbare groepen 7 2 Beeldvorming en bewustwording Beeldvorming Signalen van werkstress Verantwoordelijkheid Hoe kun je het zelf voorkomen? 12 3 Agendasetting Beleid Overige manieren om werkstress te bestrijden Belemmeringen om werkstress aan te pakken 17 4 In gesprek over werkstress Dialoog Belemmeringen bij aangaan van gesprek 20 Bijlage 1 22

3 1. Inleiding Vanaf 2014 voeren het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het Nederlands Focal Point voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk een campagne over het thema Psychosociale Arbeidsbelasting (werkstress door o.a. werkdruk, agressie en geweld, intimidatie, pesten) met de titel Herken de druppel: check je werkstress. Van 3 tot en met 7 november 2014 vindt de Check je werkstress-week plaats. De campagne heeft als doel om mensen meer bewust te maken van werkstress, het taboe op werkstress te doorbreken en zorgen dat het onderwerp bespreekbaar wordt op de werkvloer. Om een beeld te geven van de beleving van werkstress heeft Veldkamp een grootschalige enquête onder leidinggevenden en medewerkers uitgevoerd. Het doel van deze enquête is om inzicht te geven in: De mate waarin spanningen op het werk voorkomen en welke factoren van psychosociale arbeidsbelasting hierop van invloed zijn. Hierbij valt te denken aan werkdruk, intimidatie, agressie, discriminatie en pesten. De beeldvorming ten aanzien van werkstress en psychosociale arbeidsbelasting. Wat leidinggevenden en medewerkers doen om werkstress te verminderen en te voorkomen en in hoeverre dit is verankerd in beleid. De mate waarin medewerkers en leidinggevenden in gesprek gaan over werkstress en psychosociale arbeidsbelasting, en hoe dit kan worden bevorderd. Wat overeenkomsten en verschillen zijn in de beleving van medewerkers en leidinggevenden. De belemmeringen bij leidinggevenden en medewerkers om het gesprek aan te gaan. Om de gegevens te verzamelen is een enquête uitgezet onder n=1.509 leidinggevenden en n=1.519 medewerkers. Beide steekproeven zijn representatief getrokken naar kenmerken van respectievelijk Nederlandse bedrijven (leidinggevenden) en werknemers (medewerkers). De gegevensverzameling heeft plaatsgevonden van 26 september tot en met 14 oktober Een uitgebreide onderzoeksverantwoording is als bijlage bij dit rapport opgenomen. Leeswijzer Alle gepresenteerde resultaten in dit rapport zijn enquêteresultaten waarbij de steekproefkenmerken van het Nederlandse bedrijfsleven representatief zijn naar populatiekenmerken. We spreken van representativiteit naar sector en bedrijfsgrootte. Wanneer in dit rapport wordt gesproken over verschillen tussen groepen, betreft dit getoetste, significante verschillen. De grafieken in de rapportage zijn gebaseerd op niet-afgeronde percentages, terwijl de weergegeven getallen afgerond worden weergegeven. Hierdoor kunnen balkjes in staafdiagrammen met een gelijk percentage minimaal in lengte van elkaar verschillen. De resultaten van de enquête onder leidinggevenden en medewerkers worden zo veel mogelijk in dezelfde figuren gepresenteerd. Bij enkele figuren moet echter worden bedacht dat de resulta-

4 2. ten niet één op één met elkaar kunnen worden vergeleken. Medewerkers worden immers gevraagd om hun eigen situatie te schetsen, terwijl leidinggevenden een beeld geven van de situatie van meerdere medewerkers.

5 3. Samenvatting Achtergrond en opzet Vanaf 2014 voeren het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het Nederlands Focal Point voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk een campagne over het thema Psychosociale Arbeidsbelasting (werkstress door o.a. werkdruk, agressie en geweld, intimidatie, pesten) met de titel Herken de druppel: check je werkstress. Van 3 tot en met 7 november 2014 vindt de Check je werkstress-week plaats. De campagne heeft als doel om mensen meer bewust te maken van werkstress, het taboe op werkstress te doorbreken en zorgen dat het onderwerp bespreekbaar wordt op de werkvloer. Om een beeld te geven van de beleving van werkstress heeft Veldkamp in september en oktober van 2014 in opdracht van het ministerie van SZW een enquête onder leidinggevenden en medewerkers uitgevoerd. Met behulp van dit onderzoek is in kaart gebracht welk deel van de medewerkers spanningen op het werk ervaart en welke factoren van psychosociale arbeidsbelasting hierop van invloed zijn. Hierbij valt te denken aan een te hoge werkdruk, agressie, pesten, discriminatie en seksuele intimidatie. Verder is nagegaan hoe tegen werkstress wordt aangekeken, wat leidinggevenden en medewerkers doen om werkstress te verminderen, in hoeverre deze maatregelen zijn verankerd in het beleid, hoe het gesprek over werkstress tussen leidinggevenden en medewerkers verloopt en welke belemmeringen worden ervaren bij het aangaan van een gesprek over werkstress. De meerderheid van de medewerkers wordt op de werkvloer geconfronteerd met PSA In dit onderzoek is aan medewerkers gevraagd of zij de afgelopen 12 maanden spanningen op het werk hebben ervaren. Ongeveer drie vijfde van alle medewerkers beaamt dit. Circa een vijfde van alle medewerkers is ziek geworden of uitgevallen als gevolg van spanningen op het werk. De meest genoemde oorzaak van deze spanningen is een te hoge werkdruk. Andere veel genoemde vormen van psychosociale arbeidsbelasting door zowel medewerkers als leidinggevende zijn: zorgen over het behoud van hun baan, cognitief belastend werk en conflicten op het werk. Daarnaast zegt 7% van de medewerkers de afgelopen 12 maanden te zijn gepest op het werk, terwijl 15% met agressie of geweld te maken heeft gehad. Hoe groter het bedrijf des te vaker medewerkers aangeven spanningen te ervaren Medewerkers van grote bedrijven (met meer dan 100 werknemers) zeggen vaker spanningen op het werk te ervaren dan medewerkers van kleine bedrijven (met minder dan 10 werknemers). In kleine bedrijven zeggen medewerkers minder vaak te worden geconfronteerd met cognitief belastend werk, emotioneel zwaar werk, te hoge werkdruk en problemen met het combineren van werk en privé. Ook lijkt werkstress in grote bedrijven vaker onderdeel van de bedrijfscultuur te zijn: leidinggevenden in grote bedrijven zeggen vaker dat werkstress erbij hoort. Andere subgroepen die vaker spanningen op het werk zeggen te ervaren zijn: medewerkers die naar eigen zeggen een autoritaire of wantrouwende baas hebben, medewerkers die met men-

6 4. sen werken (bijvoorbeeld in het onderwijs, als trainer of in de zorg), hoger opgeleiden, medewerkers die ouder zijn dan 55 jaar en medewerkers met een leidinggevende functie. Grote bedrijven doen meer tegen werkstress dan kleine bedrijven In grote bedrijven staat het onderwerp werkstress vaker op de agenda dan in kleine bedrijven. Bijna de helft van de leidinggevenden in grote bedrijven zegt dat in de afgelopen twee jaar specifieke maatregelen zijn genomen om werkstress aan te pakken, tegenover drie tiende van leidinggevenden in kleine bedrijven. Sociale steun van leidinggevende en collega s is beschermingsfactor tegen werkstress Sociale steun van leidinggevenden en collega s kan voorkomen dat psychosociale arbeidsbelasting leidt tot werkstress. Ook autonomie en voldoende ruimte voor professionele ontwikkeling vormen buffers tegen werkstress. Medewerkers die aangeven al deze beschermingsfactoren te ondervinden, ervaren minder vaak spanningen op het werk in vergelijking met medewerkers waar één of meerdere beschermingsfactoren ontbreken (48% versus 67%). Leidinggevenden noemen met name zichtbare gevolgen als signaal voor werkstress Leidinggevenden signaleren werkstress vooral aan de hand van zichtbare gevolgen, waaronder een afname van de productiviteit (71%), gezondheidsklachten (64%) en ziekteverzuim (56%). Medewerkers herkennen werkstress vooral aan mentale gevolgen, zoals s ochtends moe op het werk komen (59%) en aan een afname in het werkplezier (58%). Een afname van de productiviteit (51%) en ziekteverzuim (21%) noemen zij minder vaak als teken voor werkstress. Werkstress lijkt eerder te worden toegeschreven aan omgeving dan aan medewerker zelf Een vijfde van de leidinggevenden en medewerkers heeft het idee dat werkstress ligt aan diegene die werkstress ervaart, terwijl een groter deel het toeschrijft aan de omgeving. Ongeveer de helft van zowel de leidinggevenden als de medewerkers zegt namelijk dat er minder werkstress zou zijn als collega s meer voor elkaar over zouden hebben. Bovendien geeft circa de helft van de medewerkers aan dat de leidinggevende bepalend is voor de stress op een afdeling, terwijl slechts een derde van de leidinggevenden de verantwoordelijkheid bij zichzelf legt. Medewerkers initiëren aanpak van werkstress Vaak lijkt er een directe aanleiding te zijn geweest om werkstress aan te pakken. De meest genoemde reden om werkstress aan te pakken is dat dit op verzoek van de medewerkers of hun vertegenwoordigers is gebeurd. Leidinggevenden zeggen meer tegen werkstress te doen dan volgens medewerkers daadwerkelijk het geval is Leidinggevenden hebben in vergelijking met medewerkers een positiever beeld van hun inzet om werkstress te verminderen. Zo zegt drie vijfde van de leidinggevenden te zorgen voor een goede werkverdeling, terwijl slechts drie tiende van de medewerkers zegt dat de leidinggevende hiervoor zorgt. Ook over andere activiteiten lopen de meningen van medewerkers en leidinggevenden uiteen. Twee tot drie vijfde van de leidinggevenden geeft aan: in de gaten te houden of medewerkers werkstress ervaren, werkzaamheden bij mensen weg te halen of werkstress bespreekbaar te maken. Dit wordt niet helemaal gedeeld door medewerkers, waarbij deze percentages op ongeveer een kwart liggen.

7 5. Helft van medewerkers die spanningen op het werk hebben ervaren, heeft dit niet besproken met leidinggevende Hoewel het bespreekbaar maken van werkstress volgens medewerkers en leidinggevenden als belangrijk wordt beschouwd voor het voorkomen van werkstress, gebeurt het in de praktijk vaak niet. Bijna de helft van de medewerkers die spanningen op het werk hebben ervaren in de afgelopen 12 maanden, heeft dit niet besproken met zijn of haar leidinggevende. Bijna twee vijfde van de leidinggevenden zegt overigens ook met andere leidinggevenden te praten als een van zijn werknemers werkstress ervaart. Medewerkers met een tijdelijk contract vrezen vaak dat het bespreken van werkstress gevolgen heeft voor hun baan Medewerkers met een tijdelijk of flexibel contract zeggen in vergelijking met vaste medewerkers minder vaak spanningen op het werk te bespreken met hun leidinggevende. Twee vijfde van deze medewerkers geeft aan dat ze bang zijn dat het bespreken van werkstress gevolgen heeft voor hun baan en een vijfde vreest dat het meespeelt bij de beoordeling.

8 n=1.519) 2 Heeft te maken gehad met Heeft geleid tot spanningen op het werk 6. 1 Ervaren spanningen en risico- en beschermingsfactoren 1.1 Oorzaken van ervaren spanningen Eén op de acht (12%) medewerkers heeft last heeft van werkstress. 1 Dit blijkt uit de meest recente meting van de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA 2013) van TNO. Hierbij is gekeken naar vertoonde (eerste) symptomen van een burn-out. In onderhavig onderzoek wordt nader ingezoomd op de oorzaken van stress en spanning en mogelijke oplossingen. Specifiek gaan we hierbij in op psychosociale arbeidsbelasting. Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) is een verzamelterm voor alle situaties die spanningen kunnen veroorzaken, zoals een te hoge werkdruk, agressie/geweld/intimidatie, pesten, discriminatie en seksuele intimidatie. Andere oorzaken die kunnen bijdragen aan spanningen zijn onder meer een verstoorde balans tussen werk en privé, bijvoorbeeld door mantelzorg. Werknemers is gevraagd of ze hier in de laatste 12 maanden mee te maken hebben gehad. 1 In welke mate hebben medewerkers te maken met specifieke vormen van psychosociale arbeidsbelasting (psa) en heeft deze vorm van psa geleid tot spanningen op het werk? De cijfers in de tweede kolom (geleid tot spanningen) zijn gepercenteerd naar het aantal medewerkers dat aan deze vorm van psa is blootgesteld (medewerkers: 1 Van Zwieten, M.H.J., E.M.M. de Vroome, M.E.M.. Mol, G.M.J. Mars, L.L.J. Koppes, S.N.J. van den Bossche (2014) Nationale enquete arbeidsomstandigheden. TNO/CBS, Hoofddorp/Heerlen. 2 Uit de vergelijking van deze cijfers met die van de laatste meting van de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden blijkt dat deze grotendeels vergelijkbaar zijn (van Zwieten e.a. 2014).

9 7. Van de verschillende vormen van PSA komt een te hoge werkdruk het meest voor. Ruim twee derde (70%) van de medewerkers zegt in de afgelopen 12 maanden persoonlijk te maken hebben gehad met een te hoge werkdruk, hetgeen bij een derde (35%) van hen heeft geleid tot spanningen op het werk. Andere veel genoemde vormen van PSA door medewerkers zijn: zorgen over het behoud van hun baan (respectievelijk 49%), cognitief belastend werk (48%); en conflicten op het werk (38%). Daarnaast zegt 7% van de medewerkers de afgelopen 12 maanden te zijn gepest op het werk, terwijl 15% met agressie of geweld te maken heeft gehad. Spanningen kunnen gevolgen hebben voor de gezondheid van medewerkers, maar ook de inzetbaarheid van de werknemer lijdt daaronder. Bij ongeveer een vijfde (18%) van de medewerkers hebben spanningen op het werk als gevolg van (één of meerdere vormen van) psychosociale arbeidsbelasting naar eigen zeggen geleid tot ziekte of zelfs tot uitval in de afgelopen 12 maanden. 1.2 Beschermingsfactoren Beschermingsfactoren kunnen voorkomen dat psychosociale arbeidsbelasting leidt tot spanningen. Beschermingsfactoren op het werk, ook wel buffers genoemd, kunnen ervoor zorgen dat beter omgegaan wordt met moeilijke en stressveroorzakende situaties. Zo kan voldoende steun van leidinggevende(n) en collega s voor een sociaal vangnet zorgen. Ook autonomie en voldoende ruimte voor professionele ontwikkeling worden vaak genoemd als buffers tegen werkstress. Medewerkers die alle beschermingsfactoren ervaren (dat wil zeggen: ze voelen zich gesteund door hun leidinggevende en collega s, ze hebben voldoende autonomie en voldoende ruimte voor professionele ontwikkeling) ervaren minder spanningen op het werk in vergelijking met medewerkers waar één of meerdere beschermingsfactoren ontbreken (48% versus 67%). 2 Ervaren spanningen op het werk bij medewerkers die alle beschermingsfactoren ervaren versus medewerkers waarbij één of meerdere beschermingsfactoren ontbreken (medewerkers: n=1.519) Ervaren spanningen 1.3 Kwetsbare groepen Wie zijn extra kwetsbaar voor spanningen op het werk? Het hebben ervaren van spanningen op het werk in de afgelopen 12 maanden, hangt samen met de volgende factoren:

10 8. Type leidinggevende: ervaren spanningen op het werk hangt samen met het type leidinggevende. Medewerkers ervaren vaker spanningen op het werk als ze naar eigen zeggen een wantrouwende, autoritaire of teruggetrokken baas hebben, terwijl medewerkers met een inspirerende of samenwerkende leidinggevende minder vaak spanningen ervaren. Aard werk: medewerkers die vooral praktische werkzaamheden verrichten (bijvoorbeeld met machines, in het vervoer of met gebouwen) ervaren minder vaak spanningen op het werk in vergelijking met medewerkers die in hun werk vooral met mensen bezig zijn (bijvoorbeeld in onderwijs, als trainer of in de zorg). Ook zegt deze laatste groep vaker ziek te zijn geworden door spanningen op het werk. Bedrijfsgrootte: hoe groter het bedrijf des te vaker medewerkers aangeven spanningen op het werk te ervaren. Van bedrijven met meer dan 100 medewerkers zeggen medewerkers vaker spanningen op het werk te ervaren dan medewerkers van bedrijven met 2 tot 9 medewerkers. Ook het zelf gerapporteerde verzuim door spanningen op het werk ligt in grote bedrijven hoger. In kleine bedrijven zeggen medewerkers minder vaak te worden geconfronteerd met cognitief belastend werk, emotioneel zwaar werk, te hoge werkdruk en problemen met het combineren van werk en privé. Opleidingsniveau: ook is er een relatie tussen spanningen op het werk en opleidingsniveau. Bijna twee derde van de hoger opgeleiden (hbo/wo) zegt spanningen te ervaren, tegenover ongeveer de helft van de lager opgeleiden (tot en met mavo). Leeftijd: er zijn geen verschillen tussen mannen en vrouwen aangetroffen ten aanzien van ervaren spanningen, maar leeftijd lijkt wel een rol te spelen. Jongeren (18-34 jaar) zeggen minder vaak spanningen op het werk te ervaren dan oudere medewerkers (55 jaar en ouder). Oudere medewerkers noemen onder meer vaker spanningen op het werk te ervaren bij het combineren van werk en privé door de mantelzorg die zij verlenen. Ook zeggen zij vaker te worden geconfronteerd met pesten en intimidatie. Leidinggevende functie: medewerkers met een leidinggevende functie hebben vaker te maken met een te hoge werkdruk, conflicten op het werk, cognitief belastend werk, emotioneel zwaar werk, te veel verantwoordelijkheden en problemen in het combineren van werk en privé. Dit leidt er toe dat medewerkers met een leidinggevende functie vaker zeggen spanningen op het werk te hebben ervaren in de afgelopen 12 maanden in vergelijking met medewerkers die geen leidinggevende functie hebben. Ze zeggen echter niet vaker ziek van spanningen te zijn geworden. Type contract: Er is geen verschil gevonden in ervaren spanningen tussen medewerkers met een tijdelijk contract en vaste medewerkers. Wel hebben tijdelijke medewerkers in vergelijking met vaste medewerkers vaker te maken met zorgen over het behoud van hun baan en ongewenste seksuele aandacht (vermoedelijk heeft dit te maken met het feit dat tijdelijke medewerkers vaker jong en van het vrouwelijk geslacht zijn). Daarentegen hebben ze minder vaak te maken met een te hoge werkdruk of een gevoel dat ze te veel verantwoordelijkheid hebben.

11 9. 2 Beeldvorming en bewustwording 2.1 Beeldvorming Hoe kijkt men tegen werkstress aan? Hoort het bij de bedrijfscultuur of wordt het als een probleem gezien? Ongeveer twee vijfde (39%) van de medewerkers heeft het idee dat werkstress serieus wordt genomen, terwijl bijna drie kwart (72%) van de leidinggevenden dit beeld schetst (zie figuur 5). Verder is twee vijfde (41%) van de medewerkers het (helemaal) eens met de stelling: binnen het bedrijf waar ik werk wordt werkstress als normaal gezien, dat hoort erbij. Leidinggevenden zijn het hiermee minder vaak (helemaal) eens. Ongeveer een derde (32%) stelt dat werkstress wordt gezien als iets dat erbij hoort. 3 Stellingen over de beeldvorming rondom werkstress (leidinggevenden: n=1.509, medewerkers: n=1.519) Binnen het bedrijf waar ik werk: Deze beeldvorming hangt ook samen met de bedrijfsgrootte. In grote bedrijven (43%) zeggen leidinggevenden vaker dan in kleine bedrijven (30%) dat werkstress erbij hoort. Dit wordt ook bevestigd door de medewerkers van grote en kleine bedrijven: respectievelijk 36% en 42% is het (helemaal) eens met deze stelling.

12 Signalen van werkstress Leidinggevenden signaleren werkstress bij hun medewerkers vooral aan de hand van zichtbare gevolgen, waaronder een afname van de productiviteit (71%), gezondheidsklachten (64%) en ziekteverzuim (56%). Minder zichtbare aspecten, zoals op zoek gaan naar een andere baan (33%), eerder willen stoppen met werken (40%) en minder tijd die doorbrengen met familie- of gezinsactiviteiten (38%) worden minder vaak opgemerkt. Medewerkers herkennen werkstress bij zichzelf vooral aan s ochtends moe op het werk komen (59%) en aan een afname in het werkplezier (58%). Een afname van de productiviteit (51%) en ziekteverzuim (21%) noemen zij minder vaak als teken voor werkstress. 4 Hoe kan werkstress worden gesignaleerd? (leidinggevenden: n=1.509, medewerkers: n=1.519) In grote bedrijven signaleren leidinggevenden in vergelijking met kleine bedrijven werkstress nog vaker aan de hand van zichtbare gevolgen, zoals gezondheidsklachten (80% versus 61%), een afname van de productiviteit (78% versus 70%) en ziekteverzuim (72% versus 53%). Aan leidinggevenden is gevraagd wanneer ze hebben ingegrepen bij de laatste keer dat een van hun medewerkers werkstress ervoer. Twee vijfde (42%) van alle leidinggevenden zegt te hebben ingegrepen toen ze dacht signalen van werkstress te herkennen. Andere veel genoemde antwoorden zijn: toen de medewerker aangaf erover te willen praten (15%) en toen dit leidde tot spanningen/conflicten (7%).

13 11. 5 Als u denkt aan de laatste keer dat een van uw medewerkers werkstress ervoer, op welk moment heeft u toen ingegrepen? (leidinggevenden: n=1.509) 2.3 Verantwoordelijkheid Werkstress lijkt eerder te worden toegeschreven aan de omgeving dan aan de medewerker zelf. Ongeveer de helft van zowel de leidinggevenden (49%) als de medewerkers (50%) zegt dat er minder werkstress zou zijn als collega s meer voor elkaar over zouden hebben, terwijl slechts een vijfde van de leidinggevenden (22%) en medewerkers (19%) het idee heeft dat werkstress eerder ligt aan diegene die werkstress ervaart. Daarnaast geeft circa de helft (47%) van de medewerkers aan dat de leidinggevende bepalend is voor de stress op een afdeling. Leidinggevenden (34%) zijn daarentegen wat minder geneigd om de verantwoordelijkheid bij zichzelf te leggen. 6 Wat is bepalend voor werkstress? (leidinggevenden: n=1.509, medewerkers: n=1.519) Bij de vraag wiens verantwoordelijkheid het is om iets te doen aan de werkstress wordt eveneens eerder gekeken naar de omgeving dan naar de medewerker zelf. De leidinggevende wordt als eerstverantwoordelijke gezien, vooral door medewerkers (74% versus 59% van de leidinggevenden). Daarnaast wordt door medewerkers en leidinggevenden vaak gezegd dat het de

14 12. taak is van iedereen die opmerkt dat het plaatsvindt (57% en 54%) of de directie (45% en 52%). Ongeveer twee vijfde (42% en 38%) zegt dat de verantwoordelijkheid ligt bij degene die last heeft van werkstress. 7 Wiens verantwoordelijkheid is het om iets te doen aan werkstress? (leidinggevenden: n=1.509, medewerkers: n=1.519) 2.4 Hoe kun je het zelf voorkomen? Medewerkers zeggen (als antwoord op een open vraag) onder meer dat ze zelf werkstress kunnen verminderen door: werkstress bespreekbaar te maken (18%), rustig te blijven (12%), op tijd aan te geven dat het te druk wordt (11%), ontspanning te zoeken (11%) en werk en privé gescheiden te houden (6%). 8 Wat kun jezelf doen aan werkstress? ( medewerkers: n=1.519)

15 13. Werkstress bespreekbaar maken wordt dus als relevante oplossing beschouwd, maar dat blijkt in de praktijk makkelijker gezegd dan gedaan. Bijna de helft (45%) van de medewerkers denkt dat het ter sprake brengen van werkstress het beeld oproept dat men het werk niet aankan.

16 14. 3 Agendasetting 3.1 Beleid Staat het onderwerp werkstress op de agenda van bedrijven? Ongeveer een derde (31%) van de leidinggevenden zegt dat er in de afgelopen twee jaar specifieke maatregelen zijn genomen om werkstress en de oorzaken daarvan aan te pakken. Hierbij is een verschil zichtbaar tussen grote, middelgrote en kleine bedrijven. Bijna de helft (46%) van de grote bedrijven heeft de afgelopen twee jaar specifieke maatregelen genomen om werkstress aan te pakken, tegenover drie tiende (29%) van de kleine bedrijven. 9 Kleine, middelgrote en grote bedrijven die de afgelopen twee jaar specifieke maatregelen hebben getroffen om werkstress aan te pakken (leidinggevenden: n=1.509) De helft (53%) van de leidinggevenden zegt dat de directie het onderwerp werkstress op de agenda heeft gezet. Daarnaast worden medewerkers die last hebben van werkstress (35%) of hun direct leidinggevenden (36%) frequent genoemd. Vaak lijkt er een directe aanleiding te zijn geweest om werkstress aan te pakken. De meest genoemde reden (38%) door leidinggevenden om werkstress aan te pakken is namelijk dat dit op verzoek van de medewerkers of hun vertegenwoordigers is gebeurd. In ruim een kwart (27%) van de gevallen was een achteruitgang in productiviteit de reden en ongeveer één op de tien leidinggevenden (12%) geeft aan dat beleid is ingevoerd naar aanleiding van wensen van de klant of men was bang voor de reputatie van het bedrijf.

17 Welke redenen zijn de aanleiding geweest om werkstress aan te pakken (leidinggevenden: n=1.509) Niet alle medewerkers zeggen dat er in hun bedrijf beleid is om werkstress te voorkomen. Medewerkers noemen het vaakst dat er in de organisatie waar zij werken beleid is gericht op het voorkomen van: (seksuele) intimidatie (30%), agressie en lichamelijk geweld (28%), en discriminatie op de werkvloer (27%). Een klein deel (15%) denkt dat er beleid is gericht op het voorkomen van een te hoge werkdruk, terwijl ruim een kwart (27%) van de leidinggevenden zegt dat hiervoor beleid is opgesteld. 11 Op mijn werk is er beleid gericht op het voorkomen van (medewerkers: n=1.519, leidinggevenden: n=1.509)

18 Overige manieren om werkstress te bestrijden Ook zonder dat er specifiek beleid is opgesteld, kunnen leidinggevenden acties ondernemen om werkstress te bestrijden. Zo zegt drie vijfde (62%) van alle leidinggevenden te zorgen voor een goede werkverdeling, terwijl slechts drie tiende (29%) van de medewerkers zegt dat dit gebeurt. Leidinggevenden hebben in vergelijking met medewerkers een positiever beeld over hun inspanningen in dit verband. Ook over andere genomen activiteiten lopen de meningen van medewerkers en leidinggevenden uiteen. Om stress te verminderen zegt twee tot drie vijfde van alle leidinggevenden: in de gaten te houden of medewerkers werkstress ervaren (46%), werkzaamheden bij mensen weg te halen (42%) of werkstress bespreekbaar te maken (38%). Dit beeld wordt niet helemaal herkend door medewerkers, waarbij deze percentages op ongeveer een kwart liggen. 12 Wat doen werkgevers nog meer om werkstress bij medewerkers te voorkomen (leidinggevenden: n=1.509, medewerkers: n=1.519) Leidinggevenden en medewerkers zijn het wel eens over de effectiviteit van acties om werkstress te verminderen. De oplossingen die het meest effectief worden genoemd zijn: zorgen voor een goed werkverdeling (49% en 36%), werkzaamheden bij mensen weghalen als dat no-

19 17. dig is (27% en 36%), werkstress bespreekbaar maken (24% en 29%) en bevorderen van collegialiteit (20% en 26%). 3.3 Belemmeringen om werkstress aan te pakken De aanpak van werkstress wordt volgens de leidinggevenden door een aantal factoren bemoeilijkt. De belangrijkste oorzaken zijn: een gebrek aan middelen (29%), de bedrijfscultuur (15%), het feit dat de medewerker er zelf niet over wil praten (14%) en de gevoeligheid van het probleem (10%). 13 Welke factoren bemoeilijken volgens leidinggevenden de aanpak van werkstress (leidinggevenden: n=1.509) Leidinggevenden van grote bedrijven zeggen vaker dat er sprake is van een gebrek aan middelen (tijd, personeel en geld) om werkstress aan te pakken dan leidinggevenden van kleine bedrijven (43% tegenover 28%). Ook wordt door leidinggevenden van grote bedrijven vaker de bedrijfscultuur als belemmering genoemd om werkstress aan te pakken (34% versus 13%).

20 18. 4 In gesprek over werkstress 4.1 Dialoog Uit voorgaande hoofdstukken blijkt dat het praten over werkstress als één van de remedies wordt beschouwd door zowel medewerkers als leidinggevenden, maar niet iedereen blijkt dit ook te doen. Bijna de helft (46%) van de medewerkers die spanningen op het werk hebben ervaren in de afgelopen 12 maanden, heeft dit niet besproken met zijn of haar leidinggevende. Dit hangt samen met het type contract van de medewerkers. Medewerkers met een vast contract zeggen vaker werkstress te hebben besproken met hun baas in vergelijking met medewerkers met een tijdelijk of flexibel contract (57% versus 43%). Daarnaast wordt werkstress besproken met familie, vrienden en de bedrijfsarts. 14 Met wie heeft u ervaren spanningen op het werk besproken? Onderverdeeld naar medewerkers met een vast contract en medewerkers met een flexibel/tijdelijk contract. Gepercenteerd naar medewerkers die de afgelopen 12 maanden zijn blootgesteld aan psychosociale arbeidsbelasting (medewerkers: n=1.388) Leidinggevenden noemen meerdere partijen met wie ze spreken over medewerkers die werkstress ervaren. Bijna twee vijfde (37%) van de leidinggevenden zegt met andere leidinggevenden te praten als een van zijn werknemers werkstress ervaart. Verder worden de volgende antwoorden gegeven: het management (24%), een vertrouwenspersoon (10%), HR-management (9%), de arbodienst (9%) en een bedrijfsarts (7%).

21 Met wie spreekt u over medewerkers die werkstress ervaren? (leidinggevenden: n=1.509) Het grootste deel van alle medewerkers zou verschillende vormen van werkstress (als zij daar last van zouden hebben) bespreken met hun leidinggevenden, waaronder werkstress als gevolg van: te hoge werkdruk, agressie en lichamelijk geweld, discriminatie en fysieke overbelasting. Bij werkstress als gevolg van emotionele overbelasting klopt de helft van de medewerkers liever aan bij iemand anders dan de leidinggevende. 16 Met wie zou u verschillende vormen van werkstress bespreken als u daar last van had? (medewerkers: n=1.519) Vragen leidinggevenden uit eigen beweging aan medewerkers of ze hun werk als belastend ervaren? De antwoorden van leidinggevenden en medewerkers lopen op dit punt sterk uiteen. Drie kwart (74%) van de leidinggevenden geeft aan dit aan medewerkers te vragen, terwijl slechts twee vijfde (45%) van de medewerkers aangeeft dat dit gebeurt. Bovendien zijn hierbij verschillen zichtbaar tussen kleine, middelgrote en grote bedrijven. In grote bedrijven zeggen medewerkers vaker dan in kleine bedrijven dat leidinggevenden vragen of zij hun werk als belastend ervaren (48% versus 36%).

22 Aan medewerkers wordt gevraagd of ze hun werk als belastend ervaren. Onderverdeeld naar kleine, middelgrote en grote bedrijven (leidinggevenden: n=1.509; medewerkers: n=1.519) 4.2 Belemmeringen bij aangaan van gesprek Als medewerkers werkstress ervaren, welke belemmeringen ervaren zij dan bij het bespreken van dit probleem met hun leidinggevende? De meest genoemde antwoorden van medewerkers met een vast contract (die werkstress ervaren) op deze vraag zijn: de leidinggevenden doet er toch niets mee (42%) en de leidinggevende is diegene die de werkstress veroorzaakt (24%). Medewerkers met een flexibel of tijdelijk contract (die werkstress ervaren) geven vaak aan dat ze bang zijn dat het bespreken van werkstress gevolgen heeft voor hun baan (43%) en dat het meespeelt bij de beoordeling (23%). 18 Welke belemmeringen ervaren medewerkers die werkstress ervaren bij het bespreken van hun probleem met hun leidinggevende? (medewerkers: n=634) Ik bespreek ervaren werkstress niet met mijn leidinggevende, omdat: De meest genoemde belemmeringen door leidinggevenden bij het bespreken van werkstress met medewerkers zijn: ik kan weinig doen om (privé gerelateerde) problemen op te lossen (37%) en er spelen persoonlijke en zakelijke dingendoor elkaar (36%). Verder denkt ongeveer een vijfde van alle medewerkers (inclusief de medewerkers die de afgelopen 12 maanden werkstress hebben ervaren) dat als ze over werkstress beginnen: het leidt tot een lagere beoordeling (24%), het niet tot een oplossing leidt (22%), ze niet serieus worden genomen (18%) of het leidt tot gezichtsverlies (16%). Ook is 14% bang om daardoor zijn baan kwijt te raken. Onder mensen met een tijdelijk of flexcontract is dit percentage hoger: namelijk 21%. Dit beeld wordt niet herkend door leidinggevenden. Zij geven in grote mate aan het serieus te nemen (87%) en direct in actie te komen (79%) als ze signaleren dat medewerkers werkstress ervaren.

23 Stellingen met betrekking op het praten over werkstress (medewerkers: n=1.519, leidinggevenden: n=1.509) Medewerkers Leidinggevenden Als ik over werkstress begin, dan: Als medewerkers over werkstress beginnen, dan: Aan alle medewerkers (zowel medewerkers die zijn geconfronteerd met psychosociale arbeidsbelasting als medewerkers die hieraan nog niet zijn blootgesteld) is een aantal stellingen voorgelegd over het bespreken van werkstress. Ook aan de leidinggevenden is gevraagd een inschatting te maken van de medewerkers. De grafiek (grafiek 19) geeft weer of het beeld van medewerkers verschilt van het beeld dat leidinggevende van medewerkers hebben. Een kwart (24%) van de medewerkers zegt het moeilijk te vinden om werkstress bespreekbaar te maken met hun leidinggevenden, terwijl een vijfde (21%) aangeeft liever met een vertrouwenspersoon of arboarts over werkstress te praten. Ook een vijfde (18%) van de leidinggevenden heeft het idee dat medewerkers het moeilijk vinden om met hen over werkstress te spreken, maar zij zien zichzelf wel als de aangewezen persoon om werkstress te bespreken. Een op de tien (12%) leidinggevenden lijkt het beter als medewerkers niet met hen praten, maar met een vertrouwenspersoon of arboarts. 20 Stellingen over het bespreken van werkstress, gepercenteerd naar alle respondenten (medewerkers: n=1.519, leidinggevenden = 1.509)

Op eigen benen Onderzoek onder ouders over de financiën van kinderen die uit huis gaan

Op eigen benen Onderzoek onder ouders over de financiën van kinderen die uit huis gaan Op eigen benen Onderzoek onder ouders over de financiën van kinderen die uit huis gaan Inhoudsopgave Samenvatting 3 Inleiding 6 Resultaten 8 1. Omgaan met geld 9 2. Opvoeding en gedrag ouders 14 3. Financiële

Nadere informatie

Hiv op de werkvloer 2011

Hiv op de werkvloer 2011 Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Samenvatting Hiv op de werkvloer 20 Natascha

Nadere informatie

Issuemonitor duurzame inzetbaarheid Q4 2013

Issuemonitor duurzame inzetbaarheid Q4 2013 Grote Bickersstraat 76 1013 KS Amsterdam Postbus 1903 1000 BX Amsterdam tel 020 522 59 99 fax 020 622 15 44 e-mail info@veldkamp.net www.veldkamp.net Issuemonitor duurzame inzetbaarheid Q4 2013 Werken

Nadere informatie

Jongeren en het huwelijk. Jongeren en het huwelijk

Jongeren en het huwelijk. Jongeren en het huwelijk Inhoud Zijn je ouders nog bij elkaar? 3 Genschap van goederen: Stel je zou gaan trouwen, waarvoor zou je dan kiezen? 7 Ik zou later willen trouwen 4 Partneralimentatie: Waar gaat je voorkeur naar uit?

Nadere informatie

Arbocatalogus Grafimedia

Arbocatalogus Grafimedia Arbocatalogus Grafimedia Van werkdruk naar werkplezier Presentatie voor gebruik in eigen bedrijf Arbocatalogus Grafimedia Van Werkdruk naar Werkplezier Presentatie voor gebruik in het eigen bedrijf Deze

Nadere informatie

Flitspeiling begeleid wonen

Flitspeiling begeleid wonen Grote Bickersstraat 76 1013 KS Amsterdam Postbus 1903 1000 BX Amsterdam tel 020 522 59 99 fax 020 622 15 44 e-mail info@veldkamp.net www.veldkamp.net Flitspeiling begeleid wonen Bart Koenen, Valerie Vieira

Nadere informatie

Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten

Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten Irene Houtman & Ernest de Vroome (TNO) In het kort: Onderzoek naar de ontwikkeling van burn-outklachten en verzuim door psychosociale

Nadere informatie

Werkdruk in het onderwijs

Werkdruk in het onderwijs Rapportage Werkdruk in het primair en voortgezet onderwijs DUO ONDERWIJSONDERZOEK drs. Vincent van Grinsven dr. Eric Elphick drs. Liesbeth van der Woud Maart 2012 tel: 030-2631080 fax: 030-2616944 email:

Nadere informatie

WERKNEMERS EN ARBEIDSONGESCHIKTHEID

WERKNEMERS EN ARBEIDSONGESCHIKTHEID WERKNEMERS EN ARBEIDSONGESCHIKTHEID In opdracht van Delta Lloyd Maart 2015 1 Inhoudsopgave 1. Management Summary 2. Onderzoeksresultaten Verzuim Kennis en verzekeringen Communicatie Opmerkingen 3. Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

Ziekteverzuim het laagst bij werknemers met een hoge mate van autonomie en veel steun van collega's en leidinggevenden

Ziekteverzuim het laagst bij werknemers met een hoge mate van autonomie en veel steun van collega's en leidinggevenden Ziekteverzuim het laagst bij werknemers met een hoge mate van autonomie en veel steun van collega's en leidinggevenden Martine Mol en Jannes de Vries Een hoge werkdruk onder werknemers komt vooral voor

Nadere informatie

BedrijfsGezondheidsIndex 2006

BedrijfsGezondheidsIndex 2006 BedrijfsGezondheidsIndex 2006 Op het werk zijn mannen vitaler dan vrouwen Mannen zijn vitaler en beter inzetbaar dan vrouwen. Dit komt mede doordat mannen beter omgaan met stress. Dit blijkt uit de jaarlijkse

Nadere informatie

Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking Geeke Waverijn, Mieke Rijken

Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking Geeke Waverijn, Mieke Rijken Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking, G. Waverijn & M. Rijken, NIVEL, januari

Nadere informatie

Hoge werktevredenheid geen garantie voor doorwerken tot pensioen

Hoge werktevredenheid geen garantie voor doorwerken tot pensioen Hoge werktevredenheid geen garantie voor doorwerken tot pensioen 11 Meeste werknemers tevreden met het werk Acht op de tien werknemers (zeer) tevreden met hun werk Vrouwen vaker tevreden dan mannen Werknemers

Nadere informatie

Hoofdstuk 12. Arbeidsmarkt

Hoofdstuk 12. Arbeidsmarkt Hoofdstuk 12. Arbeidsmarkt Samenvatting De potentiële beroepsbevolking wordt gedefinieerd als alle inwoners van 15-64 jaar en bestaat uit ruim 86.000 Leidenaren. Van hen verricht 7-74% betaald werk voor

Nadere informatie

UITKOMSTEN MARKTONDERZOEK OMGANG MET PSYCHISCHE PROBLEMEN OP HET WERK

UITKOMSTEN MARKTONDERZOEK OMGANG MET PSYCHISCHE PROBLEMEN OP HET WERK UITKOMSTEN MARKTONDERZOEK OMGANG MET PSYCHISCHE PROBLEMEN OP HET WERK Bron: TNS NIPO Drs. R. Hoffius Drs. I.N. Hento november 2004 Bureau AStri Stationsweg 26 2312 AV Leiden Tel.: 071 512 49 03 Fax: 071

Nadere informatie

Meeste werknemers tevreden met aantal werkuren

Meeste werknemers tevreden met aantal werkuren Meeste werknemers tevreden met aantal werkuren Christianne Hupkens De meeste werknemers zijn tevreden met de omvang van hun dienstverband. Ruim zes op de tien werknemers tussen de 25 en 65 jaar wil niet

Nadere informatie

Werken met een chronische aandoening

Werken met een chronische aandoening Werken met een chronische aandoening Een kwantitatief onderzoek naar de arbeidsparticipatie van werknemers met een chronische aandoening in opdracht van Fit for Work Jacoline van Leeuwen & Peter Mulder

Nadere informatie

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29%

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29% 26 DISCRIMINATIE In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het vóórkomen en melden van discriminatie in Leiden en de bekendheid van en het contact met het Bureau Discriminatiezaken. Daarnaast komt aan de orde

Nadere informatie

Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt

Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt Samenvatting De potentiële beroepsbevolking wordt gedefinieerd als alle inwoners van 15-64 jaar en bestaat uit ruim 86.000 Leidenaren. Van hen verricht ruim zeven op de tien

Nadere informatie

Toelichting. Thema 1: Oorzaken van werkstress. Hoofdvragen Wanneer is er voor jou sprake van werkstress? Heb je hier wel eens mee te maken?

Toelichting. Thema 1: Oorzaken van werkstress. Hoofdvragen Wanneer is er voor jou sprake van werkstress? Heb je hier wel eens mee te maken? Thema 1: Oorzaken van werkstress Hoofdvragen Wanneer is er voor jou sprake van werkstress? Heb je hier wel eens mee te maken? Welke situaties op het werk veroorzaken bij jou stress? Welke dingen in het

Nadere informatie

Hoe staat het met de balans tussen werk en privé in de woonbranche? Nieuwegein, augustus 2010 Jeroen Kleingeld

Hoe staat het met de balans tussen werk en privé in de woonbranche? Nieuwegein, augustus 2010 Jeroen Kleingeld Hoe staat het met de balans tussen werk en privé in de woonbranche? Nieuwegein, augustus 2010 Jeroen Kleingeld Inhoud 1. Inleiding... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Doelstelling... 3 1.3 Respons... 3 1.4 Representativiteit...

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 8 juli 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 8 juli 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Maatschappelijke waardering van Nederlandse Landbouw en Visserij

Maatschappelijke waardering van Nederlandse Landbouw en Visserij Nederlandse Landbouw en Visserij Inhoud 1 Inleiding 03 2 Samenvatting en conclusies landbouw en visserij 3 Maatschappelijke waardering landbouw 09 4 Associaties agrarische sector 13 5 Waardering en bekendheid

Nadere informatie

Slachtofferschap op het werk

Slachtofferschap op het werk Slachtofferschap op het werk Marjolein Korvorst, Elke Moons en Mieke Mateboer Hoe wijdverbreid zijn agressie, geweld en intimidatie op het werk in Nederland? Welke werknemers worden hier vooral slachtoffer

Nadere informatie

Meting stoppers-met-roken juli 2008

Meting stoppers-met-roken juli 2008 Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Consumer & Media Rapport Meting stoppers-met-roken juli 2008

Nadere informatie

Onderzoek Arbeidsongeschiktheid. In opdracht van Loyalis. juni 2013

Onderzoek Arbeidsongeschiktheid. In opdracht van Loyalis. juni 2013 Onderzoek Arbeidsongeschiktheid In opdracht van Loyalis juni 2013 Inleiding» Veldwerkperiode: 27 maart - 4 april 2013.» Doelgroep: werkende Nederlanders» Omdat er specifiek uitspraken gedaan wilden worden

Nadere informatie

Nederland klaar voor het Nieuwe Werken. Onderzoek in het kader van de Week van het Nieuwe Werken

Nederland klaar voor het Nieuwe Werken. Onderzoek in het kader van de Week van het Nieuwe Werken Nederland klaar voor het Nieuwe Werken Onderzoek in het kader van de Week van het Nieuwe Werken Inhoudsopgave Samenvatting Doelstelling en opzet van het onderzoek Hoe denkt Nederland over flexibel werken?

Nadere informatie

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder allochtone Nederlanders

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder allochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder allochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder allochtonen 1) Integratiecampagne

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/124083

Nadere informatie

Werkgevers en arbeidsongeschiktheid

Werkgevers en arbeidsongeschiktheid Werkgevers en arbeidsongeschiktheid In opdracht van Delta Lloyd Juli 2014 GfK 2014 GfK 2014 Delta Lloyd Arbeidsongeschiktheid en Werkgevers Juli 2014 1 Leeswijzer In dit onderzoek zijn personen uit het

Nadere informatie

Rapport. Roken en Zwangerschap. Jordy van der Steen. B-1272 Juli 2002. Bestemd voor: DEFACTO voor een rookvrije toekomst Den Haag

Rapport. Roken en Zwangerschap. Jordy van der Steen. B-1272 Juli 2002. Bestemd voor: DEFACTO voor een rookvrije toekomst Den Haag nipo het marktonderzoekinstituut Postbus 247 1000 ae Amsterdam Grote Bickersstraat 74 Telefoon (020) 522 54 44 Fax (020) 522 53 33 Email info@nipo.nl Internet www.nipo.nl Rapport Roken en Zwangerschap

Nadere informatie

Tabellenboek 'Bekendheid van verzekerden met de polisvoorwaarden en de inhoud van de zorgverzekering

Tabellenboek 'Bekendheid van verzekerden met de polisvoorwaarden en de inhoud van de zorgverzekering Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Tabellenboek 'Bekendheid van verzekerden met de polisvoorwaarden en de inhoud van de zorgverzekering Behorende

Nadere informatie

pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans

pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans In maart 2014 heeft PGGM haar leden gevraagd naar hun persoonlijke balans: wat betekent persoonlijke balans voor

Nadere informatie

MOA 2005: weging en correctie voor allochtonen zonder Internet

MOA 2005: weging en correctie voor allochtonen zonder Internet Stichting voor Economisch Onderzoek der Universiteit van Amsterdam MOA 2005: weging en correctie voor allochtonen zonder Internet Djoerd de Graaf Onderzoek in opdracht van Intelligence Group Amsterdam,

Nadere informatie

Hiv en stigmatisering in Nederland

Hiv en stigmatisering in Nederland Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Samenvatting Hiv en stigmatisering in Nederland

Nadere informatie

Derde meting Kennis over de AOWpartnertoeslag. Een internetonderzoek in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Derde meting Kennis over de AOWpartnertoeslag. Een internetonderzoek in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Derde meting Kennis over de AOWpartnertoeslag Een internetonderzoek in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Uitgevoerd door: Intomart GfK bv Uw contact: Carlijn Ritzen Tel.:035-6258411

Nadere informatie

StudentenBureau Stagemonitor

StudentenBureau Stagemonitor StudentenBureau Stagemonitor Rapportage Mei 2011 1 SAMENVATTING... 3 ERVARINGEN... 3 INLEIDING... 4 ONDERZOEKSMETHODE... 5 RESPONDENTEN... 5 PROCEDURE... 5 METING... 5 DEEL I ANALYSE... 6 1. STAGE EN ZOEKGEDRAG...

Nadere informatie

Factsheet Mismatch tussen vraag en aanbod kenmerkt arbeidsmarkt

Factsheet Mismatch tussen vraag en aanbod kenmerkt arbeidsmarkt 1 Inhoud Pagina Bronvermelding & Verantwoording 3 Werving - algemeen 4 Werving beeld per sector 5 Werving beeld per functie-familie 6 Werving beeld per functie-familie naar opleidingsniveau 6 Werving beeld

Nadere informatie

Werkbelevingsonderzoek 2013

Werkbelevingsonderzoek 2013 Werkbelevingsonderzoek 2013 voorbeeldrapport Den Haag, 17 september 2014 Ipso Facto beleidsonderzoek Raamweg 21, Postbus 82042, 2508EA Den Haag. Telefoon 070-3260456. Reg.K.v.K. Den Haag: 546.221.31. BTW-nummer:

Nadere informatie

Verzorgende beroepen psychisch en fysiek zwaar belastend

Verzorgende beroepen psychisch en fysiek zwaar belastend Verzorgende beroepen psychisch en fysiek zwaar belastend Lian Kösters In 27 gaf ruim een derde van de werkzame beroepsbevolking aan regelmatig te maken te hebben met een psychisch hoge werkdruk. Iets minder

Nadere informatie

Rookverbod in de horeca dringt meeroken flink terug

Rookverbod in de horeca dringt meeroken flink terug Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Consumer & Media Rapport Rookverbod in de horeca dringt meeroken

Nadere informatie

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h TNS Nipo Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam t 020 5225 444 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h Rick Heldoorn & Matthijs de Gier H1630

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Kengetallen 3. 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4

Inhoudsopgave. 1. Kengetallen 3. 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4 Inhoudsopgave 1. Kengetallen 3 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4 3. Dialoogmarketingbudget 5 3.1. Percentage dialoogmarketing binnen het marketingbudget 5 3.2. Dialoogmarketingbudget

Nadere informatie

Burn-out: de rol van werk en zorg

Burn-out: de rol van werk en zorg Burn-out: de rol van werk en zorg Harry Bierings en Martine Mol Een op de acht werknemers had in 2011 burn-outklachten. Deze klachten blijken samen te hangen met diverse kenmerken van het werk. Hoge werkdruk

Nadere informatie

Zorgbarometer 7: Flexwerkers

Zorgbarometer 7: Flexwerkers Zorgbarometer 7: Flexwerkers Onderzoek naar de positie van flexwerkers in de zorg Uitgevoerd door D. Langeveld, MSc Den Dolder, mei 2012 Pagina 2 Het auteursrecht op dit rapport berust bij ADV Market Research

Nadere informatie

Mede mogelijk gemaakt door de RPC s in Limburg

Mede mogelijk gemaakt door de RPC s in Limburg Onderzoek Criminaliteit onder het Limburgse bedrijfsleven Mede mogelijk gemaakt door de RPC s in Limburg Inleiding Veilig ondernemen is een belangrijk thema bij de Kamer van Koophandel. Jaarlijks wordt

Nadere informatie

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden Enquête Mantelzorg en dementie 2014 Vooraf In juli 2014 vroegen wij onze leden naar hun ervaringen met mantelzorg in het algemeen, en mantelzorg

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Kengetallen 3. 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4

Inhoudsopgave. 1. Kengetallen 3. 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4 Inhoudsopgave 1. Kengetallen 3 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4 3. Dialoogmarketingbudget 5 3.1. Percentage dialoogmarketing binnen het marketingbudget 5 3.2. Dialoogmarketingbudget

Nadere informatie

De arbeidsdeskundige en PSA. Patrick Ox - arbeidsdeskundige

De arbeidsdeskundige en PSA. Patrick Ox - arbeidsdeskundige De arbeidsdeskundige en PSA Patrick Ox - arbeidsdeskundige Expereans: even voorstellen Expertisecentrum voor verzuim-, re-integratievraagstukken en Arboconcepten Nieuwe Stijl. Onafhankelijk, landelijk,

Nadere informatie

(Voor)oordelen over parttimers

(Voor)oordelen over parttimers Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tnsnipo.com www.tnsnipo.com Political & Social Rapport (Voor)oordelen over parttimers Echte

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Kengetallen 3. 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4

Inhoudsopgave. 1. Kengetallen 3. 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4 Inhoudsopgave 1. Kengetallen 3 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4 3. Dialoogmarketingbudget 5 3.1. Percentage dialoogmarketing binnen het marketingbudget 5 3.2. Dialoogmarketingbudget

Nadere informatie

Onderzoek arbeidsongeschiktheid (samenvatting) In opdracht van Loyalis. juni 2013

Onderzoek arbeidsongeschiktheid (samenvatting) In opdracht van Loyalis. juni 2013 Onderzoek arbeidsongeschiktheid (samenvatting) In opdracht van Loyalis juni 2013 Samenvatting Een derde ervaart vaker stress dan 3 jaar geleden» Een derde van de werkende bevolking geeft aan dat ze regelmatig

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Kengetallen 3. 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4

Inhoudsopgave. 1. Kengetallen 3. 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4 Inhoudsopgave 1. Kengetallen 3 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4 3. Dialoogmarketingbudget 5 3.1. Percentage dialoogmarketing binnen het marketingbudget 5 3.2. Dialoogmarketingbudget

Nadere informatie

PSYCHOSOCIALE ARBEIDSBELASTING (PSA)

PSYCHOSOCIALE ARBEIDSBELASTING (PSA) PSYCHOSOCIALE ARBEIDSBELASTING (PSA) Wettelijke grondslag De maatregelen beschrijven op welke wijze werkgevers en werknemers invulling kunnen geven aan de wettelijke bepalingen uit de Arbowet. Bron: Arbowet

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Kengetallen 3. 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4

Inhoudsopgave. 1. Kengetallen 3. 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4 Inhoudsopgave 1. Kengetallen 3 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4 3. Dialoogmarketingbudget 5 3.1. Percentage dialoogmarketing binnen het marketingbudget 5 3.2. Dialoogmarketingbudget

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Kengetallen 3. 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4

Inhoudsopgave. 1. Kengetallen 3. 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4 Inhoudsopgave 1. Kengetallen 3 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4 3. Dialoogmarketingbudget 5 3.1. Percentage dialoogmarketing binnen het marketingbudget 5 3.2. Dialoogmarketingbudget

Nadere informatie

Onderzoeksrapport Randstad WerkMonitor 2015 kwartaal 1 Gevolgen wet werk en zekerheid (WWZ) Randstad Nederland

Onderzoeksrapport Randstad WerkMonitor 2015 kwartaal 1 Gevolgen wet werk en zekerheid (WWZ) Randstad Nederland Onderzoeksrapport Randstad WerkMonitor 2015 kwartaal 1 Gevolgen wet werk en zekerheid (WWZ) Randstad Nederland Maart 2015 INHOUDSOPGAVE Kennis en houding wet werk en zekerheid 3 Ervaring met wet werk en

Nadere informatie

Welkom! Workshop Stress heb je nodig, maar wel met mate

Welkom! Workshop Stress heb je nodig, maar wel met mate Welkom! Workshop Stress heb je nodig, maar wel met mate Nicole Pikkemaat, Trainer / adviseur Arbeid & Gezondheid, SBI Formaat Vraagje Geldt dat voor u? Wilt u dan gaan staan? Stress. Mij overkomt het niet!

Nadere informatie

Kenmerken BedrijfsMaatschappelijk Werk:

Kenmerken BedrijfsMaatschappelijk Werk: De bedrijfsmaatschappelijk werker helpt bij het tot stand laten komen van gezondere arbeidsverhoudingen en meer welzijn binnen het bedrijf of de instelling. Op die manier ontstaat bij werknemers een grotere

Nadere informatie

Verdieping Hoe gaat Nederland met pensioen?

Verdieping Hoe gaat Nederland met pensioen? Verdieping Hoe gaat Nederland met pensioen? Een onderzoek over het pensioensbewustzijn van Nederland op verschillende thema s. In opdracht van. GfK Intomart 2014 Hoe gaat Nederland met pensioen? Januari

Nadere informatie

BEELDVORMING ROND CHRONISCH(E) ZIEK(T)EN

BEELDVORMING ROND CHRONISCH(E) ZIEK(T)EN Grote Bickersstraat 76 1013 KS Amsterdam Postbus 1903 1000 BX Amsterdam tel 020 522 59 99 fax 020 622 15 44 e-mail info@veldkamp.net www.veldkamp.net BEELDVORMING ROND CHRONISCH(E) ZIEK(T)EN - 2005 en

Nadere informatie

LelyStadsGeluiden. De mening van de jongeren gepeild. School en werk 2007

LelyStadsGeluiden. De mening van de jongeren gepeild. School en werk 2007 LelyStadsGeluiden De mening van de jongeren gepeild School en werk 007 In 007 hebben.37 jongeren meegewerkt aan de jongerenenquête. Het onderzoek had als doel om in kaart te brengen wat jongeren doen,

Nadere informatie

Monitor Werkgeversbijdragen Kinderopvang

Monitor Werkgeversbijdragen Kinderopvang Monitor Werkgeversbijdragen Kinderopvang Eindrapport Een onderzoek in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Marieke Vossen

Nadere informatie

Pesten: een probleem voor werknemer en werkgever

Pesten: een probleem voor werknemer en werkgever Pesten: een probleem voor werknemer en werkgever Een benchmarkstudie naar de relatie met jobtevredenheid, verzuim en verloopintenties Een jaar geleden, op 1 juli 2002, is de Wet op Welzijn op het Werk

Nadere informatie

vinger aan de pols van werkend Nederland

vinger aan de pols van werkend Nederland Innovaties voor Gezond en Veilig Werken IMPLEMENTATION AND EVALUATION OSH POLICIES NEA: vinger aan de pols van werkend Nederland De NEA Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden is het grootste iodieke onderzoek

Nadere informatie

Ondernemingspeiling 2015. Foto: Jan van der Ploeg

Ondernemingspeiling 2015. Foto: Jan van der Ploeg Ondernemingspeiling 2015 Foto: Jan van der Ploeg Kenniscentrum MVS Juni 2015 O n d e r n e m i n g s p e i l i n g 2 0 1 5 P a g i n a 2 Inleiding Op initiatief van het team Economische Zaken, Toerisme

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 3. Algemene gegevens... 4. Gevoel van veiligheid... 5. De mate waarin agressie voorkomt... 7. Omgaan met agressie...

Inhoud. Inleiding... 3. Algemene gegevens... 4. Gevoel van veiligheid... 5. De mate waarin agressie voorkomt... 7. Omgaan met agressie... Inhoud Inleiding... 3 Algemene gegevens... 4 Gevoel van veiligheid... 5 De mate waarin agressie voorkomt... 7 Omgaan met agressie... 8 Ontwikkeling van agressie... 11 Kwalitatieve analyse... 11 Conclusies...

Nadere informatie

Herhaalmeting Kennis over de AOW-partnertoeslag

Herhaalmeting Kennis over de AOW-partnertoeslag Herhaalmeting Kennis over de AOW-partnertoeslag Een internetonderzoek in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Uitgevoerd door: Intomart GfK bv Projectnummer: 21095 Datum: 28-5-

Nadere informatie

Psycho Sociale Arbeidsbelasting

Psycho Sociale Arbeidsbelasting Psycho Sociale Arbeidsbelasting Webinar SCCM 17 juni 2014 Tamara Onos Auxilium HSE Onderwerpen webinar - Relevantie PSA - Onderwerpen PSA - Arbowet- en regelgeving - PSA in praktijk - Inventarisatie van

Nadere informatie

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen Bezoekadres: Van Alkemadelaan 357 Postadres: MPC 58 A Postbus 90701 2509 LS Den Haag Nederland www.cdc.nl Draagvlakmeting TNS NIPO: Drs. Anneloes Klaassen Lisanne van Thiel GW: Drs. Amber Vos +31 (070)

Nadere informatie

Publieksmonitor Wijzer in geldzaken

Publieksmonitor Wijzer in geldzaken Grote Bickersstraat 76 1013 KS Amsterdam Postbus 1903 1000 BX Amsterdam tel 020 522 59 99 fax 020 622 15 44 e-mail info@veldkamp.net www.veldkamp.net Publieksmonitor Wijzer in geldzaken Meting 4 september

Nadere informatie

NOORDZEE EN ZEELEVEN. 2-meting Noordzee-campagne. Februari 2015. GfK 2015 Noordzee en zeeleven Stichting Greenpeace Februari 2015

NOORDZEE EN ZEELEVEN. 2-meting Noordzee-campagne. Februari 2015. GfK 2015 Noordzee en zeeleven Stichting Greenpeace Februari 2015 NOORDZEE EN ZEELEVEN 2-meting Noordzee-campagne Februari 2015 1 Inhoudsopgave 1. Samenvatting 2. Onderzoeksverantwoording 3. Onderzoeksresultaten 4. Contact 2 1. Samenvatting 3 Samenvatting Houding t.a.v.

Nadere informatie

Issuemonitor Duurzame inzetbaarheid Q1 2013

Issuemonitor Duurzame inzetbaarheid Q1 2013 Grote Bickersstraat 76 1013 KS Amsterdam Postbus 1903 1000 BX Amsterdam tel 020 522 59 99 fax 020 622 15 44 e-mail info@veldkamp.net www.veldkamp.net Issuemonitor Duurzame inzetbaarheid Q1 2013 Een monitoronderzoek

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs In samenwerking met: Algemeen Dagblad Contactpersoon: Ellen van Gaalen Utrecht, augustus 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Liesbeth van der Woud drs. Tanya Beliaeva

Nadere informatie

Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen

Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen Martijn Souren Ongeveer 7 procent van de werknemers met een verleent zelf mantelzorg. Ze maken daar slechts in beperkte mate gebruik van aanvullende

Nadere informatie

ONDERZOEK LANGDURIG ZIEKTEVERZUIM Onder werkgevers klein MKB (2 tot 20 werknemers)

ONDERZOEK LANGDURIG ZIEKTEVERZUIM Onder werkgevers klein MKB (2 tot 20 werknemers) ONDERZOEK LANGDURIG ZIEKTEVERZUIM Onder werkgevers klein MKB (2 tot 20 werknemers) September 2014 GfK 2014 Kennis langdurig ziekteverzuim september 2014 1 Inhoudsopgave 1. Management Summary 2. Onderzoeksresultaten

Nadere informatie

Hoe gaat Nederland met pensioen?

Hoe gaat Nederland met pensioen? Hoe gaat Nederland met pensioen? Een onderzoek over het pensioensbewustzijn van Nederland op verschillende thema s, waaronder pensioenleeftijdsverwachting. In opdracht van GfK Intomart 2013 33213 Delta

Nadere informatie

AFM Consumentenmonitor voorjaar 2013 Roodstand

AFM Consumentenmonitor voorjaar 2013 Roodstand AFM Consumentenmonitor voorjaar 20 Roodstand Juni 20 GfK 20 AFM Consumentenmonitor Juni 20 1 Management Summary Bijna de helft van alle Nederlanders staat wel eens rood. Diegenen die niet rood kunnen staan,

Nadere informatie

CLIËNTTEVREDENHEIDSONDERZOEK OVAL 2014. December 2014 Marij Tillmanns 36683 GfK 2014 CTO Oval December 2014

CLIËNTTEVREDENHEIDSONDERZOEK OVAL 2014. December 2014 Marij Tillmanns 36683 GfK 2014 CTO Oval December 2014 CLIËNTTEVREDENHEIDSONDERZOEK OVAL December Marij Tillmanns 36683 1 Inhoud 1. Management Summary 2. Resultaten Algemeen Overall tevredenheid Bedrijfsarts Casemanager Achtergrondkenmerken 3. Onderzoeksopzet

Nadere informatie

BURGERPANEL OIRSCHOT PEILING 4 2015 DIENSTVERLENING

BURGERPANEL OIRSCHOT PEILING 4 2015 DIENSTVERLENING BURGERPANEL OIRSCHOT PEILING 4 2015 DIENSTVERLENING Gemeente Oirschot Oktober 2015 Colofon Uitgave: Research 2Evolve Tesselschadelaan 15A 1217 LG Hilversum Tel: (035) 623 27 89 info@research2evolve.nl

Nadere informatie

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Meer hoger opgeleiden in het MKB Het aandeel hoger opgeleiden in het MKB is de laatste jaren gestegen. Met name in de

Nadere informatie

Presentatie WAI database November 2012. Hoe ziet het werkvermogen van de Nederlandse werkende beroepsbevolking eruit?

Presentatie WAI database November 2012. Hoe ziet het werkvermogen van de Nederlandse werkende beroepsbevolking eruit? Presentatie WAI database November 2012 Hoe ziet het werkvermogen van de Nederlandse werkende beroepsbevolking eruit? Over de data De WAI vragenlijsten worden afgenomen door verschillende WAI licentienemers

Nadere informatie

Arbeidsgehandicapten in Nederland

Arbeidsgehandicapten in Nederland Arbeidsgehandicapten in Nederland Ingrid Beckers In 2003 waren er in Nederland ruim 1,7 miljoen arbeidsgehandicapten; 15,8 procent van de 15 64-jarige bevolking. Het aandeel arbeidsgehandicapten is daarmee

Nadere informatie

Eenzaamheid in relatie tot digitale communicatie

Eenzaamheid in relatie tot digitale communicatie Eenzaamheid in relatie tot digitale communicatie Index 1. Samenvatting p. 3 2. Doelstellingen en opzet onderzoek p. 6 3. Gebruik communicatiemiddelen p. 9 4. Perceptie digitale communicatie en eenzaamheid

Nadere informatie

Locatiebereik Boomerang Media Inclusief bereik Toiletreclame

Locatiebereik Boomerang Media Inclusief bereik Toiletreclame Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Locatiebereik Boomerang Media Inclusief bereik Toiletreclame

Nadere informatie

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen nen geven veel vaker leiding dan vrouwen Astrid Visschers en Saskia te Riele In 27 gaf 14 procent van de werkzame beroepsbevolking leiding aan of meer personen. Dit aandeel is de afgelopen jaren vrijwel

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Kengetallen 3. 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4

Inhoudsopgave. 1. Kengetallen 3. 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4 Inhoudsopgave 1. Kengetallen 3 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4 3. Dialoogmarketingbudget 5 3.1. Percentage dialoogmarketing binnen het marketingbudget 5 3.2. Dialoogmarketingbudget

Nadere informatie

M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB

M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Beperkte groei werkgelegenheid MKB in 1999-2002 De werkgelegenheid in het MKB is in 2002 met 3% toegenomen

Nadere informatie

MTO Gemeente Dantumadeel Dantumadeel Medewerkerstevredenheidsonderzoek Dantumadeel 06

MTO Gemeente Dantumadeel Dantumadeel Medewerkerstevredenheidsonderzoek Dantumadeel 06 Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 59 90 e info@internetspiegel.nl www.internetspiegel.nl Rapport MTO Gemeente Dantumadeel Dantumadeel Medewerkerstevredenheidsonderzoek

Nadere informatie

NATIONAAL WATER ONDERZOEK 2015 Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van water

NATIONAAL WATER ONDERZOEK 2015 Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van water NATIONAAL WATER ONDERZOEK 2015 Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van water JORIS DE JONGH CAROLINE VAN TEEFFELEN AMSTERDAM, AUGUSTUS 2015 2 INHOUDSOPGAVE VOORAF AANLEIDING EN DOEL

Nadere informatie

Artikelen. Overwerken in Nederland. Ingrid Beckers en Clemens Siermann

Artikelen. Overwerken in Nederland. Ingrid Beckers en Clemens Siermann Overwerken in Nederland Ingrid Beckers en Clemens Siermann In 4 werkte 37 procent de werknemers in Nederland regelmatig over. Bijna een derde het overwerk is onbetaald. Overwerk komt het meeste voor onder

Nadere informatie

Wijzer in geldzaken Junior Monitor 2016. Een onderzoek naar de manier waarop kinderen uit groep 5 8 van de basisschool met geld omgaan

Wijzer in geldzaken Junior Monitor 2016. Een onderzoek naar de manier waarop kinderen uit groep 5 8 van de basisschool met geld omgaan Wijzer in geldzaken Junior Monitor 2016 Een onderzoek naar de manier waarop kinderen uit groep 5 8 van de basisschool met geld omgaan 1 Inhoudsopgave Samenvatting 4 Inleiding 6 Resultaten Wijzer in geldzaken

Nadere informatie

Onderzoektechnische verantwoording. Opinieonderzoek Solidariteit

Onderzoektechnische verantwoording. Opinieonderzoek Solidariteit Onderzoektechnische verantwoording Opinieonderzoek Solidariteit Project 18917 / mei 2013 Een onderzoek in opdracht van de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling, te Den Haag. AUTEURSRECHT MARKETRESPONSE

Nadere informatie

Vara - Kassa 3 Resultaten Aflevering 6 winkelpersoneel 1 12 juni 2007

Vara - Kassa 3 Resultaten Aflevering 6 winkelpersoneel 1 12 juni 2007 Vara - Kassa 3 Resultaten Aflevering 6 winkelpersoneel 1 12 juni 2007 1 onderzoeksgegevens mogen alleen gebruikt worden onder vermelding van YoungVotes en de VARA Factsheet Jongeren en de Kwaliteit van

Nadere informatie

Jaargang 2014 / nieuwsbrief 19 / januari en februari 2014 INHOUD:

Jaargang 2014 / nieuwsbrief 19 / januari en februari 2014 INHOUD: Jaargang 2014 / nieuwsbrief 19 / januari en februari 2014 INHOUD: Is uw RI&E compleet? 1 op de 3 gevallen ziekteverzuim door werkstress Duurzaam inzetbaar met nieuwe Loopbaanspiegel 'Preventiemedewerker

Nadere informatie

De psychosociale gezondheid van politiepersoneel

De psychosociale gezondheid van politiepersoneel De psychosociale gezondheid van politiepersoneel I. van Beek, MSc (Universiteit Utrecht) Prof. dr. T.W. Taris (Universiteit Utrecht) Prof. dr. W.B. Schaufeli (Universiteit Utrecht) Samenvatting van I.

Nadere informatie

Toptalenten in het onderwijs

Toptalenten in het onderwijs Grote Bickersstraat 76 1013 KS Amsterdam Postbus 1903 1000 BX Amsterdam tel 020 522 59 99 e-mail info@veldkamp.net www.veldkamp.net Toptalenten in het onderwijs Een monitoronderzoek naar het (waargenomen)

Nadere informatie