KWARTAAL. Stichting Pensioenfonds Productschappen KW3/2010. Rapportage Vermogensbeheer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "KWARTAAL. Stichting Pensioenfonds Productschappen KW3/2010. Rapportage Vermogensbeheer"

Transcriptie

1 Rapportage Vermogensbeheer KW3/2010 KWARTAAL Stichting Pensioenfonds Productschappen

2 Inhoudsopgave Inleiding Kerncijfers Dekkingsgraad Rendement Vermogen Risicoparagraaf Balansrisico Renterisico Inflatierisico Valutarisico Kredietrisico Concentratierisico Wegingen portefeuille Illiquide posities Liquiditeitsprognose Tegenpartijrisico Rendementen en vermogensposities Performance overzicht Performance attributie Beheerkosten Vermogensposities Toelichting vermogensbeheer Marktvisie Maatschappelijk verantwoord beleggen Toelichting beleggingscategorieën Langlopende obligaties Inflatie Obligaties Stichting Mn Services Euro Bedrijfsobligatie Fonds Stichting Mn Services Europees High Yield Fonds Stichting Mn Services US High Yield Fonds Stichting Mn Services Obligatiefonds Emerging Markets Bank Loans Stichting Mn Services Aandelenfonds Europa Stichting Mn Services Aandelenfonds Noord-Amerika Stichting Mn Services Aandelenfonds Verre Oosten Stichting Mn Services Aandelenfonds Emerging Markets Private Equity e kwartaal

3 5.13. Onroerend Goed Nederland Onroerend Goed Noord-Amerika /Verre Oosten Commodities Stichting Mn Services Hedgefunds Fonds Special Investments Micro Finance Bijlage 1: Standaard Risico Model Bijlage 2: Grondslagen waardering en resultaten Bijlage 3: Verklarende woordenlijst Bijlage 4: Stijlen Hedge Funds Bijlage 5: Stijlen Private Equity e kwartaal

4 Inleiding Graag bieden wij u hierbij, ten behoeve van Stichting Pensionfonds Productschappen (PfP), de kwartaalrapportage Vermogensbeheer aan. Deze rapportage heeft betrekking op het derde kwartaal van Ontwikkeling van de dekkingsgraad De dekkingsgraad staat ultimo het derde kwartaal op 120,6% en is daarmee licht lager dan de dekkingsgraad ultimo het tweede kwartaal, 121,6%. De beleggingen zijn in het derde kwartaal gestegen naar 454,8 miljoen euro. De pensioenverplichtingen zijn daarentegen gestegen van 351,4 miljoen euro naar 373,5 miljoen euro, een stijging van 5.9%. De stijging van de pensioenverplichtingen is veroorzaakt door de daling van de rente waartegen de pensioenverplichtingen worden verdisconteerd, van 3.2% naar 2.8%. In paragraaf 2.1 is de ontwikkeling van de dekkingsgraad sinds begin 2010 weergegeven, onderverdeelt naar de vermogensontwikkeling van de matching- en de returnportefeuille en de pensioenverplichtingen. De vereiste dekkingsgraad is gedaald van 111,4% naar 110.3% (zie bijlage 2 voor nadere uitwerking van de berekening van de vereiste dekkinggraad). Portefeuille ontwikkelingen Gedurende eerste helft van het jaar is er discussie rondom de allocatie naar deze zogenaamde PIIGS landen is op frequente basis gevoerd, zie ook rapportage over het 2 e kwartaal. Eind juni begin juli zijn vervolgacties geïnitieerd om de PIIGS allocatie verder af te bouwen in de portefeuille. In de matchingportefeuille zijn van de zogenaamde PIIGS landen nu alleen Griekse staatsobligaties aanwezig. Voor het beleggingsplan 2011 zal een voorstel worden vervaardigd om deze onder te brengen in de returnportefeuille. Daarnaast is de valuta-afdekking aan het begin van het kwartaal doorgerold. Daarbij zijn de bestaande contracten afgerekend en opnieuw afgesloten. De grootste negatieve bijdrage werd veroorzaakt door de daling van de euro ten opzichte van de Amerikaanse dollar. De financiering van de afrekening van de afdekking is gekomen uit verkoop van de desbetreffende beleggingscategorieën. Deze transacties zijn, weergegeven, in de tabel onder paragraaf 3.5 Vermogenposities. Na het eind van het kwartaal zullen de valutatermijncontracten opnieuw worden doorgerold. Paragraaf 2.4 gaat nader in op het valutarisico en de afdekking. Rendement en vermogensontwikkeling In absolute termen bedroeg het rendement over het derde kwartaal 6.23%. Daarmee presteerde PfP licht boven de benchmark die 6.15% rendeerde. De relatieve outperformance was daarmee 0.08%. Year-to-date is de performance van de portefeuille van PfP 10.24% en kent daarmee een relatieve outperformance van 0.11%. De matching portefeuille behaalde een rendement van 7.22%. Belangrijkste bijdragen in de performance van deze portefeuille werden geleverd door de ontwikkeling van de renteswaps en Langlopende Staatsobligaties die door de genoemde daling van de nominale rentevoet in waarde toenam. Ook lieten de inflatiegerelateerde obligaties een goed rendement zien van 6,18% 3e kwartaal

5 De return portefeuille behaalde een rendement van 4.87% inclusief valuta-afdekking, een vrijwel vergelijkbare performance als de benchmark. US High Yield obligaties lieten in absolute zin de grootste underperformance zien: -1.87%. De beleggingsportefeuille van dit fonds wijkt af van de benchmark en belegd in veel mindere mate in obligaties van de laagste kwaliteitsklassen (rating CCC en lager). In een neergaande markt (2008) werkt dit in het voordeel van het fonds, maar in de huidige omstandigheden laten de meest risicovolle obligaties hoge rendementen zien. Verder kenden Europese en Amerikaanse aandelen ook een underperformance. Beleggingen uit opkomende markten (zowel obligaties als aandelen) presteerden beter dan de benchmark. Een nadere toelichting op de performance staat weergegeven in hoofdstuk 3 Rendementen en Vermogensposities. Balansrisico Een maatstaf voor de verwachte beweeglijkheid van de waarde van de beleggingen ten opzichte van de nominale pensioenverplichtingen is de tracking error. Dit wordt ook wel balansrisico genoemd. Het balansrisico is in het derde kwartaal gedaald van 8.7% ultimo het tweede kwartaal, naar 8.0%. De huidige rente-afdekking is nader toegelicht in paragraaf 2.2. Hierin is te zien dat 76.9% is afgedekt en is tevens de opbouw van de rente-afdekking inzichtelijk. Markten In het derde kwartaal stonden de markten in het teken van verslechterende perspectieven voor de mondiale crisis. De economische groei lijkt terug te zakken tot onder het niveau van de potentiële groei, waardoor de angst voor deflatie opnieuw de kop opstak. Toch lieten de financiele markten het afgelopen kwartaal een positief resultaat zien, en was er in september zelfs sprake van een kleine rally. Zo kende de Dow Jones Industrials index de beste september sinds De verwachting dat er een tweede ronde van kwantitatieve verruiming komt, ontspande de financiele markten enigszins. Op de rentemarkt domineerde de verdergaande daling van de rente waardoor ook de vastrentende waarden in waarde stegen. De vastrentende portefeuille steeg, onder aanvoering van langlopende obligaties en renteswaps, 7,2% in waarde. De returnportefeuille steeg 4,9% in waarde, deels door de valuta afdekking van de Amerikaanse dollar, het Britse pond en de Japanse Yen, die allen aan het eind van het derde kwartaal zwakker werden ten opzichte van de euro, waardoor de contracten voor de valuta afdekking fors meer waard werden. Verder kenden de aandelenmarkten een uitstekend kwartaal, met weer het hoogste rendement voor de aandelen uit de opkomende landen. Zie ook de paragraaf 4.1 Marktvisie voor een verdere uitwerking. 3e kwartaal

6 1. Kerncijfers 1.1. Dekkingsgraad Bedragen in mln EUR Belegging en Overige balans posten Pensioenverplichtingen Aanwezige surplus Dekkingsgraad Vereiste Dekkingsgraad Ultimo 2009* % 113.2% Ultimo kwartaal % 114.7% Ultimo kwartaal % 111.4% Ultimo kwartaal % 110.3% * Pf Productschappen heeft op basis van hogere levensverwachtingen haar overlevingstafel herzien. Hierdoor is de dekkingsgraad in april, met terugwerkende kracht naar 31 december 2009, met 6.1% neerwaarts bijgesteld. De verplichtingen zijn verhoogd met 4.7%. De recent gepubliceerde AG tafels zijn in deze dekkingsgraad nog niet verwerkt. De dekkingsgraad is vastgesteld op basis van de meest recente informatie zoals geleverd door de administrateur. De dekkingsgraad ultimo 2009 is gebaseerd op de cijfers uit de jaarrekening van het fonds. De dekkingsgraad is tot en met september ongeveer 10.5%-punt gedaald. De daling in 2010 is het saldo-effect van positieve waardeontwikkeling op de beleggingsportefeuille (Return portefeuille en Matching portefeuille) en de stijging van de voorziening pensioenverplichtingen ( Rendement Verplichtingen Nominaal). De verplichtingen zijn gestegen door een gedaalde lange termijn rente % +3.0% -24.0% +0.1% 131% 121% 31/12/2009 Return portefeuille Matching portefeuille 'Rendement' Verplichtingen Nominaal Overige 30/09/2010 Figuur 1.1: ontwikkeling van de dekkingsgraad uitgesplitst naar diverse componenten 3e kwartaal

7 Op basis van risicoberekeningen kan een interval berekend worden waarbinnen zich de nominale dekkingsgraad het komende jaar naar verwachting bevindt. De spreiding tussen de maximum en de minimum dekkingsgraad wordt kleiner naarmate het risicoprofiel van de beleggingsportefeuille dichter bij de verplichtingen ligt. De risicoberekening is gebaseerd op een 95% betrouwbaarheidsinterval. 140% 130% 120% 110% 100% 90% Feitelijke DGR Negatief scenario Positief scenario Minimaal vereiste dekkingsgraad 80% Dec-09 Feb-10 Apr-10 Jun-10 Aug-10 Oct-10 Dec-10 Feb-11 Apr-11 Jun-11 Aug-11 Oct-11 Figuur 1.2: prognose ontwikkeling dekkingsgraad 3e kwartaal

8 1.2. Rendement Het kwartaalrendement van de portefeuille bedraagt 6.23% en van de benchmark 6.15%, hetgeen een outperformance van 0.08% (8 basispunten) betekent. In hoofdstuk 3 Rendementen en vermogensposities wordt nader ingegaan op de rendementen. Derde kwartaal Jaar 2010 Rendement Feitelijk Benchmark Verschil Feitelijk Benchmark Verschil Rendement Totaal 6.23% 6.15% 0.08% 10.24% 10.13% 0.11% Matching Portefeuille 7.22% 6.90% 0.31% 13.32% 12.72% 0.61% Vastrentend 6.38% 6.32% 0.06% 11.36% 11.11% 0.25% Staatsobligaties Europa 2.36% 2.36% 0.00% 5.56% 4.83% 0.73% Langlopende Obligaties 7.20% 7.23% -0.03% 19.54% 19.55% -0.01% Inflatie Obligaties 6.18% 6.18% 0.00% 3.53% 3.52% 0.01% Bedrijfsobligaties 3.10% 2.86% 0.24% 7.14% 6.55% 0.59% Onderhandse Leningen 0.38% 0.00% 0.38% 1.25% 0.00% 1.25% Matching Overlay 3.47% 3.47% 0.00% 6.12% 6.12% 0.00% Liquiditeiten 2.63% 0.10% 2.53% 10.48%* 0.25% 10.24% Return Portefeuille 4.87% 4.86% 0.01% 6.22% 5.89% 0.33% Hoogrentend -0.49% -0.55% 0.06% 15.11% 14.99% 0.12% Aandelen 2.43% 2.81% -0.37% 10.86% 11.02% -0.16% Onroerend Goed -5.45% -5.45% 0.00% -2.80% -2.80% 0.00% Alternatieve Investeringen -5.44% -5.39% -0.06% 5.23% 4.98% 0.25% Valuta Afdekking 9.72% 9.71% 0.01% -7.60% -7.59% -0.01% * In de maand mei van dit jaar heeft er een teruggave van de betaalde fee van de onroerend goed portefeuille plaatsgevonden. Deze fee beïnvloedde voorheen het rendement op de onroerend goed portefeuille negatief, maar werkt nu, door de teruggave, positief door in het rendement van de liquiditeiten portefeuille. 3e kwartaal

9 1.3. Vermogen Het totale vermogen (exclusief overige balansposten) is dit kwartaal gegroeid naar miljoen euro door positieve rendementsontwikkelingen van 25.6 miljoen euro naast een netto onttrekking van 2.9 miljoen euro. Onderstaande tabel geeft de rendementsmutaties (RM) en de stortingen en onttrekkingen (S&O) in afgelopen kwartaal en vanaf begin van het jaar weer. De stortingen en onttrekkingen op het niveau van beleggingscategorieën betreffen de aanen verkopen in de beleggingsportefeuille. De stortingen en onttrekkingen op totaal portefeuille niveau betreffen de inen uitstroom van gelden van en naar de pensioenadministrateur. Derde kwartaal Jaar 2010 Vermogen in mln EUR Primo kwartaal RM S&O Ultimo kwartaal Primo jaar RM S&O Ultimo kwartaal Matching Portefeuille Vastrentend Staatsobligaties Europa Langlopende Obligaties Inflatie Obligaties Bedrijfsobligaties Onderhandse Leningen Matching Overlay Liquiditeiten Return Portefeuille Hoogrentend Aandelen Onroerend Goed Alternatieve Investeringen Valuta Afdekking Totaal portefeuille De liquiditeiten betreffen de liquiditeiten die als zodanig in de portefeuille zijn gealloceerd naar deze beleggingscategorie. Het betreffen dus niet de liquiditeiten die zijn ontvangen uit hoofde van collateral of die eventueel als funding worden aangehouden bij overige beleggingscategorieën. 1 De verkoop staat in het teken van de PIIGS afbouw in de portefeuille. 2 Bij de verkoop van Italiaanse inflatiegerelateerde staatsobligaties zijn nominale Nederlandse- en Duitse staatsobligaties aangekocht en is een inflatieswap aangegaan. Deze nominale obligaties zijn ondergebracht in de sub-portefeuille Langlopende obligaties. 3e kwartaal

10 2. Risicoparagraaf 2.1. Balansrisico Vanuit de doelstelling van het pensioenfonds is de ontwikkeling van de dekkingsgraad zeer relevant. Een belangrijk uitgangspunt is dat het beleid aansluit bij het gewenste risico-rendementsprofiel van het fonds. Een maatstaf hiervoor is de tracking error. Dit is de verwachte beweeglijkheid van de waarde van de beleggingen ten opzichte van de (nominale) voorziening pensioenverplichtingen en wordt ook wel balansrisico genoemd. Balansrisico Feitelijk Nagestreefd Ultimo kwartaal 8.0% 5.8% 12% 2% Doelstelling 10% 8% 9.1% 9.1% 8.9% 8.6% 8.4% 9.5% 8.7% 8.7% 7.8% 8.0% 0% Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec -1.0% -2% -2.2% -2.6% -2.9% -4% 6% -6% -5.7% 4% Zone doelstelling -8% -7.8% -8.7% -10% -9.9% 2% -12% -14% -13.6% 0% Dec Feb Apr Jun Aug Oct Dec -16% Gerealiseerde Excess Return (YTD) Figuur 2.1: ontwikkeling maatstaf balansrisico Wat opvalt in de rechter grafiek is de negatief gerealiseerde excess return (rendement ten opzichte van verplichtingen) in augustus, namelijk -13,6%. Dit werd hoofdzakelijk veroorzaakt door de historisch lage lange rente, waardoor de verplichtingen harder stegen dan de beleggingen in de portefeuille. Daarnaast is er geen sprake van een 100% match ten opzichte van de pensioenverplichtingen. Zo zijn er o.a. allocaties naar hoogwaardige bedrijfsobligaties, inflatie gerelateerde obligaties en begin van dit jaar beleggingen in Italiaanse en Spaanse staatsobligaties in de matchingportefeuille. Deze ontwikkelen niet een op een met de 3e kwartaal

11 verplichtingen. Aflopen periode is een aanvang gemaakt om de matchingportefeuille beter af te stemmen op de pensioenverplichtingen. Daarnaast zullen voor het beleggingsplan 2011 daar aanvullende voorstellen voor worden gedaan. Het feitelijke balansrisico kan boven het beoogde balansrisico uitkomen, zoals gehanteerd als uitgangspunt in het beleggingsplan. De oorzaak kan liggen in een bewuste afwijking ten opzichte van het beleid in het beleggingsplan: indien er meer risico wordt genomen versus de verplichtingen en dus een hoger balansrisico wordt gerealiseerd. Een andere oorzaak kan zijn dat de markten dusdanig volatiel zijn dat het feitelijke balansrisico hoger ligt dan het beoogde balansrisico uit het beleggingsplan, terwijl het beleid wel in lijn is met het beleggingsplan. -1.3% +0.4% +0.4% -0.3% 8.9% 8.0% 31/12/2009 Portefeuillesamenstelling Volatiliteit Correlaties Verplichtingen 30/09/2010 Figuur 2.2: ontwikkeling balansrisico Om inzicht te verkrijgen in de ontwikkeling van het balansrisico geeft de bovenstaande attributie-analyse een uitsplitsing naar de volgende onderdelen. - Portefeuille samenstelling: verschuiving in de portefeuille door marktbewegingen en aan- en verkopen. - Volatiliteit: verandering in de beweeglijkheid (volatiliteit) van de beleggingen. - Correlaties: verandering in de onderlinge samenhang (correlaties) van de beleggingen. - Verplichtingen: veranderingen in het renteniveau en rentegevoeligheid van de pensioenverplichtingen waaraan het balansrisico wordt afgemeten Renterisico Het renterisico geeft de mogelijke impact op de dekkingsgraad als gevolg van een verandering in de waarde van vastrentende beleggingen en van de pensioenverplichtingen door veranderingen in de marktrente weer. In onderstaande tabel is de feitelijke rente-afdekking afgezet tegen de nominale renteafdekking volgens de norm van het Beleggingsplan (indien deze is vastgelegd in het beleggingsplan). Voor de berekening van de feitelijke renteafdekking is uitgegaan van de beleggingen die onderdeel uitmaken van de matching portefeuille exclusief liquiditeiten. 3e kwartaal

12 Rente-afdekking Feitelijk Beleggingsplan Nominaal in % van de pensioenverplichtingen 76.9% n.v.t. In onderstaande grafiek is de waardeverandering inzichtelijk gemaakt bij 1bp renteverandering, van zowel de nominale verplichtingen als de matching portefeuille, en tevens verdeeld naar looptijdsegmenten. Waardeverandering in 1,000 bij 1bp renteverandering Verplichtingen Renteswaps Bedrijfsobligaties Inflatie Obligaties Staatsobligaties (discretionair) 78% Beleggingen Verplichtingen Beleggingen % 77% 87% 78% 72% 59% Figuur 2.3: afdekking van de pensioenverplichtingen totaal (links) en verdeeld over looptijdsegmenten (rechts) Het verschil in rentegevoeligheid tussen de beleggingen en de pensioenverplichtingen kan ook zichtbaar worden gemaakt door de invloed op de dekkingsgraad van een renteschok van 100 basispunten (1%). Dit is in onderstaande tabel weergegeven, onder de veronderstelling dat de overige beleggingen en balansposten niet in waarde veranderen. De beleggingen in hoogrentende obligaties worden niet verwerkt in deze berekening vanwege het feit dat deze (dollar)beleggingen geen eenduidige correlatie hebben met de euro renteontwikkeling. Bedragen in mln EUR Exclusief renteschok 1% stijging 1% daling Euro vastrentende waarden Overige beleggingen Overige balansposten Totaal pensioenvermogen Verplichtingen Dekkingsgraad 120.6% 128.6% 113.0% Uit de figuur op de volgende pagina blijkt dat ten opzichte van ultimo 2009 de rente over alle looptijden is gedaald. Het effect van deze beweging is tweeledig in de portefeuille. De waarde van de pensioenverplichtingen is als gevolg van deze daling sterk toegenomen. Aan de activa kant is ook de waarde van de beleggingen in obligaties en de renteafdekking daardoor toegenomen. 3e kwartaal

13 4.5% 4.0% 3.5% 3.68% 3.96% 3.0% 2.83% 2.5% 2.63% 2.83% 2.0% 1.5% 1.97% 1.0% 0.5% % Looptijd > Figuur 2.4: ontwikkeling rentetermijnstructuur In onderstaande figuur is de gemiddelde nominale rentevoet (IRR) van het fonds weergegeven van de gemiddelde rente ontwikkeling waartegen de pensioenverplichtingen worden verdisconteerd. Indien de gemiddelde rentevoet daalt, stijgt de waarde van de pensioenverplichtingen en omgekeerd. 4.5% 4.0% 3.85% 3.5% 3.16% 3.0% 2.78% 2.5% 2.0% 1.5% 1.0% 0.5% 0.0% Dec Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec Figuur 2.5: ontwikkeling gemiddelde nominale rentevoet 3e kwartaal

14 2.3. Inflatierisico Inflatie vormt een risico voor pensioenfondsen omdat zij veelal een ambitie hebben om pensioentoezeggingen te indexeren. Daarbij werkt de ontwikkeling van de inflatietermijnstructuur op twee manieren door in de balans van een pensioenfonds. De waarde van de reële verplichtingen zullen beïnvloed worden door de ontwikkeling van de inflatieverwachting. Maar ook de waardeontwikkelingen van de beleggingen in inflatiegerelateerde producten zoals (inflatie)obligaties en inflatieswaps zijn afhankelijk van de ontwikkeling van de inflatietermijnstructuur. 3.0% 2.5% 2.15% 2.44% 2.57% 2.0% 2.03% 1.5% 1.61% 1.80% 1.0% 0.5% % Looptijd > Figuur 2.6: inflatie termijnstructuur 3.0% 2.5% 2.0% 1.5% 1.29% 1.0% 0.93% 0.80% 0.5% 0.0% Dec Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec Figuur 2.7: ontwikkeling reële rentevoet 3e kwartaal

15 Waardeverandering in 1,000 bij 1bp inflatieverandering 1, Verplichtingen Inflatieswaps Inflatie Obligaties 11% Beleggingen Verplichtingen Beleggingen % 26% 6% 12% 7% 11% Figuur 2.8:inflatie-afdekking van de pensioenverplichtingen totaal (links) en verdeeld over looptijdsegmenten (rechts) 2.4. Valutarisico Het valutarisico is het risico dat de waarde van beleggingen verandert als gevolg van veranderingen in valutakoersen. Het beleid van het fonds is gericht op een volledige afdekking van valutarisico s in de Amerikaanse dollar, het Britse pond en de Japanse yen. In onderstaande tabel is de omvang van de valuta contracten weergegeven in lokale valuta en dezelfde positie in euro, omgerekend tegen de valutakoers ultimo september. De vreemde valuta posities zijn grotendeels afgedekt waardoor de beleggingsportefeuille van het fonds nauwelijks gevoelig meer is voor de ontwikkeling van deze vreemde valuta s. Valuta* Norm afdekking Positie in lokale valuta (mln) Positie in EUR (mln) Amerikaanse dollar (USD) 100% Britse pond (GBP) 100% Japanse yen (JPY) 100% * Een deel van de vreemde valuta, waaronder CHF, NOK, SEK en valuta opkomende markten, wordt niet afgedekt vanwege de relatief kleine exposure in de portefeuille. In onderstaande tabel geeft de kolom Valuta allocatie voor afdekking het percentage aan van de totale portefeuille dat is belegd in de desbetreffende valuta. De procentuele impact van de afdekking van het valutarisico is per valuta weergegeven in de kolom Mutatie door valuta-afdekking. In de laatste kolom, Valuta allocatie na afdekking, is het resterende valutarisico weergegeven. Valuta Valuta exposure voor afdekking Mutatie door valuta-afdekking Valuta exposure na afdekking Amerikaanse dollar (USD) 17.0% -17.3% -0.3% Britse pond (GBP) 1.1% -1.1% 0.0% Japanse yen (JPY) 1.1% -1.0% 0.1% Overig 5.9% 0.0% 5.9% 3e kwartaal

16 Bovenstaande tabel geeft bijvoorbeeld aan dat 17% van de totale portefeuille is belegd in effecten genoteerd in Amerikaanse dollars. De omvang van de valutacontracten ter afdekking van het valutarisico op de Amerikaanse dollar is 17.3% van de totale portefeuille. Het valutarisico in Amerikaanse dollars is daarmee bijna volledig afgedekt. De bandbreedtes waarop wordt getoetst en de afdekking zonodig wordt aangepast is +/- 1,5%-punt. In onderstaande figuren is de ontwikkeling opgenomen van de euro ten opzichte van bovengenoemde valuta EUR/USD dec-09 jan-10 feb-10 mrt-10 apr-10 mei-10 jun-10 jul-10 aug-10 sep EUR/GBP dec-09 jan-10 feb-10 mrt-10 apr-10 mei-10 jun-10 jul-10 aug-10 sep EUR/JPY dec-09 jan-10 feb-10 mrt-10 apr-10 mei-10 jun-10 jul-10 aug-10 sep-10 Figuur 2.9: koersontwikkeling afgedekte valuta 2.5. Kredietrisico Kredietrisico is het risico van financiële verliezen als gevolg van faillissement of betalingsonmacht van tegenpartijen waarop het pensioenfonds (potentiële) vorderingen heeft. Voor het pensioenfonds betreft dit voornamelijk de beleggingen in obligaties. Het kredietrisico wordt beperkt door spreiding van de vastrentende waarden naar regio, creditrating tegenpartijen en sector. De creditspread is een maatstaf voor kredietrisico en geeft de opslag aan die de markt vraagt boven de risicovrije rente. Des te hoger deze opslag, des te hoger de markt het kredietrisico op een partij beoordeelt en des te hoger de vergoeding (de spread) is die de markt wil ontvangen voor het nemen van dit kredietrisico. 3e kwartaal

17 De Duration geeft de koersgevoeligheid weer van vastrentende waarden bij veranderingen in de rentestand. Categorie Waarde in mln EUR Duration Creditspread Langlopende Obligaties % Inflatie Obligaties % Bedrijfsobligaties % Onderhandse Leningen % Europa High Yield % US High Yield % Emerging Markets Debt % Bank Loans % Onderstaande tabellen geven de ratingklasse van de vastrentende waarden weer. Matching AAA AA A BBB <BBB Geen rating Liquide middelen totaal Langlopende Obligaties 100% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 100% Inflatie Obligaties 86% 0% 0% 0% 14% 0% 0% 100% Bedrijfsobligaties 8% 15% 51% 25% 0% 1% 0% 100% Onderhandse leningen 0% 0% 0% 0% 0% 100% 0% 100% Return - Hoogrentend >=BBB BB B <=CCC Geen rating Liquide middelen totaal Europa High Yield 2% 32% 44% 8% 4% 10% 100% US High Yield 1% 23% 48% 18% 9% 1% 100% Emerging Markets Debt 48% 27% 7% 2% 14% 2% 100% Bank Loans 0% 12% 81% 7% 0% 0% 100% Totaal AAA AA A BBB BB B <=CCC Geen rating Liquide middelen 100% 63% 3% 11% 7% 6% 6% 1% 2% 1% Onderstaande grafiek geeft een beeld van de spreadontwikkeling van de verschillende beleggingscategorieën. 3e kwartaal

18 15% Hoogrentend EU Hoogrentend US 12% 9% Average yield local currency Average yield spread to US Treasury in hard currency 6% 3% 0% jun-09 sep-09 dec-09 mrt-10 jun-10 sep-10 Figuur 2.10: ontwikkeling creditspread vastrentende waarden 2.6. Concentratierisico In onderstaande tabel zijn de tien grootste posities in de vastrentende beleggingen ultimo kwartaal opgenomen. Vastrentend Marktwaarde in mln EUR % van totaal vermogen Franse overheid % Duitse overheid % Nederlandse overheid % Griekse overheid % Oostenrijkse overheid % Braziliaanse overheid % Raiffeisen % Turkse overheid % Mexicaanse overheid % Telefonica Emisiones SAU % De exposure op derivaten en deposito's zijn opgenomen onder de paragraaf tegenpartijrisico. 3e kwartaal

19 2.7. Wegingen portefeuille In het Beleggingsplan 2010 is de normportefeuille op het niveau van beleggingscategorieën weergegeven. De meest recente norm is opgenomen in onderstaande tabel, samen met de Buy & Hold (B&H) norm en de feitelijke weging ultimo kwartaal. Categorie Norm B&H norm Feitelijke weging Matching Portefeuille 62.6% 63.6% 62.1% Vastrentend 57.9% 58.0% 57.4% Staatsobligaties Europa 0.0% 0.0% 0.0% Langlopende Obligaties 32.8% 33.6% 33.4% Inflatie Obligaties 10.7% 10.4% 10.2% Bedrijfsobligaties 14.4% 14.0% 13.8% Onderhandse Leningen 0.0% 0.0% 0.0% Matching Overlay 1.3% 2.4% 2.4% Liquiditeiten 3.4% 3.2% 2.3% Return Portefeuille 37.4% 36.4% 37.9% Hoogrentend 11.9% 11.4% 12.0% Aandelen 15.0% 14.5% 15.0% Onroerend Goed 4.7% 4.3% 4.4% Alternatieve Investeringen 4.7% 4.3% 4.5% Valuta Afdekking 1.1% 1.8% 2.0% Totaal portefeuille 100.0% 100.0% 100.0% 2.8. Illiquide posities Het liquiditeitsrisico is het risico dat beleggingen niet tijdig of niet tegen een aanvaardbare prijs kunnen worden omgezet in liquide middelen, waardoor het fonds op korte termijn niet aan haar verplichtingen kan voldoen. De illiquide beleggingen als onderdeel van de totale beleggingen zijn in onderstaande tabel weergegeven. Categorie Marktwaarde in mln EUR Private equity 11.8 Onroerend Goed Direct 20.0 Totaal illiquide 31.8 Totaal portefeuille Percentage illiquide beleggingen 7.0% 3e kwartaal

20 2.9. Liquiditeitsprognose In onderstaande tabel is weergegeven hoeveel liquide middelen er ultimo kwartaal beschikbaar zijn. De liquide middelen zijn een combinatie van de daadwerkelijke liquide middelen in de portefeuille (bijvoorbeeld cash, deposito s, liquiditeitsfondsen) en de cash uit hoofde van collateral van de derivatenposities (rente-, valuta- en eventueel inflatieafdekking). Ultimo kwartaal Waarde in mln EUR Liquide Middelen 10.7 Rente Afdekking 13.1 Inflatie Afdekking -2.3 Valuta Afdekking 9.0 Totaal beschikbare middelen 30.6 Mogelijke liquiditeitsbehoefte uit onderpandverplichtingen op rente- en valutaderivaten onder normale omstandigheden 13.1 onder een stress scenario 26.1 Tevens zijn van invloed op de liquiditeitspositie de mogelijke opvraging van aangegane commitments (bijvoorbeeld in het geval van private equity), leverage in de portefeuille, het saldo van de premie-inkomsten en de pensioenuitkeringen. Het is mogelijk dat binnen producten als financiering liquiditeiten worden aangehouden (bijvoorbeeld het standaard product commodities van Mn Services is een combinatie van derivaten en liquiditeiten als financiering). In dat geval worden die liquiditeiten als toegewezen beschouwd aan dat product en derhalve niet meegenomen in dit overzicht. In het geval de liquiditeitsbehoefte onder normale omstandigheden (drie maands horizon), dan wel een stress scenario hoger is dan de stand van de liquide middelen, kan het noodzakelijk zijn om (liquide) beleggingen te liquideren om aan de onderpandverplichtingen te voldoen. Voor de liquiditeitsbehoefte onder normale omstandigheden wordt gerekend met een rentebeweging van 0.7% en een 10% zwakkere euro. Een stijgende rente zorgt ervoor dat de rente- en inflatie-afdekking, zich negatief ontwikkelen en er onderpand (collateral) moet worden gestort. Hetzelfde geldt voor een 10% zwakkere euro waarbij de valutatermijncontracten zich negatief ontwikkelen en er collateral moet worden bijgestort. Onder het stress scenario wordt een schok verondersteld ter grootte van tweemaal de schok onder normale omstandigheden Tegenpartijrisico Derivaten Om het tegenpartijrisico te beperken wordt er op de lopende derivatenposities onderpand (collateral) afgestemd op basis van de omvang van het ongerealiseerde resultaat. Dit gebeurt, afhankelijk van de overeenkomst met de 3e kwartaal

FEB/2011 MAAND. Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen

FEB/2011 MAAND. Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen FEB/2011 MAAND Rapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen Inhoudsopgave Inleiding... 2 1. Kerncijfers... 3 1.1. Dekkingsgraad... 3 1.2. Rendement... 4 1.3. Vermogensmutaties...

Nadere informatie

Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen. 2012 december

Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen. 2012 december Rapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen 2012 december Inhoudsopgave Management samenvatting 2 1 Kerncijfers 4 1.1 Dekkingsgraad 4 1.2 Rendement 6 1.3 Vermogensmutaties 7 1.4

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen

Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen Kwartaalrapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen 2012 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Management samenvatting 3 1 Kerncijfers 5 1.1 Dekkingsgraad 5 1.2 Rendement 8 1.3 Vermogen

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen

Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen Kwartaalrapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen 2012 Inhoudsopgave Inleiding 2 1 Kerncijfers 4 1.1 Dekkingsgraad 4 1.2 Rendement 6 1.3 Vermogen 6 1.4 Wegingen portefeuille 6

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen

Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen Kwartaalrapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen 2013 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Management samenvatting 3 1 Kerncijfers 5 11 Dekkingsgraad 5 12 Rendement 8 13 Vermogen 8 14

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2014 129,5%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 31 maart 2014. Over de eerste zes maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015 Levensloop Rendement Bouw Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd.

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Renterisico Scan. Een second opinion voor pensioenfondsen. met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid. For professional investors

Renterisico Scan. Een second opinion voor pensioenfondsen. met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid. For professional investors Renterisico Scan Een second opinion voor pensioenfondsen met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid For professional investors 1 Onderwerpen > Waarom deze Scan? > Hoe werkt het? > Contact over de scan

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015 KWARTAALVERSLAG DERDE KWARTAAL 2015 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 30 september 2015 bedroeg 112,6% Het rendement van 1 juli tot en met 30 september 2015 bedroeg -1,6% Het pensioenvermogen

Nadere informatie

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Rendement bestaat uit een aantal componenten:

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Rendement bestaat uit een aantal componenten: Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2008 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015

Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015 Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door Loyalis

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen

Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen Kwartaalrapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen 2013 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Management samenvatting 3 1 Kerncijfers 5 11 Dekkingsgraad 5 12 Rendement 7 13 Vermogen 8 14

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gedaald van 115,4% naar 103,7%. Dit

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen

Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen Kwartaalrapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen 2013 Inhoudsopgave Management samenvatting 3 1 Kerncijfers 5 11 Dekkingsgraad 5 12 Rendement 8 13 Vermogen 8 14 Wegingen portefeuille

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen

Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen De mondiale markt voor onderhandse derivaten - niet gestandaardiseerd verhandeld op de beurs maar in maatwerk tussen grote partijen - is sinds

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,0% naar 123,6% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Bericht 3 e kwartaal September 2014

Bericht 3 e kwartaal September 2014 Bericht 3 e kwartaal September 2014 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van vermogensbeheer

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie

Essentiële Beleggersinformatie Essentiële Beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

3. Testsheet Kan op de DNB website een testsheet worden gepubliceerd waarop pensioenfondsen de juistheid van hun rapportage kunnen laten testen?

3. Testsheet Kan op de DNB website een testsheet worden gepubliceerd waarop pensioenfondsen de juistheid van hun rapportage kunnen laten testen? Algemeen 1. Aantal vragen dat DNB stelt Is het logisch dat DNB zoveel vragen moet stellen over de derivatenstaat? (Naar aanleiding van het feit dat alle aanwezigen in de zaal aangaven vragen te hebben

Nadere informatie

Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds

Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds Worksheet A Factsheets Fondsen Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds Datum: ultimo juni 2009 In het kader van het Flexibel Spaarpensioen zijn door uw pensioenfonds 8 fondsen geselecteerd, waarin

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Heeft u vragen over dit beleggingsverslag of over de prepensioneringsregeling? Neemt u dan gerust contact op met onze Klantenservice. De contactgegevens

Nadere informatie

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Per 1 augustus 2016 voert de beheerder van de Aegon Funds, de AEAM Funds en de Aegon Paraplu 1 Funds, Aegon Investment

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014 Samenvatting: dalende rente Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,6% naar 123,7% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153%

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153% Kwartaalbericht 2e kwartaal 2008 Dekkingsgraad op 143% Rendement 0,2% in tweede kwartaal Belegd vermogen 86,3 miljard Klein positief resultaat in moeilijke markt In het tweede kwartaal is een totaalrendement

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/06/015 Het NN First Class Return Fund leverde in het tweede kwartaal 1,7% in De wereldeconomie vertraagde sterk, aandelen begonnen

Nadere informatie

Voorbeeldrapportage 2015. Verslagperiode 01 januari 2015 t/m 31 december 2015. Vermogensrapportage : 400000. Portefeuilleprofiel : geel

Voorbeeldrapportage 2015. Verslagperiode 01 januari 2015 t/m 31 december 2015. Vermogensrapportage : 400000. Portefeuilleprofiel : geel Voorbeeldrapportage 2015 Verslagperiode 01 januari 2015 t/m 31 december 2015 Vermogensrapportage : 400000 Portefeuilleprofiel : geel ibeleggen Van Eeghenstraat 108 1071 GM AMSTERDAM 020-673 63 72 Rapportagedatum:

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/09/015 Het NN First Class Return Fund verloor in het derde kwartaal 9,6% Het kwartaal werd gekenmerkt door winstnemingen na een positieve

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 3 Tweede kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten Volgens recente signalen vertoont de mondiale economie tekenen van verzwakking. Tegelijkertijd nemen de risico

Nadere informatie

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 1.1 Het beleggingsproces Het beleggingsproces vormt de randvoorwaarden

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

1. Het pensioenfonds loopt beleggingsrisico. Dat betekent dat in het MVEV een bijdrage van 4% van de technische voorzieningen (TV) is opgenomen.

1. Het pensioenfonds loopt beleggingsrisico. Dat betekent dat in het MVEV een bijdrage van 4% van de technische voorzieningen (TV) is opgenomen. Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen 1 BIJLAGE: VASTSTELLING MVEV EN VEV Vaststelling minimaal vereist eigen vermogen Op grond van artikel 126 van de Wet verplichte beroepspensioenregeling dient

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015 Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Dekkingsgraad (UFR): 108,3% Beleidsdekkingsgraad: 110,0% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2015 1 e halfjaar:

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

Optimaal rente- en inflatiebeheer: een integrale matchingaanpak

Optimaal rente- en inflatiebeheer: een integrale matchingaanpak Optimaal rente- en inflatiebeheer: een integrale matchingaanpak Inleiding Door de malaise op de financiële markten is het voor veel pensioenfondsen zaak om hun financiële beleid (verder) te optimaliseren.

Nadere informatie

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Beleggingen Het totaal rendement over het afgelopen boekjaar 2010 is uitgekomen op 15,6%. Als we naar de onderverdeling kijken zien we het

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 1 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

Benchmark Benchmark matching portefeuille. Benchmark matching portefeuille

Benchmark Benchmark matching portefeuille. Benchmark matching portefeuille Bijlage 5 srichtlijnen A. srichtlijnen Ingangsdatum: 1 januari 2014 Beheerder dient de beleggingsrestricties ten aanzien van de samenstelling van de portefeuille en de toelaatbare risico's ln acht te nemen,

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Samenvatting: dalende euro en dalende rente door monetair beleid De beleidsdekkingsgraad is gedaald

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010

Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010 Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010 Joop van Lunteren, vicevoorzitter Xander den Uyl, vicevoorzitter Amsterdam, 11 mei 2011 2010: jaar van contrasten Positief: - goed rendement - dekkingsgraad op 105%

Nadere informatie

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Aandelen bestaat uit een aantal componenten:

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Aandelen bestaat uit een aantal componenten: Levensloop Aandelen Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2009 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen

Achmea life cycle beleggingen Achmea life cycle beleggingen Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Interpolis. Glashelder Achmea life cycle beleggingen Als pensioenverzekeraar beleggen

Nadere informatie

S&V Reflector. Buy Low - Sell High. Praktische handvatten voor het beleggingsplan

S&V Reflector. Buy Low - Sell High. Praktische handvatten voor het beleggingsplan S&V Reflector Buy Low - Sell High Praktische handvatten voor het beleggingsplan Oktober 2015 Opmerkingen vooraf In deze reflector bespreken wij hoe een pensioenfonds de aantrekkelijkheid van beleggingscategorieën

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

Advies Commissie Parameters

Advies Commissie Parameters Advies Commissie Parameters Voorstel tot herziening van verwachte rendementen Sprenkels&Verschuren Maart 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document of een deel

Nadere informatie

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 De maandelijkse nominale dekkingsgraad ultimo september is gedaald ten opzichte van eind juni; De beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie S&V Reflector Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie Juni 2011 Sprenkels & Verschuren wil met dit document haar bijdrage leveren aan een verantwoord

Nadere informatie

Oerend hard. 16 juni 2015

Oerend hard. 16 juni 2015 16 juni 2015 Oerend hard De laatste weken is de obligatierente in Europa en de VS hard op weg naar normaal. De lage rentegevoeligheid van de portefeuilles heeft de verliezen van obligaties beperkt gehouden

Nadere informatie

Zanders: Treasury and Finance Solutions 2-Dec-15 8:57 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu

Zanders: Treasury and Finance Solutions 2-Dec-15 8:57 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu Marktinformatie Aantal pagina's: 5 Bestemd voor: Financiën/Treasury Auteur: Bericht Goedemorgen, Volgens de cijfers die het Braziliaanse statistiekbureau gisteren publiceerde is de economie van Brazilië

Nadere informatie

B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g

B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g P H I L I P S P E N S I O E N F O N D S B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G 7 P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g I n f o r m a t i e o v e

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 5. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 5. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 5 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

Persbijeenkomst jaarverslag ABP 2008. Amsterdam, 11 mei 2009

Persbijeenkomst jaarverslag ABP 2008. Amsterdam, 11 mei 2009 Persbijeenkomst jaarverslag ABP 20 Amsterdam, 11 mei 2009 20: een bijzonder jaar Sterke positie begin 20 met dgr van 140% Volledige indexatie en volledige na-indexatie Halfjaarcijfers al minder rooskleurig

Nadere informatie

Beleggingsbeginselen

Beleggingsbeginselen Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Versie april 2015 Deze Verklaring beleggingsbeginselen maakt onderdeel uit van het beleggingsbeleid van het pensioenfonds en is aangepast

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2014

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2014 Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2014 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE

BI CARMIGNAC PATRIMOINE BI CARMIGNAC PATRIMOINE Beleggingsdoelstelling Het compartiment belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A (acc) EUR (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd en heeft als

Nadere informatie

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Joost van Leenders, oktober 2013 Bouw uw eigen beleggigsportefeuille I oktober 2013 I 2 Agenda Strategisch versus tactisch beleggingsbeleid Spreiding, waarom ook alweer?

Nadere informatie

Theta Legends Fund Unieke toegang tot legendarische beleggingsfondsen

Theta Legends Fund Unieke toegang tot legendarische beleggingsfondsen Theta Legends Fund Unieke toegang tot legendarische beleggingsfondsen Theta Legends Fund Theta Legends Fund is een fund of hedge funds met de volgende kenmerken: Toegang. Theta Capital geeft toegang tot

Nadere informatie

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven Philips Pensioenfonds heeft de uitvoering van het Philips flex pensioen uitbesteed aan Hewitt Associates Outsourcing B.V. U kunt bij Hewitt Associates terecht met al uw pensioenvragen. De gegevens van

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1 BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds Oncologie Holland April 2015 30 april 2015, pag. 1 Inhoudsopgave I Beleid.... 3 Algemeen 4 Hefbomen 4 Restricties....4 II Middelenverdeling......5 Strategische asset allocatie

Nadere informatie

Vastgoed in ALM context

Vastgoed in ALM context Vastgoed in ALM context april 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Nieuw uitgevoerde ALM analyses... 4 2.1 Huidige economische basisset... 4 2.2 Direct OG in goed gespreide portefeuille... 5 2.3 Beursgenoteerd

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 De obligatiemarkten werden in het derde kwartaal vooral beïnvloed door de ingrepen van de Europese Centrale Bank (ECB). Aan het begin van het kwartaal bleven aanvankelijk

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

Risico s en kenmerken van beleggen

Risico s en kenmerken van beleggen Risico s en kenmerken van beleggen 1. Risico s en kenmerken in het algemeen Beleggen brengt risico s met zich mee. Vaak geldt: hoe hoger het verwachte rendement, hoe meer risico s. Ook geldt dat in het

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Dekkingsgraad 100% Belegd vermogen 74,7 miljard Rendement tweede kwartaal 8,4% Herstelplan goedgekeurd In het tweede kwartaal heeft Pensioenfonds Zorg en Welzijn een rendement

Nadere informatie

Zanders: Treasury and Finance Solutions 14-Jan-16 8:47 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu

Zanders: Treasury and Finance Solutions 14-Jan-16 8:47 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu Marktinformatie Aantal pagina's: 5 Bestemd voor: Financiën/Treasury Auteur: Bericht Goedemorgen, Uit cijfers van Eurostat blijkt dat de industriële productie in de eurozone in november 2015 daalde met

Nadere informatie

Financial Markets weekly 17 oktober 2011

Financial Markets weekly 17 oktober 2011 Financial Markets weekly 17 oktober 2011 Algemeen Het herstel in de financiële markten zette zich ook in de voorbije week verder door. Onder beleggers was sprake van een grotere bereidheid tot meer risk

Nadere informatie

Zanders: Treasury and Finance Solutions 4-Nov-15 8:57 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu

Zanders: Treasury and Finance Solutions 4-Nov-15 8:57 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu Marktinformatie Aantal pagina's: 5 Bestemd voor: Financiën/Treasury Auteur: Bericht Goedemorgen, De financiële stabiliteitsraad (FSB) publiceerde gisteren een bijgewerkte lijst van de belangrijke systeembanken

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

Zanders: Treasury and Finance Solutions 20-Oct-15 9:52 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu

Zanders: Treasury and Finance Solutions 20-Oct-15 9:52 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu Marktinformatie Aantal pagina's: 5 Bestemd voor: Financiën/Treasury Auteur: Bericht Goedemorgen, De Chinese economie is in het derde kwartaal van 215 minder sterk gegroeid dan in het voorgaande kwartaal.

Nadere informatie

Beleggingrisico s. Rendement en risico

Beleggingrisico s. Rendement en risico Beleggingsrisico s Beleggingrisico s Onderstaand tref je de omschrijving aan van de belangrijkste beleggingsrisico s die samenhangen met jouw keuze voor een portefeuilleprofiel. Je neemt een belangrijke

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Zuivel en aanverwante industrie (BPZ) Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft de uitgangspunten

Nadere informatie

Familie Voorbeeld. 4e kwartaal 2015. Uw beheerders. 4e kwartaal 2015

Familie Voorbeeld. 4e kwartaal 2015. Uw beheerders. 4e kwartaal 2015 4e kwartaal 2015 Familie Voorbeeld 4e kwartaal 2015 Uw beheerders Uw rekeningnummer : 123456 Portefeuille overzicht per : 31 december 2015 Rapportagevaluta : Euro MiFID-categorie : Niet-professionele belegger

Nadere informatie

Zanders: Treasury and Finance Solutions 28-Jan-16 8:59 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu

Zanders: Treasury and Finance Solutions 28-Jan-16 8:59 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu Marktinformatie Aantal pagina's: 5 Bestemd voor: Financiën/Treasury Auteur: Bericht Goedemorgen, De Wereldbank heeft gisteren zijn verwachting van de gemiddelde prijs van ruwe olie over 2016 neerwaarts

Nadere informatie

ishares CURRENCY HEDGED ETF s ALLEEN VOOR PROFESSIONELE BELEGGERS

ishares CURRENCY HEDGED ETF s ALLEEN VOOR PROFESSIONELE BELEGGERS ishares CURRENCY HEDGED ETF s ALLEEN VOOR PROFESSIONELE BELEGGERS Inhoud Inleiding 1 De belangrijkste voordelen van ishares Currency Hedged ETF s 1 De werking van ishares Currency Hedged ETF s 2 De impact

Nadere informatie

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Heeft u vragen over dit beleggingsverslag of over de prepensioneringsregeling? Neemt u dan gerust contact op met onze Klantenservice. De contactgegevens

Nadere informatie

2014 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2014 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2014 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 samenvatting van het jaarverslag In het Jaarverslag 2014 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Straks ook een Vestia onder de pensioenfondsen?

Straks ook een Vestia onder de pensioenfondsen? ROCK note Juli 2012 Alleen voor professionele beleggers Straks ook een Vestia onder de pensioenfondsen? Johan Duyvesteyn Quantitative Research Martin Martens Quantitative Research Tom Steenkamp Co-head

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

Generali Beleggingsmogelijkheden Pensioen

Generali Beleggingsmogelijkheden Pensioen 1. Algemene informatie over dit document Waarom krijgt u dit document U krijgt deze informatie omdat u via uw werkgever deelneemt aan een pensioenregeling bij Generali. In uw pensioenregeling staat hoe

Nadere informatie

Addendum bij het Prospectus van Zwitserleven Institutionele Beleggingsfondsen

Addendum bij het Prospectus van Zwitserleven Institutionele Beleggingsfondsen Addendum bij het Prospectus van Zwitserleven Institutionele Beleggingsfondsen Betreft: I. Wijziging Hoofdstuk 1, Algemeen, paragraaf 1.9 Afgifte, terugname en overdracht van participaties en prijsvorming

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2010 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie