Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen"

Transcriptie

1 Kwartaalrapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen 2013

2 Inhoudsopgave Management samenvatting 3 1 Kerncijfers 5 11 Dekkingsgraad 5 12 Rendement 8 13 Vermogen 8 14 Wegingen portefeuille 8 2 Toelichting risico s 9 21 Balansrisico 9 22 Renterisico Inflatierisico Valutarisico Kredietrisico Concentratierisico Illiquiditeitsrisico Liquiditeitsrisico Tegenpartijrisico 19 3 Rendementen en vermogens-posities Performance overzicht Performance attributie Beheervergoeding Vermogensposities 24 4 Toelichting vermogensbeheer Marktvisie Maatschappelijk verantwoord beleggen 27 5 Toelichting beleggingscategorieën Langlopende obligaties Stichting MN Services Euro Investment Grade Credit Fonds Bank Loans Stichting Mn Services Europees High Yield Fonds Stichting Mn Services US High Yield Fonds Stichting Mn Services Obligatiefonds Emerging Markets Stichting Mn Services Aandelenfonds Noord-Amerika Stichting Mn Services Aandelenfonds Europa I Stichting Mn Services Aandelenfonds Verre Oosten 42 Kwartaalrapportage Stichting Pensioenfonds Productschappen

3 510 Stichting Mn Services Aandelenfonds Emerging Markets Private Equity Direct Onroerend Goed Nederland Onroerend Goed Direct Noord-Amerika Onroerend Goed Direct Asia Pacific Stichting Mn Services Hedgefunds Fonds Microfinance 50 Bijlage 1: Tabel derivatenposities 51 Bijlage 2: Standaard Risico Model 52 Bijlage 3: Grondslagen waardering en resultaten 54 Bijlage 4: Verklarende woordenlijst 56 Bijlage 5: Stijlen Hedge Funds 58 Bijlage 6: Stijlen Private Equity 59 Kwartaalrapportage Stichting Pensioenfonds Productschappen

4 Management samenvatting Voor u ligt de vermogensbeheer kwartaalrapportage van Stichting Pensioenfonds Productschappen Deze rapportage heeft betrekking op het vierde kwartaal van 2013 Kernpunten - Daling dekkingsgraad op basis DNB rente - Vooral door verwerking indexatie van 125% per 31 december - Balansrisico in dalende trend sinds september door meetmethodiek - Rente afdekking aan onderkant van de bandbreedte - Verkoop CBRE Residential en grondstoffen - Opbrengst geïnvesteerd in Europese aandelen Ontwikkeling van de financiële positie Dekkingsgraad lager door indexatie De rente steeg licht in het vierde kwartaal, waardoor de matching portefeuille in waarde afnam De returnportefeuille behaalde wel een positief resultaat, waardoor per saldo een positief rendement op de beleggingsportefeuille werd behaald Daarnaast is per 31 december een indexatie van de pensioenuitkeringen van 125% doorgevoerd Kerncijfers 31 Dec Sept 2013 Mutatie Beleggingen (incl Balansposten) Pensioenvoorzieningen (obv DNB rente) Dekkingsgraad (DNB rente) 1160% 1172% -12% IRR (DNB rente) 270% 267% 003% IRR (feitelijke rente) 263% 254% 009% Risico Balansrisico in dalende trend Ten opzichte van het vierde kwartaal is het balansrisico gedaald De oorzaak van deze daling is gelegen in het volatiele laatste kwartaal van 2008 In september van dat jaar werd Lehman Brothers failliet verklaard Deze periode is uit de berekening voor het balansrisico gelopen Deze daling kan nog enkele maanden aanhouden, omdat het eerste half jaar van 2009 ook nog uiterst volatiel was Renteafdekking lager Het niveau van de afdekking is gedaald in het vierde kwartaal Dit verschil in verandering van de renteafdekking komt door de verschil in positionering op de verschillende looptijden van de renteafdekking en het betere resultaat van de returnportefeuille ten opzichte van de matchingportefeuille Risico (obv maatstaf beleggingsplan 2013) 31 Dec 2013 Mutatie tov vorig kwartaal Bandbreedte Balansrisico (obv actuele rente) 79% -13% 6% - 10% Rente afdekking (obv DNB rentecurve) 600% -10% 60% - 70% Conform beleid Kwartaalrapportage Stichting Pensioenfonds Productschappen

5 Het balansrisico kan ook bepaald worden op basis van de door DNB voorgeschreven rentecurve Hieronder zijn beide weergegeven Risico obv DNB rentecurve obv actuele rente Balansrisico 68% 79% Rente afdekking 687% 600% Rendement Matching portefeuille lager door gestegen rente De langlopende obligaties daalden circa 1% door de gestegen rente De investment grade bedrijfsobligaties presteerden wel positief Zij profiteerden van een daling van de kredietopslag voor deze categorie Returnportefeuille positief Zakelijke waarden kenden een positief laatste kwartaal Aandelen blonken uit en stegen iets meer dan 5% Relatief gezien presteerden opkomende landen ook in het laatste kwartaal slecht ten opzichte van de ontwikkelde landen Lagere groei vooruitzichten en verslechtering van betalingsbalansen waren hier debet aan Binnen aandelen opkomende landen werd wel een forse outperformance behaald in 2013 Goede selectie van landen (onderweging Brazilie) en sectoren (IT en industrie) hebben hiertoe bijgedragen Rendement Q (ytd) Pensioenverplichtingen 017% -247% Beleggingen 029% -174% Portefeuille Ontwikkelingen In het vierde kwartaal is 171 mln geïnvesteerd in Europese aandelen Dit bedrag was vrijgekomen na de verkoop van het CBRE Residential fund en de grondstoffen beleggingen De keuze voor de Europese aandelen komt voort uit de relatief gunstige rendementsverwachtingen Verder zijn Europese aandelen een liquide investering Als in de loop van 2014 weer onttrokken moet worden dan zullen de kosten beperkt zijn In het vierde kwartaal is 28 mln onttrokken ten behoeve van pensioenuitkeringen Per saldo is in mln aan het door MN beheerde vermogen onttrokken Kwartaalrapportage Stichting Pensioenfonds Productschappen

6 Return portefeuille Matching portefeuille Rendement verplichtingen Nominaal Overige Return portefeuille Matching portefeuille Rendement verplichtingen Nominaal Overige Kerncijfers 11 Dekkingsgraad Balanspositie met Nominale pensioenverplichtingen op basis van DNB rentecurve: Bedragen in mln EUR Beleggingen Overige balansposten Surplus Nominale Dekkingsgraad Vereiste Dekkingsgraad Ultimo % 1112% Ultimo % 1106% Ultimo Q % 1109% Ultimo Q % 1111% Ultimo Q % 1113% Ultimo Q % 1121% Balanspositie met Nominale pensioenverplichtingen op basis van actuele rentecurve: Bedragen in mln EUR Beleggingen Overige balansposten Pensioenverplichtingen Pensioenverplichtingen Surplus Nominale Dekkingsgraad Vereiste Dekkingsgraad Ultimo % 1112% Ultimo % 1106% Ultimo Q % 1109% Ultimo Q % 1111% Ultimo Q % 1113% Ultimo Q % 1121% De dekkingsgraad is vastgesteld op basis van de meest recente informatie van de pensioenverplichtingen, zoals aangeleverd door PBO-dienstverlening In de volgende figuren wordt de ontwikkeling van de nominale dekkingsgraad nader beschouwd YTD e kwartaal % -37% +29% -12% +11% -07% -02% -14% 1164% 1160% 1172% 1160% Figuur 11: ontwikkeling van de dekkingsgraad uitgesplitst naar diverse componenten Kwartaalrapportage Stichting Pensioenfonds Productschappen

7 Op basis van risicoberekeningen kan een interval berekend worden waarbinnen zich de nominale dekkingsgraad het komende jaar naar verwachting bevindt De spreiding tussen de maximum en de minimum dekkingsgraad wordt kleiner naarmate het risicoprofiel van de beleggingsportefeuille dichter bij de verplichtingen ligt De risicoberekening is gebaseerd op een 95% betrouwbaarheidsinterval Dat wil zeggen dat er een statistische kans van 25% bestaat, dat de feitelijke ontwikkeling van de dekkingsgraad onder de weergegeven bandbreedte uitkomt en een kans van 25% dat de feitelijke ontwikkeling beter is dan de bovenkant van de bandbreedte 135% 130% 1311% 125% 1253% 120% 115% 1160% 27%* 110% 105% 100% 95% 90% Historische DGR Negatief scenario Positief scenario Minimaal vereiste dekkingsgraad Dekkingsgraad op actuele RTS Feitelijke DGR * Effect van overgang naar Dekkingsgraad op UFR basis Figuur 12: feitelijke ontwikkeling en jaarprognose ontwikkeling dekkingsgraad Kwartaalrapportage Stichting Pensioenfonds Productschappen

8 Ter indicatie wordt in onderstaande tabel de ontwikkeling van de reële dekkingsgraad weergegeven Een reële dekkingsgraad van 100% betekent dat het aanwezige vermogen voldoende is ter dekking van de nominale pensioenverplichtingen inclusief de verwachte inflatie Balanspositie met Reële pensioenverplichtingen op basis van DNB rentecurve: Bedragen in mln EUR Beleggingen Overige Balansposten Reële Pensioenverplichtingen Surplus Reële Dekkingsgraad Ultimo % Ultimo % Ultimo Q % Ultimo Q % Ultimo Q % Ultimo Q % Balanspositie met Reële pensioenverplichtingen op basis van actuele rentecurve: Bedragen in mln EUR Beleggingen Overige Balansposten Reële Pensioenverplichtingen Surplus Reële Dekkingsgraad Ultimo % Ultimo % Ultimo Q % Ultimo Q % Ultimo Q % Ultimo Q % De reële pensioenverplichtingen zijn vastgesteld uitgaande van een scenario waarin alle thans opgebouwde rechten naar de toekomst jaarlijks worden verhoogd met de huidige inflatieverwachting De gehanteerde inflatieverwachting is gelijk aan de Europese prijsinflatie Harmonised Index of Consumer Prices excluding Tobacco, welke door de markt is ingeprijsd in de waarde van de inflatieswaps Kwartaalrapportage Stichting Pensioenfonds Productschappen

9 12 Rendement Onderstaande tabel geeft het rendement van de beleggingsportefeuille op hoofdlijnen weer Ter vergelijking is ook het rendement van de voorziening pensioenverplichtingen opgenomen Het rendement op de voorziening pensioenverplichtingen bestaat uit de bijschrijving van rente (oprenting) en het effect van de renteverandering op de voorziening pensioenverplichtingen Vierde kwartaal Jaar 2013 Rendement Feitelijk Benchmark Verschil Feitelijk Benchmark Verschil Voorziening pensioenverplichtingen DNB RTS 017% -247% Actuele RTS -075% -537% Totaal Rendement portefeuille 029% 020% 009% -174% -176% 002% Matching Portefeuille -111% -109% -002% -576% -570% -006% Return Portefeuille 210% 174% 035% 408% 332% 076% Hoofdstuk 3 Rendementen en vermogensposities gaat nader in op de rendementen per beleggingscategorie 13 Vermogen Onderstaande tabel geeft de rendementsmutaties (RM) en de stortingen en onttrekkingen (S&O) in het afgelopen kwartaal en vanaf begin van het jaar weer De stortingen en onttrekkingen op het niveau van beleggingscategorieën betreffen feitelijk de netto aan- en verkopen binnen de verschillende beleggingscategorieën De stortingen en onttrekkingen op totaal portefeuille niveau betreffen het saldo van de in- en uitstroom van gelden van/naar PBOdienstverlening Vermogen in mln EUR Voorziening pensioenverplichtingen Vierde kwartaal Jaar 2013 Primo kwartaal RM S&O Ultimo kwartaal Primo jaar RM S&O Ultimo kwartaal DNB RTS Actuele RTS Totale Portefeuille Matching Portefeuille Return Portefeuille Wegingen portefeuille In het Beleggingsplan 2013 zijn de afspraken vastgelegd met betrekking tot de verdeling over de verschillende beleggingscategorieën, de actuele norm Onderstaande tabel zet deze actuele norm af tegen de feitelijke verdeling over de beleggingscategorieën Categorie Actuele norm Feitelijke weging Matching Portefeuille 538% 536% Return Portefeuille 462% 464% Totale Portefeuille 1000% 1000% Kwartaalrapportage Stichting Pensioenfonds Productschappen

10 2 Toelichting risico s 21 Balansrisico Een maatstaf voor de mate waarin het gevoerde beleid aansluit op het gewenste risicorendementprofiel van het fonds is het balansrisico Dit is een maatstaf die de verwachte beweeglijkheid van de waarde van de beleggingen ten opzichte van de waarde van de (nominale) voorziening pensioenverplichtingen meet Balansrisico Feitelijk Nagestreefd Bandbreedte Ultimo kwartaal 79% 80% 6%-10% 12% 10% 8% 90% 92% 92% 91% 89% 15% 15% 15% 15% 14% Zone doelstelling Returnportefeuille Matchingportefeuille Beleggingsplan 92% 92% 92% 94% 92% 86% 84% 15% 15% 16% 16% 16% 79% 15% 15% 09% 6% 4% 75% 77% 77% 76% 75% 77% 78% 77% 78% 76% 71% 69% 70% 2% 0% Figuur 21: ontwikkeling maatstaf balansrisico In de figuur is weergegeven welke bijdrage aan het balansrisico voortkomt uit de Return Portefeuille en de Matching Portefeuille Het risico dat voortkomt uit de Matching Portefeuille is het gevolg van de mismatch tussen de beleggingen in deze portefeuille en de ontwikkeling van de waarde van de verplichtingen, welke gevoelig is voor veranderingen in de swaprente De mismatch ontstaat voornamelijk door verschillen in waardeontwikkeling tussen staatsobligaties en de swaprentecurve en de ontwikkeling van de creditspreads op bedrijfsobligaties ten opzichte van de swaprentecurve Het balansrisico dat voortkomt uit de Return Portefeuille betreft het risico op de zakelijke waarden beleggingen in relatie tot de beweeglijkheid van de pensioenverplichtingen door renteveranderingen Het feitelijke balansrisico kan boven het beoogde balansrisico uitkomen, zoals gehanteerd als uitgangspunt in het beleggingsplan De oorzaak kan liggen in een bewuste afwijking ten opzichte van het beleid in het beleggingsplan: indien er meer risico wordt genomen versus de verplichtingen en dus een hoger balansrisico wordt gerealiseerd Een andere oorzaak kan zijn dat de markten dusdanig volatiel zijn dat het feitelijke balansrisico hoger ligt dan het beoogde balansrisico uit het beleggingsplan, terwijl het beleid wel in lijn is met het beleggingsplan Kwartaalrapportage Stichting Pensioenfonds Productschappen

11 Marginal Tracking Error In de volgende figuren is zichtbaar gemaakt door welke oorzaken de verandering van het balansrisico verklaard kan worden Figuur 22: ontwikkeling balansrisico De attributieanalyse in de figuur geeft inzicht in de ontwikkeling van het balansrisico en is uitgesplitst naar de volgende onderdelen: - Portefeuille samenstelling: verschuiving in de portefeuille door marktbewegingen en aanen verkopen - Volatiliteit: verandering in de beweeglijkheid (volatiliteit) van de beleggingen - Correlaties: verandering in de onderlinge samenhang (correlaties) van de beleggingen - Verplichtingen: veranderingen in het renteniveau en rentegevoeligheid van de pensioenverplichtingen waaraan het balansrisico wordt afgemeten In figuur 23 is een risicodecompositie weergegeven Hierin wordt de bijdrage van de individuele beleggingscategorieën aan het balansrisico getoond Een zeer groot deel van het risico wordt gevormd door de aandelenportefeuille 120% 100% Matching PF Risico decompositie 79% Return PF Risico-allocatie 115% 885% 80% 08% 03% 70% 60% 03% 03% 08% 40% 10% 02% 04% 06% 08% 20% 00% 00% 10% -14% 12% 16% 09% 09% -20% Nominaal -03% Credits 12% Matching 09% Aandelen 35% High yield 21% Altern 12% Vastgoed 03% Totaal 79% Cash Bonds Swaps Credits Matching EM VO VS Europa Bank L EMD EU HY US HY PE HF Vastgoed Return Matching Figuur 23: Decompositie balansrisico Kwartaalrapportage Stichting Pensioenfonds Productschappen

12 22 Renterisico Het renterisico is het risico dat veranderingen in de marktrente leiden tot veranderingen in de waarde van de vastrentende portefeuille en van de pensioenverplichtingen In onderstaande tabel is de feitelijke rente-afdekking afgezet tegen de nominale renteafdekking volgens de norm van het Beleggingsplan Voor de berekening van de feitelijke renteafdekking is uitgegaan van de beleggingen die onderdeel uitmaken van de Matching portefeuille exclusief liquiditeiten Rente-afdekking Feitelijk (ex ante) Beleggingsplan 2013 Bandbreedte Nominaal in % van de pensioenverplichtingen 600% 650% 60%-70% In onderstaande grafiek is de positionering van de renteafdekking op de verschillende looptijden inzichtelijk gemaakt Hierbij is de waardeverandering getoond uitgaande van een renteverandering van 1 basispunt (1bp), van zowel de nominale verplichtingen als de Matching portefeuille Figuur 24: afdekking van de pensioenverplichtingen totaal (links) en verdeeld over looptijdsegmenten (rechts) De rentegevoeligheid kan worden gemeten door middel van de duration De duration is een maat voor de gewogen gemiddelde resterende looptijd in jaren van de kasstromen Als de duration van de beleggingen lager is dan de duration van de pensioenverplichtingen, betekent dit dat de pensioenverplichtingen gevoeliger zijn voor renteveranderingen dan de beleggingen Duration (jaar) Duratiebijdrage vastrentende waarden 56 Duratiebijdrage Rente Afdekking 24 Rentegevoeligheid beleggingen 80 Rentegevoeligheid pensioenverplichtingen 149 Rentegevoeligheid pensioenverplichtingen (obv DNB rente) 137 Kwartaalrapportage Stichting Pensioenfonds Productschappen

13 Een andere manier om dit verschil in rentegevoeligheid zichtbaar te maken is door de invloed te meten die een renteschok heeft op de dekkingsgraad Dit is weergegeven in onderstaande tabel Hier is een viertal renteschokken gedefinieerd In kolom 3 en 4 wordt er een parallelle stijging en daling van de rentecurve met 1%-punt doorgerekend In kolom 5 en 6 wordt een stijging en daling van de spread tussen de 10 en de 30 jaars rente van 50 basispunten doorgerekend Dit leidt tot een versteiling respectievelijk vervlakking van de curve Deze scenario s komen ongeveer overeen met een twee standaard deviatie gebeurtenis Ervan uitgaande dat de overige beleggingen en balansposten niet in waarde veranderen, geeft dit de resultaten in de hierna volgende tabel NB De beleggingen in hoogrentende obligaties zijn overigens niet meegenomen in deze berekening vanwege het feit dat deze (dollar)beleggingen geen eenduidige correlatie hebben met de euro renteontwikkeling Bedragen in mln EUR Huidige positie Parallelle renteschok: de gehele rentecurve Niet-parallelle renteschok: verschil tussen de 10 en 30 jaars rente stijgt 1%-punt daalt 1%-punt stijgt 0,5%-punt daalt 0,5%-punt Matching Portefeuille (excl Liquiditeiten) Overige beleggingen Overige balansposten Pensioenvermogen Pensioenverplichtingen Dekkingsgraad 1160% 1230% 1096% 1173% 1146% Verandering in dekkingsgraad +70% -64% +13% -13% 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 05% 30 september sept 2013 DNB rentecurve op UFR basis 31 december dec 2013 DNB rentecurve op UFR basis 00% Looptijd > Figuur 25: ontwikkeling rentetermijnstructuur In onderstaande figuur is de gemiddelde nominale rentevoet (IRR) van het fonds weergegeven waartegen de pensioenverplichtingen worden verdisconteerd Als de gemiddelde rentevoet daalt, stijgt de waarde van de pensioenverplichtingen en omgekeerd Kwartaalrapportage Stichting Pensioenfonds Productschappen

14 40% 35% 345% 30% 25% 20% 273% 255% 237% 213% 245% 223% 244% 238% 267% 254% 270% 263% 15% 10% 05% 00% Dec 2010 Dec 2011 Dec 2012 IRR IRR (gemiddelde RTS/UFR) Jan Feb Mrt Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt Nov Dec 2013 Figuur 26: ontwikkeling gemiddelde interne nominale rentevoet van de pensioenverplichtingen 23 Inflatierisico Inflatie vormt een risico voor pensioenfondsen die immers veelal de ambitie hebben om pensioentoezeggingen te indexeren De ontwikkeling van de inflatietermijnstructuur werkt op twee manieren door in de balans van een pensioenfonds Aan de ene kant beïnvloedt de ontwikkeling van de inflatieverwachting de waarde van de reële verplichtingen Maar ook de waardeontwikkeling van de beleggingen in (deels aan) inflatiegerelateerde producten, zoals (inflatie)obligaties en infrastructuur, is afhankelijk van de ontwikkeling van de inflatieverwachting Figuur 27: inflatietermijnstructuur Kwartaalrapportage Stichting Pensioenfonds Productschappen

15 25% 20% 15% 123% 10% 05% 00% -05% Dec % 013% Dec % -008% Dec % 003% 034% 033% 061% 073% 044% Jan Feb Mrt Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt Nov Dec % IRR Reëel Figuur 28: ontwikkeling gemiddelde interne reële rentevoet IRR Reëel (gemiddelde RTS) 24 Valutarisico Valutarisico is het risico dat de waarde van beleggingen verandert als gevolg van veranderingen in valutakoersen - De kolom Feitelijke afdekking tov beoogde afdekking in de tabel geeft het resultaat van het afdekkingsbeleid op totaal portefeuilleniveau weer - De kolom Totale positie in valuta geeft aan welk percentage van de totale portefeuille is belegd in de desbetreffende valuta - De kolom Beoogde afdekking conform beleid geeft weer welk percentage afgedekt moet worden volgens het Beleggingsplan De feitelijke omvang van de valuta-afdekking staat in de kolom Omvang afdekking - De laatste twee kolommen geven het verschil aan tussen de twee laatstgenoemde percentages en de bandbreedte waarbinnen dit verschil moet liggen Alle percentages zijn uitgedrukt in de omvang van de totale portefeuille tenzij anders vermeld Valuta Feitelijke afdekking tov beoogde afdekking* Totale positie in valuta Beoogde Afdekking conform beleid Omvang afdekking Afwijking Bandbreedte (+/-) Amerikaanse dollar (USD) 501% 206% 103% 103% 01% 10% Britse pond (GBP) 993% 28% 28% 28% 00% 03% Japanse yen (JPY) 1000% 07% 07% 07% 00% 01% Overig 00% 101% 00% 00% 00% 00% *) De afdekking van de Amerikaanse dollar is 50% van de portefeuille Het getoonde percentage in de eerste kolom is de uitkomst van dit beleid op totaal portefeuilleniveau De afdekking van de Britse Pond en Japanse Yen is 100% van de portefeuille Vanaf 1 januari 2012 is het beleid om 50% van de USD beleggingen af te dekken Deze keuze is gedreven vanuit risicomanagement oogpunt In tijden van crisis toont de Amerikaanse dollar haar currency of the World status Bij een sterke verzwakking van de euro kan er een grote liquiditeitsbehoefte ontstaan, die in een eurocrisis potentieel samenvalt met verliezen op andere beleggingen De overige valuta zijn met name opgebouwd uit Europese beleggingen (met name Zwitserse Kwartaalrapportage Stichting Pensioenfonds Productschappen

16 frank) en uit Opkomende landen van zowel aandelen als obligaties Bij deze valuta moet dan met name gedacht worden aan: Braziliaanse reaal, Zuid Afrikaanse rand, Koreaanse won, Chinese renminbi en Mexicaanse peso In totaal zijn circa 30 vreemde valuta vertegenwoordigd in de portefeuille Onderstaande figuren tonen de ontwikkeling van de euro ten opzichte van de valuta die, conform het Beleggingsplan moeten worden afgedekt 155 EUR/USD dec-12 jan-13 feb-13 mrt-13 apr-13 mei-13 jun-13 jul-13 aug-13 sep-13 okt-13 nov-13 dec EUR/GBP dec-12 jan-13 feb-13 mrt-13 apr-13 mei-13 jun-13 jul-13 aug-13 sep-13 okt-13 nov-13 dec EUR/JPY dec-12 jan-13 feb-13 mrt-13 apr-13 mei-13 jun-13 jul-13 aug-13 sep-13 okt-13 nov-13 dec-13 Figuur 29: wisselkoersontwikkeling afgedekte valuta Kwartaalrapportage Stichting Pensioenfonds Productschappen

17 25 Kredietrisico Kredietrisico is het risico van financiële verliezen als gevolg van faillissement of betalingsonmacht van tegenpartijen waarop het pensioenfonds (potentiële) vorderingen heeft Dit betreft voornamelijk beleggingen in obligaties, in derivaten en in geldmarktproducten Het kredietrisico wordt beperkt door spreiding van de vastrentende waarden naar regio, de creditrating van de tegenpartijen en de sector Het nemen van kredietrisico levert extra rendement op ten opzichte van staatsobligaties De creditspread is een maatstaf voor kredietrisico en drukt de opslag uit die de markt vraagt boven de risicovrije rente Hoe hoger deze opslag, hoe hoger de markt het kredietrisico op een partij beoordeelt en hoe hoger de vergoeding (de spread) is die beleggers willen ontvangen voor het nemen van dit kredietrisico De duration geeft de koersgevoeligheid weer van vastrentende waarden bij veranderingen in de creditspread Categorie Waarde in mln EUR Duration Creditspread Langlopende Staatsobligaties % Investment Grade Bedrijfsobligaties % Hoogrentende Bedrijfsobligaties Europa* % Hoogrentende Bedrijfsobligaties Verenigde Staten* % Hoogrentende Staatsobligaties Opkomende Markten* % Bank Loans % Totaal % *Het verschil tussen de hier getoonde saldi en het belegd vermogen in Emerging Markets Debt zoals genoemd in paragraaf 34 Vermogensposities betreft gealloceerde cash die bij de berekening van de duration buiten beschouwing gelaten is NB Uitstaande derivatenposities en liquide middelen zijn in deze tabel buiten beschouwing gelaten Paragraaf 29 Tegenpartijrisico gaat nader in op deze posities De hierna volgende grafiek geeft een beeld van de spreadontwikkeling van de verschillende beleggingscategorieën 21% 18% 15% 12% Hoogrentende waarden Europa Hoogrentende waarden US Emerging Market Debt - in lokale valuta Emerging Market Debt - in US Dollar 9% 6% 3% 0% dec-08 jun-09 dec-09 jun-10 dec-10 jun-11 dec-11 jun-12 dec-12 jun-13 dec-13 Figuur 210: ontwikkeling creditspread vastrentende waarden Kwartaalrapportage Stichting Pensioenfonds Productschappen

18 In de volgende tabel staat de verdeling over de verschillende ratingklassen van de posities in de portefeuilles vastrentende en hoogrentende waarden Elke regel telt op tot 100% en geeft daarmee de procentuele verdeling weer binnen die betreffende deelportefeuille Bij langlopende obligaties is voor Nederlandse obligaties de gemiddelde rating gebruikt Standard & Poor s heeft de Nederlandse overheid gedowngrade naar AA, echter Moody s en Fitch houden de rating vooralsnog op AAA Totale verdeling Vast- en Hoogrentende portefeuilles AAA AA A BBB BB B CCC en lager Geen rating Cash binnen portefeuille 51% 4% 12% 13% 8% 10% 1% 0% 1% Matchingportefeuille Langlopende Obligaties 100% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% Bedrijfsobligaties 1% 14% 45% 38% 1% 0% 0% 0% 1% Returnportefeuille - Hoogrentend Hoogrentende Bedrijfsobligaties Europa 0% 0% 0% 0% 57% 39% 2% 0% 2% Hoogrentende Bedrijfsobligaties VS 0% 0% 0% 3% 42% 50% 3% 0% 2% Hoogrentende Staatsobligaties Opkomende Markten 0% 2% 12% 49% 15% 10% 4% 4% 4% Bank Loans 0% 0% 0% 2% 11% 85% 1% 1% 0% Liquiditeiten 38% 17% 45% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 26 Concentratierisico Concentratierisico is het risico dat een te groot deel van het vermogen bij één debiteur geconcentreerd blijkt te zijn Mocht deze debiteur failliet gaan, dan zijn de gevolgen aanzienlijk groter dan wanneer het vermogen meer gespreid belegd is In onderstaande tabel zijn de tien grootste posities in de vastrentende waarden en liquiditeitenportefeuilles per ultimo kwartaal opgenomen Vastrentende posities incl liquiditeiten Marktwaarde in mln EUR % van totaal vermogen 1 Duitse overheid % 2 Nederlandse overheid % 3 Finse overheid % 4 Rabobank International 46 09% 5 Russische overheid 23 05% 6 Mexicaanse overheid 20 04% 7 Braziliaanse overheid 20 04% 8 Turkse overheid 19 04% 9 Indonesische overheid 17 03% 10 Poolse overheid 16 03% De exposure van derivaten en deposito's zijn opgenomen in paragraaf 29 Tegenpartijrisico Kwartaalrapportage Stichting Pensioenfonds Productschappen

19 27 Illiquiditeitsrisico Het illiquiditeitsrisico is het risico dat beleggingen niet tijdig en/of niet tegen een aanvaardbare prijs kunnen worden omgezet in liquide middelen, waardoor het fonds op korte termijn niet aan zijn verplichtingen kan voldoen De tabel geeft de omvang van de illiquide beleggingen weer (inclusief liquiditeiten binnen deze categorieën) als onderdeel van de totale beleggingen Categorie Marktwaarde in mln EUR vorig kwartaal Marktwaarde in mln EUR huidig kwartaal Private Equity Direct Onroerend Goed Special Products Totaal illiquide posities Totaal portefeuille Percentage illiquide beleggingen 76% 61% 28 Liquiditeitsrisico Onderstaande tabel geeft weer hoeveel middelen er aan het einde van het kwartaal beschikbaar zijn om te kunnen voldoen aan onderpand verplichtingen indien de waarde van de posities in derivaten daalt De liquide middelen bestaan uit de daadwerkelijke liquide middelen in de portefeuille (bijvoorbeeld cash, deposito s, liquiditeitenfondsen), ontvangen cash onderpand en de aanwezige staatsobligaties Een stijgende rente zorgt ervoor dat de renteafdekking zich negatief ontwikkelt en er onderpand moet worden gestort Hetzelfde geldt voor een 10% zwakkere euro: de valutatermijncontracten ontwikkelen zich negatief en er moet onderpand worden bijgestort Om de liquiditeitsbehoefte onder normale omstandigheden vast te stellen, wordt gerekend met een rentestijging van 07%, een 10% zwakkere euro en een correlatie tussen beide gebeurtenissen van 01 De tabel is gesplitst in de posities bij tegenpartijen waar zowel het leveren van fysiek als cash onderpand mogelijk is, en partijen waarbij alleen uitwisseling van cash onderpand mogelijk is De werkelijke liquiditeitsbehoefte kan, onder normale omstandigheden, of in een stressscenario, hoger zijn dan de beschikbare liquide middelen In dat geval kan het noodzakelijk zijn om (liquide) beleggingen te liquideren om aan de onderpandverplichtingen te voldoen Ultimo kwartaal Uitsluitend uitwisseling Cash in mln EUR % portefeuille Mogelijkheid tot uitwisseling cash en obligaties mln eur % portefeuille Liquiditeiten 26 05% NVT NVT Obligaties DE & NL nvt NVT % Waarde rentederivaten 40 08% % Waarde valutaderivaten 00 00% 04 01% Totaal beschikbaar 65 13% % Gevoeligheidsanalyse Normaal scenario 35 07% 76 16% Stress scenario 70 14% % Kwartaalrapportage Stichting Pensioenfonds Productschappen

FEB/2011 MAAND. Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen

FEB/2011 MAAND. Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen FEB/2011 MAAND Rapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen Inhoudsopgave Inleiding... 2 1. Kerncijfers... 3 1.1. Dekkingsgraad... 3 1.2. Rendement... 4 1.3. Vermogensmutaties...

Nadere informatie

Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen. 2012 december

Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen. 2012 december Rapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen 2012 december Inhoudsopgave Management samenvatting 2 1 Kerncijfers 4 1.1 Dekkingsgraad 4 1.2 Rendement 6 1.3 Vermogensmutaties 7 1.4

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen

Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen Kwartaalrapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen 2012 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Management samenvatting 3 1 Kerncijfers 5 1.1 Dekkingsgraad 5 1.2 Rendement 8 1.3 Vermogen

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen

Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen Kwartaalrapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen 2013 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Management samenvatting 3 1 Kerncijfers 5 11 Dekkingsgraad 5 12 Rendement 8 13 Vermogen 8 14

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen

Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen Kwartaalrapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen 2012 Inhoudsopgave Inleiding 2 1 Kerncijfers 4 1.1 Dekkingsgraad 4 1.2 Rendement 6 1.3 Vermogen 6 1.4 Wegingen portefeuille 6

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen

Kwartaalrapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen Kwartaalrapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen 2013 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Management samenvatting 3 1 Kerncijfers 5 11 Dekkingsgraad 5 12 Rendement 7 13 Vermogen 8 14

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014 Samenvatting: dalende rente Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,6% naar 123,7% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2014 129,5%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 31 maart 2014. Over de eerste zes maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,0% naar 123,6% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gedaald van 115,4% naar 103,7%. Dit

Nadere informatie

Renterisico Scan. Een second opinion voor pensioenfondsen. met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid. For professional investors

Renterisico Scan. Een second opinion voor pensioenfondsen. met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid. For professional investors Renterisico Scan Een second opinion voor pensioenfondsen met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid For professional investors 1 Onderwerpen > Waarom deze Scan? > Hoe werkt het? > Contact over de scan

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Samenvatting: dalende euro en dalende rente door monetair beleid De beleidsdekkingsgraad is gedaald

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

1. Het pensioenfonds loopt beleggingsrisico. Dat betekent dat in het MVEV een bijdrage van 4% van de technische voorzieningen (TV) is opgenomen.

1. Het pensioenfonds loopt beleggingsrisico. Dat betekent dat in het MVEV een bijdrage van 4% van de technische voorzieningen (TV) is opgenomen. Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen 1 BIJLAGE: VASTSTELLING MVEV EN VEV Vaststelling minimaal vereist eigen vermogen Op grond van artikel 126 van de Wet verplichte beroepspensioenregeling dient

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

KWARTAAL. Stichting Pensioenfonds Productschappen KW3/2010. Rapportage Vermogensbeheer

KWARTAAL. Stichting Pensioenfonds Productschappen KW3/2010. Rapportage Vermogensbeheer Rapportage Vermogensbeheer KW3/2010 KWARTAAL Stichting Pensioenfonds Productschappen Inhoudsopgave Inleiding... 3 1. Kerncijfers... 5 1.1. Dekkingsgraad... 5 1.2. Rendement... 7 1.3. Vermogen... 8 2. Risicoparagraaf...

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015 Levensloop Rendement Bouw Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd.

Nadere informatie

Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010

Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010 Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010 Joop van Lunteren, vicevoorzitter Xander den Uyl, vicevoorzitter Amsterdam, 11 mei 2011 2010: jaar van contrasten Positief: - goed rendement - dekkingsgraad op 105%

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015 KWARTAALVERSLAG DERDE KWARTAAL 2015 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 30 september 2015 bedroeg 112,6% Het rendement van 1 juli tot en met 30 september 2015 bedroeg -1,6% Het pensioenvermogen

Nadere informatie

Beleggingsbeginselen

Beleggingsbeginselen Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Versie april 2015 Deze Verklaring beleggingsbeginselen maakt onderdeel uit van het beleggingsbeleid van het pensioenfonds en is aangepast

Nadere informatie

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 De maandelijkse nominale dekkingsgraad ultimo september is gedaald ten opzichte van eind juni; De beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015 Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Dekkingsgraad (UFR): 108,3% Beleidsdekkingsgraad: 110,0% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2015 1 e halfjaar:

Nadere informatie

Advies Commissie Parameters

Advies Commissie Parameters Advies Commissie Parameters Voorstel tot herziening van verwachte rendementen Sprenkels&Verschuren Maart 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document of een deel

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015

Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015 Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door Loyalis

Nadere informatie

Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds

Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds Worksheet A Factsheets Fondsen Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds Datum: ultimo juni 2009 In het kader van het Flexibel Spaarpensioen zijn door uw pensioenfonds 8 fondsen geselecteerd, waarin

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Dekkingsgraad 100% Belegd vermogen 74,7 miljard Rendement tweede kwartaal 8,4% Herstelplan goedgekeurd In het tweede kwartaal heeft Pensioenfonds Zorg en Welzijn een rendement

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Per 1 augustus 2016 voert de beheerder van de Aegon Funds, de AEAM Funds en de Aegon Paraplu 1 Funds, Aegon Investment

Nadere informatie

Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen

Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen De mondiale markt voor onderhandse derivaten - niet gestandaardiseerd verhandeld op de beurs maar in maatwerk tussen grote partijen - is sinds

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten. Vermogensbeheer SPMS. 17 november 2014

Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten. Vermogensbeheer SPMS. 17 november 2014 Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten Vermogensbeheer SPMS 17 november 2014 Structuur SPMS (vermogensbeheer) Bestuur SPMS F&C (verantwoord beleggen) Ortec (ALM studie) Bestuursbureau Investment

Nadere informatie

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Rendement bestaat uit een aantal componenten:

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Rendement bestaat uit een aantal componenten: Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2008 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door

Nadere informatie

Update UFR. Update UFR 17 juli 2015 For professional investors. Inleiding

Update UFR. Update UFR 17 juli 2015 For professional investors. Inleiding 1 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100 Zero rentes Update UFR 17 juli 2015 For professional investors Update UFR Voor een gemiddeld pensioenfonds stijgt de waardering van de verplichtingen

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Zuivel en aanverwante industrie (BPZ) Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft de uitgangspunten

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

DutchInvestor.com [PENSIOENFONDSEN EN INFLATIEBELEGGINGEN: EEN OVERZICHT]

DutchInvestor.com [PENSIOENFONDSEN EN INFLATIEBELEGGINGEN: EEN OVERZICHT] Pensioenfondsen en inflatiebeleggingen: een overzicht Door Stefan Ormel, Directeur Vastrentende Waarden bij First Investments Stefan Ormel (1977) heeft jarenlange ervaring in het beheren van integrale

Nadere informatie

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie S&V Reflector Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie Juni 2011 Sprenkels & Verschuren wil met dit document haar bijdrage leveren aan een verantwoord

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie

Essentiële Beleggersinformatie Essentiële Beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld

Nadere informatie

Benchmark Benchmark matching portefeuille. Benchmark matching portefeuille

Benchmark Benchmark matching portefeuille. Benchmark matching portefeuille Bijlage 5 srichtlijnen A. srichtlijnen Ingangsdatum: 1 januari 2014 Beheerder dient de beleggingsrestricties ten aanzien van de samenstelling van de portefeuille en de toelaatbare risico's ln acht te nemen,

Nadere informatie

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153%

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153% Kwartaalbericht 2e kwartaal 2008 Dekkingsgraad op 143% Rendement 0,2% in tweede kwartaal Belegd vermogen 86,3 miljard Klein positief resultaat in moeilijke markt In het tweede kwartaal is een totaalrendement

Nadere informatie

Persbijeenkomst jaarverslag ABP 2008. Amsterdam, 11 mei 2009

Persbijeenkomst jaarverslag ABP 2008. Amsterdam, 11 mei 2009 Persbijeenkomst jaarverslag ABP 20 Amsterdam, 11 mei 2009 20: een bijzonder jaar Sterke positie begin 20 met dgr van 140% Volledige indexatie en volledige na-indexatie Halfjaarcijfers al minder rooskleurig

Nadere informatie

3. Testsheet Kan op de DNB website een testsheet worden gepubliceerd waarop pensioenfondsen de juistheid van hun rapportage kunnen laten testen?

3. Testsheet Kan op de DNB website een testsheet worden gepubliceerd waarop pensioenfondsen de juistheid van hun rapportage kunnen laten testen? Algemeen 1. Aantal vragen dat DNB stelt Is het logisch dat DNB zoveel vragen moet stellen over de derivatenstaat? (Naar aanleiding van het feit dat alle aanwezigen in de zaal aangaven vragen te hebben

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen

Achmea life cycle beleggingen Achmea life cycle beleggingen Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Interpolis. Glashelder Achmea life cycle beleggingen Als pensioenverzekeraar beleggen

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

Bericht 3 e kwartaal September 2014

Bericht 3 e kwartaal September 2014 Bericht 3 e kwartaal September 2014 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van vermogensbeheer

Nadere informatie

Straks ook een Vestia onder de pensioenfondsen?

Straks ook een Vestia onder de pensioenfondsen? ROCK note Juli 2012 Alleen voor professionele beleggers Straks ook een Vestia onder de pensioenfondsen? Johan Duyvesteyn Quantitative Research Martin Martens Quantitative Research Tom Steenkamp Co-head

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Beleggingen Het totaal rendement over het afgelopen boekjaar 2010 is uitgekomen op 15,6%. Als we naar de onderverdeling kijken zien we het

Nadere informatie

Familie Voorbeeld. 4e kwartaal 2015. Uw beheerders. 4e kwartaal 2015

Familie Voorbeeld. 4e kwartaal 2015. Uw beheerders. 4e kwartaal 2015 4e kwartaal 2015 Familie Voorbeeld 4e kwartaal 2015 Uw beheerders Uw rekeningnummer : 123456 Portefeuille overzicht per : 31 december 2015 Rapportagevaluta : Euro MiFID-categorie : Niet-professionele belegger

Nadere informatie

B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g

B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g P H I L I P S P E N S I O E N F O N D S B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G 7 P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g I n f o r m a t i e o v e

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten.

Verder zien. Meer weten. Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Ontwikkelingen in 2012

Ontwikkelingen in 2012 1 Jaarbericht 2012 Ontwikkelingen in 2012 2012 was, in alle opzichten, weer een bewogen jaar. We kregen onder meer te maken met hectische ontwikkelingen op de financiële markten, met veranderingen in de

Nadere informatie

Beleggingsstatuut ten behoeve van R.K. parochies binnen het Bisdom van s-hertogenbosch

Beleggingsstatuut ten behoeve van R.K. parochies binnen het Bisdom van s-hertogenbosch Versie 2012/PB/WM/002 Beleggingsstatuut ten behoeve van R.K. parochies binnen het Bisdom van s-hertogenbosch Februari 2013 (eerste versie: november 2010) Inleiding In de afgelopen jaren zijn de opbrengsten

Nadere informatie

Voorbeeldrapportage 2015. Verslagperiode 01 januari 2015 t/m 31 december 2015. Vermogensrapportage : 400000. Portefeuilleprofiel : geel

Voorbeeldrapportage 2015. Verslagperiode 01 januari 2015 t/m 31 december 2015. Vermogensrapportage : 400000. Portefeuilleprofiel : geel Voorbeeldrapportage 2015 Verslagperiode 01 januari 2015 t/m 31 december 2015 Vermogensrapportage : 400000 Portefeuilleprofiel : geel ibeleggen Van Eeghenstraat 108 1071 GM AMSTERDAM 020-673 63 72 Rapportagedatum:

Nadere informatie

Optimaal rente- en inflatiebeheer: een integrale matchingaanpak

Optimaal rente- en inflatiebeheer: een integrale matchingaanpak Optimaal rente- en inflatiebeheer: een integrale matchingaanpak Inleiding Door de malaise op de financiële markten is het voor veel pensioenfondsen zaak om hun financiële beleid (verder) te optimaliseren.

Nadere informatie

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG)

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Herstelplan 2016 Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Onderwerp: Herstelplan PPF APG 2016 Datum: 10 maart 2016 1. Inleiding Deze notitie geeft een overzicht van de uitgangspunten die gehanteerd

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 17 september 2009 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief willen wij u graag informeren over onze visie op obligaties en dan in het bijzonder op bedrijfsobligaties.

In deze nieuwsbrief willen wij u graag informeren over onze visie op obligaties en dan in het bijzonder op bedrijfsobligaties. Nieuwsbrief Vooruitzichten obligaties In deze nieuwsbrief willen wij u graag informeren over onze visie op obligaties en dan in het bijzonder op bedrijfsobligaties. Sinds begin dit jaar zijn obligaties

Nadere informatie

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Joost van Leenders, oktober 2013 Bouw uw eigen beleggigsportefeuille I oktober 2013 I 2 Agenda Strategisch versus tactisch beleggingsbeleid Spreiding, waarom ook alweer?

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/09/015 Het NN First Class Return Fund verloor in het derde kwartaal 9,6% Het kwartaal werd gekenmerkt door winstnemingen na een positieve

Nadere informatie

Levensverzekeraars reduceren renterisico met derivaten

Levensverzekeraars reduceren renterisico met derivaten Levensverzekeringen worden in de regel voor een lange periode afgesloten. De rente speelt hierdoor voor levensverzekeraars een belangrijke rol. Bij een rentedaling daalt het eigen vermogen van deze sector

Nadere informatie

Rapportage derde kwartaal 2015 Volendam, 16 oktober 2015

Rapportage derde kwartaal 2015 Volendam, 16 oktober 2015 Rapportage derde kwartaal 2015 Volendam, 16 oktober 2015 Samenvatting Hoofdpunten In het derde kwartaal zorgden twijfels over de houdbaarheid van de economische groei in China voor onrust op de financiële

Nadere informatie

Addendum. Ultimate Forward Rate

Addendum. Ultimate Forward Rate Addendum Ultimate Forward Rate Wilt u meer weten over renterisico s, swaps en swaptions? Neem dan contact op met uw Account-CIO of met onze balansmanagement adviseurs Bas Scholten via bas.schoiten@achmea.ni

Nadere informatie

Opkomende markten: do s en don ts

Opkomende markten: do s en don ts Online Seminar Beleggen Opkomende markten: do s en don ts Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Marketing Manager ING Beleggen Amsterdam, 12 november 2013

Nadere informatie

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid publiceerde op vrijdag 12 juli 2013 het lang verwachte consultatiedocument over de uitwerking

Nadere informatie

Begrippenlijst. Algemeen Pensioenfonds 1 / 5. Aandeel

Begrippenlijst. Algemeen Pensioenfonds 1 / 5. Aandeel Begrippenlijst Aandeel Aandelenfonds Achtergestelde obligatie Actief beheer AFM Allocatie Bewijs van deelneming in het kapitaal van een vennootschap. Bezit van een aandeel geeft het recht om te delen in

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen A. ALGEMENE DOELSTELLINGEN 1. Doelstelling van Fonds 1818 Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen heeft als doel het verhogen van de

Nadere informatie

2014 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2014 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2014 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 samenvatting van het jaarverslag In het Jaarverslag 2014 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Update over Advies Commissie UFR Alleen voor professionele beleggers

Update over Advies Commissie UFR Alleen voor professionele beleggers Investment Solutions & Research Update oktober 2013 Update over Advies Commissie UFR Alleen voor professionele beleggers Door Peter van der Spek, Remmert Koekkoek, Daniel Lai - Customized Overlay Management

Nadere informatie

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Heeft u vragen over dit beleggingsverslag of over de prepensioneringsregeling? Neemt u dan gerust contact op met onze Klantenservice. De contactgegevens

Nadere informatie

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 1.1 Het beleggingsproces Het beleggingsproces vormt de randvoorwaarden

Nadere informatie

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk 2015

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk 2015 Care IS klantbijeenkomst Hotel Van der Valk 2015 Welkom Wij heten u van harte welkom in Van der Valk Hotel 2 Programma 19.00 uur Ontvangst 19.30 uur Opening 19.40 uur Presentatie rente 20.00 uur Korte

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2010 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

Waar liggen de kansen?

Waar liggen de kansen? Grip op je vermogen Waar liggen de kansen? Bob Homan ING Investment Office 20 april 2012 Welke economie is het snelst gegroeid na invoering van de euro?* a) Zwitserland b) Duitsland c) VS d) Griekenland

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 3 Tweede kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten Volgens recente signalen vertoont de mondiale economie tekenen van verzwakking. Tegelijkertijd nemen de risico

Nadere informatie

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015. Stand van zaken SVG. 1 van 19

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015. Stand van zaken SVG. 1 van 19 Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015 Stand van zaken SVG 1 van 19 Programma Pensioenfonds SVG Financiële positie SVG Terugblik 2014 Vooruitblik 2015 Vragen 2 van 19 Pensioenfonds SVG

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen in beeld

Achmea life cycle beleggingen in beeld Achmea life cycle beleggingen in beeld Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Achmea life cycle beleggingen in beeld Voor het beleggen van pensioen bent

Nadere informatie

Vastgoed in ALM context

Vastgoed in ALM context Vastgoed in ALM context april 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Nieuw uitgevoerde ALM analyses... 4 2.1 Huidige economische basisset... 4 2.2 Direct OG in goed gespreide portefeuille... 5 2.3 Beursgenoteerd

Nadere informatie

Het Nedlloyd Pensioenfonds van nu en in de toekomst

Het Nedlloyd Pensioenfonds van nu en in de toekomst Het Nedlloyd Pensioenfonds van nu en in de toekomst Jaarvergadering DNP 25 maart 2015 Frans Dooren, directeur 1 Agenda - Even voorstellen - Terugblik 2014 - Organisatie, Dekkingsgraad, Rente, Verplichtingen,

Nadere informatie

De financiële situatie van Pensioenfonds UWV vanaf 31 augustus 2014

De financiële situatie van Pensioenfonds UWV vanaf 31 augustus 2014 De financiële situatie van Pensioenfonds UWV vanaf 31 ustus 2014 Op 31 ustus 2014 liep het kortetermijnherstelplan van Pensioenfonds UWV af. Tegen de verwachting in heeft het pensioenfonds de pensioenen

Nadere informatie

Renderen bij een stijgende rente

Renderen bij een stijgende rente ARTIKEL 26 juni 2015 Voor professionele beleggers Renderen bij een stijgende rente Bij stijgende rentes verliezen zowel de verplichtingen als de rentedragende beleggingen van pensioenfondsen waarde. Om

Nadere informatie

S&V Reflector. Buy Low - Sell High. Praktische handvatten voor het beleggingsplan

S&V Reflector. Buy Low - Sell High. Praktische handvatten voor het beleggingsplan S&V Reflector Buy Low - Sell High Praktische handvatten voor het beleggingsplan Oktober 2015 Opmerkingen vooraf In deze reflector bespreken wij hoe een pensioenfonds de aantrekkelijkheid van beleggingscategorieën

Nadere informatie

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven Philips Pensioenfonds heeft de uitvoering van het Philips flex pensioen uitbesteed aan Hewitt Associates Outsourcing B.V. U kunt bij Hewitt Associates terecht met al uw pensioenvragen. De gegevens van

Nadere informatie

Risico s en kenmerken van beleggen

Risico s en kenmerken van beleggen Risico s en kenmerken van beleggen 1. Risico s en kenmerken in het algemeen Beleggen brengt risico s met zich mee. Vaak geldt: hoe hoger het verwachte rendement, hoe meer risico s. Ook geldt dat in het

Nadere informatie