Het normatieve, het subjectieve en het objectieve.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het normatieve, het subjectieve en het objectieve."

Transcriptie

1 Wat is een ethisch dilemma? Het normatieve, het subjectieve en het objectieve. Wat is een ethisch dilemma? Dilemma s s, issue s s en problemen. Casus. Di Drie bedreigingen bd i van het moreel bewustzijn. Drie soorten wegingen: utilisme, plichtethiek en deugdethiek.

2 Het normatieve, het subjectieve en het objectieve. Wereld Onderwerp Probleem Geldigheidsclai id l i Competentie ti Reductie aspect m Objectief Feiten Beheersprobleem Waarheid Methodisch/ins trumenteel Verzakelijking Normatief Normen en Verkeers- Juistheid Normatieve waarden probleem professionaliteit Moralisering Subjectief Gevoelens Identiteit Waarachtigheid Persoonlijke Therapeutisering professionaliteit

3 Wat is een ethisch dilemma? 1). Normen en waarden. 2) Vrijheid

4 Wat is een ethisch dilemma? Geeft aan dat er een probleem bestaande uit twee opties die beide bezwaarlijk zijn. (di =twee; lemma;lambanein (Gr)=nemen, pakken.) Bij een ethisch dilemma gaat het dan om een vraagstuk waarbij twee voor ons belangrijke waarden/normen/deugden met elkaar botsen.

5 Dilemma s s, issue s s en problemen. Ehi Ethisch hdilemma onderscheidt zich van: ( Sarah Banks) Ethical issue. Ethische kwestie zonder handelingsdruk. Ethical problem. Ethische kwestie, wel handelen maar keuze is duidelijk (geen keuze uit twee kwaden).

6 Casus. Wat is het ethisch dilemma? Handelingsalternatief 1: Aanvraag ontheffing uit ouderlijke macht ouders van Mario. Behandeling in Nederland. H d li lt ti f 2 G Handelingsalternatief 2: Geen aanvraag ontheffing. Terugkeer naar Angola.

7 Wat is een ethisch dilemma? Stap 1.1. (vervolg) Welke morele normen/waarden botsen hier met elkaar? ekaa? Waarden als gezondheid,veiligheid eiligheid bestaanszekerheid van Mario (c.s.) enerzijds en de waarde van het gezinsleven en de zelfbeschikking van de ouders anderzijds.

8 Bedreigingen van het moreel bewustzijn. Restauratie: wegdrukken van de vraag door een terug te vallen op de gewoonte. Relativisme: eatvs e: Uitschakeling van het geweten.

9 Drie soorten wegingen. 1) Utilisme (gevolgenethiek, teleologie). 2) Deontologische of plichtenethiek. 3) Deugdethiek (Aristoteles, Stoa, zorgethiek).

10 1 Utilisme. Gevolgenethiek (stap 3.2) Epicurus v. Chr. J.S. Mill ( ) 1873) J. Bentham J. Bentham ( )

11 Utilisme. Utilitarisme: i J. Bentham ( ), 1832), J.S. Mill ( ). 1873). Moreel oordeel op grond van gevolgen van je handeling: kies dat handelingsalternatief dat in zijn gevolgen g bijdraagt aan het meeste genot/welzijn voor de meeste mensen.

12 Utilisme. 1.. Het genot als intrinsieke waarde. 2. Alléén de gevolgen tellen. 3. Iedereen telt voor één en niemand voor meer dan één.

13 Utilisme. Gevolgen handeling 1 Aanvraag ontheffing uit ouderlijke macht ouders Mario. Behandeling in Nederland. Grote kans langdurig g vruchtbaar geluk voor de kinderen (geen mishandeling en verwaarlozing) maar ook voor pleegmoeder en haar kinderen. Een en ander heeft bovendien positieve invloed op derden.

14 Utilisme. Gevolgen handeling 2 Geen aanvraag ontheffing. Terugkeer naar Luanda. De kinderen dee zullen gelukkig geukkg zijn om weer herenigd te zijn met hun ouders. De ouders zijn intens en langdurig ggelukkig gelukkig g met hun kinderen. Geen pijn ten gevolge van vernedering in land van herkomst. Hun familie in Angola zal vermoedelijk ook blij zijn.

15 Utilisme. Voorbeeld mogelijke beslissing: i Keuze vóór ontheffing want: De grote kans op intens, stabiel en vruchtbaar geluk van de kinderen weegt zwaarder dan het mogelijke tijdelijk en gemengd geluk bij de hereniging i met hun twee ouders. Tenslotte weegt het geluk van 4 mensen zwaarder dan de pijn van 2 mensen.

16 2. Plichtethiek. Kant

17 Plichtethiek. Dekaloog, Sharia, Categorisch Imperatief (Kant ( ). 1804). Mensenrechten, Beroepscodes. Kies handelingsalternatief op grond van al dan niet in overeenstemming met een waarde, gebod, recht, beginsel of principe, i ongeacht de gevolgen g van je handelen.

18 Pichtethiek: beroepscode: professionele relatie tot de cliënt. Autonomie. Transparantie (recht op informatie). Privacy (recht op geheimhouding). Gelijkwaardigheid. Mens als geheel.

19 Plicht ethiek (beroepscode) Handeling 2 Geen aanvraag ontheffing. Terugkeer naar Angola. Artikel 5 Ik erken de keuze van vader en moeder om naar Angola terug te keren.

20 Plicht ethiek (beroepscode) Handeling 1 Aanvraag ontheffing uit ouderlijke macht ouders Mario. Behandeling in Nederland. Artikel 11. Mario is niet in staat zijn wil te bepalen. De levensbelangen (gezondheid) van Mario worden ernstig gg geschaad. Er is sprake van urgentie. Ik zal aan de formele voorwaarden gaan voldoen (overleg deskundigen, legitimatie)

21 Plicht ethiek (beroepscode) Voorlopige beslissing. Urgente levensbelangen van de kwetsbare Mario wegen zwaarder (artikel 11) dan de zelfbeschikking van vader (artikel 5). In dit geval weegt artikel 11 zwaarder dan artikel 5.

22 Deugdethiek. Epictetus n.chr. Aristoteles v.chr. Paul van Tongeren Victor van den Bersselaar.

23 Deugdethiek Niet handelen (of gevolgen) maar handelende persoon staat centraal. Mens als deel uitmakend van een gemeenschap. Deugdethiek als ethiek in het verlengde van het verlangen.

24 Deugdethiek Handeling 1 Aanvraag ontheffing uit ouderlijke macht ouders Mario. Behandeling in Nederland. Ik wil wil iemand zijn die opkomt voor de kwetsbaren in de samenleving en moed hebben ten overstaan van degene die deze kwetsbaren iets aan willen doen.

25 Deugdethiek Handeling 2 Geen aanvraag ontheffing. Terugkeer naar Luanda. Ik wil iemand zijn die waarde hecht h aan familie en afkomst.

26 Deugdethiek Maak een voorlopige beslissing: Ik kies voor ontheffing want ik zie mijzelf liever als iemand die de kwetsbaren beschermd dan als iemand die hecht aan familie banden. Ook mogelijk is het optimum te kiezen tussen deze twee uitersten.(aristoteles).

27 Beslissing. Gelijkheidsbeginsel Principe van wederkerigheid.

Hoofdstuk 3. Geloof, waarden, ervaringen

Hoofdstuk 3. Geloof, waarden, ervaringen Hoofdstuk 3 Geloof, waarden, ervaringen Kennis en geloof Kennis is descriptief Heeft betrekking op feiten Is te rechtvaardigen Geloof is normatief Heeft betrekking op voorschriften Is subjectief Geldt

Nadere informatie

Dag van de integriteit

Dag van de integriteit Dag van de integriteit Ken jezelf! Van niets te veel De twee opschriften op de tempel bij het Orakel van Delphi (500 jr v. Chr), waar mensen heen gingen voor advies bij keuzes in hun leven. Lezing voor

Nadere informatie

Ethiek en welzijn. Helicon Opleidingen MBO Nijmegen

Ethiek en welzijn. Helicon Opleidingen MBO Nijmegen Ethiek en welzijn Helicon Opleidingen MBO Nijmegen Jos Hendriks, docent dierenhouderij Prof.Dr. Hub Zwart, ethicus Radboud Universiteit Prof.Dr. Johan de Tavernier, ethicus K.U. Leuven Mens dier relatie

Nadere informatie

Woordenlijst Het oog in de storm. Hoofdstuk 5. animal rationale >>Inleiding aretè Een Oudgrieks woord, dat o.a. >>deugd kan betekenen.

Woordenlijst Het oog in de storm. Hoofdstuk 5. animal rationale >>Inleiding aretè Een Oudgrieks woord, dat o.a. >>deugd kan betekenen. Woordenlijst Het oog in de storm Hoofdstuk 5 absolute vrijheid totale vrijheid waarin je door niets of niemand in je vrijheid belemmerd wordt. altruïsme een bepaalde >>ethische positie. Altruïsten stellen

Nadere informatie

Deel I Ethische theorieën 25

Deel I Ethische theorieën 25 Woord vooraf 13 Introductie 17 Deel I Ethische theorieën 25 I DE TELEOLOGISCHE TRADITIE: ARISTOTELES 27 Paul van Tongeren Introductie 27 1 Historische en systematische situering 27 1.1 De polis in het

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II Opgave 2 Religie in een wetenschappelijk universum 6 maximumscore 4 twee redenen om gevoel niet te volgen met betrekking tot ethiek voor Kant: a) rationaliteit van de categorische imperatief en b) afzien

Nadere informatie

Gedeelde besluitvorming in de beroepsethiek: beyond informed consent

Gedeelde besluitvorming in de beroepsethiek: beyond informed consent Gedeelde besluitvorming in de beroepsethiek: beyond informed consent Kees Jan van der Boom, klinisch psycholoog Lid Bestuurscommissie Ethische Zaken & Taskforce Privacy (NIP) Beroepscode NIP, artikel 100

Nadere informatie

Moreel Beraad. Roelie Dijkman, specialist ouderengeneeskunde SHDH

Moreel Beraad. Roelie Dijkman, specialist ouderengeneeskunde SHDH Moreel Beraad Roelie Dijkman, specialist ouderengeneeskunde SHDH Wat is goed handelen? Wat en wie bepaalt dat? Ethiek Het systematisch nadenken over normen en waarden die in handelings- en beslissituaties

Nadere informatie

Dilemma s: op gevoel of met verstand

Dilemma s: op gevoel of met verstand Dilemma s: op gevoel of met verstand een analyse in stappen voor het nemen van moeilijke beslissingen in de medische praktijk Ede, 11 juni 2009 door Victor van Lieshout Kenmerken van een dilemma Keuze

Nadere informatie

Sessie 1 De eudaimonistische ethiek van Aristoteles

Sessie 1 De eudaimonistische ethiek van Aristoteles Sessie 1 De eudaimonistische ethiek van Aristoteles Wat vertelde Aristoteles lang geleden in Athene in zijn colleges aan het Lyceum over ethiek? Wat beschouwde hij als het doel van handelen? Wat verstond

Nadere informatie

reflectieopdrachten en door middel van het toepassen van het analysemodel in praktijkcases.

reflectieopdrachten en door middel van het toepassen van het analysemodel in praktijkcases. Toelichting vooraf Een van onze auteurs, Pierre Winkler, heeft op verzoek van de landelijke kenniskring ethiek in het mbo, een lezing gehouden over plaats en vormgeving van ethiek in SLB, Burgerschap en

Nadere informatie

Stafmedewerkers ethiek. Christophe Demeestere & Sofie Vercoutere

Stafmedewerkers ethiek. Christophe Demeestere & Sofie Vercoutere Ethische speeddating Stafmedewerkers ethiek Christophe Demeestere & Sofie Vercoutere Inhoud Wat is ethiek? Morele intuïtie en ethische reflectie Verschillende ethische visies/theorieën Korte bespreking

Nadere informatie

Dilemmamethode. Formuleer het dilemma:

Dilemmamethode. Formuleer het dilemma: Dilemmamethode (zie: Jacques Graste, Omgaan met dilemma s. Een methode voor ethische reflectie hoofdstuk 2 in Henk Manschot en Hans van Dartel In gesprek over goede zorg. Overlegmethoden voor ethiek in

Nadere informatie

Zorg om de zorg. Menselijke maat in de gezondheidszorg

Zorg om de zorg. Menselijke maat in de gezondheidszorg Zorg om de zorg Menselijke maat in de gezondheidszorg Prof.dr. Chris Gastmans Prof.dr. Gerrit Glas Prof.dr. Annelies van Heijst Prof.dr. Eduard Kimman sj Dr. Carlo Leget Prof.dr. Ruud ter Meulen (red.)

Nadere informatie

Woorden & daden. Ethiek boek 5.indd 1 15-11-12 17:24

Woorden & daden. Ethiek boek 5.indd 1 15-11-12 17:24 Woorden & daden Ethiek boek 5.indd 1 15-11-12 17:24 Woorden & daden Een inleiding in de ethiek Onder redactie van Annet van Melle en Peter van Zilfhout Boom Amsterdam Heerlen Ethiek boek 5.indd 3 15-11-12

Nadere informatie

filosofie havo 2015-I

filosofie havo 2015-I Opgave 3 Wat is de Wat 11 maximumscore 1 Een goed antwoord bevat het volgende element: een uitleg dat Eggers zich met morele vraagstukken bezighoudt: hij vraagt zich af wat hij zelf vanuit zijn eigen normen

Nadere informatie

WELZIJNSWERK, LEVENSKUNST EN DEUGDETHIEK

WELZIJNSWERK, LEVENSKUNST EN DEUGDETHIEK WELZIJNSWERK, LEVENSKUNST EN DEUGDETHIEK Paul VAN TONGEREN 1 Lange tijd was de professionele ethiek gericht op voorschriften en verboden. Of het nu om de ethiek van de welzijnswerker ging, of die van de

Nadere informatie

Over de auteurs... xvii. Dankwoord... xix. Inleiding...1. Deel I: Basisbeginselen van de ethiek...7

Over de auteurs... xvii. Dankwoord... xix. Inleiding...1. Deel I: Basisbeginselen van de ethiek...7 Over de auteurs... xvii Dankwoord... xix Inleiding...1 Deel I: Basisbeginselen van de ethiek...7 Hoofdstuk 1: Ethiek: wat is het en wat moet je ermee?...9 De juiste woorden kennen: ethische termen...9

Nadere informatie

Lessenreeks Ethiek. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Lessenreeks Ethiek. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Heijt 18 March 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/42485 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Informatiemaatschappij. College 6. Ethiek in de informatiemaatschappij. De maatschappij verandert. Lastige kwesties

Informatiemaatschappij. College 6. Ethiek in de informatiemaatschappij. De maatschappij verandert. Lastige kwesties Informatiemaatschappij College 6 ICT en ethiek College 6 De maatschappij verandert Ethiek in de informatiemaatschappij ICT zorgt voor nieuwe (morele) vraagstukken waarvoor geen pasklare antwoorden bestaan.

Nadere informatie

kracht TWEEDE WERELDOORLOG VERSUS MENSENRECHTEN

kracht TWEEDE WERELDOORLOG VERSUS MENSENRECHTEN WERKb L a D WERKBLAD met terugwerkende kracht met terugwerkende kracht TWEEDE WERELDOORLOG VERSUS MENSENRECHTEN Dit werkblad is een voorbereiding op je bezoek aan de vaste tentoonstelling Met Terugwerkende

Nadere informatie

Ethiek bij dementie. Wat is ethiek? Ethiek bij dementie. Wat is ethiek? Wat is ethiek? Bespreekbaar maken ethische vraagstukken.

Ethiek bij dementie. Wat is ethiek? Ethiek bij dementie. Wat is ethiek? Wat is ethiek? Bespreekbaar maken ethische vraagstukken. Bespreekbaar maken ethische vraagstukken Ethiek bij dementie Doel - Bewustworden van ethische dilemma s - Handvat om met dilemma s om te gaan Opzet - - : 4 stappen 1 2 Ethiek bij dementie Associëren: Waar

Nadere informatie

AMENDEMENTEN 1-11. NL In verscheidenheid verenigd NL 2011/2193(INI) 11.4.2012. Ontwerpadvies Jiří Maštálka (PE478.552v01-00)

AMENDEMENTEN 1-11. NL In verscheidenheid verenigd NL 2011/2193(INI) 11.4.2012. Ontwerpadvies Jiří Maštálka (PE478.552v01-00) EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie juridische zaken 2011/2193(INI) 11.4.2012 AMENDEMENTEN 1-11 Jiří Maštálka (PE478.552v01-00) over vrijwillige, onbetaalde donaties van weefsels en cellen (2011/2193(INI))

Nadere informatie

Meerkeuzevragen. Vraag 1. Vraag 2. Vraag 3. Vraag 4. Vraag 5. Vraag 6. Vraag 7

Meerkeuzevragen. Vraag 1. Vraag 2. Vraag 3. Vraag 4. Vraag 5. Vraag 6. Vraag 7 Meerkeuzevragen Vraag 1 De belangrijkste morele reden voor collegiale samenwerking is: a. Het is inspirerend b. Je voelt je er prettig bij. c. Streven naar een optimale hulpverlening. d. Omdat het in het

Nadere informatie

Versie 1.0 dd. 23 januari 2014 Pagina 1. Gedragscode

Versie 1.0 dd. 23 januari 2014 Pagina 1. Gedragscode Pagina 1 Gedragscode Inleiding etiqs Integrity Services hecht grote waarde aan ethisch handelen. Kwaliteit en ethiek zijn de verbindende factoren tussen etiqs en haar klanten. EtiQs heeft een gedragscode

Nadere informatie

Inleiding Ethiek Havo

Inleiding Ethiek Havo Inleiding Ethiek Havo 1 DE ETHISCHE OPTIEK Doel en opzet van dit hoofdstuk. In dit hoofdstuk krijg je een inleiding in ethiek. Het is de bedoeling dat je na dit hoofdstuk: - weet wat een ethische benadering

Nadere informatie

Bankcultuur. Presentatie Irene van Staveren (ISS EUR) ABN AMRO Amsterdam, 30 oktober 2014. #susfinlab. www.sustinablefinancelab.nl. mobiel stil s.v.p.

Bankcultuur. Presentatie Irene van Staveren (ISS EUR) ABN AMRO Amsterdam, 30 oktober 2014. #susfinlab. www.sustinablefinancelab.nl. mobiel stil s.v.p. Bankcultuur Presentatie Irene van Staveren (ISS EUR) ABN AMRO Amsterdam, 30 oktober 2014 mobiel stil s.v.p. #susfinlab www.sustinablefinancelab.nl Deel I: Uitkomsten enquete: cultuur en klantbelang Deel

Nadere informatie

Eindexamen Filosofie vwo I

Eindexamen Filosofie vwo I 4 Beoordelingsmodel Opgave 1 De deugd en kledingvoorschriften 1 Een juist antwoord bevat de volgende elementen: Een antwoord op de vraag onder welke deugd de rechtvaardiging van de meisjes kan vallen volgens

Nadere informatie

Ethische aspecten van medisch geassisteerde voortplanting en het welzijn van het kind

Ethische aspecten van medisch geassisteerde voortplanting en het welzijn van het kind Ethische aspecten van medisch geassisteerde voortplanting en het welzijn van het kind Guido Pennings Universiteit Gent Vereniging DAIMH, Amsterdam, 3 oktober 2014 Het welzijn van het kind Zeer moeilijk

Nadere informatie

Ruimte Scheppen. Filosofie, Fontys en het hbo. Redactie: Peter van Zilfhout Charles Vergeer Niek Wiskerke. Fontys Hogescholen Lectoraat Filosofie

Ruimte Scheppen. Filosofie, Fontys en het hbo. Redactie: Peter van Zilfhout Charles Vergeer Niek Wiskerke. Fontys Hogescholen Lectoraat Filosofie Ruimte Scheppen Filosofie, Fontys en het hbo Redactie: Peter van Zilfhout Charles Vergeer Niek Wiskerke Fontys Hogescholen Lectoraat Filosofie bw ruimte scheppen 22-1-2010.indd 3 22-1-10 10:48 Inhoud Voorwoord

Nadere informatie

Ethisch toetsingskader voor proefdiergebruik

Ethisch toetsingskader voor proefdiergebruik Ethisch toetsingskader voor proefdiergebruik Praktische handreiking voor Dierexperimentencommissies Inleiding Het uitgangspunt van de Wet op de dierproeven (Wod) is dat dieren een intrinsieke waarde hebben

Nadere informatie

Eindexamen Filosofie vwo 2001 - I

Eindexamen Filosofie vwo 2001 - I Eindexamen Filosofie vwo 00 - I 3 Antwoordmodel Opgave Het ontstaan van leven Een juist antwoord bevat de volgende elementen: een goede uitleg van wat inductie is; een goede uitleg van het inductieprobleem

Nadere informatie

Werkboek Ethiek in de SJD-Praktijk

Werkboek Ethiek in de SJD-Praktijk Werkboek Ethiek in de SJD-Praktijk Auteur: Klaas van der Horst Inhoudsopgave: 1. Verantwoordelijkheid 2. Wat is ethiek? 3. Waarden, normen en deugden 4. Het ethisch stappenplan 5. Drie soorten ethiek 6.

Nadere informatie

Ethisch redeneren. Ofwel: ethische reflectie. Cok den Hertog. Instructiecollege voor verpleegkundigen i.o. (versie sept. 2014)

Ethisch redeneren. Ofwel: ethische reflectie. Cok den Hertog. Instructiecollege voor verpleegkundigen i.o. (versie sept. 2014) Ethisch redeneren Ofwel: ethische reflectie Instructiecollege voor verpleegkundigen i.o. (versie sept. 2014) Cok den Hertog Wat is ethiek? Ethiek is een systematische bezinning op wat goed of slecht /

Nadere informatie

Uitgebreide omschrijving van het programma 09.30-10.00 uur: Binnenkomst, koffie en thee.

Uitgebreide omschrijving van het programma 09.30-10.00 uur: Binnenkomst, koffie en thee. Uitgebreide omschrijving van het programma 09.30-10.00 uur: Binnenkomst, koffie en thee. 10.00-10.15 uur: Welkom en inleiding. 10.15-11.15 uur: Een ander geluid als het gaat om gezin en relatie 1. Wat

Nadere informatie

Is God noodzakelijk voor de moraal? Openingsvoordracht voor C.S.F.R. Debat in Groningen op 3 juni 2015. Emanuel Rutten

Is God noodzakelijk voor de moraal? Openingsvoordracht voor C.S.F.R. Debat in Groningen op 3 juni 2015. Emanuel Rutten 1 Is God noodzakelijk voor de moraal? Openingsvoordracht voor C.S.F.R. Debat in Groningen op 3 juni 2015 Emanuel Rutten Goed, allereerst wil ik C.S.F.R. Groningen hartelijk danken voor de uitnodiging om

Nadere informatie

4. Wat zijn de rechten en plichten van een asielzoeker in België?

4. Wat zijn de rechten en plichten van een asielzoeker in België? 4. Wat zijn de rechten en plichten van een asielzoeker in België? Sinds 12 januari 2007 is in België de 'opvangwet' van kracht. Dit is een bundel van bepalingen die de asielopvang regelen. De opvangwet

Nadere informatie

Een ander domein is de wetenschap. Wetenschap kan men als volgt omschrijven:

Een ander domein is de wetenschap. Wetenschap kan men als volgt omschrijven: Pagina B 1 Samenvatting inleidende les ethiek 8/02/06 ETHIEK. Filosofie is denken, hard nadenken over vanalles en nog wat, en hoort eigenlijk bij ethiek. Ethiek zelf kan me ook een beetje vergelijken met

Nadere informatie

Kwetsbare zielen: over menselijke waardigheid en geestelijke gezondheidszorg

Kwetsbare zielen: over menselijke waardigheid en geestelijke gezondheidszorg Kwetsbare zielen: over menselijke waardigheid en geestelijke gezondheidszorg Willem Lemmens (Universiteit Antwerpen) Open Minds, 27 mei 2016 Congres Zorgnet / ICURO (i) Geestelijke gezondheid & zorg: in

Nadere informatie

BEROEPSCODE VOOR DE SOCIAAL RAADSMAN\VROUW

BEROEPSCODE VOOR DE SOCIAAL RAADSMAN\VROUW BEROEPSCODE VOOR DE SOCIAAL RAADSMAN\VROUW BEROEPSBEROEPSCODE VOOR DE SOCIAAL RAADSMAN\VROUW COLOFON De Beroepscode voor de sociaal raadsman\vrouw is een uitgave van de LOSR\MOgroep Utrecht, 2015. Onderzoek

Nadere informatie

Informatie & Beroepsgeheim

Informatie & Beroepsgeheim Informatie & Beroepsgeheim Duffel 1 december 2009 Axel Liégeois, Waarden in dialoog, hoofdstuk 7, p. 147-181. Inleiding Afbakening onderwerp Alle gegevens over zorgvrager in zijn of haar leefwereld Mondeling

Nadere informatie

Ontmoeting met (heftige) emoties een handreiking vanuit de levenskunst

Ontmoeting met (heftige) emoties een handreiking vanuit de levenskunst Ontmoeting met (heftige) emoties een handreiking vanuit de levenskunst Palliatieve Zorg symposium Ontmoeten is Leren Kasteel Maurick Vught 2 oktober 2012 Dick Kleinlugtenbelt Agenda Emoties zijn waardevolle

Nadere informatie

Privacyreglement EVC Dienstencentrum

Privacyreglement EVC Dienstencentrum PRIVACYREGLEMENT Privacyreglement EVC Dienstencentrum De directie van het EVC Dienstencentrum: Overwegende dat het in verband met een goede bedrijfsvoering wenselijk is een regeling te treffen omtrent

Nadere informatie

Politieke Filosofie Oudheid en Middeleeuwen

Politieke Filosofie Oudheid en Middeleeuwen Politieke Filosofie Oudheid en Middeleeuwen Geschiedenis en politieke filosofie Geschiedenis Beschrijving feitelijke gebeurtenissen. Verklaring in termen van oorzaak en gevolg of van bedoelingen. Politieke

Nadere informatie

Dierproeven en ethiek

Dierproeven en ethiek Dierproeven en ethiek Jac. A.A. Swart 1 Introductie In discussies over dierproeven valt al gauw het woord ethiek. Mensen zeggen bijvoorbeeld dat ze ethische bezwaren hebben tegen dierproeven omdat het

Nadere informatie

Zorgplichten en zorgethiek

Zorgplichten en zorgethiek Zorgplichten en zorgethiek ACADEMISCH PROEFSCHRIFT ter verkrijging van de graad van doctor aan de Universiteit van Amsterdam op gezag van de Rector Magnificus prof.mr. P.F. van der Heijden ten overstaan

Nadere informatie

Zo brengen wij finance verder

Zo brengen wij finance verder Zo brengen wij finance verder HighQ financieel interim bestaat ruim 18 jaar. Kennis(deling), kwaliteit, betrouwbaarheid, ethiek, staan bij ons hoog in het vandaal. En dat willen we graag met elkaar blijven

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1: Enkele filosofische kaders m.b.t. handicaps en rechtvaardigheid 15

Inhoud. Deel 1: Enkele filosofische kaders m.b.t. handicaps en rechtvaardigheid 15 5 Inhoud Woord vooraf 11 Deel 1: Enkele filosofische kaders m.b.t. handicaps en rechtvaardigheid 15 Hoofdstuk 1: John Rawls en personen met een handicap: een moeizame relatie 19 Rechtvaardigheid als billijkheid

Nadere informatie

Leren van je eigen mores Spreken over waarden en normen met verpleegkundigen

Leren van je eigen mores Spreken over waarden en normen met verpleegkundigen Nurse Academy lustrumcongres 2014 Leren van je eigen mores Spreken over waarden en normen met verpleegkundigen Amersfoort, 17 november 2014 Jos de Munnink, gespreksleider moreel beraad GGNet Contact: j.demunnink@ggnet.nl

Nadere informatie

Filosofie en ethiek van de techniek Steven Dorrestijn

Filosofie en ethiek van de techniek Steven Dorrestijn Filosofie en ethiek van de techniek Steven Dorrestijn Saxion Hogeschool & Universiteit Twente Deventer/Enschede, NL Techniek, gedrag en milieu Moralisering van apparaten Hans Achterhuis Daadkracht der

Nadere informatie

Zingeving, spiritualiteit en verpleegkundige zorg

Zingeving, spiritualiteit en verpleegkundige zorg Zingeving, spiritualiteit en verpleegkundige zorg Annemieke Kuin humanistisch geestelijk verzorger Westfriesgasthuis, Hoorn Spiritualiteit / Zingeving Aandacht voor eigen spiritualiteit In gesprek gaan

Nadere informatie

Zorg om het kind - bescherming van minderjarigen en het gezondheidsrecht -

Zorg om het kind - bescherming van minderjarigen en het gezondheidsrecht - Zorg om het kind - bescherming van minderjarigen en het gezondheidsrecht - Prof.mr.drs. Mariëlle R. Bruning Najaarslezing Vereniging voor Gezondheidsrecht, 2 november 2012 Thema Zorgverlening aan en het

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I Opgave 3 Vreemder dan alles wat vreemd is 12 maximumscore 3 de twee manieren waarop je vanuit zingevingsvragen religies kunt analyseren: als waarden en als ervaring 2 een uitleg van de analyse van religie

Nadere informatie

FILOSOFIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1

FILOSOFIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 FILOSOFIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

Toelichting reflectievoorwaarden voor jeugdzorgwerkers

Toelichting reflectievoorwaarden voor jeugdzorgwerkers Toelichting reflectievoorwaarden voor jeugdzorgwerkers Wat is reflectie? Professionele en effectieve jeugdzorg vraagt om professionals die in staat zijn om algemeen werkzame factoren zoals bevorderen motivatie,

Nadere informatie

Zeven Organisatie Advies B.V. Handout. www.7advies.nl

Zeven Organisatie Advies B.V. Handout. www.7advies.nl Zeven Organisatie Advies B.V. Handout 01 Toegevoegde waarde Wat kom ik brengen Het weer op gang brengen van vastgelopen projecten. Mijn toegevoegde waarde ligt in het weer op gang brengen van vastgelopen

Nadere informatie

Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog

Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog Bert Molewijk (RN,MA, PhD) Voorbij de vrijblijvendheid Programmaleider Moreel Beraad, VUmc Associate professor Clinical Ethics, Oslo VWS, Week

Nadere informatie

Dilemmics. Morele Oordeelsvorming. Werkboek. voor medewerkers van het Ministerie van Buitenlandse Zaken

Dilemmics. Morele Oordeelsvorming. Werkboek. voor medewerkers van het Ministerie van Buitenlandse Zaken Dilemmics Morele Oordeelsvorming Werkboek voor medewerkers van het Ministerie van Buitenlandse Zaken 2013 Werkboek Morele Oordeelsvorming 1 2014. Dilemmics. Alle rechten van deze uitgave zijn voorbehouden.

Nadere informatie

Een situatie kan lastig worden indien. - voor de bedrijfsarts als arts sommige waarden zwaarder wegen dan voor de bedrijfsarts als adviseur

Een situatie kan lastig worden indien. - voor de bedrijfsarts als arts sommige waarden zwaarder wegen dan voor de bedrijfsarts als adviseur Inleiding Sociaal Medisch Overleg (SMO) is een gestructureerd en multidisciplinair overleg over individuele casuïstiek tussen het management en diens adviseur(s) aangaande verzuim en re-integratie. Deelnemers

Nadere informatie

Oosterse filosofie. China en het confucianisme

Oosterse filosofie. China en het confucianisme Oosterse filosofie China en het confucianisme Geschiedenis Opeenvolging van dynastieën Zhou dynastie (1046 256 v.chr) introductie van ijzer Ontstaan van moderne Chinese schrift Feodale heerschappij Perioden:

Nadere informatie

Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij onafhankelijk zijn! 100% ONAFHANKELIJK

Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij onafhankelijk zijn! 100% ONAFHANKELIJK Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij onafhankelijk zijn! 100% ONAFHANKELIJK Er zijn BELANGRIJKE verschillen Nederland telt veel verzekeringsmaatschappijen. Elke maatschappij heeft eigen producten

Nadere informatie

Beroepscode Beroepsvereniging van cliëntondersteuners voor mensen met een beperking

Beroepscode Beroepsvereniging van cliëntondersteuners voor mensen met een beperking Beroepscode Beroepsvereniging van cliëntondersteuners voor mensen met een beperking 1 VOORWOORD Met trots presenteert de Beroepsvereniging van cliëntondersteuners voor mensen met een beperking (BCMB) de

Nadere informatie

Geluk & wijsheid. Zevende avond

Geluk & wijsheid. Zevende avond Geluk & wijsheid Zevende avond Schoonheid Wat heet mooi? Het belang van het overbodige De postmoderne waarheid De filosoof en de waarheid Goochelen Wat heet mooi? Kun je precies beschrijven wat je raakt?

Nadere informatie

%&& '() % & "! ' #( #" )& ##, "* #+ # # +, #! -.& +" */ 0,1++ 5 +!!2 678 +!!2 678 -" "(. 9.6 9-+ "" 03 1- * & -!

%&& '() % & ! ' #( # )& ##, * #+ # # +, #! -.& + */ 0,1++ 5 +!!2 678 +!!2 678 - (. 9.6 9-+  03 1- * & -! !" #$! "# $" %&& '() *+($ % & "! ' #( #" )& ##, "* #+ # # +, #! -.& +" */ 0,1++ *23+ 4+ 5 +!!2 678 +!!2 678 -" "(. 9.6 9-+ "" 03 1- "#:- * & -! 5/23/2008 , &'&+'! & -&%**!*!.!!($$)! *! &&'&+/*-!.* '+!!!

Nadere informatie

Van mensvisie naar goede zorg De invloed van de eigen mensvisie op de zorgpraktijk

Van mensvisie naar goede zorg De invloed van de eigen mensvisie op de zorgpraktijk Van mensvisie naar goede zorg De invloed van de eigen mensvisie op de zorgpraktijk 1. Mensbeelden: impliciet/expliciet, beschrijvend en normatief Het geleefde, gesproken, besproken mensbeeld: van impliciet

Nadere informatie

Verhaal van verandering

Verhaal van verandering Isabella Lenarduzzi Belgische Ashoka Fellow Ashoka: Kun je ons iets vertellen over je familie en waar je bent opgegroeid? Isabella: Ik ben geboren in Brussel. Mijn vader kwam als twaalfjarige vanuit het

Nadere informatie

Algemene Moraalfilosofie (Raymaekers 2011) Beknopte samenvatting van de lectuursessies door Michiel Rollier

Algemene Moraalfilosofie (Raymaekers 2011) Beknopte samenvatting van de lectuursessies door Michiel Rollier Algemene Moraalfilosofie (Raymaekers 2011) Beknopte samenvatting van de lectuursessies door Michiel Rollier LECTUURSESSIES MORAALFILOSOFIE: ANALYSE VAN ENKELE VOORAANSTAANDE ETHISCHE VERTOGEN LECTUUR 1:

Nadere informatie

Kwaliteit van leven van naar de GGZ verwezen kinderen Geestdrift Symposium 2007 Matthias de Kroon Kwaliteit van leven (WHO) De individuele perceptie van iemands positie in het leven, binnen de context

Nadere informatie

Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten

Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten Afdeling openbaarheid van bestuur 13 februari 2012 ADVIES 2012-8 met betrekking tot de openbaarheid van voorbereidende documenten

Nadere informatie

Professionaliteit in wetenschap en zorg

Professionaliteit in wetenschap en zorg Professionaliteit in wetenschap en zorg Symposium: in balans Utrecht 27 november 2015 Dr. Hans van Dartel, ethicus, verpleegkundige (np) Voorzitter Commissie Ethiek V&VN Opzet Verkenning waarden van praktijken

Nadere informatie

Beroepscode OND. Verpleging en verzorging

Beroepscode OND. Verpleging en verzorging Beroepscode OND Verpleging en verzorging Inleiding Wat is een beroepscode? Een beroepscode bevat ethische en praktische normen en waarden van het beroep. Omdat verpleegkundigen en verzorgenden een belangrijke

Nadere informatie

Stoïcijnse levenskunst: evenveel geluk als wijsheid

Stoïcijnse levenskunst: evenveel geluk als wijsheid Stoïcijnse levenskunst: evenveel geluk als wijsheid Miriam van Reijen Filosofie kan allerlei functies hebben. Filosofie is in feite kritisch nadenken. En dat draagt bij aan een gelukkiger leven. Voor mij

Nadere informatie

Protocol bij scheiding

Protocol bij scheiding Protocol bij scheiding De gevolgen van een scheiding tussen vader en moeder kunnen voor een kind ingrijpend zijn. Dit protocol is een poging de gevolgen zoveel mogelijk in goede banen te leiden. 1. Anders

Nadere informatie

Inhoud. Deel I Ethiek 13. Deel II Normatieve theorieën 67. Voorwoord 9

Inhoud. Deel I Ethiek 13. Deel II Normatieve theorieën 67. Voorwoord 9 Inhoud Voorwoord 9 Deel I Ethiek 13 Hoofdstuk 1 Inleiding: wat is ethiek? 14 Inleiding: vier actuele kwesties 15 Descriptieve ethiek, normatieve ethiek en meta-ethiek 17 Ethiek als argumentatievak 18 Alledaagse

Nadere informatie

Zingeving/Ethiek. Lisanne Koopman VR3 B1B Hogeschool van Amsterdam 25-1-2011

Zingeving/Ethiek. Lisanne Koopman VR3 B1B Hogeschool van Amsterdam 25-1-2011 2011 Zingeving/Ethiek Lisanne Koopman VR3 B1B Hogeschool van Amsterdam 25-1-2011 Inhoud Casus: seksuele handelingen in de zorg... 3 1. Zingevingsvragen... 3 2. Een moreel dilemma en de onderliggende waarden..3

Nadere informatie

Waarom het voor u zo. BELANGRIJK is dat wij 100% onafhankelijk zijn!

Waarom het voor u zo. BELANGRIJK is dat wij 100% onafhankelijk zijn! Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij 100% onafhankelijk zijn! Onze ONAFHANKELIJKHEID is uw belang Ons kantoor is onafhankelijk. Alleen daardoor kunnen wij optimaal opkomen voor uw belangen. Dat doen

Nadere informatie

Essay. Norbert Vogel* Morele feiten bestaan niet

Essay. Norbert Vogel* Morele feiten bestaan niet Essay Norbert Vogel* Morele feiten bestaan niet Ethici onderscheiden zich van gewone mensen doordat zij niet schijnen te weten wat morele oordelen zijn. Met behulp van elkaar vaak uitsluitende ismen trachten

Nadere informatie

Meldprotocol 1 kindermishandeling en huiselijk geweld

Meldprotocol 1 kindermishandeling en huiselijk geweld Meldprotocol 1 kindermishandeling en huiselijk geweld Inleiding Tot op heden geldt voor mediators evenmin als voor andere beroepsgroepen een wettelijke verplichting om kindermishandeling of huiselijk geweld

Nadere informatie

Goede zorg bevorderen. gezien vanuit de presentietheorie

Goede zorg bevorderen. gezien vanuit de presentietheorie Kwaliteitsinstituut Diemen Goede zorg bevorderen gezien vanuit de presentietheorie Prof. dr Andries Baart 7 mei 2013 Opzet Ik wil u laten zien hoe je anders over goede zorg kunt denken: 1. Criteria concepten

Nadere informatie

Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij onafhankelijk zijn! 100% ONAFHANKELIJK

Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij onafhankelijk zijn! 100% ONAFHANKELIJK Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij onafhankelijk zijn! 100% ONAFHANKELIJK Er zijn BELANGRIJKE verschillen Nederland telt veel verzekeringsmaatschappijen. Elke maatschappij heeft eigen producten

Nadere informatie

TOETSSTOF STUDIEWIJZER ETHIEK H4. ethiekenbijbel.weebly.com

TOETSSTOF STUDIEWIJZER ETHIEK H4. ethiekenbijbel.weebly.com TOETSSTOF STUDIEWIJZER ETHIEK H4 ethiekenbijbel.weebly.com 2 Drachten, april 2014 Geachte leerling, Bij de voorbereiding van de toets Ethiek is het noodzakelijk om goed te weten wat een norm is en wat

Nadere informatie

Inleiding Ethiek Vwo 1 DE ETHISCHE OPTIEK

Inleiding Ethiek Vwo 1 DE ETHISCHE OPTIEK Inleiding Ethiek Vwo 1 DE ETHISCHE OPTIEK 1.1 Doel en opzet van dit hoofdstuk In dit hoofdstuk krijg je een inleiding in ethiek. Het is de bedoeling dat je na dit hoofdstuk: - weet wat een ethische benadering

Nadere informatie

Het opzetten en inrichten van een intervisie-sessie

Het opzetten en inrichten van een intervisie-sessie Het opzetten en inrichten van een intervisie-sessie Wat gaan we bespreken? Lustrumcongres Prettig contact met de overheid 2013 Intervisie Lustrumcongres Prettig contact met de overheid 2013 Intervisie

Nadere informatie

Ethische Dilemma s. Zorgboogberaad 11 januari 2010 Lea Peen specialist ouderengeneeskunde

Ethische Dilemma s. Zorgboogberaad 11 januari 2010 Lea Peen specialist ouderengeneeskunde Ethische Dilemma s Zorgboogberaad 11 januari 2010 Lea Peen specialist ouderengeneeskunde Deze presentatie Wat is ethiek Waarom ethiek Zorgethiek Casuïstiek Ethiek in de zorgorganisatie Ethiek: Nadenken

Nadere informatie

Over een relatie met een (ex-)zorgvrager. Aanvulling bij Omgaan met aspecten van seksualiteit tijdens de beroepsuitoefening

Over een relatie met een (ex-)zorgvrager. Aanvulling bij Omgaan met aspecten van seksualiteit tijdens de beroepsuitoefening Over een relatie met een (ex-)zorgvrager Aanvulling bij Omgaan met aspecten van seksualiteit tijdens de beroepsuitoefening 1 Inleiding In 2011 heeft de V&VN Commissie Ethiek de notitie Omgaan met aspecten

Nadere informatie

MFAM meldprotocol. Inleiding

MFAM meldprotocol. Inleiding MFAM meldprotocol www.mfam.nu Inleiding Tot op heden geldt voor mediators evenmin als voor andere beroepsgroepen een wettelijke verplichting om kindermishandeling of huiselijk geweld te melden. Ook vallen

Nadere informatie

De zes stappen naar vrijheid. Inleiding.

De zes stappen naar vrijheid. Inleiding. De zes stappen naar vrijheid. Inleiding. De paar pagina's die volgen introduceren een eenvoudig proces dat ik gebruik om te vergeven en om vrede te vinden na elk conflict dat ik ervaar in mijn leven. Dit

Nadere informatie

Definities Coach is iemand die coacht, in het bijzonder iemand die dat beroepsmatig doet

Definities Coach is iemand die coacht, in het bijzonder iemand die dat beroepsmatig doet Gingermood Ethische Gedragscode Introductie Het doel van Gingermood s Ethische Gedragscode is de juiste praktijk van een coach op papier te zetten en deze omschrijving te laten dienen als leidraad voor

Nadere informatie

Bijlage 5 Voorbeeld meldprotocol grensoverschrijdend gedrag

Bijlage 5 Voorbeeld meldprotocol grensoverschrijdend gedrag Bijlage 5 Voorbeeld meldprotocol grensoverschrijdend gedrag Dit voorbeeld van een meldprotocol gaat uit van de aanwezigheid van een meldteam en zaakcoördinator. Let wel: voor cliënten is het belangrijk

Nadere informatie

Hoe mooi kan het zijn

Hoe mooi kan het zijn Hoe mooi kan het zijn Weet je hoe mooi het eigenlijk is om alles te kunnen doen, jezelf te zijn en dit ook te blijven. Je zegt gewoon wat je wel en niet leuk vindt, graag doet, zonder dit te overdrijven.

Nadere informatie

Menslievende Professionalisering. Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering. Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen

Menslievende Professionalisering. Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering. Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen Menslievende Professionalisering Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering juni 2015 Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen Achtergrond Zorgverleners werkzaam in het primaire

Nadere informatie

Kwetsbare ouderen gevolgd. Een jaar later: thuis, of naar het rusthuis? Bram Vermeulen Prof. dr. Anja Declercq

Kwetsbare ouderen gevolgd. Een jaar later: thuis, of naar het rusthuis? Bram Vermeulen Prof. dr. Anja Declercq Kwetsbare ouderen gevolgd. Een jaar later: thuis, of naar het rusthuis? Bram Vermeulen Prof. dr. Anja Declercq Opzet Vlaamse Ouderen Zorg Studie VoZs bevraagt kwetsbare ouderen: - die thuiszorg gebruiken

Nadere informatie

Palliatieve zorg: Ethiek

Palliatieve zorg: Ethiek Palliatieve zorg: Ethiek Hogeschool van Amsterdam Naam: Lauri Linn Konter Studentnr: 500642432 Klas: Lv12-2E2 Jaar: 2012-2013 Docent: P. Vleugels Inhoudsopgave Inleiding Blz: 3 Omschrijving praktijksituatie

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Kinderrechtenverdrag voor kinderen en jongeren Waarom? Alle kinderen in de hele

Nadere informatie

Het leven leren. De theorie en visie achter het levo lesmateriaal

Het leven leren. De theorie en visie achter het levo lesmateriaal Het leven leren De theorie en visie achter het levo lesmateriaal Waar gaat kaderdocument Het leven leren (2003) over? De levensbeschouwelijke ontwikkeling èn beroepsethische vorming van onderwijsdeelnemers

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Waarom? Alle kinderen in de hele wereld hebben rechten. Jij dus ook. Omdat jij

Nadere informatie

De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft)

De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft) De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft) Inleiding Veel mensen ervaren moeilijkheden om werk te vinden te behouden, of van baan / functie te veranderen. Beperkingen, bijvoorbeeld

Nadere informatie

Samenspel Formeel - Informeel. Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink

Samenspel Formeel - Informeel. Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink Samenspel Formeel - Informeel Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink 6/12/2015 Programma - Korte kennismaking; - Ontwikkelingen in de vrijwillige zorg; - Uitgangspunt

Nadere informatie

Het advies in praktijk

Het advies in praktijk Het advies in praktijk Werken met een ethisch stappenplan Studiedag 23 januari 2009 Laura is 17 en heeft sedert haar geboorte een diep mentale handicap. Meermaals per dag kent zij ernstige woedeuitbarstingen,

Nadere informatie

Dwang(reductie) in de psychiatrie

Dwang(reductie) in de psychiatrie Dwang(reductie) in de psychiatrie Drs. Yolande Voskes Research Programme > Quality of Care Department of Medical Humanities Separatie: problematisch? Traumatische en emotionele ervaring Cliënten: angst,

Nadere informatie