Zorg om de zorg. Menselijke maat in de gezondheidszorg

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zorg om de zorg. Menselijke maat in de gezondheidszorg"

Transcriptie

1 Zorg om de zorg Menselijke maat in de gezondheidszorg Prof.dr. Chris Gastmans Prof.dr. Gerrit Glas Prof.dr. Annelies van Heijst Prof.dr. Eduard Kimman sj Dr. Carlo Leget Prof.dr. Ruud ter Meulen (red.) Drs. Simone Verbaken (red.) Drs. Stefan Waanders (red.) zorg om de zorg vs2a.indd :24:14

2 Inhoudsopgave Carlo Leget Ruud ter Meulen Zorg om de zorg: een inleiding 9 Ruud ter Meulen Simone Verbaken Modernisering van de zorg: een signalement van actuele morele problemen Autonomie als normatief ideaal Schaduwzijden Contractdenken in de zorg Beperking van de solidariteit Economisering van de zorg 32 Chris Gastmans Zorgen en deugdzame houdingen Woord vooraf Mens als zorgwezen Zorg als wezenlijk menselijk Zorgzaamheid als morele houding Vanuit het perspectief van de hulpverlener: zorgzame betrokkenheid als houding Zorg: antwoord-zijn op de vraag van de patiënt Onderscheid tussen zorg en emotionele betrokkenheid Zorgzame houding als uiting van respect voor de menselijke waardigheid Vanuit het perspectief van de patiënt: zorg ontvangen als vol-tooi-ing van het zorggebeuren Besluit 57 5 zorg om de zorg vs2a.indd :24:15

3 Annelies van Heijst Zorg en spiritualiteit Inleiding Spiritualiteit van de zorgdrager Zorgen vroeger: spiritualiteit van de liefdewerken Bezieling van zorgdragers Spiritualiteit van de zorgontvanger Spiritualiteit als godsdienst of levensbeschouwing Spiritualiteit als meer dan de harde feiten Spiritualiteit van de bedrijfsvoering in de zorgsector 84 Eduard Kimman sj Zorg als product? Woord vooraf Economisering en commercialisering In een stelsel beschermde aanbieding van zorg Medische dienstverlening in organisaties Ethiek in het bestel, de organisatie of bij het individu? Naar een ethiek van zorg als product Tenslotte 103 Gerrit Glas Zorg, ethiek en rechtvaardigheid Introductie Boedelscheiding tussen rechtvaardigheid en ethiek van de zorg? Normatieve professionaliteit en de menselijke beperktheid Rechtvaardigheid Rechtvaardigheid, schaarste en marktwerking in de zorg Naar een raamwerk waarin zorg en rechtvaardigheid elkaar veronderstellen zorg om de zorg vs2a.indd :24:15

4 Carlo Leget Goede zorg: een hele prestatie? Vier schetsen voor een betere zorg Zorg en prestatie? Interne of externe motivatie? Vertrouwen Meten = weten? Rechtvaardigheid Volgend, maar geen volgeling Ten slotte 143 Personalia zorg om de zorg vs2a.indd :24:15

5 Carlo Leget Ruud ter Meulen Zorg om de zorg: een inleiding Veranderingen in de gezondheidszorg houden de gemoederen in Nederland al enkele jaren bezig, met als voorlopig hoogtepunt de invoering van het nieuwe zorgstelsel op 1 januari Nu brengen veranderingen meestal onrust met zich mee. Het bijzondere van de veranderingen in de gezondheidszorg is echter dat een grote groep direct betrokkenen, zorgvragers en zorgdragers, het gevoel heeft dat de zorg langzaam iets essentieels aan het verliezen is. Er is zorg om de zorg. Wat is er aan de hand? Drie ontwikkelingen springen direct in het oog. Terwijl in het verleden de zorg verleend werd volgens een vast omschreven aanbod, is sinds het begin van de jaren 90 sprake van een ommekeer in de richting van vraaggestuurde zorg. De bedoeling van deze nieuwe ontwikkeling is, dat de cliënt de zorg vraagt en krijgt die past bij zijn of haar specifieke behoeften. Deze zogenaamde zorg-op-maat zou in toenemende mate geleverd moeten worden in een marktgerichte omgeving, waarin de regels van vraag en aanbod het verkeer tussen zorgverleners en cliënten bepalen. Een tweede, deels hiermee samenhangende ontwikkeling is de verzakelijking van de zorg. Onderdeel van deze ontwikkeling is dat zorgvoorzieningen worden geleverd op basis van contractueel vastgelegde afspraken. Zorg krijgt hiermee het karakter van een neutrale vorm van dienstverlening, waarin klantvriendelijkheid, efficiënte dienstverlening en het recht op zorg centraal staan. Traditionele deugden als barmhartigheid, opoffering en dienstbaarheid lijken in dit verband meer naar de achtergrond te verdwijnen. De vraag is of de 9 zorg om de zorg vs2a.indd :24:15

6 zin van de zorg hiermee vervuld is voor de hulpverleners en vaak ook voor de patiënt. Ten derde moet gewezen worden op de toenemende beperking van de solidariteit. Omdat de vraag naar zorg toeneemt en het aanbod aan zorg geen gelijke tred houdt, ontstaat er een toenemende schaarste in de zorg. Ten gevolge hiervan ontstaan er groeiende problemen met betrekking tot financiering en capaciteit (wachtlijsten). In het licht van de schaarste en het beperkende beleid van de overheid wordt steeds meer de vraag gesteld wat wij als samenleving jegens elkaar in tijden van ziekte en handicap verschuldigd zijn. De grenzen van de solidariteit komen in zicht, terwijl tegelijkertijd de mogelijkheden voor particuliere financiering van voorzieningen worden verruimd en de ongelijkheid in toegang tot de zorg toeneemt. Marktgerichtheid, verzakelijking en beperking van solidariteit roepen vragen op van morele aard. Passen deze ontwikkelingen wel bij zoiets als zorg? Heeft zorg niet in de eerste plaats te maken met aandacht en betrokkenheid, en lopen we niet het risico deze waardevolle kern te verliezen door genoemde ontwikkelingen? Wat blijft er over van de motivatie waarmee mensen in de zorg gaan werken die precies hiermee te maken heeft: het zorgen als in zichzelf waardevolle activiteit, het zorgen om het zorgen zelf? De Radboudstichting hecht er belang aan om fundamentele vragen als deze levend te houden door bij te dragen aan een brede maatschappelijke discussie met betrekking tot de gesignaleerde veranderingen in de zorg, de verschillende betrokken partijen gevoelig te maken voor de intrinsieke waarde van de zorg en een bewustmaking op gang te brengen van de eigen verantwoordelijkheid van de betrokkenen om deze waarde niet verloren te laten gaan. Deze bundel is bedoeld als een beginpunt van die discussie. Wil dat bredere gesprek kunnen slagen, dan is een aantal stappen nodig die terug te vinden zijn in de opbouw van deze bundel. 10 zorg om de zorg vs2a.indd :24:15

7 Ruud ter Meulen Simone Verbaken Modernisering van de zorg: een signalement van actuele morele problemen In de afgelopen jaren heeft de zorg in Nederland belangrijke veranderingen doorgemaakt. Meest in het ooglopend is de zogenaamde omslag van aanbodgerichte naar vraaggerichte zorg, dat wil zeggen dat niet de overheid en de zorginstellingen de inhoud en de plaats van de zorgverlening dienen te bepalen, maar dat de patiënt of cliënt hier de belangrijkste swtem in krijgt. Deze ontwikkeling werd ingezet met de publicatie van het rapport Bereidheid tot verandering(1989) dat tot stand kwam onder leiding van Wisse Dekker. Het voorlopig hoogtepunt van deze ontwikkeling was de invoering van de Zorgverzekeringswet in Januari 2006: kernpunt van deze wet is de visie op de zorg als een markt waarin verzekeraars en zorginstellingen met elkaar concurreren om de gunst van de cliënt of consument. Terwijl het centraal stellen van de vraag van de patiënt door velen als een positief goed wordt omarmd, kunnen er toch belangrijke ethische vragen bij deze ontwikkeling worden gesteld. Vragen die onder andere betrekking hebben op het normatieve beginsel van autonomie en vrijheid van keuze: is een dergelijk ideaal wel een goed uitgangspunt in de zorg voor afhankelijke en kwetsbare mensen die eigenlijk weinig te kiezen hebben? Voorts kan gewezen worden op de mogelijke verzakelijking van de zorg en het contractuele denken dat hiermee gepaard gaat: is de zorg terug te voeren op een louter zakelijke overeenkomst 17 zorg om de zorg vs2a.indd :24:16

8 tussen consument en zorgverschaffer of is er meer aan de hand in de zorgrelatie? In samenhang kan het probleem van de economisering worden genoemd en de dwang om in een competitieve omgeving zo kosteneffectief mogelijk met de beschikbare middelen om te gaan. Tenslotte is er de vraag of een vraaggerichte zorg wel samengaat met de plicht tot solidariteit met de zwakkeren, hetgeen een belangrijk normatief beginsel is voor ons zorgstelsel. In dit hoofdstuk zullen bovengenoemde vragen worden behandeld en, waar mogelijk van een voorlopig antwoord worden voorzien. Het hoofdstuk moet gelezen worden als een kritische analyse van de modernisering van de zorg, waarin de cliënt weliswaar centraal komt te staan maar ten aanzien waarvan ook belangrijke morele problemen kunnen worden gesignaleerd die voor sommige cliënten een minder gunstig gevolg kunnen hebben. 1. Autonomie als normatief ideaal De omslag van aanbodgestuurde naar een vraaggerichte zorg heeft belangrijke maatschappelijke wortels. De belangstelling voor deze vorm van zorgverlening moet geplaatst worden in de context van veranderingen in de cultuur van en relaties binnen onze moderne, westerse samenleving. Wellicht is de belangrijkste verandering de zogenaamde individualisering, een term waarmee gedoeld wordt op verschillende ontwikkelingen. 1 Ten eerste betekent dit proces een toenemende instabiliteit en uitwisselbaarheid van persoonlijke relaties. Dit proces doet zich zowel voor in de samenleving (uiteenvallen van de grote verbanden zoals de zuilen) als in de privé-sfeer (nieuwe samenlevingsvormen). Ten tweede 1 Wilterdink, N., On Individualisation. In: Sociale Wetenschappen, 38, 1995, (4), zorg om de zorg vs2a.indd :24:16

Ethisch verantwoorde zorg voor ouderen Tussen kwetsbaarheid en waardigheid. Prof. Dr. Chris GASTMANS KU Leuven

Ethisch verantwoorde zorg voor ouderen Tussen kwetsbaarheid en waardigheid. Prof. Dr. Chris GASTMANS KU Leuven Ethisch verantwoorde zorg voor ouderen Tussen kwetsbaarheid en waardigheid Prof. Dr. Chris GASTMANS KU Leuven INLEIDING Verbreding van ethische reflectie in gezondheidszorg Perspectiefverandering: zorg

Nadere informatie

Zie de mens! Homo sapiens. Zorg om betekenis. Jaarcongres Reliëf 11 maart 2016

Zie de mens! Homo sapiens. Zorg om betekenis. Jaarcongres Reliëf 11 maart 2016 Zie de mens! Zorg om betekenis Jaarcongres Reliëf 11 maart 2016 Prof Dr Carlo Leget www.zorgethiek.nu Homo sapiens De mens (wetenschappelijke naam: Homo sapiens) is een tweevoetige primatensoort uit de

Nadere informatie

Marktwerking in de zorg. Prof Ruud ter Meulen Director Centre for Ethics in Medicine

Marktwerking in de zorg. Prof Ruud ter Meulen Director Centre for Ethics in Medicine Marktwerking in de zorg Prof Ruud ter Meulen Director Centre for Ethics in Medicine Inhoud Wat is marktwerking? Gezondheidszorg: een imperfecte markt Privatisering van de zorg Zorgen over de markt What

Nadere informatie

Waarden georiënteerd denken in de ggz

Waarden georiënteerd denken in de ggz Waarden georiënteerd denken in de ggz Lezing op de Inspiratiebijeenkomst Waarde(n)vol werken in de ggz Dimence Groep, 8 september 2017 G. Glas g.glas@dimencegroep.nl Overzicht Definities Persoonlijke noot

Nadere informatie

Ruimte voor relaties Ethisch verantwoorde ouderenzorg

Ruimte voor relaties Ethisch verantwoorde ouderenzorg Ruimte voor relaties Ethisch verantwoorde ouderenzorg Chris GASTMANS KU Leuven Zorgnet Icuro chris.gastmans@kuleuven.be Mijn inspiratiebronnen Personalistische ethiek de mens centraal Verpleegkundige ethiek

Nadere informatie

De Beroepsstandaard wordt aangepast op de volgende punten.

De Beroepsstandaard wordt aangepast op de volgende punten. BESLUIT VAN DE ALGEMENE LEDENVERGADERING VAN DE VGVZ (7 JUNI 2010) inzake het advies van de Commissie Spiritualiteit en Beroepsstandaard vastgesteld te Amsterdam door de Algemene Leden Vergadering van

Nadere informatie

Ethiek in de ouderenzorg Over waarden, dialoog en grondhoudingen

Ethiek in de ouderenzorg Over waarden, dialoog en grondhoudingen Visies Visies Artevelde Algemene op op Hogeschool zorgrelatie zorgrelatie casus Gent Gent, 24 mei 2016 Ethiek in de ouderenzorg Over waarden, dialoog en grondhoudingen Axel Liégeois KU Leuven Broeders

Nadere informatie

Quo Vadis. Markt en kosten. Gedachten over de toekomst van de zorg. Primair proces: relatie patiënt/hulpverlener

Quo Vadis. Markt en kosten. Gedachten over de toekomst van de zorg. Primair proces: relatie patiënt/hulpverlener Gedachten over de toekomst van de zorg Verleden, heden en toekomst van de zorgsector Prof. dr. Doeke Post Ex-huisarts, em-hoogleraar Sociale Geneeskunde, Universiteit Groningen Hard: Hart: Quo Vadis protocollen,

Nadere informatie

De paradox van verantwoordelijkheid en autonomie. Leentje De Wachter Coördinator stimul Lubbeek Lector, filosofie en ethiek, UC Leuven-Limburg

De paradox van verantwoordelijkheid en autonomie. Leentje De Wachter Coördinator stimul Lubbeek Lector, filosofie en ethiek, UC Leuven-Limburg De paradox van verantwoordelijkheid en autonomie Leentje De Wachter Coördinator stimul Lubbeek Lector, filosofie en ethiek, UC Leuven-Limburg OVERZICHT 1. Maatschappelijke context 2. Probleemstelling de

Nadere informatie

Het Pi-manifest Kracht door persoonlijke groei & eigenheid

Het Pi-manifest Kracht door persoonlijke groei & eigenheid Inleiding Pi-groep is opgericht op 17 maart 2004. De visie die ten grondslag ligt aan het ontstaan van Pi-groep is in dit document vastgelegd. Met het vastleggen van de visie, missie en doelstellingen

Nadere informatie

Ouderenzorg in 2025?

Ouderenzorg in 2025? Ouderenzorg in 2025? https://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=vo9 wlawhe3e Niemand gaat actief de gang naar het verpleeghuis, je wordt opgenomen, ik had geen inspraak 1 IDENTITEIT: wie

Nadere informatie

ETHISCHE REFLECTIE ETHISCHE REFLECTIE 20/05/2016

ETHISCHE REFLECTIE ETHISCHE REFLECTIE 20/05/2016 OP HET HANDELEN ALS ERGOTHERAPEUT Autonomie in verbondenheid Dit is voor mij persoonlijk het raakvlaak tussen ergotherapie en ethiek. De autonomie van de cliënt in relatie tot zijn omgeving Het handelen

Nadere informatie

Consequentialisme (Gevolgenethiek)

Consequentialisme (Gevolgenethiek) 22 oktober 2016 Ethiek Ethische theorieën Deontologie (Plichtethiek) Consequentialisme (Gevolgenethiek) Deugdethiek Casus bespreking Conclusies Filosofie van het juiste handelen. Systematische bezinning

Nadere informatie

Zorg om waarden, waarden in de zorg

Zorg om waarden, waarden in de zorg Zorg om waarden, waarden in de zorg Prof. dr MARIAN VERKERK Wat is basiszorg? Wat is luxe zorg? Welke zorg mag verwacht worden van naasten en familie? Hoeveel interne solidariteit? Economisering van de

Nadere informatie

Samen maken wij het verschil!

Samen maken wij het verschil! Samen maken wij het verschil! Biest 43 6001 AP Weert T 0495 456 491 F 0495 456 499 www.landvanhorne.nl WAAR STAAN WE VOOR EN WAAR GAAN WE VOOR? inhoud onze identiteit 4 onze zorgvisie 6 onze kernwaarden

Nadere informatie

6 Geestelijke gezondheidszorg in het licht van zingeving en spiritualiteit

6 Geestelijke gezondheidszorg in het licht van zingeving en spiritualiteit Inhoud Inleiding 11 Zingeving versus maakbaarheid 13 Zingeving: een vast item in diverse contexten 15 Zingeving in de GGZ 16 Zingeving versus objectiviteitseisen in de GGZ 17 Zingeving als item in personeelsmanagement

Nadere informatie

AUTONOMIE: HOEKSTEEN OF STRUIKELBLOK?

AUTONOMIE: HOEKSTEEN OF STRUIKELBLOK? AUTONOMIE: HOEKSTEEN OF STRUIKELBLOK? PATIËNTENRECHTEN EN ETHIEK IN DE PSYCHIATRIE AXEL LIÉGEOIS Inleiding Verschillende benaderingen van de zorgrelatie Ethische beschouwingen bij de Wet Patiëntenrechten

Nadere informatie

Ethische Dilemma s. Zorgboogberaad 11 januari 2010 Lea Peen specialist ouderengeneeskunde

Ethische Dilemma s. Zorgboogberaad 11 januari 2010 Lea Peen specialist ouderengeneeskunde Ethische Dilemma s Zorgboogberaad 11 januari 2010 Lea Peen specialist ouderengeneeskunde Deze presentatie Wat is ethiek Waarom ethiek Zorgethiek Casuïstiek Ethiek in de zorgorganisatie Ethiek: Nadenken

Nadere informatie

Inleiding. v i nc e n t k i r k e l s

Inleiding. v i nc e n t k i r k e l s v i nc e n t k i r k e l s Inleiding Wanneer men aankomende medische studenten de vraag voorlegt wat hun motivatie is om arts te worden is het meest genoemde antwoord: andere mensen helpen. Een antwoord

Nadere informatie

Ethiek & E-care in de jeugdzorg beroepsethische overwegingen

Ethiek & E-care in de jeugdzorg beroepsethische overwegingen Ethiek & E-care in de jeugdzorg beroepsethische overwegingen Symposium Oog in oog met online jeugdhulp Dr. Jos Kole jos.kole@radboudumc.nl IQ Healthcare sectie Ethiek van de Gezondheidszorg 9 oktober 2014

Nadere informatie

Professionaliteit in wetenschap en zorg

Professionaliteit in wetenschap en zorg Professionaliteit in wetenschap en zorg Symposium: in balans Utrecht 27 november 2015 Dr. Hans van Dartel, ethicus, verpleegkundige (np) Voorzitter Commissie Ethiek V&VN Opzet Verkenning waarden van praktijken

Nadere informatie

Zinzorg en aandacht voor spiritualiteit

Zinzorg en aandacht voor spiritualiteit Zinzorg en aandacht voor spiritualiteit Een meerwaarde in de GGZ Walter Krikilion 1 Contact en literatuur Contactadres: walter.krikilion@opzgeel.be Boek: Walter Krikilion Geestelijke gezondheidszorg in

Nadere informatie

Informatie & Beroepsgeheim

Informatie & Beroepsgeheim Informatie & Beroepsgeheim Duffel 1 december 2009 Axel Liégeois, Waarden in dialoog, hoofdstuk 7, p. 147-181. Inleiding Afbakening onderwerp Alle gegevens over zorgvrager in zijn of haar leefwereld Mondeling

Nadere informatie

Bernadette Van den Heuvel Beleidsverantwoordelijke ouderenzorg GasthuisZusters Antwerpen

Bernadette Van den Heuvel Beleidsverantwoordelijke ouderenzorg GasthuisZusters Antwerpen Bernadette Van den Heuvel Beleidsverantwoordelijke ouderenzorg GasthuisZusters Antwerpen Inleiding GasthuisZusters Antwerpen Ziekenhuis verspreid over 3 campi: 1.032 ziekenhuisbedden Palliatieve eenheid

Nadere informatie

Het normatieve, het subjectieve en het objectieve.

Het normatieve, het subjectieve en het objectieve. Wat is een ethisch dilemma? Het normatieve, het subjectieve en het objectieve. Wat is een ethisch dilemma? Dilemma s s, issue s s en problemen. Casus. Di Drie bedreigingen bd i van het moreel bewustzijn.

Nadere informatie

Abstineren Morele overwegingen bij het staken van levensverlengend medisch handelen

Abstineren Morele overwegingen bij het staken van levensverlengend medisch handelen Abstineren Morele overwegingen bij het staken van levensverlengend medisch handelen Prudentiareeks Redactie Martien Pijnenburg Marius Nuy met bijdragen van Theo Beemer Bert Gordijn & Frank Kortmann Henk

Nadere informatie

Dilemmamethode. Formuleer het dilemma:

Dilemmamethode. Formuleer het dilemma: Dilemmamethode (zie: Jacques Graste, Omgaan met dilemma s. Een methode voor ethische reflectie hoofdstuk 2 in Henk Manschot en Hans van Dartel In gesprek over goede zorg. Overlegmethoden voor ethiek in

Nadere informatie

80% Als patiënt moet ik zelf actief om informatie vragen of zelf informatie opzoeken, als ik vragen heb (N=1048)

80% Als patiënt moet ik zelf actief om informatie vragen of zelf informatie opzoeken, als ik vragen heb (N=1048) Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (M.J.P. van der Maat en J.D. de Jong. Hoe kijken patiënten zelf aan tegen hun plichten en verantwoordelijkheden ten opzichte

Nadere informatie

Beste deelnemers, Versie: :20

Beste deelnemers, Versie: :20 1 Inleiding door dr. Walter Krikilion, voorzitter Werkgroep Ethiek in de Kliniek van Icuro - Symposium Ethische debatcultuur in de zorg: fictie of realiteit? 17 oktober 2014 - Hasselt Versie: 20-10-2014

Nadere informatie

Prof. Chris Gastmans

Prof. Chris Gastmans www.hhzhlier.be 1 h.-hartziekenhuis vzw IS ER NOG PLAATS VOOR EEN NATUURLIJKE, ONTHAASTE DOOD? Prof. Chris Gastmans Ethicus, KU Leuven www.hhzhlier.be 2 Het nieuwe sterven Kort Kwaliteitsvol tot het einde

Nadere informatie

obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl

obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl 1 Actief burgerschap en sociale integratie: Door de toenemende individualisering in onze samenleving is goed

Nadere informatie

Het (gedeeld) beroepsgeheim

Het (gedeeld) beroepsgeheim Reling Sint-Truiden, 20 januari 2015 Het (gedeeld) beroepsgeheim Axel Liégeois KU Leuven Broeders van Liefde Morele intuïtie Probleemstelling en ethische reflectie Patiëntenrechten: recht op informatie

Nadere informatie

PROGRAMMA ETHIEK VAN LEVEN EN ZORGEN

PROGRAMMA ETHIEK VAN LEVEN EN ZORGEN PROGRAMMA ETHIEK VAN LEVEN EN ZORGEN CURSUSLEIDING Arjo Klamer hoogleraar Economie van kunst en cultuur, Erasmus Universiteit Rotterdam; wethouder Sociale Zaken, Hilversum Pieter Wijnsma zelfstandig adviseur

Nadere informatie

Waardegedreven ondernemen in de zorg

Waardegedreven ondernemen in de zorg Ethisch debat in tijden van meten is weten : fictie of realiteit? Dr. Geboers Marc Algemeen Directeur Sint-Franciskusziekenhuis Specifieke eigenheid en ethische identiteit van zorgvoorzieningen als sociale

Nadere informatie

Waarom welzijn? Over de ethiek van diergebruik en de waarde van welzijn

Waarom welzijn? Over de ethiek van diergebruik en de waarde van welzijn Waarom welzijn? Over de ethiek van diergebruik en de waarde van welzijn Dr. Franck L.B. Meijboom Ethiek Instituut & Faculteit Diergeneeskunde Universiteit Utrecht Welzijn We zijn niet de eerste! Welzijn

Nadere informatie

Open communicatie leidt tot minder stress. introductie. 1 methode familiezorg introductie

Open communicatie leidt tot minder stress. introductie. 1 methode familiezorg introductie Methode Familiezorg Open communicatie leidt tot minder stress introductie 1 methode familiezorg introductie Voorwoord Inleiding Het hart van de zorg is daar waar de zorg gegeven wordt, waar kwetsbare families

Nadere informatie

De zelfverkozen dood van ouderen

De zelfverkozen dood van ouderen De zelfverkozen dood van ouderen Eerste druk, maart 2012 2012 Wouter Beekman isbn: 978-90-484-2348-4 nur: 748 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van

Nadere informatie

Chirurg en Ethiek. Mensbeelden en dilemma s onder het mes. Prudentiareeks. Redactie Martien Pijnenburg, Carlo Leget, Theo Wobbes

Chirurg en Ethiek. Mensbeelden en dilemma s onder het mes. Prudentiareeks. Redactie Martien Pijnenburg, Carlo Leget, Theo Wobbes Chirurg en Ethiek Mensbeelden en dilemma s onder het mes Prudentiareeks Redactie met bijdragen van Evert van Leeuwen Carlo Leget Arko Oderwald Martien Pijnenburg Paul Spauwen Jan Anne Roukema Peter-Paul

Nadere informatie

Goede zorg en dwang. Ethische vragen rond BOPZ kwesties in de ouderenzorg. Dr. Dorothea Touwen Ethiek en Recht van de Gezondheidszorg

Goede zorg en dwang. Ethische vragen rond BOPZ kwesties in de ouderenzorg. Dr. Dorothea Touwen Ethiek en Recht van de Gezondheidszorg Goede zorg en dwang Ethische vragen rond BOPZ kwesties in de ouderenzorg Dr. Dorothea Touwen Ethiek en Recht van de Gezondheidszorg DINSDAG 27 JUNI 2017 Thema s Waarden en wensen Betrokkenheid van naasten

Nadere informatie

Gedragscode Versie: januari 2016 Vastgesteld: januari 2016 Door: Coördinatieteam Netwerk Gewoon Samen Evaluatiedatum: Januari 2017

Gedragscode Versie: januari 2016 Vastgesteld: januari 2016 Door: Coördinatieteam Netwerk Gewoon Samen Evaluatiedatum: Januari 2017 Gedragscode Versie: januari 2016 Vastgesteld: januari 2016 Door: Coördinatieteam Netwerk Gewoon Samen Evaluatiedatum: Januari 2017 Beste vrijwilliger van Netwerk Gewoon Samen, Netwerk Gewoon Samen heeft

Nadere informatie

Welk soort rechtvaardigheid in de zorg?

Welk soort rechtvaardigheid in de zorg? Welk soort rechtvaardigheid in de zorg? Prof. Dr. Yvonne Denier KU Leuven & Zorgnet Vlaanderen Perspectief 2020 Studiedag Paard bijt man Over het breder perspectief van een plan 5 juni 2015 ALM Antwerpen

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II Opgave 2 Religie in een wetenschappelijk universum 6 maximumscore 4 twee redenen om gevoel niet te volgen met betrekking tot ethiek voor Kant: a) rationaliteit van de categorische imperatief en b) afzien

Nadere informatie

Introductie Methoden Bevindingen

Introductie Methoden Bevindingen 2 Introductie De introductie van e-health in de gezondheidszorg neemt een vlucht, maar de baten worden onvoldoende benut. In de politieke en maatschappelijke discussie over de houdbaarheid van de gezondheidszorg

Nadere informatie

Informatieblad voor zorglandbouwsector over de cliënt staat centraal

Informatieblad voor zorglandbouwsector over de cliënt staat centraal Informatieblad voor zorglandbouwsector over de cliënt staat centraal De cliënt staat centraal is een uitspraak die we breed in de maatschappij tegen komen. Soms iets anders verwoordt; bijvoorbeeld klant

Nadere informatie

Over een relatie met een (ex-)zorgvrager. Aanvulling bij Omgaan met aspecten van seksualiteit tijdens de beroepsuitoefening

Over een relatie met een (ex-)zorgvrager. Aanvulling bij Omgaan met aspecten van seksualiteit tijdens de beroepsuitoefening Over een relatie met een (ex-)zorgvrager Aanvulling bij Omgaan met aspecten van seksualiteit tijdens de beroepsuitoefening 1 Inleiding In 2011 heeft de V&VN Commissie Ethiek de notitie Omgaan met aspecten

Nadere informatie

Verdeling van zorg: recht & onrecht

Verdeling van zorg: recht & onrecht Verdeling van zorg: recht & onrecht Prof. Mr. Dr. Martin Buijsen Sectie Recht & Gezondheidszorg Erasmus School of Law/Erasmus MC (ibmg) Erasmus Universiteit Rotterdam Inhoud 1. Inleiding 2. Bijzondere

Nadere informatie

Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid. van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid

Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid. van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid Europees Parlement 2014-2019 Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid 14.7.2016 2015/2103(I) ONTWERPADVIES van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid aan de

Nadere informatie

Zorgplichten en zorgethiek

Zorgplichten en zorgethiek Zorgplichten en zorgethiek ACADEMISCH PROEFSCHRIFT ter verkrijging van de graad van doctor aan de Universiteit van Amsterdam op gezag van de Rector Magnificus prof.mr. P.F. van der Heijden ten overstaan

Nadere informatie

Mensen en naasten. Over de vervlochtenheid van individuen. Dr. Dorothea Touwen Ethiek en Recht LUMC 20 MEI 2016

Mensen en naasten. Over de vervlochtenheid van individuen. Dr. Dorothea Touwen Ethiek en Recht LUMC 20 MEI 2016 Mensen en naasten Over de vervlochtenheid van individuen Dr. Dorothea Touwen Ethiek en Recht LUMC 20 MEI 2016 Kwesties ter bespreking Belangen Wilsbekwaamheid en vertegenwoordiging Identiteit Sociaal leven

Nadere informatie

In de kijker: MENSLIEVENDE ZORG: MANAGEMENT EN KWALITEIT

In de kijker: MENSLIEVENDE ZORG: MANAGEMENT EN KWALITEIT In de kijker: MENSLIEVENDE ZORG: MANAGEMENT EN KWALITEIT Veerle DE CLEYN 1 Het boek Menslievende zorg, management en kwaliteit is een bundel met bijdragen van Nederlandse auteurs en zet aan tot nadenken

Nadere informatie

Marktwerking in de zorg Zorg of zegen?

Marktwerking in de zorg Zorg of zegen? Marktwerking in de zorg Zorg of zegen? Symposium Medische Afdeling Thijmgenootschap s- Hertogenbosch, 7 maart 2013 Lid Medische O ja O nee Medische Afdeling Symposia van de afgelopen jaren: Eed van Hippocrates.

Nadere informatie

Integraal Kwaliteitsmanagement Gezondheidszorg Zorgkwaliteit, risicobeheersing, veiligheid en efficiency volgens NEN EN 15224

Integraal Kwaliteitsmanagement Gezondheidszorg Zorgkwaliteit, risicobeheersing, veiligheid en efficiency volgens NEN EN 15224 Integraal Kwaliteitsmanagement Gezondheidszorg Zorgkwaliteit, risicobeheersing, veiligheid en efficiency volgens NEN EN 15224 Version 1/2013 Uitdagingen in de gezondheidszorg Als professionele zorgaanbieder

Nadere informatie

DE BUSINESS CASE VAN ZELFZORG PROF. DR. MAARTEN J. VERKERK

DE BUSINESS CASE VAN ZELFZORG PROF. DR. MAARTEN J. VERKERK DE BUSINESS CASE VAN ZELFZORG PROF. DR. MAARTEN J. VERKERK NL/OTH/0018/15c maart 2016 WOORD VOORAF Workshop gesponsord door GSK, georganiseerd door VitalHealth Software en uitgevoerd door VitaValley VitaValley

Nadere informatie

Moreel Beraad. Roelie Dijkman, specialist ouderengeneeskunde SHDH

Moreel Beraad. Roelie Dijkman, specialist ouderengeneeskunde SHDH Moreel Beraad Roelie Dijkman, specialist ouderengeneeskunde SHDH Wat is goed handelen? Wat en wie bepaalt dat? Ethiek Het systematisch nadenken over normen en waarden die in handelings- en beslissituaties

Nadere informatie

Identiteit in woorden Stichting St. Josephscholen Nijmegen

Identiteit in woorden Stichting St. Josephscholen Nijmegen Identiteit in woorden Stichting St. Josephscholen Nijmegen Inleiding De commissie identiteit, in opdracht van het bestuur en de directies van de Stichting St. Josephscholen, heeft de identiteit van de

Nadere informatie

Het delicate van geven en helpen - Een filosofie van de zorg (voor ouderen)

Het delicate van geven en helpen - Een filosofie van de zorg (voor ouderen) Het delicate van geven en helpen - Een filosofie van de zorg (voor ouderen) Colloquium Provinciehuis. Leuven, 12 oktober 2017 Prof. Antoon Vandevelde Hoger Instituut voor Wijsbegeerte KULeuven De giftdimensie

Nadere informatie

Samenvatting Economisering van zorg en beroepsethiek

Samenvatting Economisering van zorg en beroepsethiek Samenvatting Economisering van zorg en beroepsethiek Deel I Goeddoen met winst maken Toenemende economisering plaatst zorgverleners in een sterker krachtenveld van belangen, met alle consequenties vandien

Nadere informatie

Grenzen in de relatie zorgvrager-zorggever

Grenzen in de relatie zorgvrager-zorggever Grenzen in de relatie zorgvrager-zorggever Handvatten voor een kwaliteitsvolle zorgrelatie dr. Walter Krikilion Thuisverpleegkundigen 29/03/11 - Oostende Overzicht Kern begeleidingsrelatie Kwetsbare relatie

Nadere informatie

Ethiek en welzijn. Helicon Opleidingen MBO Nijmegen

Ethiek en welzijn. Helicon Opleidingen MBO Nijmegen Ethiek en welzijn Helicon Opleidingen MBO Nijmegen Jos Hendriks, docent dierenhouderij Prof.Dr. Hub Zwart, ethicus Radboud Universiteit Prof.Dr. Johan de Tavernier, ethicus K.U. Leuven Mens dier relatie

Nadere informatie

PROCESDOEL 4 VERANTWOORDELIJKHEID VOOR HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE GENERATIES

PROCESDOEL 4 VERANTWOORDELIJKHEID VOOR HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE GENERATIES PROCESDOEL 4 VERANTWOORDELIJKHEID VOOR HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE GENERATIES Bijzondere procesdoelen 4.1 Verantwoordelijkheid tegenover zichzelf 4.2 Eerbied voor de anderen 4.3 Zorg voor de anderen 4.4 Eerbied

Nadere informatie

De paradox van de burger als uitgangspunt

De paradox van de burger als uitgangspunt GEMEENTE WINTERSWIJK De paradox van de burger als uitgangspunt De dialoog als methodiek Rhea M. Vincent 1-11-2013 In het nieuwe zorgstelsel staat de vraag van de burger centraal. De professional en de

Nadere informatie

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de 1 Inleiding door dr. Walter Krikilion, voorzitter Werkgroep Ethiek in de Kliniek van ICURO - Symposium Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg 19 oktober 2012 - Hasselt Beste deelnemers, Als Werkgroep

Nadere informatie

Wet toelating zorginstellingen

Wet toelating zorginstellingen Wet toelating zorginstellingen Wet toelating zorginstellingen Tweede, herziene druk Mr. dr. J.J.M Linders Gezondheidswetgeving in de praktijk Redactie: Mr. R.N. van Donk Mr. dr. H.E.G.M. Hermans Mr. dr.

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 5. Inleiding 15 Bauke Koekkoek

Inhoud. Voorwoord 5. Inleiding 15 Bauke Koekkoek Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 15 Bauke Koekkoek 1 Ondersteunen of overnemen 27 Rick Kwekkeboom 1.1 Inleiding 27 1.2 Goede zorg : van klacht naar kracht, van helpen naar aanmoedigen 27 1.2.1 (Het denken

Nadere informatie

Palliatieve sedatie ethisch belicht

Palliatieve sedatie ethisch belicht Palliatieve sedatie ethisch belicht Categorie: Palliatieve zorg Publicatiedatum: 01-07-2008 URL: http://www.medische-ethiek.nl/modules/news/article.php?storyid=968 Pro Vita Humana 15e jaargang - 2008 nr.

Nadere informatie

CAT B / Cursusafhankelijke toets

CAT B / Cursusafhankelijke toets Oefentoets CAT B1.2.4 0809 / Cursusafhankelijke toets Cursus B1.2 4 0708 het verhaal van de patiënt Cursuscoördinator dr. A.K. Oderwald 4 Opdrachten, gesloten boek, open vragen, MET antwoord aanwijzingen

Nadere informatie

Overplaatsen van IC patienten tijdens de behandeling naar een andere IC. Erwin J.O. Kompanje Erasmus MC Rotterdam, Intensive Care

Overplaatsen van IC patienten tijdens de behandeling naar een andere IC. Erwin J.O. Kompanje Erasmus MC Rotterdam, Intensive Care Overplaatsen van IC patienten tijdens de behandeling naar een andere IC Erwin J.O. Kompanje Erasmus MC Rotterdam, Intensive Care Essentie van het probleem 1. Tekort aan IC bedden voor de behandeling van

Nadere informatie

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen)

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) (VAN KRACHT VANAF SEPTEMBER 00) VOOR DE DERDE GRAAD AANSLUITING BIJ DE VAKKEN De ethische matri aardrijkskunde biologie ecologie economie

Nadere informatie

Toetsingskader. Voor de langdurige zorg. Van goede zorg verzekerd

Toetsingskader. Voor de langdurige zorg. Van goede zorg verzekerd Toetsingskader Voor de langdurige zorg Van goede zorg verzekerd 2 Het Toetsingskader voor de langdurige zorg Het Toetsingskader voor de langdurige zorg 3 Wat is het Toetsingskader? Het Toetsingskader is

Nadere informatie

Morele Ontwikkeling van Jongeren. Hanze Jeugdlezing 2012

Morele Ontwikkeling van Jongeren. Hanze Jeugdlezing 2012 Morele Ontwikkeling van Jongeren Hanze Jeugdlezing 2012 Wiel Veugelers Universiteit voor Humanistiek Universiteit van Amsterdam Opbouw verhaal Wat is morele ontwikkeling? Wat leert onderzoek over morele

Nadere informatie

Mini symposium 5 leefstijlen bij sterven

Mini symposium 5 leefstijlen bij sterven Mini symposium 5 leefstijlen bij sterven Gent 25 april 2013 Opzet Opstarten Toelichting op STEM Introductie in leefstijlen bij sterven + casuïstiekbespreking Verschillen in omgaan met verdriet Afsluiting

Nadere informatie

Universitair Psychiatrisch Centrum Sint-Kamillus

Universitair Psychiatrisch Centrum Sint-Kamillus Universitair Psychiatrisch Centrum Sint-Kamillus Krijkelberg 1-3360 Bierbeek T 016 45 26 11 F 016 46 30 79 upc.st.kamillus@fracarita.org www.kamillus.be Ten geleide Mensen worden bij een bezoek aan het

Nadere informatie

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK Bij het begin van de jaren 70 zoeken enkele ouders een dagcentrum voor hun volwassen gehandicapt kind. Voordien was het bijna evident

Nadere informatie

a. Welke van die vier principes wordt door de huidige politiek van de medische sector een beetje verwaarloosd?

a. Welke van die vier principes wordt door de huidige politiek van de medische sector een beetje verwaarloosd? Vraag 1 Wat is een ethische commissie? Waarom is het verpleeghuis Reggeland begonnen met een ethische commissie? Vraag 2 Welke drie zaken bij het personeel worden beïnvloed door het functioneren van de

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1: Enkele filosofische kaders m.b.t. handicaps en rechtvaardigheid 15

Inhoud. Deel 1: Enkele filosofische kaders m.b.t. handicaps en rechtvaardigheid 15 5 Inhoud Woord vooraf 11 Deel 1: Enkele filosofische kaders m.b.t. handicaps en rechtvaardigheid 15 Hoofdstuk 1: John Rawls en personen met een handicap: een moeizame relatie 19 Rechtvaardigheid als billijkheid

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 1 3

Inhoud. Woord vooraf 1 3 Inhoud Woord vooraf 1 3 1 Mondzorg en de samenleving 1 5 1.1 Inleiding 1 5 1.1.1 De wereld verandert 1 5 1.1.2 Professionals in de mondzorg 1 6 1.2 Professionele autonomie 1 7 1.2.1 Autonomie en vertrouwen

Nadere informatie

ETHIEK TAKE HOME TOETS

ETHIEK TAKE HOME TOETS ETHIEK TAKE HOME TOETS Naam: Danissa Loocks Studentennummer: 500621916 Groep: LV12-2F1 Datum: 18 Januari 2013 Blok naam: 2.2 Naam opleiding : HBO- V Hoge School van Amsterdam Naam docent: Paul Vleugels

Nadere informatie

Inzet en keuzes in de laatste levensfase

Inzet en keuzes in de laatste levensfase Inzet en keuzes in de laatste levensfase Filosofische en ethische beschouwingen Prof. Dr. Yvonne Denier Docent KU Leuven, Centrum voor Biomedische Ethiek en Recht Stafmedewerker Ethiek, Zorgnet Vlaanderen

Nadere informatie

I M T E C H N. V. B U S I N E S S P R I N C I P L E S

I M T E C H N. V. B U S I N E S S P R I N C I P L E S I M T E C H N. V. B U S I N E S S P R I N C I P L E S Algemeen Het beleid van Imtech N.V. is gericht op de continuïteit van de onderneming als een winstgevende organisatie, die met haar bedrijven en medewerkers

Nadere informatie

EUROCARERS, EEN EUROPESE BELANGENORGANISATIE DIE ZICH INZET VOOR MANTELZORGERS

EUROCARERS, EEN EUROPESE BELANGENORGANISATIE DIE ZICH INZET VOOR MANTELZORGERS EUROCARERS, EEN EUROPESE BELANGENORGANISATIE DIE ZICH INZET VOOR MANTELZORGERS Eurocarers is een Europese non-profit en non-gouvernementele organisatie die zich voor mantelzorgers inzet op filantropisch,

Nadere informatie

1 Ergotherapie 15 Uitgangspunten van de ergotherapie 15 De rechten van de mens op handelen en participatie 17 Casus Geertje en Roel 19

1 Ergotherapie 15 Uitgangspunten van de ergotherapie 15 De rechten van de mens op handelen en participatie 17 Casus Geertje en Roel 19 Inhoud Inhoud 5 Introductie 9 1 Ergotherapie 15 Uitgangspunten van de ergotherapie 15 De rechten van de mens op handelen en participatie 17 Casus Geertje en Roel 19 2 Historisch perspectief 21 3 Handelen

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst Verklarende woordenlijst bij toetsingskader voor instellingen waar mensen verblijven die niet thuis kunnen wonen Utrecht, maart 2017 Behandeling Handelingen en interventies van medische, gedragswetenschappelijke

Nadere informatie

Van mensvisie naar goede zorg De invloed van de eigen mensvisie op de zorgpraktijk

Van mensvisie naar goede zorg De invloed van de eigen mensvisie op de zorgpraktijk Van mensvisie naar goede zorg De invloed van de eigen mensvisie op de zorgpraktijk 1. Mensbeelden: impliciet/expliciet, beschrijvend en normatief Het geleefde, gesproken, besproken mensbeeld: van impliciet

Nadere informatie

Datum 20 oktober 2015 Betreft Commissiebrief Tweede Kamer inzake PGB in de Zorgverzekeringswet in verhouding tot de Wet marktordening gezondheidszorg

Datum 20 oktober 2015 Betreft Commissiebrief Tweede Kamer inzake PGB in de Zorgverzekeringswet in verhouding tot de Wet marktordening gezondheidszorg > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

1 Inleiding 9. 2 De fundamenten van het zorgstelsel 11. 3 De structuren in de zorg 25. 4 De aanspraak op zorg 31. 5 De financiering van de zorg 47

1 Inleiding 9. 2 De fundamenten van het zorgstelsel 11. 3 De structuren in de zorg 25. 4 De aanspraak op zorg 31. 5 De financiering van de zorg 47 Voorwoord Wie wil begrijpen hoe het Nederlandse zorgstelsel functioneert en op zoek gaat naar informatie, dreigt er al snel in te verdrinken. Waar te beginnen? Dat geldt ook voor de regels die op de zorg

Nadere informatie

Verslag van een conferentie voor en door professionals in de zorg.

Verslag van een conferentie voor en door professionals in de zorg. Verslagvaneenconferentie voorendoorprofessionalsindezorg. Medischeafdeling Thijmgenootschap erbarmen, mededogen, medegevoel, medeleven, medelijden,meedogendheid, barmhartigheid, medegevoel, ontferming,

Nadere informatie

Van Waarde(n) HUB 28 november 2015, Miranda Meijerman

Van Waarde(n) HUB 28 november 2015, Miranda Meijerman Van Waarde(n) Al voor de oprichting van het Humanistisch Verbond in 1946 bestond er buitenkerkelijke uitvaartbegeleiding. vandaag staan we stil bij de HUB die nu 10 jaar als zelfstandige stichting functioneert.

Nadere informatie

Medische ethiek. Prof.dr. H.A.M.J. ten Have Prof.dr. R.H.J. ter Meulen Prof.dr. E. van Leeuwen

Medische ethiek. Prof.dr. H.A.M.J. ten Have Prof.dr. R.H.J. ter Meulen Prof.dr. E. van Leeuwen Medische ethiek Medische ethiek Prof.dr. H.A.M.J. ten Have Prof.dr. R.H.J. ter Meulen Prof.dr. E. van Leeuwen Bohn Stafleu Van Loghum Houten 2003 IV 2006 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer

Nadere informatie

Gedragscode Martini Ziekenhuis

Gedragscode Martini Ziekenhuis Gedragscode Martini Ziekenhuis Gedragscode Martini Ziekenhuis Het Martini Ziekenhuis, dat zijn wij. Een dienstverlenende instelling die als speerpunt gastvrijheid heeft en waar mensen centraal staan. Samen

Nadere informatie

Vertrouwd. beter Hoe kunnen wij u helpen? Verantwoord. Lief. kwaliteit. Veiligheid. Veilig. betrokken. Gewoon. Zorg. met. voor elkaar.

Vertrouwd. beter Hoe kunnen wij u helpen? Verantwoord. Lief. kwaliteit. Veiligheid. Veilig. betrokken. Gewoon. Zorg. met. voor elkaar. Veiligheid Professioneel betrokken kwaliteit Vertrouwd Lief Prudentiaconferentie 2015 Veilig Lean Gewoon beter Hoe kunnen wij u helpen? Je zorgt Betrouwbaar voor elkaar Mooie woorden waarmaken Verantwoord

Nadere informatie

Prudentiaproject 2012 2015

Prudentiaproject 2012 2015 Prudentiaproject 2012 2015 Het Prudentiaproject is een initiatief van het UMC St Radboud, en wordt gerealiseerd in samenwerking met 14 andere ziekenhuizen, met Reliëf - christelijke vereniging van zorgaanbieders

Nadere informatie

Speech Willem van Duin, voorzitter van de Raad van Bestuur Eureko, tijdens de

Speech Willem van Duin, voorzitter van de Raad van Bestuur Eureko, tijdens de Speech Willem van Duin, voorzitter van de Raad van Bestuur Eureko, tijdens de Conventie van Achlum 28 mei 2011 te Achlum Dames en heren, dank, nu al, voor een prachtige dag. Voor degenen die mij niet kennen:

Nadere informatie

Geschiedenis commissies medische ethiek. Gelijklopend met de bio-ethische beweging in het algemeen

Geschiedenis commissies medische ethiek. Gelijklopend met de bio-ethische beweging in het algemeen Geschiedenis commissies medische ethiek Gelijklopend met de bio-ethische beweging in het algemeen Medisch-technologische vooruitgang Economische impact van gezondheidszorg Integriteit en waardigheid van

Nadere informatie

Beroepsgeheim in de drughulpverlening

Beroepsgeheim in de drughulpverlening Beroepsgeheim in de drughulpverlening KU Leuven Broeders van Liefde Studiedag De8 Antwerps Integratiecentrum Antwerpen, 15 januari 2013 Inleiding Specifieke invalshoek Vanuit West-Europese en Vlaamse cultuur

Nadere informatie

Voorkómen van leed of vrijheid van keuze? Ethische aspecten van de NIPT en screening. Prof. dr Marian Verkerk 18 november 2016

Voorkómen van leed of vrijheid van keuze? Ethische aspecten van de NIPT en screening. Prof. dr Marian Verkerk 18 november 2016 Voorkómen van leed of vrijheid van keuze? Ethische aspecten van de NIPT en screening Prof. dr Marian Verkerk 18 november 2016 1 'Het screeningsaanbod heeft tot doel zwangere vrouwen en hun partners die

Nadere informatie

Gewetensvol handelen: Wat houdt dat in? Op zoek naar goede zorg. Claudicatiocongres 10 maart 2016 Mirjam Kleinveld

Gewetensvol handelen: Wat houdt dat in? Op zoek naar goede zorg. Claudicatiocongres 10 maart 2016 Mirjam Kleinveld Gewetensvol handelen: Wat houdt dat in? Op zoek naar goede zorg. Claudicatiocongres 10 maart 2016 Mirjam Kleinveld Mirjam Kleinveld? Praktiserend fysiotherapeut, m.n afdeling geriatrie van het Jeroen Bosch

Nadere informatie

De missie van de vzw Provincialaat der Broeders van Liefde

De missie van de vzw Provincialaat der Broeders van Liefde Doel Conform het kwaliteitsdecreet beschrijft dit document het kwaliteitsbeleid van het MFC Sint- Jozef. Het omschrijft de missie, visie en waarden ten aanzien van de hulp- en dienstverlening en het beschrijft

Nadere informatie

Welkom! Basic Class RAPP. RAPP methodiek op maat voor GRZ / langdurige ouderenzorg. Symposium KennisCentrum ZorgCommunicatie 2.

Welkom! Basic Class RAPP. RAPP methodiek op maat voor GRZ / langdurige ouderenzorg. Symposium KennisCentrum ZorgCommunicatie 2. Welkom! Basic Class RAPP RAPP methodiek op maat voor GRZ / langdurige ouderenzorg Symposium KennisCentrum ZorgCommunicatie 2.0 2017 Ad Blom, kwartiermaker expertise Pieter van Foreest Diana Braat, trainer

Nadere informatie

Definities Coach is iemand die coacht, in het bijzonder iemand die dat beroepsmatig doet

Definities Coach is iemand die coacht, in het bijzonder iemand die dat beroepsmatig doet Gingermood Ethische Gedragscode Introductie Het doel van Gingermood s Ethische Gedragscode is de juiste praktijk van een coach op papier te zetten en deze omschrijving te laten dienen als leidraad voor

Nadere informatie

Samenvatting G e z o n d e b e l a n g s t e l l i n g v o o r z i e k t e?

Samenvatting G e z o n d e b e l a n g s t e l l i n g v o o r z i e k t e? Samenvatting Gezonde belangstelling voor ziekte? Het begon ooit met een opname in de tv-studio, waarbij artsen of patiënten spraken over ziekte en zorg. Inmiddels is er een scala aan programma s waarin

Nadere informatie