Hand- out Crash Course Filosofie College 1: Ethiek

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hand- out Crash Course Filosofie College 1: Ethiek"

Transcriptie

1 Hand- out Crash Course Filosofie College 1: Ethiek College 1 gaat over het deelgebied van de ethiek. In de filosofie wordt nagedacht over de vraag wanneer een handeling moreel goed te noemen is. Zijn er hiervoor bepaalde criteria te formuleren die we in elke situatie kunnen gebruiken? En wat zouden deze criteria dan zijn? Tijdens dit college komen de belangrijkste filosofische ideeën over het goede besproken aan bod aan de hand van gedachte- experimenten. Zo behandelen we onder andere de deugdethiek van Aristoteles, het utilisme van Jeremy Bentham en John Stuart Mill, de deontologie van Immanuel Kant en het religieus existentialisme van Søren Kierkegaard. Ook behandelen we de verschillende ideeën over de natuurstaat van de mens. Ten slotte, bespreken we filosofische ideeën over de invloed van techniek op ons handelen. Gedachte- experiment 1: Trein en wissel Stel dat jij op een dag langs het spoor staat en een trein heel hard aan ziet komen rijden. De machinist lijkt flauwgevallen en de trein dendert op vijf spoorwerkers af, die de trein niet zien aankomen. De enige manier om deze vijf mensen te redden is snel de wissel om te zetten, zodat de trein een andere afslag neemt en op een spoor komt te rijden, waar maar één spoorwerker werkt. Deze man ziet de trein ook niet aankomen en zal dus overreden worden door de trein. Zou jij deze wissel omzetten? Dit gedachte- experiment is ooit bedacht door de Britse filosofe Phillipa Foot ( ). In de discussie over het experiment wordt duidelijk dat er in de ethiek een belangrijk verschil van inzicht bestaat over hoe te bepalen wat juist handelen is. De deontologie (met als bekendste vertegenwoordiger Immanuel Kant, ) meent dat men dient te handelen vanuit de bedoeling om je aan onvoorwaardelijke geboden te houden, terwijl het utilisme (o.a. John Stuart Mill, ) meent dat je moet bedenken welke handeling de meest positieve gevolgen heeft. 1

2 Ook roept dit gedachte- experiment de vraag op wat moreel gezien het verschil is tussen actief handelen en iets passief laten gebeuren. Ben je moreel minder verantwoordelijk wanneer je niet actief handelt? Of is dat juist laf en is lafheid ook moreel te veroordelen? Volgens de deugdethiek van Aristoteles ( v.chr.) is dit zeker het geval. Hij meent dat we niet naar vaste regels of gevolgen moeten kijken, maar naar de deugdzaamheid van iemand om te bepalen of een handeling moreel juist is. Om dit idee beter te begrijpen, bespreken we het volgende gedachte- experiment. Gedachte- experiment 2: Moeder Theresa en de gedisciplineerde psychopaat Stel je eens twee mensen voor die altijd goed handelen. De één heeft van nature een voortreffelijk karakter en hoeft niet na te denken over wat het moreel juiste is. Zij doet altijd het goede vanuit haar natuurlijke instinct. Dit kost haar geen enkele moeite. Laten we haar Moeder Theresa noemen. De andere persoon is een psychopaat zonder enige vorm van empathie. Het doet hem niets wanneer hij een ander ziet lijden en hij kan zich op geen enkele manier inleven in een ander. Maar gedurende zijn leven heeft hij heel goed geleerd wat goed en kwaad is, heeft zich verschillende filosofische theorieën eigen gemaakt en kan zo met heel veel moeite toch altijd het goede doen. Niet vanuit zijn hart, maar vanuit zijn discipline en rede. Welke van deze twee personen is moreel lovenswaardiger? Volgens Aristoteles moeten we voor een geslaagd leven onze karakterdeugden, maar ook de deugden van onze theoretische en praktische wijsheid ontwikkelen. Deze deugden zijn volgens Aristoteles altijd het midden tussen twee extremen. Zo is moed de deugd die tussen lafheid en roekeloosheid in ligt. Gedurende ons leven moeten we de deugden van ons karakter ontwikkelen, maar ook de praktische wijsheid opdoen om te weten wanneer we 2

3 vanuit welke deugden dienen te handelen. Vanuit het denken van Aristoteles zou het Moeder Theresa en de gedisciplineerde psychopaat uit het bovenstaande experiment dus allebei ontbreken aan een essentieel onderdeel voor een moreel geslaagd leven. Moeder Theresa leeft namelijk niet vanuit principes en denkt nooit na over haar handelen, terwijl de gedisciplineerde psychopaat heel veel nadenkt, maar geen deugdzaam karakter heeft. Gedachte- experiment 3: Prisoner s dilemma Twee gevangenen zitten vast voor een ernstig misdrijf. Ze zitten in twee verschillende cellen en kunnen op geen enkele manier met elkaar overleggen. Dan komt de officier van justitie bij hen allebei langs om hen een voorstel te doen. Als jij bekent en de ander blijft zwijgen, ga jij vrijuit en zal de ander 10 jaar de gevangenis ingaan. Als jullie allebei bekennen, zullen jullie allebei 5 jaar de gevangenis ingaan. Als jij zwijgt en de ander bekent, ga jij de 10 jaar de gevangenis in en als jullie beiden zwijgen zullen jullie bij gebrek aan beter bewijs allebei twee jaar de gevangenis ingaan. Wat zou je doen? Dit gedachte- experiment komt van de Amerikaanse wiskundige Albert William Tucker ( ) en komt in veel vormen terug in de speltheorie, het onderdeel van de wiskunde waarin wordt nagedacht over menselijke beslissingen. Als je alleen maar om je eigen belang geeft, is bekennen altijd de beste optie. Want je krijgt 0 in plaats van 5 jaar als de ander zwijgt en 5 in plaats van 10 jaar als de ander ook bekent. De optie waarin beide verdachten dit doen, en dus allebei 5 jaar krijgen, heet het Nash- evenwicht (genoemd naar John Nash, ). Deze optie sluit aan bij de natuurstaat van Thomas Hobbes, waarin mensen vanuit eigenbelang slechts opkomen voor hun zelfbehoud. De natuurstaat is de situatie van de mens voordat er sprake is van een staat. Of deze situatie ook daadwerkelijk bestaan heeft, doet er niet toe, maar de visie op deze oorspronkelijke staat van de mens bepaalt voor een groot deel ook de visie op het goede in de politiek. Zo beschrijft Thomas Hobbes in zijn boek Leviathan (1651) de natuurstaat als een oorlog van allen tegen allen waardoor hij pleit voor een sterke staat. Vanuit deze visie op de mens is het Nash- evenwicht de verwachte uitkomst bij het Prisoner s Dilemma. Tegenover het Nash- evenwicht staat de Pareto- optimaliteit vernoemd naar de Italiaanse econoom Vilfredo Pareto ( ). De Pareto- optimaliteit is bereikt wanneer iemand in een situatie niet kan verbeteren zonder daarbij de situatie van iemand anders te verslechteren. Een samenleving kan dus deze optimaliteit nog bereiken wanneer er voor iedereen winst te behalen valt, waar niemand minder van wordt (afval scheiden, dat iedereen zich aan verkeers- en belastingregels houdt, afval in de prullenbak gooien, etc.). In het geval van het Prisoner s Dilemma is dit pas bereikt wanneer beide verdachten zwijgen en daarmee allebei 2 jaar de gevangenis ingaan. Een verbetering van deze situatie kan namelijk alleen optreden voor een van beiden wanneer de situatie voor de ander verslechtert. 3

4 Bij deze Pareto- optimaliteit past een andere natuurstaat, namelijk die van de Britse filosoof John Locke ( ). Volgens Locke is deze natuurstaat geen oorlogssituatie, maar een situatie van vrijheid en gelijkheid van waaruit mensen redelijkerwijs een sociaal contract zijn aangegaan om een staat op te zetten. Bij veel onderwerpen blijkt dat de verschillen in opvattingen te herleiden zijn tot een verschillende visie op de mens, en hoe deze zich zou gedragen in de natuurstaat. Gedachte- experiment 4: Euthyphro- dilemma Stel je eens een gesprek voor tussen God en een ongelovige filosoof. God zegt op een gegeven moment: Ik ben de bron van al het goede, waarom negeert de seculiere filosofie mij? De filosoof reageert: Ik heb eerst nog wat vraagjes voor u: u beveelt ons om het goede te doen, maar is dat goed, omdat u het beveelt of beveelt u het omdat het goed is. God denkt even na en antwoordt: Het is goed, omdat ik het beveel. Ja, dat is niet mogelijk, werpt de filosoof hem tegen, want dat zou betekenen dat ook het martelen van kinderen goed wordt, als u het maar beveelt. God lacht de filosoof uit: Nee, ik testte je gewoon, wat was die andere optie ook al weer? De filosoof antwoordt: De andere optie is dat u iets beveelt, omdat het goed is, maar dan hebben we uw bevel niet nodig om te ontdekken wat goed is, want dat is het onafhankelijk van u ook al. Dit gedachte- experiment is gebaseerd op een tekst van Plato en wordt het Eutyphro- dilemma genoemd. Het roept de vraag op naar de verhouding tussen God en ethiek. De Russische schrijver Fjodor Dostojewsky zei ooit: Zonder God is alles geoorloofd. Het was zijn idee dat we zonder God uiteindelijk alle moraal zullen verliezen. Volgens het Eutyphro- dilemma lijkt dit niet het geval en hebben we God helemaal niet nodig voor onze moraal. Niet iedereen is het hier mee eens, volgens de Deense filosoof Sören Kierkegaard ( ) kan het gehoorzaam zijn aan een God verder gaan dan morele normen en waarden. Kierkegaard onderscheidt drie niveaus van leven: het esthetische, het ethische en het religieuze. In het esthetische leven draait het om jezelf en je eigen genot. Er is in dit niveau van leven geen aandacht voor een hoger doel. In het ethische leven kiest een persoon ervoor om bepaalde morele regels en waarden te volgen, die boven de individuele behoefte uitgaan. Vaak liggen deze normen en waarden dicht tegen de sociale conventies aan. In het religieuze leven gaat de gehoorzaamheid aan God uit boven universele ethische regels. Dit zou dus inderdaad kunnen betekenen dat een handeling goed is, omdat God deze beveelt. Als voorbeeld bespreekt Kierkegaard Abraham uit het Oude Testament, die bereid was diens zoon op te offeren, vanwege Gods bevel. Volgens Kierkegaard is het in dit hoogste niveau van leven mogelijk om God te volgen tegen universeel aanvaarde ethische regels in. Gedachte- experiment 5: Virtueel vreemdgaan Kees heeft al jarenlang geen spannend seksleven meer met zijn Mariska. Maar hij is wel dolgelukkig met haar en zou met niemand anders oud willen worden. Toch blijft het verlangen naar nieuwe seksavonturen hem bezighouden. Wanneer hij van een vriend hoort van Byte on 4

5 the Side Inc. ( Even better than the real thing ) is hij heel erg nieuwsgierig. Byte on the Side Inc. verkoopt virtuele vreemdgaan- ervaringen. In een virtuele ruimte krijg je de levensechte ervaring van het slapen met een (gesimuleerd) persoon. Waarom zou Kees dit eigenlijk niet doen? Dit gedachte- experiment is afkomstig van de Britse filosoof Julian Baggini (1968). Het roept de vraag op wat de kern is van het probleem dat velen hebben met vreemdgaan. Is dat de tussenkomst van een echt persoon, waar je verliefd op zou kunnen worden? Is dat het verlangen naar een ander? Of is het denken aan vreemdgaan al een probleem? En is er dan eigenlijk nog een verschil tussen dromen over vreemdgaan of bewust deze ervaring kopen bij Byte on the Side? Het gedachte- experiment brengt ons ook in het thema van de relatie tussen liefde en de virtuele werkelijkheid. Volgens de Nederlandse filosoof Ad Verbrugge leven wij, onder andere vanwege de opkomst van de virtuele ruimte, in een cultuur van ontbinding. We kunnen ons ieder moment van de dag onthechten van ons fysieke lichaam en verhuizen naar de virtuele ruimte. Deze optie van ontbinding ziet Verbrugge op veel vlakken in onze samenleving. Zo typeert hij het kapitalisme als een economie van ontbinding, maar ook op relationeel vlak lijkt het steeds moeilijker te zijn geworden ons te binden. Als Verbrugge gelijk heeft zou de virtuele optie niet zo zeer de oplossing zijn voor Kees zijn relatie, maar ook wel eens hetgeen kunnen zijn wat voor afstand zorgt in onze relaties. Aan de hand van deze vijf gedachte- experimenten hebben we in dit college enkele van de belangrijkste ethische vragen behandeld. Het experiment van de trein en de wissel stelde ons de vraag of een handeling goed wordt door de goede gevolgen ervan of door onze intentie om ons aan goede regels te houden. Het experiment van Moeder Theresa en de gedisciplineerde psychopaat stelde ons de vraag wanneer we kunnen zeggen dat iemand een deugdzaam mens is. Het Prisoner s Dilemma liet ons nadenken over welk beeld we eigenlijk van de mens hebben: is de mens een wolf voor anderen of een wezen dat is aangelegd op samenwerking en redelijkheid? Het Eutyphro- dilemma liet ons op een nieuwe manier kijken naar de verhouding tussen God en goed. En het experiment over virtueel vreemdgaan daagde ons uit om na te denken over de moraal van vreemdgaan en wat de opkomst van de virtuele werkelijkheid met ons handelen doet. Volgende week bespreken we vijf gedachte- experimenten over kennis. 5

Hoofdstuk 3. Geloof, waarden, ervaringen

Hoofdstuk 3. Geloof, waarden, ervaringen Hoofdstuk 3 Geloof, waarden, ervaringen Kennis en geloof Kennis is descriptief Heeft betrekking op feiten Is te rechtvaardigen Geloof is normatief Heeft betrekking op voorschriften Is subjectief Geldt

Nadere informatie

Levenskunst en ethiek 13 Bouwstenen voor iedereen 14 Zestien filosofen 14 De hoofdstukken 15

Levenskunst en ethiek 13 Bouwstenen voor iedereen 14 Zestien filosofen 14 De hoofdstukken 15 Inleiding 13 Levenskunst en ethiek 13 Bouwstenen voor iedereen 14 Zestien filosofen 14 De hoofdstukken 15 1 Plato: rechtvaardigheid als harmonie 19 Wat is rechtvaardigheid? 20 De rechtvaardige staat 25

Nadere informatie

milieuethiek inleiding milieuethiek inleiding C.A.M. (Kees) Vromans MA 1

milieuethiek inleiding milieuethiek inleiding C.A.M. (Kees) Vromans MA 1 21-3-2012 milieuethiek C.A.M. (Kees) Vromans MA 1 WIE IS WIE DOEL ETHIEK HASDENBOSCH: WAARDEVERHELDERING WAT DOEN WE VANDAAG 21-3-2012 milieuethiek C.A.M. (Kees) Vromans MA 2 WAT DOEN WE VANDAAG 1. GESCHIEDENIS

Nadere informatie

Consequentialisme (Gevolgenethiek)

Consequentialisme (Gevolgenethiek) 22 oktober 2016 Ethiek Ethische theorieën Deontologie (Plichtethiek) Consequentialisme (Gevolgenethiek) Deugdethiek Casus bespreking Conclusies Filosofie van het juiste handelen. Systematische bezinning

Nadere informatie

Sessie 1 De eudaimonistische ethiek van Aristoteles

Sessie 1 De eudaimonistische ethiek van Aristoteles Sessie 1 De eudaimonistische ethiek van Aristoteles Wat vertelde Aristoteles lang geleden in Athene in zijn colleges aan het Lyceum over ethiek? Wat beschouwde hij als het doel van handelen? Wat verstond

Nadere informatie

Mediasociologie Hoorcollege Iedereen is vrij! Theo Ploeg

Mediasociologie Hoorcollege Iedereen is vrij! Theo Ploeg Mediasociologie Hoorcollege Iedereen is vrij! Theo Ploeg 1 2 wat ga ik behandelen? wat is mediasociologie bij CMDA/IAM? wat gaan we doen en hoe doen we dat? wat is sociologie eigenlijk en hoe zien wij

Nadere informatie

Het normatieve, het subjectieve en het objectieve.

Het normatieve, het subjectieve en het objectieve. Wat is een ethisch dilemma? Het normatieve, het subjectieve en het objectieve. Wat is een ethisch dilemma? Dilemma s s, issue s s en problemen. Casus. Di Drie bedreigingen bd i van het moreel bewustzijn.

Nadere informatie

Onderneming en omgeving - Speltheorie

Onderneming en omgeving - Speltheorie Onderneming en omgeving - Speltheorie 1 Inleiding... 1 2 Het oplossen van een standaard tweepersonenspel... 1 3 Twee aanbieders van bronwater... 3 4 Links of rechts rijden... 5 5 Free rider gedrag... 6

Nadere informatie

Eindexamen Filosofie vwo I

Eindexamen Filosofie vwo I 4 Beoordelingsmodel Opgave 1 De deugd en kledingvoorschriften 1 Een juist antwoord bevat de volgende elementen: Een antwoord op de vraag onder welke deugd de rechtvaardiging van de meisjes kan vallen volgens

Nadere informatie

RECHT EN SAMENLEVING ANDERS BEKEKEN

RECHT EN SAMENLEVING ANDERS BEKEKEN Wim Weymans RECHT EN SAMENLEVING ANDERS BEKEKEN Filosofische perspectieven Recht en samenleving anders bekeken Filosofische perspectieven Wim Weymans Acco Leuven / Den Haag Verantwoording 13 Inleiding 17

Nadere informatie

Deel I Ethische theorieën 25

Deel I Ethische theorieën 25 Woord vooraf 13 Introductie 17 Deel I Ethische theorieën 25 I DE TELEOLOGISCHE TRADITIE: ARISTOTELES 27 Paul van Tongeren Introductie 27 1 Historische en systematische situering 27 1.1 De polis in het

Nadere informatie

For dummies: de economie van een land

For dummies: de economie van een land H2 in het kort V4 For dummies: de economie van een land Consumenten Producenten De markt Bijvoorbeeld Goederenmarkt Arbeidsmarkt Vermogensmarkt Overheid 2 De economie: een groot rollenspel Vier algemene

Nadere informatie

Humanistisch vormingsonderwijs Jaaroverzicht Groep 7 Parkschool

Humanistisch vormingsonderwijs Jaaroverzicht Groep 7 Parkschool Humanistisch vormingsonderwijs Jaaroverzicht 2015-2016 Groep 7 Parkschool HUMANISME In dit overzicht is te lezen wat de leerlingen het afgelopen jaar bij hvo hebben gedaan. Er zijn verschillende thema

Nadere informatie

Modellen en Simulatie Speltheorie

Modellen en Simulatie Speltheorie Utrecht, 20 juni 2012 Modellen en Simulatie Speltheorie Gerard Sleijpen Department of Mathematics http://www.staff.science.uu.nl/ sleij101/ Program Optimaliseren Nul-som matrix spel Spel strategie Gemengde

Nadere informatie

Geluk. Extra informatie over Spinoza

Geluk. Extra informatie over Spinoza Geluk Extra informatie over Spinoza Lezen in gewone taal Doe meer met Leeslicht! Bij een aantal boeken in de serie Leeslicht kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze

Nadere informatie

Christus als leerling volgen

Christus als leerling volgen Christus als leerling volgen Voorbereiding voor de huisbezoeken van 2014/2015 Het was in Antiochië dat de leerlingen voor het eerst christenen werden genoemd. In onze verhouding tot de Heer kan het waardevol

Nadere informatie

Inhoud. 1. Protagoras Gorgias Thrasymachus, Callicles en Hippias 13

Inhoud. 1. Protagoras Gorgias Thrasymachus, Callicles en Hippias 13 Voorwoord XIII Deel 1 Oudheid Historische situering 1 I. De natuurfilosofen of presocratici Inleiding 3 Het veranderlijke en het blijvende 5 II. De sofisten en Socrates Inleiding 9 A. De sofisten 10 1.

Nadere informatie

FILOSOFIE TUSSEN DE PALMEN II EMMANUEL LEVINAS

FILOSOFIE TUSSEN DE PALMEN II EMMANUEL LEVINAS FILOSOFIE TUSSEN DE PALMEN II EMMANUEL LEVINAS onderwijs trainingen gesprekken EMMANUEL LEVINAS filosofische en maatschappelijk-historische context Emmanuel Levinas - leven - werk leren luisteren naar

Nadere informatie

Dilemmamethode. Formuleer het dilemma:

Dilemmamethode. Formuleer het dilemma: Dilemmamethode (zie: Jacques Graste, Omgaan met dilemma s. Een methode voor ethische reflectie hoofdstuk 2 in Henk Manschot en Hans van Dartel In gesprek over goede zorg. Overlegmethoden voor ethiek in

Nadere informatie

Filippenzen 1. Begin van de brief

Filippenzen 1. Begin van de brief Filippenzen 1 Begin van de brief Paulus groet de christenen in Filippi 1 Dit is een brief van Paulus, aan alle mensen in de stad Filippi die dankzij Jezus Christus bij God horen. De brief is ook voor de

Nadere informatie

11 De ontdekking van de mens en de wereld - internet oefentoets

11 De ontdekking van de mens en de wereld - internet oefentoets 11 De ontdekking van de mens en de wereld - internet oefentoets Opdracht 1 Wat is de Sokratische methode? Opdracht 2 Waarom werd Sokrates gedwongen de gifbeker te drinken? Opdracht 3 Waarom zijn onze zintuigen

Nadere informatie

Politieke Filosofie Oudheid en Middeleeuwen

Politieke Filosofie Oudheid en Middeleeuwen Politieke Filosofie Oudheid en Middeleeuwen Geschiedenis en politieke filosofie Geschiedenis Beschrijving feitelijke gebeurtenissen. Verklaring in termen van oorzaak en gevolg of van bedoelingen. Politieke

Nadere informatie

VTOI De Dag van het Toezicht 17 april 2015

VTOI De Dag van het Toezicht 17 april 2015 BCG EBIs integriteit, waarden en normen versus toezicht VTOI De Dag van het Toezicht 17 april 2015 DRIE DIMENSIES VAN INTEGRITEIT Integriteit door het volgen van regels 3 Goed Moreel oordelen Argumenten

Nadere informatie

Vragen stellen 1. Een filosofische workshop

Vragen stellen 1. Een filosofische workshop Vragen stellen 1 Een filosofische workshop Inhoud van de workshop Geen interviewtraining. Geen cursus voor het bedenken van testvragen, bijvoorbeeld t.b.v. het onderwijs. Waar het om gaat, is de vraag

Nadere informatie

Een kritiek op gelukzaligheid in de westerse filosofie

Een kritiek op gelukzaligheid in de westerse filosofie Een kritiek op gelukzaligheid in de westerse filosofie [اهلونلدية - dutch [nederlands - revisie: Yassien Abo Abdillah bron: www.expliciet.nl Kantoor voor da'wa Rabwah (Riyad) 2014-1435 Islam voor iedereen

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10. Les 2. Denken Kunnen dieren denken?

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10. Les 2. Denken Kunnen dieren denken? >> Inhoudsopgave Inleiding 4 Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10 Les 2. Denken Kunnen dieren denken? 14 Les 3. Geluk Wat is het verschil tussen blij zijn en gelukkig zijn?

Nadere informatie

Dag van de integriteit

Dag van de integriteit Dag van de integriteit Ken jezelf! Van niets te veel De twee opschriften op de tempel bij het Orakel van Delphi (500 jr v. Chr), waar mensen heen gingen voor advies bij keuzes in hun leven. Lezing voor

Nadere informatie

y02 Marcus 15.2 Rinze IJbema - Marcus 15, 2-5. Gemeente van Jezus Christus,

y02 Marcus 15.2 Rinze IJbema - Marcus 15, 2-5. Gemeente van Jezus Christus, Rinze IJbema - Marcus 15, 2-5. Gemeente van Jezus Christus, het is al bijna 8 april, het is al bijna Pasen. Met Pasen vieren we feest, omdat Koning Jezus de dood overwint. Onze Koning is sterker dan de

Nadere informatie

De trein van het leven

De trein van het leven De trein van het leven Eerste druk, december 2009 2009 Hans Cieremans isbn: 978-90-484-0933-4 nur: 306 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd,

Nadere informatie

Over de auteurs... xvii. Dankwoord... xix. Inleiding...1. Deel I: Basisbeginselen van de ethiek...7

Over de auteurs... xvii. Dankwoord... xix. Inleiding...1. Deel I: Basisbeginselen van de ethiek...7 Over de auteurs... xvii Dankwoord... xix Inleiding...1 Deel I: Basisbeginselen van de ethiek...7 Hoofdstuk 1: Ethiek: wat is het en wat moet je ermee?...9 De juiste woorden kennen: ethische termen...9

Nadere informatie

1.1 Elke generatie kiest opnieuw

1.1 Elke generatie kiest opnieuw 1.1 Elke generatie kiest opnieuw Op elk moment in je leven moet je keuzes maken: De keuze naar welke middelbare school je gaat; De keuze waar je op vakantie gaat; De keuze waar je gaat wonen als je het

Nadere informatie

VIEREN DOOR/VOOR JONGEREN

VIEREN DOOR/VOOR JONGEREN VIEREN DOOR/VOOR JONGEREN GEBED OM VERGEVING De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus van elke viering een belangrijke betekenis en functie. De afstand die in het dagelijkse leven tussen God en mens

Nadere informatie

door denken werkboek DAMON 01_Doordenken_WB_v1a.indd 1 27-12-12 14:10

door denken werkboek DAMON 01_Doordenken_WB_v1a.indd 1 27-12-12 14:10 door denken werkboek DAMON 01_Doordenken_WB_v1a.indd 1 27-12-12 14:10 Hoofdstuk 1 Wat is filosofie? paragraaf 1 filosoferen: doordenken! Opdracht 1, p. 5 Doordenken kun je over alles. In deze eerste opdracht

Nadere informatie

Een ander domein is de wetenschap. Wetenschap kan men als volgt omschrijven:

Een ander domein is de wetenschap. Wetenschap kan men als volgt omschrijven: Pagina B 1 Samenvatting inleidende les ethiek 8/02/06 ETHIEK. Filosofie is denken, hard nadenken over vanalles en nog wat, en hoort eigenlijk bij ethiek. Ethiek zelf kan me ook een beetje vergelijken met

Nadere informatie

reeks ontmoetingen 2 een ontmoeting met Heraclitus

reeks ontmoetingen 2 een ontmoeting met Heraclitus reeks ontmoetingen 2 een ontmoeting met Heraclitus Toelichting Door deze ontmoeting met Heraclitus gaan we terug naar het begin van de westerse filosofie. Zo rond 600 voor Christus komen we in het KleinAziatische

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II Opgave 2 Religie in een wetenschappelijk universum 6 maximumscore 4 twee redenen om gevoel niet te volgen met betrekking tot ethiek voor Kant: a) rationaliteit van de categorische imperatief en b) afzien

Nadere informatie

1 Sam. 13 preek NGKO 12 juli 2015

1 Sam. 13 preek NGKO 12 juli 2015 1 Sam. 13 preek NGKO 12 juli 2015 Persoonlijk aangesproken! (Geloven in Generaties 1) Tekst: 1 Samuël 13 Mijn geloof in mijn kerk Deze week vroeg ik me af wanneer ik eigenlijk zélf tot geloof gekomen ben?

Nadere informatie

Maandag 1 januari Nieuwjaarsdag

Maandag 1 januari Nieuwjaarsdag Maandag 1 januari Nieuwjaarsdag Lezen: Matteüs 3:7-17 Uit de hemel klonk een stem: Dit is mijn geliefde Zoon, in Hem vind ik vreugde. (vs. 17) Ieder mens heeft van tijd tot tijd bevestiging nodig. Het

Nadere informatie

1 Sam. 13 preek NGKE 4 sept. 2016

1 Sam. 13 preek NGKE 4 sept. 2016 1 1 Sam. 13 preek NGKE 4 sept. 2016 2 Persoonlijk aangesproken! (Geloven in Generaties 1) Mijn geloof in mijn kerk Deze week vroeg ik me af wanneer ik eigenlijk zélf tot geloof gekomen ben? En ik weet

Nadere informatie

Woordenlijst Het oog in de storm. Hoofdstuk 5. animal rationale >>Inleiding aretè Een Oudgrieks woord, dat o.a. >>deugd kan betekenen.

Woordenlijst Het oog in de storm. Hoofdstuk 5. animal rationale >>Inleiding aretè Een Oudgrieks woord, dat o.a. >>deugd kan betekenen. Woordenlijst Het oog in de storm Hoofdstuk 5 absolute vrijheid totale vrijheid waarin je door niets of niemand in je vrijheid belemmerd wordt. altruïsme een bepaalde >>ethische positie. Altruïsten stellen

Nadere informatie

Aan alle jongeren in België

Aan alle jongeren in België Aan alle jongeren in België Beste jongeren, De paus roept regelmatig elke twee of drie jaar bisschoppen van de hele wereld bijeen, om samen na te denken over belangrijke thema s uit het leven van de Kerk

Nadere informatie

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Bijbel voor Kinderen presenteert GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Filosofie en actualiteit. Tweede bijeenkomst

Filosofie en actualiteit. Tweede bijeenkomst Filosofie en actualiteit Tweede bijeenkomst Journalistieke vragen Over wat voor soort gebeurtenis hebben we het? Wat is de oorzaak? Wat gebeurt er verder? Hoe moeten we deze gebeurtenis beoordelen? Filosofische

Nadere informatie

Getuigenis uit de praktijk

Getuigenis uit de praktijk Getuigenis uit de praktijk Lieven Vanlangenaeker OPZC Rekem Herinnering Uitgelegd Uitgelegd en voorgedaan Uitgelegd, voorgedaan en zelf ervaren Herinnering na 3 weken 70 % 72 % 85 % Herinnering na 3 maanden

Nadere informatie

Wijziging pagina 5: het centraal examen duurt 180 minuten FILOSOFIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

Wijziging pagina 5: het centraal examen duurt 180 minuten FILOSOFIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V Wijziging pagina 5: het centraal examen duurt 180 minuten FILOSOFIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.09.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens

Nadere informatie

Religie, christendom en politiek vanuit filosofisch perspectief

Religie, christendom en politiek vanuit filosofisch perspectief Religie, christendom en politiek vanuit filosofisch perspectief - Het christelijke belemmert de politiek niet, maar maakt haar juist mogelijk en waardevol - Pieter Jan Dijkman Vereniging voor Wijsbegeerte

Nadere informatie

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen.

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen. Vrijdag 15 januari 016 Artikelen: Alle artikelen - 7Days week Inhoud: De leerlingen leren om kritisch te kijken naar de verschillende artikelen uit 7Days. De leerlingen leren strategieën toe te passen

Nadere informatie

Lucas 10:25-37 Mag Jezus jouw naaste zijn?

Lucas 10:25-37 Mag Jezus jouw naaste zijn? Lucas 10:25-37 Mag Jezus jouw naaste zijn? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Bij deze preek is geen powerpoint

Nadere informatie

TOETSMATRIJS: Ethiek voor Makelaars en Taxateurs

TOETSMATRIJS: Ethiek voor Makelaars en Taxateurs TOETSMATRIJS: Ethiek voor Makelaars en Taxateurs Doel van het diploma Met dit diploma laten makelaars en taxateurs zien dat ze kritische professionals zijn met kennis van de ethiek. Deze kennis en houding

Nadere informatie

Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn?

Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn? Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Bij deze preek is geen powerpoint

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO. filosofie (nieuwe stijl en oude stijl)

Correctievoorschrift VWO. filosofie (nieuwe stijl en oude stijl) filosofie (nieuwe stijl en oude stijl) Correctievoorschrift VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs 20 04 Tijdvak 1 inzenden scores Verwerk de scores van de alfabetisch eerste tien kandidaten per

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

WIJ DENKEN OVER DENKEN, HANDELEN EN VOELEN. Verwerkingsboek. Philippe Boekstal DAMON. WD wb 4sept vsb.indd 1 05-09-2008 10:21:08

WIJ DENKEN OVER DENKEN, HANDELEN EN VOELEN. Verwerkingsboek. Philippe Boekstal DAMON. WD wb 4sept vsb.indd 1 05-09-2008 10:21:08 WIJ DENKEN OVER DENKEN, HANDELEN EN VOELEN Verwerkingsboek Philippe Boekstal DAMON WD wb 4sept vsb.indd 1 05-09-2008 10:21:08 VOORWOORD Dit verwerkingsboek bevat teksten en opdrachten die aansluiten bij

Nadere informatie

ETHISCHE REFLECTIE ETHISCHE REFLECTIE 20/05/2016

ETHISCHE REFLECTIE ETHISCHE REFLECTIE 20/05/2016 OP HET HANDELEN ALS ERGOTHERAPEUT Autonomie in verbondenheid Dit is voor mij persoonlijk het raakvlaak tussen ergotherapie en ethiek. De autonomie van de cliënt in relatie tot zijn omgeving Het handelen

Nadere informatie

K CU V NST F -PS C I TAT E N K u n s t e n a a r s V e r e n i g i n g F l e v o l a n d

K CU V NST F -PS C I TAT E N K u n s t e n a a r s V e r e n i g i n g F l e v o l a n d C U N S T - P S CITATEN K u n s t e n a a r s V e r e n i g i n g F l e v o l a n d CUNST - PS Citaten Kunstenaars In de zomerperiode hebben de meeste mensen wat meer tijd, wat meer ruimte in de agenda

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10. Les 2. Denken Kunnen dieren denken?

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10. Les 2. Denken Kunnen dieren denken? >> Inhoudsopgave Inleiding 4 Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10 Les 2. Denken Kunnen dieren denken? 14 Les 3. Geluk Wat is het verschil tussen blij zijn en gelukkig zijn?

Nadere informatie

Het gymnasium: iets voor jou?

Het gymnasium: iets voor jou? Het gymnasium: iets voor jou? Stel jezelf eens de vraag... Ben ik nieuwsgierig? Heb ik een brede belangstelling? Hou ik van onderzoeken? Ben ik gek op cultuur? Houd ik van nieuwe dingen leren? Ben ik kritisch?

Nadere informatie

Wijkgemeente Ichthus Noordwijk EEN LIEFLIJKE. LEER HEM KENNEN 7, bewaarexemplaar. Ds. F. van Roest, zondag 26 januari

Wijkgemeente Ichthus Noordwijk EEN LIEFLIJKE. LEER HEM KENNEN 7, bewaarexemplaar. Ds. F. van Roest, zondag 26 januari LEER HEM KENNEN 7, bewaarexemplaar Wijkgemeente Ichthus Noordwijk EEN LIEFLIJKE NAAM 1 Ds. F. van Roest, zondag 26 januari Als God naar Zijn grote genade en in Zijn oneindige wijsheid geen middel en Middelaar

Nadere informatie

Informatieboekje Plusgroep

Informatieboekje Plusgroep Informatieboekje Plusgroep 2017-2018 Voorwoord Dit boekje is bedoeld voor kinderen en ouders van de Plusgroep Oldebroek. Er staat bijvoorbeeld in wanneer we bij elkaar komen, het programma en wie de verschillende

Nadere informatie

Theorieboek. Knuffel. Mensen zijn afhankelijk van elkaar, want de mens is een sociaal dier dat het liefst in

Theorieboek. Knuffel. Mensen zijn afhankelijk van elkaar, want de mens is een sociaal dier dat het liefst in 4c Relatie 1 Wat is een relatie? Wanneer je deze vraag aan een aantal verschillende mensen stelt dan zullen zij allen een antwoord geven. Want wat een relatie precies is, is voor ieder persoon verschillend.

Nadere informatie

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Bijbel voor Kinderen presenteert GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Y-choice. Luister naar De keuzes die je maakt van Van Dik Hout. Het nummer staat op de CD Het beste van 1994-2001. De songtekst vind je in bijlage 1.

Y-choice. Luister naar De keuzes die je maakt van Van Dik Hout. Het nummer staat op de CD Het beste van 1994-2001. De songtekst vind je in bijlage 1. Kiezen Opwarmertje Een eigen keuze (Naar: Kiezels 10 e jaargang, nr. 5) Laat één jongere beginnen met het noemen van een drietal belangrijke zaken uit zijn leven, bijvoorbeeld iemand kiest scooter, voetbal

Nadere informatie

Een huwelijk sluit je niet, maar een huwelijk open je.

Een huwelijk sluit je niet, maar een huwelijk open je. Een huwelijk sluit je niet, maar een huwelijk open je. Zo komt het dat een man zich losmaakt van zijn vader en moeder en zich hecht aan zijn vrouw, met wie hij één van lichaam wordt. - Genesis 2:24 samen_bw_v3.indd

Nadere informatie

De wereld beleven, een hele belevenis

De wereld beleven, een hele belevenis De wereld beleven, een hele belevenis Rensje Plantinga www.ronzebons.nl mei 2011 2 De wereld beleven, een hele belevenis. De Ronzebons, mei 2011 De wereld beleven. In de gezondheidszog in zijn algemeenheid

Nadere informatie

Profielwerkstuk: stappenplan, tips en ideeën

Profielwerkstuk: stappenplan, tips en ideeën Pagina 1 Profielwerkstuk: stappenplan, tips en ideeën Je gaat een profielwerkstuk maken. Dan is euthanasie een goed onderwerp. Het is misschien niet iets waar je dagelijks over praat of aan denkt, maar

Nadere informatie

Inhoud. Deel I Ethiek 13. Deel II Normatieve theorieën 67. Voorwoord 9

Inhoud. Deel I Ethiek 13. Deel II Normatieve theorieën 67. Voorwoord 9 Inhoud Voorwoord 9 Deel I Ethiek 13 Hoofdstuk 1 Inleiding: wat is ethiek? 14 Inleiding: vier actuele kwesties 15 Descriptieve ethiek, normatieve ethiek en meta-ethiek 17 Ethiek als argumentatievak 18 Alledaagse

Nadere informatie

INHOUD VOORWOORD JORIS EN SOCRATES MOOIE DINGEN HET ONTSTAAN VAN DINGEN DINGEN DIE JE NIET ZIET MAAR TOCH BESTAAN DINGEN FANTASEREN DINGEN DROMEN

INHOUD VOORWOORD JORIS EN SOCRATES MOOIE DINGEN HET ONTSTAAN VAN DINGEN DINGEN DIE JE NIET ZIET MAAR TOCH BESTAAN DINGEN FANTASEREN DINGEN DROMEN INHOUD VOORWOORD JORIS EN SOCRATES EVEN KENNISMAKEN? MOOIE DINGEN VERWONDERING! HET ONTSTAAN VAN DINGEN WIE HEEFT ALLES GEMAAKT? DINGEN DIE JE NIET ZIET MAAR TOCH BESTAAN WAAR IS GOD? DINGEN FANTASEREN

Nadere informatie

Over de auteur... xv. Dankwoord...xvi. Inleiding Deel I: Wat is filosofie?... 11

Over de auteur... xv. Dankwoord...xvi. Inleiding Deel I: Wat is filosofie?... 11 Over de auteur... xv Dankwoord...xvi Inleiding...... 1 Deel I: Wat is filosofie?... 11 Hoofdstuk 1: Grote denkers, diepe gedachten... 13 Krenten in de pap...... 13 Zinnige onderzoekingen van Socrates......

Nadere informatie

Counseling opleiding, lesmaand 6

Counseling opleiding, lesmaand 6 Counseling opleiding, lesmaand 6 Inhoudsopgave Les 6a Doordringen tot de kern Socrates Les 6b Functioneren Functioneringsschema De filosoof De machine als metafoor In beweging zijn Het bewuste functioneren

Nadere informatie

Student Jolien van der Lee Studentnummer Specialisatie content design Vak Seminar Blok D Docent Madris Duric Inleverdatum

Student Jolien van der Lee Studentnummer Specialisatie content design Vak Seminar Blok D Docent Madris Duric Inleverdatum Student Jolien van der Lee Studentnummer 1601659 Specialisatie content design Vak Seminar Blok D Docent Madris Duric Inleverdatum 27-05-2015 Beantwoording van de volgende vraag Wat is de ethische verantwoordelijkheid

Nadere informatie

FASE 1 - BEREID JE VOOR

FASE 1 - BEREID JE VOOR FASE 1 - BEREID JE VOOR STAP 1. BEDENK WAT JE WIL VERHAAL (EXODUS 1-4) Het verhaal van Mozes vind je in de Bijbel, in het boek Exodus. Daar kun je ook lezen hoe het verder ging. Hier vind je het verhaal

Nadere informatie

Geloven en redeneren. Religie en filosofie

Geloven en redeneren. Religie en filosofie Geloven en redeneren Religie en filosofie Historisch overzicht Pantheïsme en polytheïsme De spiltijd Het oosten Boeddhisme Confucianisme Taoïsme Het westen Jodendom, christendom, islam Filosofie Het begin

Nadere informatie

Liefhebben. Hoe kan ik de dag voor de ander mooier maken? Vorige week: De kerkdienst is het toetje!

Liefhebben. Hoe kan ik de dag voor de ander mooier maken? Vorige week: De kerkdienst is het toetje! Vorige week: De kerkdienst is het toetje! Liefhebben. Hoe kan ik de dag voor de ander mooier maken? Onze overeenkomst bij alle verschillen: Het bloed van Jezus bindt ons samen. Het Kruis à uitwisseling!

Nadere informatie

Een kwantitatief model van rationaliteit. Een hedendaagse versie van Plato s meetkunst

Een kwantitatief model van rationaliteit. Een hedendaagse versie van Plato s meetkunst Een kwantitatief model van rationaliteit Een hedendaagse versie van Plato s meetkunst FEIT: Triomf van wetenschap technologie FEIT: Maatschappelijke problemen FEIT: verleiding van de technologische fix

Nadere informatie

UIT speltheorie

UIT speltheorie Speltheorie. Wat is de speltheorie (gametheorie). De speltheorie beschouwt situaties in de echte wereld waarin twee (of meerdere) partijen aan elkaar verbonden zijn via hun acties. Als de ene partij een

Nadere informatie

Van Rechtswege(n) Politìeke en rechtsfilosofische stromingen door de eeuwen heen & DIEDERIK VANDENDRIESSCHE ACADEMIA PRESS

Van Rechtswege(n) Politìeke en rechtsfilosofische stromingen door de eeuwen heen & DIEDERIK VANDENDRIESSCHE ACADEMIA PRESS Van Rechtswege(n) Politìeke en rechtsfilosofische stromingen door de eeuwen heen KOENRAES & DIEDERIK VANDENDRIESSCHE ACADEMIA PRESS Inhoudstafel Woord vooraf. Deell HlSTORISCH OVERZICHT VAN DE BELANGRIJKSTE

Nadere informatie

SAMEN-WERKEN MET DE MENSEN OM JOU HEEN

SAMEN-WERKEN MET DE MENSEN OM JOU HEEN cursus SAMEN-WERKEN MET DE MENSEN OM JOU HEEN Samen-Werk-Boek.. www.zozijn.nl/zozijnschool Inhoudsopgave Samen-werken met de mensen om jou heen.... 3 Wat gaan we doen in deze cursus?... 4 Jezelf voorstellen...

Nadere informatie

Kolossenzen 1. Begin van de brief

Kolossenzen 1. Begin van de brief Kolossenzen 1 Begin van de brief Paulus groet de christenen in Kolosse 1-2 Dit is een brief van Paulus aan de christenen in de stad Kolosse. Ik ben een apostel van Jezus Christus. Dat is Gods wil. Ik schrijf

Nadere informatie

Joris.. die lieve, zachte, adorabele en vooral wijze Joris.

Joris.. die lieve, zachte, adorabele en vooral wijze Joris. JORIS Joris.. die lieve, zachte, adorabele en vooral wijze Joris. Lieve jongen ik houd zo heel, heel erg veel van jou. Weet je dat? Oh kerel wat ben je toch lief en zo heel erg zacht en.. wat is dat toch

Nadere informatie

Naam van gedichtenalbum : De eerste 30

Naam van gedichtenalbum : De eerste 30 Naam van gedichtenalbum : De eerste 30 Kinderen De Roos, een mooie school. Niet te stil of te druk. Kleine kindjes lopen door de gang, ik zie ze stampen en ze zeggen van alles door elkaar. Maar ze kunnen

Nadere informatie

In dialoog met elkaar

In dialoog met elkaar In dialoog met elkaar Grondhouding van Zozijn Bestaansrecht van Zozijn In dialoog Zozijn ziet het als opdracht om mensen tot bloei te laten komen. Wij zorgen voor een positief klimaat, waarin liefdevolle

Nadere informatie

Lees : Mattheüs 25:14-30

Lees : Mattheüs 25:14-30 De gelijkenis van de talenten Lees : Mattheüs 25:14-30 Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Christendom. Wat uit dit geloof spreekt je aan?

Christendom. Wat uit dit geloof spreekt je aan? Christendom In Christendom zijn de Bijbel en Jezus het belangrijkste. In de wereld is het de grootste godsdienst, gevolgd door de Islam. In het Christendom geloven de mensen in één God, die uit Drie Personen

Nadere informatie

ecourse Moeiteloos leren leidinggeven

ecourse Moeiteloos leren leidinggeven ecourse Moeiteloos leren leidinggeven Leer hoe je met minder moeite en tijd uitmuntende prestaties met je team bereikt 2012 Marjan Haselhoff Ik zou het waarderen als je niets van de inhoud overneemt zonder

Nadere informatie

Het democratisch experiment van de Occupybeweging

Het democratisch experiment van de Occupybeweging Het democratisch experiment van de Occupybeweging Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen lezen een tekst over Occupy Nederland. De tekst behandelt met name de manier waarop de kleine samenlevingen

Nadere informatie

Wie ben ik in het koninkrijk? les 1 DISCIPLE. A) IDENTITEIT Gen 1:26,27

Wie ben ik in het koninkrijk? les 1 DISCIPLE. A) IDENTITEIT Gen 1:26,27 Wie ben ik in het koninkrijk? les 1 DEEL 4 DISCIPLE In Gen 1, 2 en 3 lezen we direct hoe God denkt over de mens. Hij laat zien wie we zijn, waar we voor gemaakt zijn en wat onze bestemming in het leven

Nadere informatie

ANTWOORDENMODEL SPELTHEORIE

ANTWOORDENMODEL SPELTHEORIE ANTWOORDENMODEL SPELTHEORIE In totaal zijn er voor dit onderdeel 100 punten te behalen. Per onderdeel wordt in kleur aangegeven hoeveel punten je er voor kunt krijgen: 1 punt, 2 punten of 3 punten. 1.

Nadere informatie

Aan het begin van het interview zelf kan het goed zijn om te zeggen dat er geen goede of foute antwoorden zijn. Stel je open en uitnodigend op.

Aan het begin van het interview zelf kan het goed zijn om te zeggen dat er geen goede of foute antwoorden zijn. Stel je open en uitnodigend op. 1 Beste interviewer, Leuk dat je een iemand of aantal mensen in je omgeving wilt gaan interviewen. Om je een handvat te geven zetten we hieronder een paar dingen op een rijtje. Het format van het interview

Nadere informatie

W I K K E N & W E G E N

W I K K E N & W E G E N W I K K E N & W E G E N Voor je ligt het leerwerkboek Wikken en Wegen, basisbegrippen levensbeschouwing. Een leerwerkboek is een boek om uit te leren en om in te werken. Het is van jezelf, verzorg het

Nadere informatie

Artificiële Intelligentie En De Menselijke Maatschappij

Artificiële Intelligentie En De Menselijke Maatschappij Artificiële Intelligentie En De Menselijke Maatschappij door : Carlo Tijmons CMGT1A docent: Maaike Harbers datum: 08-07-016 vak: Filosofie 01-3: Ons Brein en Bewustzijn Abstract De film Her is wat mij

Nadere informatie

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson De Jefferson Bijbel Thomas Jefferson Vertaald en ingeleid door: Sadije Bunjaku & Thomas Heij Inhoud Inleiding 1. De geheime Bijbel van Thomas Jefferson 2. De filosofische president Het leven van Thomas

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Preek van de week: zondag 10 september Predikant: Arend Linde. De Vredehorst. Lezing: 2 Kronieken 28:8-15 Lucas 10: Verhaal.

Preek van de week: zondag 10 september Predikant: Arend Linde. De Vredehorst. Lezing: 2 Kronieken 28:8-15 Lucas 10: Verhaal. Preek van de week: zondag 10 september 2017 Predikant: Arend Linde De Vredehorst Lezing: 2 Kronieken 28:8-15 Lucas 10: 23 37 1. Verhaal. Ontmoeting. Veel jaren later ontmoetten toevallig de priester, de

Nadere informatie

Hoe mooi kan het zijn

Hoe mooi kan het zijn Hoe mooi kan het zijn Weet je hoe mooi het eigenlijk is om alles te kunnen doen, jezelf te zijn en dit ook te blijven. Je zegt gewoon wat je wel en niet leuk vindt, graag doet, zonder dit te overdrijven.

Nadere informatie

Wat Verlichtingsfilosofen over Geert Wilders zouden hebben gedacht

Wat Verlichtingsfilosofen over Geert Wilders zouden hebben gedacht 'Wat Verlichtingsfilosofen over Geert Wilders zouden hebben gedacht' - Mattijs Glas 1 Wat Verlichtingsfilosofen over Geert Wilders zouden hebben gedacht Volgens de invloedrijke Franse denker Michel Foucault

Nadere informatie

Christa Mesnaric. Aristoteles. voor. managers

Christa Mesnaric. Aristoteles. voor. managers Christa Mesnaric Aristoteles voor managers BBNC uitgevers Rotterdam, 2011 Inhoud Aristoteles een managementgoeroe in de 21 ste eeuw 9 Wie was Aristoteles? Een beknopte biografie 15 Succesformules in het

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Wijsneuzen in de klas

Wijsneuzen in de klas Werkvorm 1 Wijsneuzen in de klas Algemene omschrijving In deze werkvorm staat het filosoferen met kinderen over levensbeschouwelijke onderwerpen aan de hand van het boek God Adonai Allah centraal. Het

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie