Een ander domein is de wetenschap. Wetenschap kan men als volgt omschrijven:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een ander domein is de wetenschap. Wetenschap kan men als volgt omschrijven:"

Transcriptie

1 Pagina B 1 Samenvatting inleidende les ethiek 8/02/06 ETHIEK. Filosofie is denken, hard nadenken over vanalles en nog wat, en hoort eigenlijk bij ethiek. Ethiek zelf kan me ook een beetje vergelijken met de moraal, is iets goed of slecht, mogen we dit doen of niet, is het ethisch verantwoord volgende handelingen te doen? Een ander domein is de wetenschap. Wetenschap kan men als volgt omschrijven: - Het is een beschrijving van de werkelijkheid - Het geeft een antwoord (meestal op de waaromvraag), het verklaart bepaalde zaken - Het is toegepast, het grijpt in op de werkelijkheid, het kan zaken wijzigen, nieuwe zakenintroduceren Opnieuwdevraag,isditethisch verantwoord? - Het is een objectieve beschrijving Wetenschap en ethiek, twee domeinen die nauw of juist niet verbonden zijn met elkaar. De wetenschap gaat uit van volgend schema: Het schema van ethiek is niet zo verschillend, enkel de voorlaatste stap wijzigt, die wordt namelijk REDE. Een ethisch concept kun je niet testen zoals de wetenschap doet, er moet nagedacht, gediscussieerd worden over de nieuwe theorie. Filosofisch denken, enkele voorbeelden: - Een serieverkrachter die bejaarde mensen heeft aangerand, verdient hij een zwaardere straf dan moesten het jongere vrouwen geweest zijn? Want dat is wat het OM vraagde aan de jury, een zwaardere straf. Waarom? Omdat het een gevoel van weerzin bij de mensen ontketende. Maar moeten we wel straffen volgens dat gevoel,

2 Pagina B 2 Samenvatting inleidende les ethiek 8/02/06 mogen we een zwaardere straf uitreiken op basis van het weerzinwekkende karakter van die daden, mogen we straffen op basis van gevoel? - De samenhang ethiek ~ taboe die vroeger meer van toepassing was. Mag iets, mag iets niet? Wat is geoorloofd? Men kan zich baseren op taboe: men heeft grote schrik voor iets, vaak voor iets nieuws, waardoor bepaalde regels overtreden kunnen worden en wat dus enorme ontzetting met zich meebrengt, denk maar aan abortus, euthanasie, IVF, - De menstruatie van de vrouw in India is hier ook een voorbeeld van. Tijdens de menstruatie moeten de vrouwen in India zich afzonderen, isoleren en alle contact met de buitenwereld te mijden, omdat zij iets doorgaan waar niet zo snel over gepraat word, namelijk seksualiteit. De reden waarom ze zich moeten afzonderen is omdat de mensen zo weinig mogelijk geconfronteerd worden met het taboe. Dit taboe heeft dan ook zijn invloed over hoe de mensen filosoferen over bepaalde onderwerpen die gerelateerd zijn met seksualiteit. We moeten proberen redelijk te zijn en door de tijd heen zijn er allen velen die met verschillende theorieën naar buiten gekomen zijn. Een voorbeeld van een dergelijke theorie is die van Jeremy Bentham uit de 18 de eeuw, het UTILITARISME. De basis van deze theorie ligt bij de zogenaamde premise,een soort van psychologisch hedonisme (het komt er op neer dat iedereen, ongeacht jong of oud, mooi of lelijk, geluk wil, en die ook zoekt). Bij stelen/liegen/beloftes breken/ wordt er meer dosis geluk vernietigend dan dat er een dosis geluk wordt opgewekt bij de dader. Een vb. hiervan is de eilandtest (een eiland waar men niet mag liegen, en één waar er niets anders wordt gedaan dan liegen. Er moet een keuze gemaakt worden, WAT KIES JE?). Uiteindelijk draait alles in deze wereld om geluk. Nog een voorbeeld is het zien van homoseksueel gerichte mensen, mogen homoseksuelen openbaar op straat vertoeven of niet? We kunnen de netto dosis geluk berekenen: voor vele mensen is het zien van homoseksuelen in het openbaar slechts een verstoring, een puntstoring in ons heelal van geluk en ongeluk, maar voor de homoseksueel zelf kan en is

3 Pagina B 3 Samenvatting inleidende les ethiek 8/02/06 het waarschijnlijk een hele marteling om zich niet te mogen uiten. Netto-opbrengst vertelt ons dat de beste oplossing het toelaten om zich te uiten. Een voorbeeld over hoe we geluk kunnen afwegen tegen ongeluk. Een ander onderwerp waarin ethiek een voorname rol speelt, is het strafrecht. Aan de hand van welke redenering moeten mensen gestraft worden? Volgens gevoel, geluk afwegen en de balans van geluk aflezen en daaruit conclusies trekken? Want het bestraffen van iemand kan grote gevolgen met zich mee brengen. Het is dus de bedoeling dat we iemand op de juiste manier straffen. We kunnen ons afvragen, waarom straffen we mensen die iets verkeerd gedaan hebben? Om de volgende redenen: - De bescherming van de samenleving - Het corrigeren van de overtreder en aantonen dat wat hij/zij gedaan heeft niet juist is - Afschrikken van potentiële overtreders We keren terug naar de zaak met de aanranding van oudere dames, waarom zouden we die persoon een zwaardere straf moeten geven? Enkele voorbeelden: - Het geluk van de jonge dames daalt wanneer zij te weten komen dat hen aanranden niet zo erg is als oudere dames aanranden - De oudere vrouw leeft niet zo lang meer en moet bijgevolg het leed niet zo lang meer dragen - Om aan te tonen dat het erger is om volledig hulploze oudere dames te misbruiken dan wat jongere dames, die meer kans hebben om zich te kunnen verdedigen - Je ziet dat het niet zo simpel is om een uitspraak te maken met behulp van ethisch te filosoferen. Het utilitarisme vertoont zo zijn fouten. Enkele voorbeelden: - Er staan tien mensen tegen een muur en je hebt twee keuzes, ofwel schiet jij één ervan dood en blijven de andere negen leven, ofwel worden ze alle tien geëxecuteerd. Een zuivere utilitarist weet direct welke keuze gemaakt: we schieter er één dood en negen blijven leven. MAAR wij doen het niet onmiddellijk, wij twijfelen. Wij twijfelen omwille van HET ABSOLUUT VERBOD om het leven te ontnemen van een persoon. - Je komt iemand tegen in de gang en hij vraag jou om hem te slaan, omwille van masochistische redenen (geluk in pijn en vernedering). Wij twijfelen opnieuw, omdat wij die persoon zijn WAARDIGHEID niet willen schenden. - De eilandtest. Er heeft iemand een orgaantransplantatie nodig, op het ene eiland word de minst populaire persoon van zijn leven ontnomen om zijn organen te gebruiken om die andere persoon te redden, op het andere iemand word er geen put

4 Pagina B 4 Samenvatting inleidende les ethiek 8/02/06 gedolven om een andere weer op te vullen. Na ondervraging blijkt dat de meeste mensen voor eiland twee kiezen, omwille van RECHT OP LEVEN. Omdat deze theorie zijn problemen heeft, zijn er nog andere benaderingen ontstaan, onder andere de DEONTOLOGISCHE ETHIEK. Een deontoloog is iemand die redeneert volgens bepaalde termen, regels. Een mooi voorbeeld is die van Immanuel Kant: het is altijd verkeerd om mensen als een middel te gebruiken. Kan men dierlijke organen gebruiken voor transplantatie naar een mens? De grens tussen mens en dier, hoe nauw zijn die aan elkaar verbonden? Is er een verschil tussen beiden? Volgens de utilitarist is er maar een klein onderscheid, alles draait om geluk. Maar voor een deontoloog ligt het ietwat anders, die ervaart de grens als een zeer groot onderscheid tussen beiden, de mens heeft nog een bepaalde waardigheid in zich. Hoe moet je nu filosoferen, ethisch denken? Welke gedachtegang moet je volgen? Je moet een evenwicht zien te vinden tussen beide stromingen, beschouw het als volgt: Enkele voorbeelden: - Je hebt een kind die dringend een beenmergtransplantatie nodig heeft en de enige manier om het kind te redden is een tweede kind nemen (zogenaamde Saviour Baby) en die dan gebruiken om het zieke kind te redden, is dit verantwoord? Volgens de utilitarist is daar geen enkel probleem mee, want je doet toch niets verkeerd? Je red het zieke kind zonder een ander pijn te doen, zonder geluk te vernietigen. De Deontoloog echter vind dit niet correct, het kind komt bvb. niet omdat er een kinderwens is, wel om een ander te redden, het tweede kind word eigenlijk een instrument om het andere te redden.

5 Pagina B 5 Samenvatting inleidende les ethiek 8/02/06 - Je bevindt je op een boot die aan het zinken is en er zijn 4 kinderen op die boot. Je hebt de volgende keuze: ofwel red je enkel jouw eigen kind, ofwel red je die 3 andere? Wat doe je? Een mooie vraag om af te sluiten.

door denken werkboek DAMON 01_Doordenken_WB_v1a.indd 1 27-12-12 14:10

door denken werkboek DAMON 01_Doordenken_WB_v1a.indd 1 27-12-12 14:10 door denken werkboek DAMON 01_Doordenken_WB_v1a.indd 1 27-12-12 14:10 Hoofdstuk 1 Wat is filosofie? paragraaf 1 filosoferen: doordenken! Opdracht 1, p. 5 Doordenken kun je over alles. In deze eerste opdracht

Nadere informatie

uitgave december 2007

uitgave december 2007 ... als je mishandeld wordt uitgave december 2007 ... als je mishandeld wordt Wat is kindermishandeling? Kindermishandeling is elke vorm van geweld 1 op een minderjarige (= een persoon jonger dan 18 jaar),

Nadere informatie

bw Prima Filosofie 2005 09-08-2005 13:47 Pagina 1 Ton Vink Prima Filosofie Een eerste kennismaking met de filosofie

bw Prima Filosofie 2005 09-08-2005 13:47 Pagina 1 Ton Vink Prima Filosofie Een eerste kennismaking met de filosofie bw Prima Filosofie 2005 09-08-2005 13:47 Pagina 1 Ton Vink Prima Filosofie Een eerste kennismaking met de filosofie bw Prima Filosofie 2005 09-08-2005 13:47 Pagina 3 Inhoud HOOFDSTUK 1 5 Filosofie is:

Nadere informatie

Doel. Wat heb je nodig? Spelregels.

Doel. Wat heb je nodig? Spelregels. Doel. Dit spel is een concrete tool dat de dialoog rond eerlijkheid mogelijk maakt. Aan de hand van herkenbare situaties worden 10 tot 12 jarigen uitgenodigd voor zichzelf na te denken over wat eerlijk

Nadere informatie

Vragenlijst Depressie

Vragenlijst Depressie Vragenlijst Depressie Deze vragenlijst bestaat uit een aantal uitspraken die in groepen bij elkaar staan (A t/m U). Lees iedere groep aandachtig door. Kies dan bij elke groep die uitspraak die het best

Nadere informatie

Enquete resultaten Normen en Waarden 2014

Enquete resultaten Normen en Waarden 2014 Enquete resultaten Normen en Waarden 214 Deze enquête is afgenomen in de derde en vierde klas op de middelbare school de Guido de Bres in Amersfoort. Dit zijn de statistieken van de anwoorden die de leerlingen

Nadere informatie

TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven.

TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven. TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven. Beginsituatie: De lln doen als inleiding op het project rond geloven en de kerkwandeling, een filosofisch gesprek. Er komen verschillende

Nadere informatie

Tekst: Job 16: 20 Thema: Doge jo wol? Bijzonderheden: Tweede zondag in de 40-dagentijd. Beste mensen,

Tekst: Job 16: 20 Thema: Doge jo wol? Bijzonderheden: Tweede zondag in de 40-dagentijd. Beste mensen, Tekst: Job 16: 20 Thema: Doge jo wol? Bijzonderheden: Tweede zondag in de 40-dagentijd Liturgie: Welkom Gezang 172: 1,3,4 Begroeting Psalm 139: 1,2 Gebed Projektlied: Nieuw leven Kindernevendienst Schriftlezing:

Nadere informatie

Thema 6 Professioneel werken

Thema 6 Professioneel werken Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Aline de Vries 06 October 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/87211 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Samenvatting. 1 Letterlijk: Ontzegging van de Bevoegdheid Motorrijtuigen te besturen.

Samenvatting. 1 Letterlijk: Ontzegging van de Bevoegdheid Motorrijtuigen te besturen. Op 24 juni 1998 is de Wegenverkeerswet 1994 (WVW 1994) gewijzigd. Deze wijziging komt voort uit de wens van de Tweede Kamer om te komen tot een strengere aanpak van gevaarlijk rijgedrag in het verkeer.

Nadere informatie

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen?

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? In deze folder vind je een antwoord, en lees je ook bij wie je terecht kan als je over mishandeling of verwaarlozing

Nadere informatie

LIEGEN. Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om meer te leren over liegen en hoe je het kan stoppen.

LIEGEN. Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om meer te leren over liegen en hoe je het kan stoppen. LIEGEN Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om meer te leren over liegen en hoe je het kan stoppen. WAT IS LIEGEN? Liegen is als je er bewust voor kiest om niet de waarheid te zeggen of de

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Anne Marie van Bilsen, www.praktijk-deregenboog.nl 1

Anne Marie van Bilsen, www.praktijk-deregenboog.nl 1 Anne Marie van Bilsen, www.praktijk-deregenboog.nl 1 Titel: Wat kun je zelf doen Auteur: Anne Marie van Bilsen Omslagontwerp: R.P. da Costa Druk: ebook Uitgever: Praktijk de Regenboog Juni 2012 eerste

Nadere informatie

Filosofie en actualiteit. Tweede bijeenkomst

Filosofie en actualiteit. Tweede bijeenkomst Filosofie en actualiteit Tweede bijeenkomst Journalistieke vragen Over wat voor soort gebeurtenis hebben we het? Wat is de oorzaak? Wat gebeurt er verder? Hoe moeten we deze gebeurtenis beoordelen? Filosofische

Nadere informatie

Kennis, hoe te benaderen en hoe te funderen..? Violette van Zandbeek Social research Datum: 15 april 2011

Kennis, hoe te benaderen en hoe te funderen..? Violette van Zandbeek Social research Datum: 15 april 2011 Kennis, hoe te benaderen en hoe te funderen..? Naam: Violette van Zandbeek Vak: Social research Datum: 15 april 2011 1 Kennis, hoe te benaderen en hoe te funderen..? Als onderdeel van het vak social research

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. Geloof, waarden, ervaringen

Hoofdstuk 3. Geloof, waarden, ervaringen Hoofdstuk 3 Geloof, waarden, ervaringen Kennis en geloof Kennis is descriptief Heeft betrekking op feiten Is te rechtvaardigen Geloof is normatief Heeft betrekking op voorschriften Is subjectief Geldt

Nadere informatie

Eindexamen Filosofie vwo 2001 - I

Eindexamen Filosofie vwo 2001 - I Eindexamen Filosofie vwo 00 - I 3 Antwoordmodel Opgave Het ontstaan van leven Een juist antwoord bevat de volgende elementen: een goede uitleg van wat inductie is; een goede uitleg van het inductieprobleem

Nadere informatie

Bemiddeling tussen slachtoffers en daders van misdrijven

Bemiddeling tussen slachtoffers en daders van misdrijven Bemiddeling tussen slachtoffers en daders van misdrijven INHOUD De handtas van Marie-Claire werd van haar schouder gerukt. Ze vindt dat de dader gestraft moet worden, maar ze heeft ook heel wat vragen

Nadere informatie

Inhoud. Wenken voor een evenwichtig leven 7. Over Epictetus 69. Nawoord De filosofie van de stoa 73. Bibliografische notitie 83 [5]

Inhoud. Wenken voor een evenwichtig leven 7. Over Epictetus 69. Nawoord De filosofie van de stoa 73. Bibliografische notitie 83 [5] Inhoud Wenken voor een evenwichtig leven 7 Over Epictetus 69 Nawoord De filosofie van de stoa 73 Bibliografische notitie 83 [5] 1 Al wat bestaat is in twee categorieën te verdelen: de ene valt binnen ons

Nadere informatie

Peer to peer interventie copyright Marieke Kroneman les 3 van 4 debat

Peer to peer interventie copyright Marieke Kroneman les 3 van 4 debat 3. Derde bijeenkomst over gender stereotype verwachtingen Gender stereotype verwachtingen zijn een belangrijke determinant voor een homonegatieve houding. KERNBOODSCHAP van deze les: je hoeft niet je houding

Nadere informatie

Het hiernamaals, het leven na de dood

Het hiernamaals, het leven na de dood Het hiernamaals, het leven na de dood ] الهولندية- [ nederlands - dutch revisie: Yassien Abo Abdillah 2013-1435 الا خرة لياة بعد املوت» بالة اهلونلدية «مراجعة: ياس أبو عبد االله 2013-1435 Alle lof behoort

Nadere informatie

Leerstijlentest van David Kolb Davy Jacobs, GDD1B

Leerstijlentest van David Kolb Davy Jacobs, GDD1B Leerstijlentest van David Kolb Davy Jacobs, GDD1B Inleiding Mensen, studenten dus ook, verschillen nogal in de wijze waarop ze leren. Als je dat weet, begrijp je beter waarom een student iets aanpakt,

Nadere informatie

Bouwsteen 7: niet in je eentje Bij wie kan ik terecht?

Bouwsteen 7: niet in je eentje Bij wie kan ik terecht? Bouwsteen 7: niet in je eentje Bij wie kan ik terecht? Als onthaalouder sta je meestal alleen voor een groep kinderen. Net daarom is het belangrijk om te kunnen steunen op andere mensen of organisaties.

Nadere informatie

Battle Uitvaartverzekering

Battle Uitvaartverzekering Battle Uitvaartverzekering Esther Ruiterman -- 0792943 PERSONA S JAY geslacht: man leeftijd: 30 jaar werk: fulltime als planner relatie: single LOUISIANNE werk: zuster in het ziekenhuis Je weet nooit wat

Nadere informatie

1 Soms vermijd ik situaties die me in contact brengen met mensen waar ik problemen mee heb.

1 Soms vermijd ik situaties die me in contact brengen met mensen waar ik problemen mee heb. De SOS test Uw Stijl Onder Stress test Hoe goed kent u uzelf? Een goede manier om uw zelfinzicht te vergroten is om uw Stijl Onder Stress te verkennen. Hoe reageert u wanneer een gesprek echt moeilijk

Nadere informatie

Over de doodstraf (Uit: Mensenrechteneducatie in Niet-confessionele zedenleer)

Over de doodstraf (Uit: Mensenrechteneducatie in Niet-confessionele zedenleer) Over de doodstraf (Uit: Mensenrechteneducatie in Niet-confessionele zedenleer) Doelstellingen: Reflecteren over pro en contra s van de doodstraf De eigen mening over de doodstraf toetsen aan de mening

Nadere informatie

Mishandeling en seksueel. Laat het niet zomaar gebeuren

Mishandeling en seksueel. Laat het niet zomaar gebeuren Mishandeling en seksueel geweld Laat het niet zomaar gebeuren Alles over mishandeling en seksueel geweld Meldpunt Geweld, Misbruik en Kindermishandeling tel. 1712 elke werkdag van 9 tot 17 uur Dit nummer

Nadere informatie

Lou en Lena: NEE tegen geweld!

Lou en Lena: NEE tegen geweld! Mijn prentenboek Prentenboek voor leerlingen 1 e en 2 e leerjaar Lou en Lena: NEE tegen geweld! Mijn naam:... Mijn klas:... Mondiale Vorming - Plan België Hallo, ik ben Lou. En dit is mijn zus Lena. We

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 11 Inleiding 17. Deel I Ethische reflectie 19

Inhoud. Voorwoord 11 Inleiding 17. Deel I Ethische reflectie 19 Voorwoord 11 Inleiding 17 Deel I Ethische reflectie 19 1 Wat is ethische reflectie en waarom is het belangrijk? 21 1.1 Eigen welzijn 22 1.2 Algemeen welzijn 25 1.2.1 Afhankelijkheid van andere mensen 25

Nadere informatie

Geluk, lijden en een struisvogel: Mindfulness (Awareness) in de praktijk

Geluk, lijden en een struisvogel: Mindfulness (Awareness) in de praktijk 1 Geluk, lijden en een struisvogel: Mindfulness (Awareness) in de praktijk Wat is geluk? Geluk kan worden ervaren als lijden afwezig is. Wie niet lijdt, is gelukkig. Ik bedoel dan niet het geluk dat we

Nadere informatie

Bewust en zorgzaam werken in de kinderopvang.

Bewust en zorgzaam werken in de kinderopvang. Bewust en zorgzaam werken in de kinderopvang. Volledig jezelf ervaren, het geluk, de liefde en de vrijheid. Zonder oordeel, zonder veroordeling. zodat, jij kan zijn wie je wil zijn geen beperking, alleen

Nadere informatie

Bijlage. U omcirkelt voor iedere uitspraak één van de vijf mogelijkheden overeenkomstig de manier waarop u over de uitspraak denkt.

Bijlage. U omcirkelt voor iedere uitspraak één van de vijf mogelijkheden overeenkomstig de manier waarop u over de uitspraak denkt. Bijlage Irrational Beliefs Inventory (IBI) 1 23 Deze vragenlijst gaat over de wijze waarop u over bepaalde dingen denkt en hoe u bepaalde dingen ervaart. De lijst bestaat uit een aantal uitspraken waarmee

Nadere informatie

Bart van Haaster 2013

Bart van Haaster 2013 Bart van Haaster 2013 1. Als voorwaarde voor verantwoordelijkheid 2. Als zelfverwerkelijking 3. Als bewuste aansturing 1. Vrije wil als voorwaarde voor verantwoordelijkheid Een handeling uit vrije wil

Nadere informatie

Regiovergadering Zaalvoetbal. Voorjaar 2012

Regiovergadering Zaalvoetbal. Voorjaar 2012 Regiovergadering Zaalvoetbal Voorjaar 2012 Evaluatie aanpak excessen Seizoen 2011/ 12 Onderwerpen: Omschrijving exces Cijfers en feiten Conclusies Aanbevelingen Vragen PAGINA 3 VAN 15 Omschrijving exces

Nadere informatie

Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen.

Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen. Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen. Leerstijlentest van David Kolb Mensen, scholieren dus ook, verschillen nogal in de wijze waarop ze leren. Voor

Nadere informatie

Met het Kinderrechtenverdrag

Met het Kinderrechtenverdrag Met het Kinderrechtenverdrag Met het Kinderrechtenverdrag Voor kinderen die meer willen weten over kinderrechten Wat is het Kinderrechtenverdrag? Welke rechten heb ik? Zijn Kinderrechten er voor alle kinderen?

Nadere informatie

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel)

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel) Wat is realiteit? De realiteit is de wereld waarin we verblijven met alles wat er is. Deze realiteit is perfect. Iedere mogelijkheid die we als mens hebben wordt door de realiteit bepaald. Is het er, dan

Nadere informatie

Gemeenteviering rond Jesaja 9:5b

Gemeenteviering rond Jesaja 9:5b Gemeenteviering rond Jesaja 9:5b 1 Verkondiging Enkele kinderen vragen in de kerk: waarom vieren we kerst? En wat betekent het voor u? Reactie op de antwoorden Ja, waarom vieren we kerst? En wat betekent

Nadere informatie

Inschrijvingsformulier

Inschrijvingsformulier Inschrijvingsformulier Schooljaar 2013 2014 InlICHTIngen InTern Naam & voornaam Geboorteplaats Geboortedatum School Klas GSM Datum inschrijving Nationaliteit rijksregisternr. M/V InlICHTIngen gezinshoofd

Nadere informatie

Light up your fire voordat burnout toeslaat. Muriël Van Langenhove Psycholoog Coach Dienst Welzijn Personeel UZ Gent

Light up your fire voordat burnout toeslaat. Muriël Van Langenhove Psycholoog Coach Dienst Welzijn Personeel UZ Gent Light up your fire voordat burnout toeslaat Muriël Van Langenhove Psycholoog Coach Dienst Welzijn Personeel UZ Gent Wat is jouw droom? Vuur - energie Waarden, zaken die voor jou belangrijk zijn in je leven

Nadere informatie

1 Telefonisch triëren

1 Telefonisch triëren 1 Telefonisch triëren 1.1 Inleiding Telefonisch triëren is een nieuw begrip binnen de gezondheidszorg. Het woord triëren komt uit het Frans en betekent sorteren. In het Nederlandse leger en bij rampen

Nadere informatie

Verslag sessie 1: Seksuele start

Verslag sessie 1: Seksuele start Verslag sessie 1: Seksuele start a. Reactie discuttant (Lies Verhetsel): Enkele opvallende resultaten: o De resultaten van de seksuele startleeftijd lijken het effect van de mei 68/pil-generatie te tonen.

Nadere informatie

JE KUNT BETER EEN FLITSPAAL STELEN DAN GEFLITST WORDEN ALS JE DOOR ROOD RIJDT

JE KUNT BETER EEN FLITSPAAL STELEN DAN GEFLITST WORDEN ALS JE DOOR ROOD RIJDT AGENTEN OVER DE VERHOGING VAN DE BOETES JE KUNT BETER EEN FLITSPAAL STELEN DAN GEFLITST WORDEN ALS JE DOOR ROOD RIJDT Meldweek van de Meldkamer van de SP, 16-24 februari 2012 Nine Kooiman, lid van de Tweede

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

Wervelende. Voorlichtingsshow

Wervelende. Voorlichtingsshow De Wervelende Voorlichtingsshow Introductieles/Omkadering 1. HINTS Doelstelling: Taal en termen kennen. Werkwijze: Om beurten krijgt men een woord in het oor gefluisterd door de begeleider De deelnemer

Nadere informatie

je rechten in een aantal nuttige adviezen en contacten om JE te helpen Je bent een minderjarige als je onder de 18 jaar bent

je rechten in een aantal nuttige adviezen en contacten om JE te helpen Je bent een minderjarige als je onder de 18 jaar bent Je bent een minderjarige als je onder de 18 jaar bent MogelijkE MINDERJARIGE slachtoffers van mensenhandel je rechten in Nederland een aantal nuttige adviezen en contacten om JE te helpen Medegefinancierd

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

C. 3 Wat wil ik Wat is je ambitie/drive; jouw motivatie en interesse

C. 3 Wat wil ik Wat is je ambitie/drive; jouw motivatie en interesse C. 3 Wat wil ik Wat is je ambitie/drive; jouw motivatie en interesse en ook: wil ik werken, of door naar een (passende) hbo-opleiding? Optie 1: Een vraag die ieder mens zich vroeg of laat stelt: wat wil

Nadere informatie

Workshop: Geweldloze Communicatie

Workshop: Geweldloze Communicatie Workshop: Geweldloze Communicatie ALV SIETAR NL Door Jackie van der Kroft www.jackievanderkroft.nl Programma: Geweldloze Communicatie Introductie Model 4 elementen Niet-verbindende communicatie Praktijk

Nadere informatie

Pedagogisch contact. Verbondenheid door aanraken. De lichamelijkheid van pedagogisch contact. Simone Mark

Pedagogisch contact. Verbondenheid door aanraken. De lichamelijkheid van pedagogisch contact. Simone Mark Pedagogisch contact Verbondenheid door aanraken Simone Mark Mag je een kleuter nog op schoot nemen? Hoe haal je vechtende kinderen uit elkaar? Mag je een verdrietige puber een troostende arm bieden? De

Nadere informatie

Het normatieve, het subjectieve en het objectieve.

Het normatieve, het subjectieve en het objectieve. Wat is een ethisch dilemma? Het normatieve, het subjectieve en het objectieve. Wat is een ethisch dilemma? Dilemma s s, issue s s en problemen. Casus. Di Drie bedreigingen bd i van het moreel bewustzijn.

Nadere informatie

Mag ik jou een vraag stellen?

Mag ik jou een vraag stellen? Mag ik jou een vraag stellen? Mag ik jou, die dit leest, een zeer belangrijke vraag stellen? Stel dat je vandaag zou sterven, doordat er iets verschrikkelijks gebeurt, bijvoorbeeld een auto ongeluk of

Nadere informatie

Bijzonder procesdoel 5: Exploreren, verkennen en integreren van de existentiële dimensies

Bijzonder procesdoel 5: Exploreren, verkennen en integreren van de existentiële dimensies Bijzonder procesdoel 5: Exploreren, verkennen en integreren van de existentiële dimensies Eerste leerjaar B 5.1. Herkennen en verkennen van (grens)ervaringen Wat het betekent voor mij - verdriet - pijn

Nadere informatie

1.Een website wordt nog te vaak aangekocht als een stuk technologie

1.Een website wordt nog te vaak aangekocht als een stuk technologie Woord vooraf Ik had je eerst en vooral willen bedanken voor jouw vertrouwen in onze toegevoegde waarde aan je website. De reden waarom je een adviesrapport hebt aangevraagd, is waarschijnlijk omdat je

Nadere informatie

Mijn Wereldkrant. Zeg NEE tegen geweld! Elk kind moet beschermd worden tegen geweld. Bescherming tegen geweld

Mijn Wereldkrant. Zeg NEE tegen geweld! Elk kind moet beschermd worden tegen geweld. Bescherming tegen geweld Wereldkrant voor leerlingen 5 e en 6 e leerjaar Mijn Wereldkrant Zeg NEE tegen geweld! Mijn naam:... Mijn klas:... Wat is het Kinderrechtenverdrag? bladzijde 2 Bescherming in de familie bladzijde 5 Bescherming

Nadere informatie

filosofie havo 2015-I

filosofie havo 2015-I Opgave 1 Fort Europa 1 maximumscore 3 een uitleg van de wet van de zee als een positieve plicht: de wet van de zee spoort aan mensen in nood te helpen en is daarmee een actieve plicht die het welzijn van

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Doel. Wat heb je nodig? Spelregels.

Doel. Wat heb je nodig? Spelregels. Doel. Dit spel is een concrete tool dat de dialoog rond eerlijkheid mogelijk maakt. Aan de hand van herkenbare situaties worden 14 tot 18 jarigen uitgenodigd voor zichzelf na te denken over wat eerlijk

Nadere informatie

Straffe school! welke straffen zijn er. wat kan en wat kan niet? Wat zijn jouw rechten als leerling? SUPERTIP. Klachtenlijn 1

Straffe school! welke straffen zijn er. wat kan en wat kan niet? Wat zijn jouw rechten als leerling? SUPERTIP. Klachtenlijn 1 Straffe school! welke straffen zijn er wat kan en wat kan niet? Wat zijn jouw rechten als leerling? SUPERTIP Jij hebt rechten. En ook verantwoordelijkheden. In groep hou je rekening met elkaar en respecteer

Nadere informatie

Allereerst zijn we benieuwd naar jouw reactie en willen we graag dat je de volgende vragen beantwoordt:

Allereerst zijn we benieuwd naar jouw reactie en willen we graag dat je de volgende vragen beantwoordt: Pesten: ECHT NIET Terugblik Beste werker van team 6, Afgelopen vrijdag heb je als afronding van onze introductieweek de film BENX kunnen zien. Dit hebben we niet zonder reden gedaan. Deze film past immers

Nadere informatie

Luisteren: muziek (A2 nr. 1)

Luisteren: muziek (A2 nr. 1) OPDRACHTEN LUISTEREN: MUZIEK www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. Kijk

Nadere informatie

De opvoedingsdriehoek. Ann Li Thuisbegeleider bij Feniks www.feniks-opvoeding.org

De opvoedingsdriehoek. Ann Li Thuisbegeleider bij Feniks www.feniks-opvoeding.org De opvoedingsdriehoek Ann Li Thuisbegeleider bij Feniks www.feniks-opvoeding.org Een woord vooraf Wat is normaal? Ieder kind is anders 1 op 4 sociale interacties bij kinderen onder 5j is agressief Ongeveer

Nadere informatie

Werkschrift. Uit mijn comfortzone

Werkschrift. Uit mijn comfortzone Uit mijn comfortzone Wanneer werd jij voor het laatst uit je comfortzone gehaald? Bedenk wat jouw reacties zijn als je uit je comfortzone wordt gehaald. Ga je flauwe grappen maken? Weiger je bepaalde dingen

Nadere informatie

Protocol gedrag. Recht op veiligheid Iedere leerling heeft recht zich veilig te voelen in de klas en in de school.

Protocol gedrag. Recht op veiligheid Iedere leerling heeft recht zich veilig te voelen in de klas en in de school. Protocol gedrag Een goede school heeft geen pestprojecten nodig, of anders gezegd: doet dagelijks een pestproject, mits zij zich er steeds van bewust blijft welke processen in de groepsvorming een belangrijke

Nadere informatie

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift 98 De helppagina van een tijdschrift Bijlage 1 Thema 1 Ik ben een meisje van 10 jaar en zit in groep 6. Wij zijn in nieuwe groepjes gezet en nu zit ik tegenover een meisje waar ik me heel erg aan erger.

Nadere informatie

Jaar Werkboek 4 weken Challenge

Jaar Werkboek 4 weken Challenge Coach jezelf naar succes Jaar Werkboek 4 weken Challenge 10 Focus Sociaal zijn, jezelf kunnen wegcijferen en altijd klaar staan voor anderen zijn mooie eigenschappen, en... Jij bent ook belangrijk Hij

Nadere informatie

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou.

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou. JUST BE YOU.NL Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen Marian Palsgraaf - www.justbeyou.nl Het mooiste wat je kunt worden is jezelf. Mijn passie is mensen te helpen

Nadere informatie

www.annamarievanderkwast.nl 2015 A.M.I. Van der Kwast

www.annamarievanderkwast.nl 2015 A.M.I. Van der Kwast www.annamarievanderkwast.nl 2015 A.M.I. Van der Kwast Inhoudsopgave 1. Intro: succesvol met heel je hart 5 2. Weg van gezondheid, vervulling en vreugde 7 2.1 Kracht van intentie 7 2.2 Leren en helen door

Nadere informatie

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL KINDEREN LEKKER IN HUN VEL 1. Welkom wij zijn Karin Hallegraeff en Noelle van Delden van Praktijk IKKE Karin stelt zich voor en er komt een foto van Karin in beeld. Noelle stelt zich voor en er komt een

Nadere informatie

Haal meer uit je website

Haal meer uit je website Haal meer uit je website 10 Tips om je website te optimaliseren Je hebt 100 bezoekers per dag, met soms een piek van 200 bezoekers per dag. Maar wat doe je met deze bezoekers? Hoeveel procent van deze

Nadere informatie

Br. dr. René Stockman, Broeder van Liefde

Br. dr. René Stockman, Broeder van Liefde Inleiding 3 april 1990 is voor mij een historische datum, want toen werd in België de legalisering van abortus goedgekeurd. Koning Boudewijn trad voor 1 dag af omdat hij vanuit zijn geweten deze wet niet

Nadere informatie

de Beste Studiekeuze Aanpak

de Beste Studiekeuze Aanpak de Beste Studiekeuze Aanpak Welk pad kies jij? Zelkennis is vaag pagina 3,4 Waar sta jij nu? Ontdek jouw volgende stap pagina 5,6 Hoe kom ik erachter wat ik wil? 3 bronnen voor zelfkennis pagina 7 Concreet

Nadere informatie

Inleiding. Veel plezier!

Inleiding. Veel plezier! Inleiding In dit boek lees je over Danny. Danny is een jongen van 14 jaar. Er zijn veel dingen die Danny verkeerd doet. Hij rent door de school. Hij scheldt zomaar een klasgenoot uit. Of hij spuugt op

Nadere informatie

Onderzoek: Alcoholgebruik onder 16- en 17- jarigen

Onderzoek: Alcoholgebruik onder 16- en 17- jarigen Onderzoek: Alcoholgebruik onder 16- en 17- jarigen Publicatiedatum: 29-5- 2014 Over dit onderzoek Aan het onderzoek van het 1V Jongerenpanel, gehouden van 13 t/m 21 mei 2014, deden 725 jongeren van 16

Nadere informatie

Wat wil ik op mijn school? Hoe ga ik aan het werk?

Wat wil ik op mijn school? Hoe ga ik aan het werk? Rots & Water Wat wil ik op mijn school? Hoe ga ik aan het werk? Maak ik gebruik van bestaand materiaal? Nee? Dan heb ik niks aan deze workshop Ja? Blijf dan vooral zitten Er is zo ontzettend veel materiaal

Nadere informatie

Duurt eerlijk het langst?

Duurt eerlijk het langst? Duurt eerlijk het langst? Leeftijd: 9 tot 12 jaar Duur: 60 min. Doelen Kinderrechten Kinderrechtenwaarden Kinderrechtenvaardigheden Leermiddelen Materialen Vooraf Kinderen denken na over wat eerlijk zijn

Nadere informatie

Checklist samenwonen voor partners waarvan alleen de man kinderen heeft

Checklist samenwonen voor partners waarvan alleen de man kinderen heeft Checklist samenwonen voor partners waarvan alleen de man kinderen heeft Vul afzonderlijk van elkaar allebei de vragen in. Bij elke vraag moet je een antwoord kiezen. Als je niet kunt kiezen, kies dan het

Nadere informatie

Als opvoeden even lastig is

Als opvoeden even lastig is Als opvoeden even lastig is Hoe pak je dat dan aan? Soms weet ik niet meer wat ik moet doen om hem stil te krijgen. Schattig? Je moest eens weten. Hoezo roze wolk? Mijn dochter kan af en toe het bloed

Nadere informatie

Werkbladen. Uitdaging! Wat betekent succes en geluk voor mij? Gaat voor jou geluk samen met succes? Of gaat het

Werkbladen. Uitdaging! Wat betekent succes en geluk voor mij? Gaat voor jou geluk samen met succes? Of gaat het Werkbladen Uitdaging! Gaat voor jou geluk samen met succes? Of gaat het één ten koste van het ander? Waar word jij gelukkig van? De uitdaging van deze tool is dat je je eigen antwoorden bepaalt. We raden

Nadere informatie

Gedrags en pestprotocol

Gedrags en pestprotocol Gedrags en pestprotocol Waarom een protocol Een gedrags- en pestprotocol geeft richtlijnen over de aanpak van het pesten en het gedrag van het kind binnen de vso, tso en nso. Er is door SKN gekeken naar

Nadere informatie

Belangen: Democraten versus Republikeinen

Belangen: Democraten versus Republikeinen Belangen: Democraten versus Republikeinen Korte omschrijving werkvorm: Leerlingen lezen de tekst en proberen daarna met de opgedane kennis het standpunt te bepalen van de Democratische en de Republikeinse

Nadere informatie

Dit is het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Dit vindt de ChristenUnie belangrijk voor Nederland. Lees maar!

Dit is het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Dit vindt de ChristenUnie belangrijk voor Nederland. Lees maar! Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 12 september Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks

Nadere informatie

www.kinderrechtswinkel.be juni 2008 Voor kinderen die meer willen weten over de rechtbank, wetten en de rechter Voor kinderen die meer willen weten over de rechtbank, wetten en de rechter Hebben kinderen

Nadere informatie

Wat alle vrouwen moeten weten over foliumzuur. ZorgVoor. Foliumzuur bij kinderwens

Wat alle vrouwen moeten weten over foliumzuur. ZorgVoor. Foliumzuur bij kinderwens Wat alle vrouwen moeten weten over foliumzuur ZorgVoor Foliumzuur bij kinderwens Wat alle vrouwen moeten weten over foliumzuur Een vrouw die in verwachting raakt, heeft extra foliumzuur nodig. Foliumzuur

Nadere informatie

Pijnkliniek AZ Klina. Dr. M. Dingens Dr. B. Ickx Dr. K. Lauwers

Pijnkliniek AZ Klina. Dr. M. Dingens Dr. B. Ickx Dr. K. Lauwers Dr. M. Dingens Dr. B. Ickx Dr. K. Lauwers Pijnkliniek AZ Klina Augustijnslei 100 2930 Brasschaat Secretariaat Pijnkliniek bereikbaar: elke werkdag tussen 9u en 13u en tussen 14u en 17u, behalve woensdagnamiddag,

Nadere informatie

Ethische en juridische aspecten bij sterilisatie

Ethische en juridische aspecten bij sterilisatie Ethische en juridische aspecten bij sterilisatie Mechelen 4 oktober 2012 Jan Vande Moortel Advocaat en lector www.advamo.com Ethische aspecten Verhouding recht en ethiek Is recht een belemmering bij zorgethiek?

Nadere informatie

General information of the questionnaire

General information of the questionnaire General information of the questionnaire Name questionnaire: Early Adolescent Temperament Questionnaire Revised (ouderversie) Original author: Ellis & Rothbart Translated by: Rothbart & Hartmann Date version:

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II Opgave 2 Religie in een wetenschappelijk universum 6 maximumscore 4 twee redenen om gevoel niet te volgen met betrekking tot ethiek voor Kant: a) rationaliteit van de categorische imperatief en b) afzien

Nadere informatie

Herstelrecht in het onderwijs

Herstelrecht in het onderwijs Herstelrecht in het onderwijs Over Rechters en Dorpsoudsten Door Jan Ruigrok (Dit artikel verscheen oorspronkelijk in Bij de Les, jaargang 3:7, september 2007) Een leerling van 15 jaar roept tegen een

Nadere informatie

De wens een goede moeder te zijn

De wens een goede moeder te zijn De wens een goede moeder te zijn welke impact hebben de ethische bedenkingen van vrouwen op hun keuzes voor prenatale testen? Dr. E. Garcia 12-12-2013 In search of good motherhood How prenatal screening

Nadere informatie

JEZUS IS MIJN SUPERHELD

JEZUS IS MIJN SUPERHELD JEZUS IS MIJN SUPERHELD NAAM Studielessen voor 4-7 jarigen. Mei 2005 Deze lessen zijn geschreven door Beryl Voorhoeve, Judith Maarsen De lessen zijn geschreven om te gebruiken in kleine Bijbelstudie groepen

Nadere informatie

Stem dan ChristenUnie. André Rouvoet ChristenUnie

Stem dan ChristenUnie. André Rouvoet ChristenUnie Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 22 november. Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks

Nadere informatie

4 Rollenkaarten voor jongeren. christen. moslim. moslim extremist. geheime gelovige. Bijlage Jongerensponsoractie. Extra te verdienen punten: 35

4 Rollenkaarten voor jongeren. christen. moslim. moslim extremist. geheime gelovige. Bijlage Jongerensponsoractie. Extra te verdienen punten: 35 Bijlage Jongerensponsoractie 4 Rollenkaarten voor jongeren christen moslim Jij bent christen en dat gaat ook zichtbaar worden, omdat je een armbandje krijgt met WWJD. Doe dit om. Het betekent ook dat je

Nadere informatie

Werkschrift. Margriet Sitskoorn

Werkschrift. Margriet Sitskoorn Margriet Sitskoorn Inhoud Voorwoord 7 DEEL I KRIJG INZICHT: IK 11 Uit mijn comfortzone 12 Mijn doelen bepalen 13 Mijn belangrijkste doel 19 Mijn doel en stappenplan formuleren 20 Mijn motivatie 21 Objectieve

Nadere informatie

Voor vervolg Opgave 1: Z.O.Z.

Voor vervolg Opgave 1: Z.O.Z. Schoolexamenvragen ethiek. Achteraan is een antwoordmodel opgenomen. Het bestaat uit 3 aan casus gerelateerde opgaven met in totaal 13 onderdelen. Voor elk onderdeel staat tussen haakjes het maximaal te

Nadere informatie

Wie wil geen vervuld leven? 7 Een comfortabel leven 11 Een gezond leven 17 Een leven in geluk en liefde 23 Liefde beoefenen 29 Oefen je binnenwereld

Wie wil geen vervuld leven? 7 Een comfortabel leven 11 Een gezond leven 17 Een leven in geluk en liefde 23 Liefde beoefenen 29 Oefen je binnenwereld Wie wil geen vervuld leven? 7 Een comfortabel leven 11 Een gezond leven 17 Een leven in geluk en liefde 23 Liefde beoefenen 29 Oefen je binnenwereld meer liefde 39 Oefen je met de buitenwereld meer evenwicht

Nadere informatie

Thuiswerktoets Filosofie, Wetenschap en Ethiek Opdracht 1: DenkTank De betekenis van Evidence Based Practice voor de verpleegkunde

Thuiswerktoets Filosofie, Wetenschap en Ethiek Opdracht 1: DenkTank De betekenis van Evidence Based Practice voor de verpleegkunde Thuiswerktoets Filosofie, Wetenschap en Ethiek Opdracht 1: DenkTank De betekenis van Evidence Based Practice voor de verpleegkunde Universitair Medisch Centrum Utrecht Verplegingswetenschappen cursusjaar

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 7 Inleiding 11

Inhoudsopgave. Voorwoord 7 Inleiding 11 Inhoudsopgave Voorwoord 7 Inleiding 11 1 Gevoel en verstand in de liefde 15 2 De partnerkeuze 21 3 Mythes over de liefde 29 4 De liefde ontraadseld 35 5 Verbetering begint bij jezelf 43 6 De vaardigheden

Nadere informatie