Uitdagingen van de komende gemeentelijke legislatuur, trends en hervormingen die het lokale fin. beleid zullen bepalen Frank Lierman

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Uitdagingen van de komende gemeentelijke legislatuur, trends en hervormingen die het lokale fin. beleid zullen bepalen Frank Lierman"

Transcriptie

1 tijd nemen om te bouwen Uitdagingen van de komende gemeentelijke legislatuur, trends en hervormingen die het lokale fin. beleid zullen bepalen Frank Lierman Chief Economist, Dexia Bank Arnaud Dessoy Verantw. studies Public Finance, Dexia Bank

2 Inhoud Omgevingsfactoren die de algemene werking van de gemeenten beïnvloeden Belangrijke evoluties met impact op ontvangsten Belangrijke evoluties met impact op uitgaven 70

3 Waarom deze publicatie? In samenwerking met VVSG en UVCW Publicatie : maart 2007 Structuur fiche : Omschrijving problematiek? Regelgevend kader Timing Financiële impact Andere impact Verwante dossiers Bijkomende informatie 71

4 3 groepen (16 thema's) Omgevingsfactoren Impact op ontvangsten 16 thema's met financiële aspecten Impact op uitgaven 72

5 Omgevingsfactoren Impact op ontvangsten Groep 1 (thema 1 tot 4) Macro-economische context Gemeentehervorming E-government Vergrijzing van de bevolking Impact op uitgaven 73

6 Omgevingsfactoren Internationaal globalisering Bedreiging : tewerkstelling Kansen : - koopkracht -uitvoer - lage inflatie - lage rente Risico's : - VS-tekorten - geopolitieke schokken 1 Economische vooruitzichten Macro-economische context 74

7 Omgevingsfactoren 1 Economische vooruitzichten Macro-economische context België % jaarlijkse groei BBP Gezinsbesteding. Bedrijfsinvesteringen Woningbouw Uitvoer Invoer Inflatie Lopende rek.* Begrotingssaldo* Schuld* 2000 / ,9 1,6 2,8 2,0 3,7 3,7 2,4 3,9 0,1 100, / ,2 1,8 2,8 1,3 5,4 5,3 1,9 2,6-0,7 84,6 75 In % van het BBP / Bron : Federaal Planbureau en Dexia Bank Research

8 Omgevingsfactoren Overheidsfinanciën in keurslijf Macro-economische context Ambitie : 1,5 % overschot in 2013 Ontvangsten bedreigd door o.a. - personenbelastingverlaging - lagere sociale lasten - daling onroerende voorheffing,... Compensatie door : - hogere roerende voorheffing - betere bestrijding fiscale fraude,... Uitgaven stijgen door : - duurdere gezondheidszorg - meer pensioenen + profiteren van : - tragere loonstijgingen - minder kinderbijslagen 1 76

9 Omgevingsfactoren Financiële lokale besturen : evenwichtsoefening Inkomsten bedreigd door :- lagere federale personenbelasting - lagere energiedividenden - uitdoving Eliataks (Vlaanderen) 1 Macro-economische context Uitgaven lopen op door : - sociale akkoorden en pensioenen ambtenaren - vergrijzing en ouderenzorg - Politiezone, brandweerzones 77

10 Omgevingsfactoren Financiële lokale besturen : evenwichtsoefening Compensatie door : - belastingverhogingen (APB, OV, Lokale) - tariefverhogingen - besparingen - bijkomende gewest- en/of federale middelen - actief vastgoedbeheer - minder investeringen - lagere rentelast 1 Macro-economische context 78

11 Omgevingsfactoren 2 Gemeentehervorming Problematiek Vlaanderen Gemeentedecreet Ambitie : modern, democratisch & efficiënt management 3 pijlers : de regulering & afstemming regels meer gemeentelijke autonomie & ruimte voor lokaal maatwerk vereenvoudiging 79 Wallonië Code de la démocratie locale et de la décentralisation Ambitie : meer democratie, duidelijkheid & efficiëntie, alsook groter gewicht keuze kiezer 4 doelstellingen : versterking directe democratie aanwezigheid beide geslachten inkrimping termijn tussen verkiezingen & functieopneming synergie OCMW & gemeenten

12 80 Omgevingsfactoren 2 Gemeentehervorming Financiële impact Vlaanderen Meerjarenplanning legislatuur - strategische nota - financiële Jaarlijks budget - beleidsnota - financiële nota (exploitatie, investering, liquiditeiten) Financieel beheerder - voorafgaande krediet- en wetmatigheidscontrole - ontvangsten - betaling - debiteurenbeheer Gewestelijke externe auditcomissie Dubbele boekhouding

13 Omgevingsfactoren 2 Gemeentehervorming Financiële impact Wallonië Grotere synergie tussen gemeenten & OCMW om werkingskosten te beperken Controle lokale financiën versterking toezicht hervorming boekhouding : - meerjarenbegrotingstraject - investeringen - analytisch systeem betere interne controle geconsolideerde benadering en externe controle paragemeentelijke instellingen inspectiedienst 81

14 Omgevingsfactoren 3 E-government Problematiek : - gebruikt informatie- en communicatietechnologie om administratieve processen & overheidsstructuren te optimaliseren - ambitie : verhoging bereikbaarheid en verkorting wachttijden via diensten voor burgers, bedrijven en overheid onderling 82

15 Omgevingsfactoren 3 E-government 83 Iniatieven op lokaal vlak - interne reorganisatie -e-loketten - websites met alle info en met dienstverlening - elektronische identiteitskaart Dexia Bank aanbod - gecodeerde dagafschriften - elektronische rekeningafschriften (PaPyRuS) - Dexia Pay Button Financiële impact - draagwijdte en wijze van implementatie - kostenbesparing op termijn

16 Omgevingsfactoren 4 Vergrijzing Problematiek % personen 65 jaar op 01/01/2004 < 13,30 13,30-14,40 14,41-15,19 15,20-15,79 15,80-16,33 16,34-16,86 16,87-17,45 17,46-18,23 18,24-19,29 > 19,29 84

17 Kerngegevens Omgevingsfactoren 4 Vergrijzing Demografische verouderingsindicatoren België Vlaanderen Wallonië Brussel # actieven / ,5 2,4 2,6 2, ,1 2,0 2,1 2,7 veroudering actieven ,1 111,9 109,3 84, ,3 116,4 107,7 87,9 veroudering ouderen ,2 19,1 21,1 24, ,7 21,7 22,9 23,4 gemiddelde leeftijd ,1 40,7 39,5 38, ,6 42,5 40,8 39,0 85 Bron : NIS

18 Omgevingsfactoren 4 Vergrijzing Financiële impact 86 Daling gemeenteontvangsten uit aanvullende personenbelasting Stijgende uitgaven : Woonbeleid (sociale huisvesting, premies, kwaliteit) Zorgvoorzieningen ouderen à bijkomende bedden (nu : ) à 40 % thuisverpleging - kwaliteit - actief ouderenbeleid Hoe financieren? Verhoging belastingen (APB, OV, Lokale) Verlaging dienstverlening aan ouderen Verhoogde tarifering Herbekijken van uitgavenstructuur Nieuwe leningen PPS, onroerende leasing,...

19 Groep 2 (thema 5 tot 8) Omgevingsfactoren Impact op ontvangsten Impact op uitgaven Hervorming van personenbelasting Fiscaal pact & gewestelijke belastinghervormingen Hervorming van het Gemeentefonds Vrijmaking van energiemarkt 87

20 Impact op ontvangsten 5 Problematiek Hervorming van personenbelasting Federale hervorming doet belastingdruk personenbelasting dalen, impact voor burgers gespreid van 2002 tot 2005 = belastinggrondslag voor aanvullende personenbelasting gemeenten Groei aanvullende belasting gemeenten fors geremd in 2005 & 2006 Zowat 3,5 mia EUR verlaging (belastinggrondslag) Relatief belang APB in gemeenteontvangsten (Vlaanderen 19,2 %, Wallonië 14,7%, Brussel 10,1 % in 2005) 88

21 Impact op ontvangsten 5 Financiële impact Hervorming van personenbelasting Hoe compenseren? - andere belastingen verhogen - diensten meer tariferen - uitgavenbesparing 7,80 7,50 7,20 6,90 6,60 6, Wallonië : aanbevolen maximumaanslagvoet 8,8 % voor gemeenten

22 Impact op ontvangsten 6 Problematiek Fiscaal pact & gewestelijke belastinghervormingen Fiscale autonomie gemeenten versus politiek (fiscaal pact) Doel toekomstig fiscaal pact in Vlaanderen en Brussel : zekerheid creëren voor economische ontwikkeling, bedrijfsleven en gemeenten Relatief belang fiscale ontvangsten in totaal ontvangen (Vlaanderen : 49,0 %, Wallonië : 39,6 %, Brussel : 45,5 % in 2005) Wallonië : paix fiscale wallonne (1997)vernietigd door Raad van State hervormingen van 2003 tot 2005 : beperkte vrijstelling van OVH en bevriezen indexering van KI uit materieel en outillage 2006 : Marshallplan 'Actions prioritaires pour l'avenir wallon' volledige afschaffing OVH voor nieuwe investeringen in materieel en outillage en afschaffing gemeentebelasting op drijfkracht 90

23 Impact op ontvangsten 6 Financiële impact Fiscaal pact & gewestelijke belastinghervormingen Compensatie door Waals gewest : indexering gemeentefonds sinds 1998 jaarlijkse financiële compensatie voor gemeenten voor 1 ste reeks hervormingen belasting op leegstand aan gemeenten gegeven (in 2005) lokale belasting op onbewoonde opgerichte gebouwen ingevoerd financieel verlies van belasting op drijfkracht wordt volledig gecompenseerd (compensatie beschouwd als belastingontvangsten) mogelijkheid aanslagvoet opcentiemen onroerende voorheffing te verhogen Opm.: - OVH afwentelen op gezinnen - aanslagvoeten reeds dicht bij maximum (2600 opc) 91

24 Impact op ontvangsten Compensatie door Vlaams gewest? aanpassing herverdelingscriteria Gemeentefonds meerjarenbegroting : compensatie voorzien (in 2008 en 2009 resp. 50 en 100 mio EUR) andere belastingen verhogen diensten meer tariferen uitgavenbesparing 6 Financiële impact Fiscaal pact & gewestelijke belastinghervormingen 92

25 Impact op ontvangsten 7 Problematiek Hervorming van het Gemeentefonds Algemene financiering (niet geaffecteerd) financiële autonomie Omslag en verdelingscriteria bepaald door de Gewesten (+ Duitse Gemeenschap) 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% belastingen Belastingen Fondsen fondsen Ontwikkeling : van + 30 % v/d inkomsten naar minder dan 20 % in 2004, maar stabilisering, zelfs lichte stijging tijdens laatste legislatuur 93

26 Impact op ontvangsten 7 Financiële impact Hervorming van het Gemeentefonds Vlaanderen 284 EUR per inw. / 22,7 % gewone ontvangsten (B2006) Wallonië 275 EUR per inw. / 21,1 % gewone ontvangsten (B2006) Brussel-stad 338 EUR par inw. / 18,8 % gewone ontvangsten (B2006) inc. bijzonder dotatie Bxl-stad Hervorming in 2003 Fusie diverse fondsen uitbreiding vrij beschikbaar kapitaal met ± 300 mio EUR Jaarlijkse aanpassing in reële termen 94 Voorstel van hervorming Overgangsherfinanciering via 'Tonusplan' (lijn 1 = 40 mio EUR) Jaarlijkse indexering (sinds 'fiscale vrede') Hervorming in Compensatiefonds - Lombardakkoorden -Link met gesubsidieerde werken Jaarlijkse indexering (min 2%)

27 Impact op ontvangsten Scheiding van businesslines (productie, transport, netwerkbeheerder, levering) 7 Problematiek Vrijmaking van energiemarkt Vermindering van dividenden van energie-intercommunales Data van volledige liberalisering : - Vlaanderen : juli Wallonië & Brussel : januari 2007 in mio EUR Gas Elektricit.

28 96 Impact op ontvangsten Vlaanderen Compensatie : 'Elia' heffing mio EUR , , , , ,3 Schrapping vanaf 2008? Quid compensatie? 8 Financiële impact Vrijmaking van energiemarkt Wallonië & Brussel Heffing wegennet : ± 35 mio EUR Wallonië ± 27 mio EUR Brussel Andere gevolgen : Aankoopvoorwaarden Beheer en kost van openbare verlichting Geografische verschillen van energiekost

29 Groep 3 (thema 9 tot 16) Omgevingsfactoren Impact op ontvangsten Impact op uitgaven Sectorale akkoorden voor personeel Pensioenen lokale ambtenaren Hervorming brandweer Hervorming v/d finaniering PolitieZone Ouderenzorg & OCMW-rusthuizen Gemeentetoelage openbare ziekenh. Waterzuivering & riolering Afvalbeheer 97

30 Impact op uitgaven Problematiek Sectorale akkoorden voor personeel Referentiestatuut voor personeel lokale overheden Nood aan meer en vooral geschoold & gespecialiseerd personeel Contractuelen versus statutairen Hogere eindejaarspremie, meer maaltijdcheques, hoger loon,... Loonsverhoging gemeentesecretaris, financieel beheerder 9 98

31 Impact op uitgaven Financiële impact Sectorale akkoorden voor personeel Personeelskosten : 40,7 % gemeentebegroting (2006) in Vlaanderen 47,8 % in Wallonië 51,6 % in Brussel Gemiddeld + 4,3 % tussen (4,8 % in Vlaanderen), maar slechts + 2,1 % qua inflatie 9 99

32 Impact op uitgaven 10 Problematiek Pensioenen lokale ambtenaren Statuut Contractuelen Statutairen in % ,7 55, ,3 48,7 100

33 101 Impact op uitgaven 10 Pensioenregimes Pensioenen lokale ambtenaren Statutaire ambtenaren Contractuele ambtenaren / Statuut Uitgesteld loon Individueel werknemers privésector Wettelijk pensioen Individueel & gezin (+ 25 %) Indexering Ja Ja Welvaartsvast Ja, perequatie Discretionair Volledige loopbaan 45 jaar (incl. studiejaren, 45 jaar legerd., deeltijds = voltijds) Pensioenleeftijd Officieel : 65 jaar Vervroegd : 60 jaar, mits 5 dienstjaren Uitz. pol., milit., onderw. Officieel : 65 jaar Vervroegd : 60 jaar, mits 35 dienstjaren

34 Impact op uitgaven 10 Pensioenregimes Pensioenen lokale ambtenaren Statutaire ambtenaren Contractuele ambtenaren / Niveau 3/4 van loon van laatste 5 jaar Alleenstaande = gezin werknemers privésector Brutoloon ganse carrière Alleenstaande : 60 % Gezin: 75 % Bedrag ± euro M. ± EUR Vr. ± 725 EUR 2de pensioenpijler Nee Ja, voor zowat 50 % werkn. 102

35 Impact op uitgaven 10 Financiële impact Pensioenen lokale ambtenaren mio EUR Pool 1 Egalisatiefonds Pool 4 Pool Statutairen : Repartitie, solidariteit, onherroepelijk Bijdragen : 27,5 % (pool 1 & 5), 34,5 % (pool 2) Contractuelen : Regularisatie? 2de pijler?

36 Impact op uitgaven 11 Hervorming brandweer Problematiek Personeel Interventiemateriaal Aard van de problemen Structureel tekort Verschillende statuten & bezoldigingen, premies & vergoedingen Te weinig beroepsstatuut Statuut van vrijwillig brandweerman onvoldoende aantrekkelijk Onvoldoende opleiding & psychologische follow-up Onvoldoende uitrusting & verouderd materiaal Uitrustingsnormen niet aangepast aan realiteit & huidige risico's 104

37 Impact op uitgaven 11 Hervorming brandweer Problematiek Organistatie / territo riale indeling Aard van de problemen Grondgebied & risico's slecht op elkaar afgestemd Sterke versnippering brandweerdiensten Brandweerdiensten geen rechtspersoonlijkheid Onvoldoende overleg met Volksgezondheid over dringende medische hulp Financiering Onvoldoende financiële steun Verdeling kosten tussen gemeenten weinig doorzichtig Grote verschillen in kosten die gemeenten dragen 105

38 106 Impact op uitgaven 11 Hervorming brandweer Financiële impact Vlaanderen Wallonië Centrumtype mio EUR EUR / inw. mio EUR EUR / inw. X 76,5 111,1 36,5 94,2 Y 51,8 54,3 35,2 71,8 Z 39,1 25,4 22,1 29,4 C 18,4 16,3 4,3 19,7 Beschermde gemeent. 34,9 41,0 45,2 29,2 Totaal 220,7 42,7 143,3 42,2 Bijdrage van gemeenten tot financiering 90 % (10 % federaal) Sterke verschillen tussen gemeenten Stijging van lasten > inflatie

39 Financiële impact / compensatie Impact op uitgaven 11 Hervorming brandweer Hervormingspistes (Commissie Paulus) : zo snel mogelijk hulp 12 à 15 min. harmonisering verhouding 'beveiliging < >kost' schaalvergroting gemeentelijke autoriteiten blijken betrokken partij Implicaties : optimalisering v/d organisatie (brandw.) & dekking grondgebied herziening v/d financieringsregels (intergemeenten) uitbreiding / professionalisering van personeelskader & harmonisering statuut herinvestering (wagens, gebouw.) 107 Financiering? verdeelsleutel gemeenten / federaal 90/10 50/50 verzekeringsmaatschappijen deelneming van risicogeneratoren

40 108 Problematiek Impact op uitgaven 12 Hervorming v/d finaniering Politiezone Gem. jaarl. Gem. jaarl. # inw. / gemeente groei '95-'00 groei '00-'04 < ,7 % 11,1 % ,1 % 10,2 % ,7 % 8,2 % ,6 % 4,9 % ,4 % 6,1 % ,3 % 5,0 % ,1 % 4,2 % > ,0 % 3,3 % Gemiddeld ,7 % 5,1 % Stijging inflatie (in voobije 10 jaar) Periode : vertraagde stijging in functie van grootte van gemeenten Zeer beperkte stijging in 2005 & 2006 (bevriezing financieringswet)

41 Impact op uitgaven 12 Financiële impact Hervorming v/d finaniering PolitieZone Hervormingspistes : goedkeuring van een wet ( koninklijk besluit) progressie implementatie behoud van 'erfenis' v/h verleden (interzonale solidariteitsmechanisme) huidige budgettaire middelen federale dotatie per gemeente (en niet per Politiezone) Harmonisering van dotaties? Verhoogde lasten voor kleinste entiteiten? Implementatiedatum & fasering? 109

42 Impact op uitgaven 13 Problematiek Ouderenzorg & OCMW-rusthuizen Ouderenzorg : materiële en/of financiële bijstand opvang en huisvesting (rusthuizen, RVT, dienstencentra, serviceflats,...) Vergrijzing bevolking : meer bedden verbreding dienstenaanbod financiële steun Nieuwe architecturale RVT-normen Kwaliteitsbeleid Herziening barema's, anciënniteit personeel, akkoord federale gezondheidssectoren 110

43 Impact op uitgaven 13 Investeringen : modernisering meer bedden - Vlaanderen : 180 à 250 mio EUR - Wallonië : 175 mio EUR - Brussel : 90 à 100 mio EUR Subsidies VIPA, Cocom (Br.), Waalse regering Mogelijke denkpistes : meer gewestmiddelen preferentieel BTW-tarief federale tegemoetkoming betere financiering personeelskosten Financiële impact Ouderenzorg & OCMW-rusthuizen 111

44 Impact op uitgaven 40 % v/d 109 algemene ziekenhuizen zijn openbaar goed voor 40 % v/d bedden (± ) Vlaanderen : vooral OCMW's Wallonië : intercom Brussel : IRIS-koepel 14 Problematiek Gemeentetoelage openbare ziekenh. Uniform budget van financiële middelen (BFM) Exploitatietekort aan te zuiveren door OCMW of gemeente 112

45 Openbare - versus privéziekenhuizen Impact op uitgaven 14 Gemeentetoelage openbare ziekenh. Financiële kwetsbaarheid (zelfs na verbetering) Balanstotaal Omzet Cashflow Bedrijfskapitaal Solvabiliteit Financiële schuldgraad Resultaat (als % van omzet) Ouderdomsindicator (2005) Openbaar ,1 22,5 44,0 0,1 43,5 Privé ,5 40,3 24,5 2,4 44,4 mio EUR mio EUR mio EUR % % % % % 113

46 Impact op uitgaven 14 Financiële impact Gemeentetoelage openbare ziekenh. Financiële gezondheid onder druk door : specifieke opdrachten openbare dienstverlening zwakke financiële structuur (onderkapitalisatie) speciaal personeelsstatuut sociaal profiel van patiënt impact sociale akkoorden (vakantiegeld, eindeloopbaan, aantrekkingspremie, werkgelegenheid,...) veroudering infrastructuur ( VIPA, CRAC) Positieve ontwikkelingen : nieuwe financieringssysteem (BMF) versnelde uitbetaling achterstallen plan 'Tonus hospitalier' (Wallonië) 114

47 Impact op uitgaven 15 Waterzuivering & riolering Problematiek Europese Kaderrichtlijn Water Integrale waterprijs omvat : productie & levering zuiver drinkwater opvang afvalwater via rioleringen transport naar afvalwaterzuivering Waterzuivering is gemeentelijke taak Vlaanderen Wallonië Saneringsplicht waterbedr. contract met gemeenten Subsidies voor riolering (50 %) toegekend door VMM 115 SPGE sluit contracten met zuiveringsintercomm. Subsidies volg. Initiatiefnem. LT Onroer. leasing techn. Brussel Kaderordonnantie voor de waterpolitiek BMWB

48 Impact op uitgaven 15 Financiële impact Waterzuivering & riolering 2004 Rioolbelastingen (% lokale belastingen) Afvalwater ontvangsten uitgaven Investeringen afvalwater in mio EUR in % totale invest. Programmatie subsidies '07 - '11 (VMM) investering '05 - '09 (SPGE) 116 Vlaanderen Wallonië 3,1 4,1 3,5 9,7 mio EUR 25,7 36,6 mio EUR 166,0 16,0 mio EUR 12,0 3,5 % 761,0 - mio EUR - 913,0 mio EUR %

49 Impact op uitgaven 16 Afvalbeheer Problematiek Europese richtlijn i.v.m. afvalstoffenbeleid Gewestdecreten zetten richtlijnen om in beleid & taken Gemeenten zijn bevoegd voor beheer huishoudelijke afvalstoffen Intercommunales helpen kosten te beheren 117

50 Impact op uitgaven 16 Afvalbeheer Financiële impact 2004 Gemeentebelasting (% lokale belastingen) Ontsmetting, reiniging, huisv. ontvangsten uitgaven Regionale subsidies investeringen afvalvoorkoming Vlaanderen Wallonië 29,8 41,6 75,2 15,1 mio EUR 432,5 199,3 mio EUR 50,0 45,0 à 85,0 % 70,0 70,0 % % 'Vervuiler betaalt' (gedifferentieerde tarifering) Huisvuilbelasting 118

51 Besluit De financiële uitdagingen voor nieuwe gemeentebesturen Er is nood aan : correcte financiering door federale en/of gewestregeringen compensaties voor federale en/of gewestbeslissingen (fiscaal pact, energie, belastinghervorming, pensioenen,...) aangepaste subsidiëring investeringen door overkoepelende organisaties (VIPA, CRAC, VMM, SPGE, gewestregeringen,...) selectieve investeringsprogrammatie door gemeenten (afval, water, brandweer, PZ, rusthuisen,...) strikt begrotingsbeleid door gemeenten 119

Uitdagingen voor de lokale besturen VSGB - VORMING VOOR GEMEENTEMANDATARISSEN

Uitdagingen voor de lokale besturen VSGB - VORMING VOOR GEMEENTEMANDATARISSEN Uitdagingen voor de lokale besturen 2013-2018 VSGB - VORMING VOOR GEMEENTEMANDATARISSEN Arnaud Dessoy, Economist Belfius Bank Brussel, 4 december 2012 Inleiding : typologie van de evolutiefactoren voor

Nadere informatie

Vergrijzing. Impact en uitdagingen voor de lokale besturen

Vergrijzing. Impact en uitdagingen voor de lokale besturen Vergrijzing Impact en uitdagingen voor de lokale besturen Robert Petit Het departement Research van Dexia heeft een bijzonder interessante studie gepubliceerd voor de gemeentelijke beleidsvoerders die

Nadere informatie

FINANCIËLE UITDAGINGEN VOOR DE GEMEENTEN : EEN BESTUURSPERIODE VAN GROTE VERANDERINGEN?

FINANCIËLE UITDAGINGEN VOOR DE GEMEENTEN : EEN BESTUURSPERIODE VAN GROTE VERANDERINGEN? FINANCIËLE UITDAGINGEN VOOR DE GEMEENTEN : EEN BESTUURSPERIODE VAN GROTE VERANDERINGEN? Nu het startschot voor de nieuwe gemeentelijke bestuursperiode gegeven is, publiceert Belfius Bank een studie 1 over

Nadere informatie

Verandering zal niet volstaan, een totale ommekeer is noodzakelijk!

Verandering zal niet volstaan, een totale ommekeer is noodzakelijk! in miljoen euro Verandering zal niet volstaan, een totale ommekeer is noodzakelijk! Sp.a analyseerde de jaarrekeningen van 2004 tot en met 2011 en de begrotingsvooruitzichten voor 2012, 2013 en 2014. Het

Nadere informatie

Gemeentefinanciën. Infoavond KWADRANTplus Denk Mee 29/11/2016

Gemeentefinanciën. Infoavond KWADRANTplus Denk Mee 29/11/2016 Gemeentefinanciën Infoavond KWADRANTplus Denk Mee 29/11/2016 Inhoud Enkele termen Algemene gemeentebegroting: waar op letten bij evaluatie? Herne als voorbeeld Impact van federale en Vlaamse beleidsmaatregelen

Nadere informatie

Budget 2016 en MJP 2016-2019. Gemeenteraad 14/12/2015

Budget 2016 en MJP 2016-2019. Gemeenteraad 14/12/2015 Budget 2016 en MJP 2016-2019 Gemeenteraad 14/12/2015 Inhoud 1. Uitgangspunten initieel MJP + Aanpak 2016 2. Budget 2016 Belangrijkste aanpassingen met structurele impact 3. Samenvatting impact bijsturingen

Nadere informatie

Verklarende nota met de wijzigingen: toelichting bij de meerjarenplanaanpassing 2015-2019

Verklarende nota met de wijzigingen: toelichting bij de meerjarenplanaanpassing 2015-2019 Verklarende nota met de wijzigingen: toelichting bij de meerjarenplanaanpassing 2015-2019 I. EXPLOITATIEBUDGET I.A. Uitgaven I.A.1. Goederen en diensten (werkingsuitgaven) Deze uitgaven worden in 2015

Nadere informatie

FINANCIEEL MEERJARIG BELEIDSPLAN

FINANCIEEL MEERJARIG BELEIDSPLAN Provincie: WEST-VLAANDEREN GEMEENTE INGELMUNSTER Bijlage van het budget voor het jaar 2011 FINANCIEEL MEERJARIG BELEIDSPLAN 2011 TOT 2013 I. Omschrijving van de huidige financiële toestand als uitgangsbasis

Nadere informatie

Lokale financiën. Budget 2016

Lokale financiën. Budget 2016 Lokale financiën Budget 2016 Een permanente evenwichtsoefening voor de lokale besturen Een beleid met een kwaliteitsvolle dienstverlening Financiën in evenwicht houden Financiën in evenwicht: geen stand

Nadere informatie

Zuurstof voor burgers, ondernemers en stad

Zuurstof voor burgers, ondernemers en stad PERSCONFERENTIE 6 december 2014 Zuurstof voor burgers, ondernemers en stad Verstandig investeren in toekomst Hamont-Achel Vorig jaar bij de opmaak van het meerjarenplan 2014-2019 heeft het schepencollege

Nadere informatie

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD UW TOEKOMST ONTCIJFERD we creëren sociale welvaart met vier bouwstenen 1 meer jobs 2 stijgende koopkracht 3 sociale zekerheid voor iedereen 4 een toekomst voor

Nadere informatie

SECTORANALYSE ALGEMENE ZIEKENHUIZEN OP BASIS VAN HET MAHA-ANALYSEMODEL

SECTORANALYSE ALGEMENE ZIEKENHUIZEN OP BASIS VAN HET MAHA-ANALYSEMODEL SECTORANALYSE ALGEMENE ZIEKENHUIZEN OP BASIS VAN HET MAHA-ANALYSEMODEL Jo Van Laer, analist Social Profit Research Arnaud Dessoy, responsable Public Finance & Social Profit Research Brussel, 2 oktober

Nadere informatie

In 10 stappen naar een vermogen zonder zorgen

In 10 stappen naar een vermogen zonder zorgen In 10 stappen naar een vermogen zonder zorgen Wie is Optima? Opgericht in 1991 Onafhankelijk 13.160 klanten per 01/09/2010 316 medewerkers Trends Gazelle in: 2002-2003 - 2004-2006 2007-2008 2009 In 2010

Nadere informatie

Aanpassing meerjarenplanning 2014 2019 Budget 2015. Gemeenteraad 18 december 2014

Aanpassing meerjarenplanning 2014 2019 Budget 2015. Gemeenteraad 18 december 2014 Aanpassing meerjarenplanning 2014 2019 Budget 2015 Gemeenteraad 18 december 2014 Aanpassing meerjarenplan 2014-2019 Meerjarenplan 14-19: vastgesteld 19/12/2013 Jaarlijks te actualiseren in functie van

Nadere informatie

Lokale financiën. Budget De lokale financiën in 10 thema s

Lokale financiën. Budget De lokale financiën in 10 thema s Lokale financiën Budget 2015 De lokale financiën in 10 thema s Geert Gielens Chief economist Arnaud Dessoy Research Public finance & Social profit Anne-Leen Erauw - Research Public finance 1 Nieuw bij

Nadere informatie

De lokale financiële impact in 2016 van Vlaamse en federale maatregelen

De lokale financiële impact in 2016 van Vlaamse en federale maatregelen De lokale financiële impact in 2016 van Vlaamse en federale maatregelen Jan Leroy, directeur Bestuur Algemene Vergadering VVSG Brussel, 2 december 2015 Inhoud Vlaamse en federale maatregelen met een lokale

Nadere informatie

Gemeentefinanciën 2013 : eerste budget van de nieuwe bestuursperiode

Gemeentefinanciën 2013 : eerste budget van de nieuwe bestuursperiode Gemeentefinanciën 2013 : eerste budget van de nieuwe bestuursperiode 10 vragen over de gemeentefinanciën Frank Lierman Chief economist Arnaud Dessoy Research Public finance & Social profit 10 vragen over

Nadere informatie

Vlaams en federaal regeerakkoord: een bestuurlijk-financiële analyse door een lokale bril Jan Leroy

Vlaams en federaal regeerakkoord: een bestuurlijk-financiële analyse door een lokale bril Jan Leroy Vlaams en federaal regeerakkoord: een bestuurlijk-financiële analyse door een lokale bril Jan Leroy VVSG-Ronde van Vlaanderen januari-februari 2015 Hasselt Gent Torhout Malle Leuven Inhoud Vlaams regeerakkoord

Nadere informatie

Editoriaal. Gemeenten Provincies. Inhoud. Gemeentefinanciën. Provinciefinanciën. Bank

Editoriaal. Gemeenten Provincies. Inhoud. Gemeentefinanciën. Provinciefinanciën. Bank Juni Résumé et conclusion 2005 Inhoud Gemeenten Provincies Bank Gemeentefinanciën Gewone werking 3 Financieringsbronnen van de gewone begroting 3 Courante uitgaven 13 Financiële toestand 19 Vermogensverrichtingen

Nadere informatie

BEGROTING EN HERVORMINGEN

BEGROTING EN HERVORMINGEN BEGROTING EN HERVORMINGEN NALEVING VAN DE EUROPESE BEGROTINGSVERBINTENISSEN VAN BELGIË VERDERZETTEN VAN DE STRUCTURELE HERVORMINGEN INZETTEN OP DE STRATEGISCHE INVESTERINGEN ZATERDAG 15.10.2016 - BRUSSEL

Nadere informatie

Tax shift / Federale regering

Tax shift / Federale regering Tax shift www.vereeck.be lode.vereeck@uhasselt.be 099/59.9. Federale regering Krachtlijnen van het regeerakkoord gezond financieel-economisch beleid sanering = 100% bezuinigingen (8,1 miljard) o.a. sociale

Nadere informatie

voor werk en koopkracht en avant pour l'emploi et le pouvoir d'achat Zaterdag 10.10.2015

voor werk en koopkracht en avant pour l'emploi et le pouvoir d'achat Zaterdag 10.10.2015 voor werk en koopkracht en avant pour l'emploi et le pouvoir d'achat Zaterdag 10.10.2015 werkgelegenheid ondersteunen en koopkracht verhogen Doelstellingen 1 2 3 4 5 6 7 Budgettaire engagementen respecteren

Nadere informatie

Werkgeversbijdragen - 25% (schokeffect economie) -6,3. Werknemersbijdragen - 25% (gespreid in de tijd) -3,0

Werkgeversbijdragen - 25% (schokeffect economie) -6,3. Werknemersbijdragen - 25% (gespreid in de tijd) -3,0 [#VK2014] Verlagen sociale lasten Venn.B : lager tarief ipv NIA -6,3-3,0 Werkgeversbijdragen - 25% (schokeffect economie) -6,3 Werknemersbijdragen - 25% (gespreid in de tijd) -3,0-3,0 +6,0 Verlaging nominaal

Nadere informatie

Sectoranalyse algemene ziekenhuizen op basis van het MAHA-analysemodel

Sectoranalyse algemene ziekenhuizen op basis van het MAHA-analysemodel Sectoranalyse algemene ziekenhuizen op basis van het MAHA-analysemodel Brussel, 26 september 2016 Geert Gielens, Chief Economist Arnaud Dessoy, Head of Research 1 Inhoud Sectoranalyse 2012-2015 Context

Nadere informatie

Boek ϰ Stad Antwerpen džğůŝđśƚŝŷő ďŝũ ĚĞ ďƶěőğƚǁŝũnjŝőŝŷő 2014

Boek ϰ Stad Antwerpen džğůŝđśƚŝŷő ďŝũ ĚĞ ďƶěőğƚǁŝũnjŝőŝŷő 2014 Boek Stad Antwerpen 214 Toelichting bij de budgetwijziging 214 Exploitatiebudget per beleidsdomein (schema TB1) 1 Evolutie van het exploitatiebudget (schema TB2) 6 Transactiekredieten voor investeringsverrichtingen

Nadere informatie

Pensioenen lokale besturen: gisteren, vandaag en morgen. www.uantwerpen.be/nl/personeel/ria-janvier/

Pensioenen lokale besturen: gisteren, vandaag en morgen. www.uantwerpen.be/nl/personeel/ria-janvier/ Pensioenen lokale besturen: gisteren, vandaag en morgen www.uantwerpen.be/nl/personeel/ria-janvier/ 0 DE AANBEVELINGEN VAN DE Commissie Pensioenhervorming 2020-2040 www.pensioen2040.belgië.be 1 Wettelijke

Nadere informatie

De lokale financiële impact in 2016 van Vlaamse en federale maatregelen

De lokale financiële impact in 2016 van Vlaamse en federale maatregelen De lokale financiële impact in 2016 van Vlaamse en federale maatregelen Jan Leroy, directeur Bestuur Algemene Vergadering VVSG Brussel, 2 december 2015 Inhoud Vlaamse en federale maatregelen met een lokale

Nadere informatie

Ondernemers verwachten geen cadeaus, wel een efficiënt beleid. ... ONDERNEMERSVRIENDELIJKE GEMEENTELIJKE FISCALITEIT LUMMEN DOSSIER

Ondernemers verwachten geen cadeaus, wel een efficiënt beleid. ... ONDERNEMERSVRIENDELIJKE GEMEENTELIJKE FISCALITEIT LUMMEN DOSSIER DOSSIER UNIZO MAAKT WERK VAN ONDERNEMEN IN LUMMEN... ONDERNEMERSVRIENDELIJKE GEMEENTELIJKE FISCALITEIT LUMMEN Ondernemers verwachten geen cadeaus, wel een efficiënt beleid. Lummen DOSSIER Inhoud 1. Hoe

Nadere informatie

Graag wens ik een actuele stand van zaken te verkrijgen met betrekking tot het aanbod van voorzieningen voor ouderen in woonzorgcentra.

Graag wens ik een actuele stand van zaken te verkrijgen met betrekking tot het aanbod van voorzieningen voor ouderen in woonzorgcentra. SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 519 van ELS ROBEYNS datum: 11 mei 2016 aan JO VANDEURZEN VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Woonzorgcentra Limburg - Bijkomende bedden Aangezien de provincie

Nadere informatie

Sociale maatregelen drinkwater 28 maart 2012

Sociale maatregelen drinkwater 28 maart 2012 i. inleiding Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

Voorstel van resolutie

Voorstel van resolutie stuk ingediend op 351 (2009-2010) Nr. 1 2 februari 2010 (2009-2010) Voorstel van resolutie van de heren Dirk Van Mechelen, Sven Gatz en Sas van Rouveroij betreffende de aanwending van een deel van de meerwaarde

Nadere informatie

De zesde staatshervorming en de

De zesde staatshervorming en de ITINERA INSTITUTE Samenvatting De zesde staatshervorming en de financiering van de deelstaten in België 2012/01 13 11 2012 MENSEN WELVAART BESCHERMING Huidige principes van de financieringswet Op dit moment

Nadere informatie

Agenda. 2011, een bewogen jaar Waarheen met onze pensioenen? Besluit Questions & Answers

Agenda. 2011, een bewogen jaar Waarheen met onze pensioenen? Besluit Questions & Answers 1 Persontmoeting 28 maart 2012 Agenda 2011, een bewogen jaar Waarheen met onze pensioenen? 1 ste pijler waarborgen 2 de pijler verder uitbouwen 3 de pijler stimuleren Besluit Questions & Answers 2 Persontmoeting

Nadere informatie

Regeerakkoord: wat is de impact op de pensioenen en de verzekeringsproducten?

Regeerakkoord: wat is de impact op de pensioenen en de verzekeringsproducten? Regeerakkoord: wat is de impact op de pensioenen en de verzekeringsproducten? DECAVI 25 februari 2015 Florence DELOGNE Adjunct-directeur Minister van Pensioenen 1 De huidige toestand van de 1 e pijlerpensioenen

Nadere informatie

De financie le toestand van de Vlaamse OCMW s: analyse van de meerjarenplannen 2014-2019

De financie le toestand van de Vlaamse OCMW s: analyse van de meerjarenplannen 2014-2019 De financie le toestand van de Vlaamse OCMW s: analyse van de meerjarenplannen 2014-2019 1. Inleiding Sinds het boekjaar 2014 werken alle Vlaamse OCMW s, net als de andere lokale besturen (gemeenten, provincies,

Nadere informatie

Schema B1 : Het doelstellingenbudget

Schema B1 : Het doelstellingenbudget Schema B1 : Het doelstellingenbudget Uitgaven Ontvangst Saldo 00 - Algemene financiering 6.246.282 47.556.270 41.309.987 Overig beleid 6.246.282 47.556.270 41.309.987 Exploitatie 2.757.694 28.506.270 25.748.576

Nadere informatie

De financie le toestand van de Vlaamse gemeenten: analyse van de meerjarenplannen 2014-2019

De financie le toestand van de Vlaamse gemeenten: analyse van de meerjarenplannen 2014-2019 De financie le toestand van de Vlaamse gemeenten: analyse van de meerjarenplannen 2014-2019 1. BBC of de beleids- en beheerscyclus Sinds het boekjaar 2014 werken de lokale besturen (gemeenten, OCMW s,

Nadere informatie

Ondernemers verwachten geen cadeaus, wel een efficiënt beleid. ... ONDERNEMERSVRIENDELIJKE GEMEENTELIJKE FISCALITEIT HEUSDEN-ZOLDER DOSSIER

Ondernemers verwachten geen cadeaus, wel een efficiënt beleid. ... ONDERNEMERSVRIENDELIJKE GEMEENTELIJKE FISCALITEIT HEUSDEN-ZOLDER DOSSIER DOSSIER UNIZO MAAKT WERK VAN ONDERNEMEN IN HEUSDEN-ZOLDER... ONDERNEMERSVRIENDELIJKE GEMEENTELIJKE FISCALITEIT HEUSDEN-ZOLDER Ondernemers verwachten geen cadeaus, wel een efficiënt beleid. Heusden-Zolder

Nadere informatie

LOKALE BESTUREN. Financiën 2015

LOKALE BESTUREN. Financiën 2015 LOKALE BESTUREN Financiën 2015 3 Brussel De lokale belastingen blijven stabiel na een forse stijging vorig jaar. De stijging van de exploitatieontvangsten in 2015 komt er vooral door de toename van de

Nadere informatie

: Waar naartoe met de ouderenzorg in Vlaanderen?

: Waar naartoe met de ouderenzorg in Vlaanderen? 2014-2019: Waar naartoe met de ouderenzorg in Vlaanderen? Grote uitdagingen 1. Budgettaire krapte Toenemende zorgnoden 2. Staatshervorming: nieuwe bevoegdheden voor Vlaanderen 3. Zorgvernieuwing noodzakelijk

Nadere informatie

VR DOC.0356/1BIS

VR DOC.0356/1BIS VR 2017 2104 DOC.0356/1BIS DE VLAAMSE MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN BISNOTA AAN DE LEDEN VAN DE VLAAMSE REGERING Betreft: Ontwerpbesluit van de Vlaamse Regering tot vaststelling van het

Nadere informatie

COMMISSIE WELZIJN, WERK EN MILIEU - MONDELINGE VRAAG - ANTWOORD

COMMISSIE WELZIJN, WERK EN MILIEU - MONDELINGE VRAAG - ANTWOORD COMMISSIE WELZIJN, WERK EN MILIEU - MONDELINGE VRAAG - ANTWOORD OPSCHRIFT Vergadering van: 20 oktober 2015 Nummer: 2015_MC_00361 Onderwerp: Worden onze woonzorgcentra onbetaalbaar? - Mieke Bouve Raadslid(-leden):

Nadere informatie

Gemeentefinanciën trends en vooruitzichten 2009

Gemeentefinanciën trends en vooruitzichten 2009 Gemeentefinanciën trends en vooruitzichten 2009 Research Frank Lierman, Hoofdeconoom, Dexia Bank Arnaud Dessoy, Verantwoordelijk voor de studies Public Finance,Dexia Bank 23 juni 2009 Gemeentefinanciën:

Nadere informatie

Ondernemingsvriendelijke fiscaliteit in uw gemeente. Alle documenten voor het opmaken van een sterk dossier.

Ondernemingsvriendelijke fiscaliteit in uw gemeente. Alle documenten voor het opmaken van een sterk dossier. Ondernemingsvriendelijke fiscaliteit in uw gemeente Alle documenten voor het opmaken van een sterk dossier. WAAROM NÙ WERK MAKEN VAN EEN ONDERNEMERSVRIENDELIJKE FISCALITEIT? Vraagt u zich als ondernemer

Nadere informatie

/6/ De financiële gezondheid van de gemeenten (Belfius)

/6/ De financiële gezondheid van de gemeenten (Belfius) /6/ De financiële gezondheid van de gemeenten (Belfius) DE GEMEENTEFINANCIËN IN EEN MACRO-ECONOMISCHE CONTEXT Geert Gielens, Chief economist Gent, 16 oktober 2014 Agenda Inleiding Overzicht van de gemeentefinanciën

Nadere informatie

Bronnen en overgang naar het ESR (Duitstalige gemeenten)

Bronnen en overgang naar het ESR (Duitstalige gemeenten) Bronnen en overgang naar het ESR (Duitstalige gemeenten) Databronnen Boekhoudprogramma s van de gemeenten. Methodes gebruikt bij het ontbreken van gegevens Belangrijkste correcties om over te gaan naar

Nadere informatie

Bronnen en overgang naar het ESR (Waalse provincies)

Bronnen en overgang naar het ESR (Waalse provincies) Bronnen en overgang naar het ESR (Waalse provincies) Databronnen Uitgaven : geboekte ontvangsten - aanrekeningen (bron : boekhoudsysteem + ecomptes) Ontvangsten : geboekte netto vastgestelde rechten (bron

Nadere informatie

DEEL 1: De pensioenproblematiek in lokale besturen

DEEL 1: De pensioenproblematiek in lokale besturen Inhoudsopgave DEEL 1: De pensioenproblematiek in lokale besturen Hoofdstuk 1: De financiering van de pensioenen van het vastbenoemd personeel van de lokale besturen... 9 1.1 Vijf pensioenstelsels... 9

Nadere informatie

SOCIAAL AKKOORD GEZONDHEIDSDIENSTEN VAN GEËVALUEERD

SOCIAAL AKKOORD GEZONDHEIDSDIENSTEN VAN GEËVALUEERD SOCIAAL AKKOORD GEZONDHEIDSDIENSTEN 2005-2010 VAN 18-07-2005 GEËVALUEERD Nu de termijn van het sociaal akkoord 2005-2010 voor de gezondheidsdiensten meer dan halfweg is, achtten wij het nuttig om de implementatie

Nadere informatie

Socio-demografisch profiel (SDP) en de impact van de vergrijzing op de lokale besturen

Socio-demografisch profiel (SDP) en de impact van de vergrijzing op de lokale besturen Socio-demografisch profiel (SDP) en de impact van de vergrijzing op de lokale besturen Anne-Leen Erauw Belfius Research Trefdag sociaal 26 april 2016 Antwerpen 1 Socio-demografisch profiel (SDP) SDP? 1/

Nadere informatie

DOSSIER VOOR DE GEMEENTERAAD

DOSSIER VOOR DE GEMEENTERAAD DOSSIER VOOR DE GEMEENTERAAD Situering van het dossier Bevoegd lid college 6 schepen J. Maes Dienst financiële dienst Volgnummer dossier 21 Onderwerp Financiën. Intekening op het lokaal pact. Aanvaarding

Nadere informatie

Horeca in het federaal regeerakkoord Enkele druppels op een hete plaat? Horeca Expo Gent 2014 Geert Vermeir

Horeca in het federaal regeerakkoord Enkele druppels op een hete plaat? Horeca Expo Gent 2014 Geert Vermeir Horeca in het federaal regeerakkoord Enkele druppels op een hete plaat? Horeca Expo Gent 2014 Geert Vermeir Blackbox komt eraan Een geregistreerde kassa voor de horeca 2015 2016 Horeca Expo Gent 2014 Geert

Nadere informatie

Recente geschiedenis van de Belgische overheidsfinanciën

Recente geschiedenis van de Belgische overheidsfinanciën Recente geschiedenis van de Belgische overheidsfinanciën Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Luc Van Meensel Patrick Bisciari Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën DS.16.08.374_NL Structuur

Nadere informatie

Beleidsrapport Budget 2014 (BP2014-0_0) Periode: 2014 26/11/2013

Beleidsrapport Budget 2014 (BP2014-0_0) Periode: 2014 26/11/2013 Beleidsrapport Budget 2014 (BP2014-0_0) Periode: 2014 26/11/2013 Gemeentebestuur Sint-Martens-Latem (NIS 44064) Dorp 1-9830 Sint-Martens-Latem Secr.: Jef Van den Heede Fin. beheerder: Annick De Smet Inleiding

Nadere informatie

P E R S B E R I C H T. De jaarlijkse conjunctuurnota van DEXIA noteert een recordgroei van de investeringen met 6,6%

P E R S B E R I C H T. De jaarlijkse conjunctuurnota van DEXIA noteert een recordgroei van de investeringen met 6,6% P E R S B E R I C H T Dexia N.V., Rogierplein 11, B-1210 Brussel / 1, Passerelle des Reflets, Paris-La Défense 2, F-92919 La Défense Cedex Rekeningnr. : 068-2113620-17 - RPR Brussel BTW BE 0458.548.296.

Nadere informatie

Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen

Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen BALANS ACTIVA huidig jaar vorig jaar VASTE ACTIVA 32.724.128 32.734.686 Immateriële vaste activa (+) 1.103.982 1.150.385 Materiële vaste activa 27.209.152 25.293.956

Nadere informatie

Sociale statuten: zelfstandige versus werknemer

Sociale statuten: zelfstandige versus werknemer Sociale statuten: zelfstandige versus werknemer Als je in België werkt, betaal je sociale lasten waardoor je recht hebt op sociale bescherming. Dit wordt het sociaal statuut genoemd. Er zijn drie verschillende

Nadere informatie

De houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het licht van de vergrijzing

De houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het licht van de vergrijzing De houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het licht van de vergrijzing Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Stefan Van Parys Bruno Eugène INTERN Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën

Nadere informatie

De eigen ontvangsten van de gemeenten

De eigen ontvangsten van de gemeenten Fiche 8 De eigen ontvangsten van de gemeenten De uitdaging De eigen middelen genereren gemeenten uit het aanrekenen van diensten die ze leveren, en op die manier vormen ze ontvangsten uit het gemeentelijk

Nadere informatie

uitdaging gemeente De financiële uitdagingen voor de nieuwe gemeentebesturen

uitdaging gemeente De financiële uitdagingen voor de nieuwe gemeentebesturen 2007 Deze studie werd gerealiseerd in december 2006 (met de tot dan beschikbare informatie) door de Researchafdeling van Dexia Bank in samenwerking met de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG)

Nadere informatie

Naar een sterker lokaal sociaal beleid Organisatie van het sociaal beleid na integratie gemeente-ocmw

Naar een sterker lokaal sociaal beleid Organisatie van het sociaal beleid na integratie gemeente-ocmw Naar een sterker lokaal sociaal beleid Organisatie van het sociaal beleid na Hoorzitting Vlaams parlement 12 mei 2015 Mark Suykens, Piet Van Schuylenbergh Inhoud 1. VVSG neemt akte van Vlaamse keuzes 2.

Nadere informatie

Impact van de zesde staatshervorming op de Vlaamse administratie

Impact van de zesde staatshervorming op de Vlaamse administratie Impact van de zesde staatshervorming op de Vlaamse administratie Studiedag Instituut voor de Overheid - 15 maart 2012 Dr. Martin Ruebens, Secretaris-generaal Departement Diensten voor het Algemeen Regeringsbeleid

Nadere informatie

17 De specifieke stelsels van loobaanonderbreking toegekend met toepassing van het bericht nr. 28 HR/2003 van de NMBS Holding van 14 april 2003 ;

17 De specifieke stelsels van loobaanonderbreking toegekend met toepassing van het bericht nr. 28 HR/2003 van de NMBS Holding van 14 april 2003 ; Lijst van de disponibiliteiten of vergelijkbare situaties die aanleiding geven tot de toepassing van artikel 88, derde en vierde lid van de wet van 28 december 2011 houdende diverse bepalingen : 1 De terbeschikkingstelling

Nadere informatie

Vlaams ontwerpbegrotingsplan

Vlaams ontwerpbegrotingsplan ingediend op 33 (20152016) Nr. 1 6 oktober 2015 (20152016) Vlaams ontwerpbegrotingsplan Bijdrage van de Vlaamse Regering aan het ontwerpbegrotingsplan, bedoeld in artikel 6 van verordening (EU) nr. 473/2013

Nadere informatie

Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen (VMSW)

Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen (VMSW) Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen (VMSW) BALANS huidig jaar vorig jaar ACTIVA VASTE ACTIVA 32.984.388 32.741.818 Immateriële vaste activa (+) 1.437.882 809.387 Materiële vaste activa 25.256.129 25.642.116

Nadere informatie

NAAR EEN PERFORMANTE, INCLUSIEVE ARBEIDSMARKT WAAR ELK TALENT TELT

NAAR EEN PERFORMANTE, INCLUSIEVE ARBEIDSMARKT WAAR ELK TALENT TELT NAAR EEN PERFORMANTE, INCLUSIEVE ARBEIDSMARKT WAAR ELK TALENT TELT S20150874 UITZENDARBEID IN DE OPENBARE SECTOR Sinds de zesde staatshervorming zijn zowel de federale regering als de gewesten bevoegd.

Nadere informatie

DOCUMENTATIENOTA CRB

DOCUMENTATIENOTA CRB DOCUMENTATIENOTA CRB 2010-1261 Effecten van de (para)fiscale veranderingen op de ontwikkeling van de nettolonen tegen constante prijzen van 1996 tot 2009: globalisatie van de resultaten CRB 2010-1261 14

Nadere informatie

De waarheid over de notionele intrestaftrek

De waarheid over de notionele intrestaftrek De waarheid over de notionele intrestaftrek Februari 2008 Wat is de notionele intrestaftrek? Notionele intrestaftrek, een moeilijke term voor een eenvoudig principe. Vennootschappen kunnen een bepaald

Nadere informatie

European Migration Network

European Migration Network European Migration Network Opvangsysteem voor asielzoekers: een vergelijking, reflectie en uitdagingen De rol en uitdagingen voor het OCMW tijdens en na de 25 oktober 2013 Opdracht OCMW Artikel 1 OCMW-wet

Nadere informatie

protocol nr Over Uitvoering akkoord " federale gezondheidssectoren -publieke sector " in de OPZ's Geel en Rekem

protocol nr Over Uitvoering akkoord  federale gezondheidssectoren -publieke sector  in de OPZ's Geel en Rekem Agentschap voor overheidspersoneel SECTORCOMITE XVIII VLAAMSE GEMEENSCHAP EN VLAAMS GEWEST protocol nr. 240.768 PROTOCOL HOUDENDE DE CONCLUSIES VAN DE ONDERHANDELINGEN VAN 27 NOVEMBER 2006 DIE GEVOERD

Nadere informatie

DE VLAAMSE REGERING, Gelet op de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen, inzonderheid op artikel 5, 1;

DE VLAAMSE REGERING, Gelet op de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen, inzonderheid op artikel 5, 1; Besluit van de Vlaamse Regering van 13 januari 2006 betreffende de boekhouding en het financieel verslag voor de voorzieningen in bepaalde sectoren van het beleidsdomein Welzijn, Volksgezondheid en Gezin

Nadere informatie

nr. 362 van GRETE REMEN datum: 1 maart 2016 aan PHILIPPE MUYTERS Openbare sector - Loopbaanonderbreking

nr. 362 van GRETE REMEN datum: 1 maart 2016 aan PHILIPPE MUYTERS Openbare sector - Loopbaanonderbreking SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 362 van GRETE REMEN datum: 1 maart 2016 aan PHILIPPE MUYTERS VLAAMS MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT Openbare sector - Loopbaanonderbreking Er zijn diverse mogelijkheden

Nadere informatie

Van OCMW naar Zorgbedrijf? En uw sociale zekerheid? o 11 juni 2015

Van OCMW naar Zorgbedrijf? En uw sociale zekerheid? o 11 juni 2015 Van OCMW naar Zorgbedrijf? En uw sociale zekerheid? o 11 juni 2015 Ursus Wehrli 2 3 Aandachtspunten 1.Sociale Maribel 2.Pensioenen van de vastbenoemden 3.Capelo 4.Het geco-contingent 5.Nieuw financieel

Nadere informatie

Ondernemers verwachten geen cadeaus, wel een efficiënt beleid. ... ONDERNEMERSVRIENDELIJKE GEMEENTELIJKE FISCALITEIT MEEUWEN DOSSIER

Ondernemers verwachten geen cadeaus, wel een efficiënt beleid. ... ONDERNEMERSVRIENDELIJKE GEMEENTELIJKE FISCALITEIT MEEUWEN DOSSIER DOSSIER UNIZO MAAKT WERK VAN ONDERNEMEN IN MEEUWEN... ONDERNEMERSVRIENDELIJKE GEMEENTELIJKE FISCALITEIT MEEUWEN Ondernemers verwachten geen cadeaus, wel een efficiënt beleid. Meeuwen DOSSIER Inhoud 1.

Nadere informatie

Gemeentefinanciën 2014 : de gemeenten slaan een nieuwe weg in

Gemeentefinanciën 2014 : de gemeenten slaan een nieuwe weg in Gemeentefinanciën 2014 : de gemeenten slaan een nieuwe weg in 10 vragen over de gemeentefinanciën Geert Gielens Chief economist Arnaud Dessoy Research Public finance & Social profit Anne-Leen Erauw - Research

Nadere informatie

Bronnen en overgang naar het ESR (Brusselse gemeenten)

Bronnen en overgang naar het ESR (Brusselse gemeenten) Bronnen en overgang naar het ESR (Brusselse gemeenten) Databronnen Gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Uitgaven: Geboekte uitgaven - aanrekeningen (bronnen = boekhoudsystemen Phoenix, Stesud,

Nadere informatie

Iedereen beschermd tegen armoede?

Iedereen beschermd tegen armoede? Iedereen beschermd tegen armoede? Sociaal onrecht treft 1 op 7 mensen in ons land Campagne 2014 Iedereen beschermd tegen armoede? België is een welvaartsstaat, Brussel is de hoofdstad van Europa en Vlaanderen

Nadere informatie

Persvoorstelling Een breed draagvlak voor aanvullende pensioenen voor contractanten

Persvoorstelling Een breed draagvlak voor aanvullende pensioenen voor contractanten Een breed draagvlak voor aanvullende pensioenen voor contractanten Pensioenstelsels voor lokale besturen Pagina 2 Het Belgisch pensioenstelsel steunt op drie pijlers: Eerste pijler: wettelijk pensioen

Nadere informatie

RVB 2013_42 Financiële situatie gemeenten en OCMW s

RVB 2013_42 Financiële situatie gemeenten en OCMW s RVB 2013_42 Financiële situatie gemeenten en OCMW s De eisen van de Vlaamse gemeenten en OCMW s De Vlaamse gemeenten en OCMW s beseffen dat alle overheden het momenteel moeilijk hebben en (mede onder Europese

Nadere informatie

FINANCIEEL FORUM VLAAMS BRABANT

FINANCIEEL FORUM VLAAMS BRABANT DE ECONOMIE VAN WALLONIË : PRESTATIES EN VOORUITZICHTEN Vincent REUTER Gedelegeerd Bestuurder Union Wallonne des Entreprises (UWE) FINANCIEEL FORUM VLAAMS BRABANT 14 juni 2012 Inhoud presentatie 1. Economische

Nadere informatie

Eerlijker, eenvoudiger, efficiënter

Eerlijker, eenvoudiger, efficiënter Eerlijker, eenvoudiger, efficiënter Naar een nieuw en modern belastingsysteem #jijmaaktmorgen België is uitzonderlijk. Je belast kapitaal niet en je overbelast arbeid. Dat moet je dus herzien. Pascal Saint-Amans

Nadere informatie

Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan?

Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan? Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan? Hoe heeft de sociale zekerheid de economische crisis van 2009 en 2012 doorstaan? Die twee jaar bedraagt de economische groei respectievelijk -2,8% en

Nadere informatie

De fiscale bevoegdheid van de gemeenten

De fiscale bevoegdheid van de gemeenten Fiche 6 De fiscale bevoegdheid van de gemeenten De uitdaging Het symbool bij uitstek van de fiscale autonomie waarover de lokale besturen beschikken is de vrij belangrijke bevoegdheid van de lokale besturen

Nadere informatie

OOK IN MOEILIJK FINANCIËLE TIJDEN EEN STERK DIENSTVERLENEND BELEID VOEREN OP MAAT VAN ALLE INWONERS VAN HAMONT-ACHEL EN DIT ZONDER BELASTINGVERHOGING

OOK IN MOEILIJK FINANCIËLE TIJDEN EEN STERK DIENSTVERLENEND BELEID VOEREN OP MAAT VAN ALLE INWONERS VAN HAMONT-ACHEL EN DIT ZONDER BELASTINGVERHOGING OOK IN MOEILIJK FINANCIËLE TIJDEN EEN STERK DIENSTVERLENEND BELEID VOEREN OP MAAT VAN ALLE INWONERS VAN HAMONT-ACHEL EN DIT ZONDER BELASTINGVERHOGING Gezonde financiën. Besparen waar het kan, investeren

Nadere informatie

A D V I E S Nr Zitting van vrijdag 30 maart

A D V I E S Nr Zitting van vrijdag 30 maart A D V I E S Nr. 1.598 ----------------------------- Zitting van vrijdag 30 maart 2007 ------------------------------------------ Koninklijk besluit tot vaststelling van de toekenningsmodaliteiten van de

Nadere informatie

Ondernemers verwachten geen cadeaus, wel een efficiënt beleid. ... ONDERNEMERSVRIENDELIJKE GEMEENTELIJKE FISCALITEIT DILSEN-STOKKEM DOSSIER

Ondernemers verwachten geen cadeaus, wel een efficiënt beleid. ... ONDERNEMERSVRIENDELIJKE GEMEENTELIJKE FISCALITEIT DILSEN-STOKKEM DOSSIER DOSSIER UNIZO MAAKT WERK VAN ONDERNEMEN IN DILSEN-STOKKEM... ONDERNEMERSVRIENDELIJKE GEMEENTELIJKE FISCALITEIT DILSEN-STOKKEM Ondernemers verwachten geen cadeaus, wel een efficiënt beleid. Dilsen-Stokkem

Nadere informatie

WONINGFONDS VAN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST MEMORANDUM - SAMENVATTING

WONINGFONDS VAN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST MEMORANDUM - SAMENVATTING WONINGFONDS VAN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST MEMORANDUM - SAMENVATTING Mevrouw Meneer Binnen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt de toegang tot huisvesting steeds moeilijker. Het Woningfonds

Nadere informatie

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN Vergadering van 18 januari 2013 Verslag van de deputatie Bevoegd deputatielid: Inga Verhaert Telefoon: 03 240 52 53 Agenda nr. 5/1 Intern Verzelfstandigd Agentschap Provinciaal

Nadere informatie

Brandweerhervorming Een stand van zaken. Algemene Vergadering VVSG 12/06/2014

Brandweerhervorming Een stand van zaken. Algemene Vergadering VVSG 12/06/2014 Brandweerhervorming Een stand van zaken Algemene Vergadering VVSG 12/06/2014 Geschiedenis 2 - VVSG - AV VVSG - 12/06/2014 Geschiedenis 3 - VVSG - AV VVSG - 12/06/2014 Geschiedenis 4 - VVSG - AV VVSG -

Nadere informatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie DEEL ARMOEDEBESTRIJDING Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie Actie 1 : Het OCMW zorgt er, zelfstandig of

Nadere informatie

Leeftijdsbewust Personeelsbeleid. Iris Tolpe Manager Legal Dpt, Information & Know How Sociaal Secretariaat Securex

Leeftijdsbewust Personeelsbeleid. Iris Tolpe Manager Legal Dpt, Information & Know How Sociaal Secretariaat Securex Leeftijdsbewust Personeelsbeleid Iris Tolpe Manager Legal Dpt, Information & Know How Sociaal Secretariaat Securex Leeftijdsbewust personeelsbeleid Overzicht Tewerkstellingsmaatregelen: doel Federale tewerkstellingsmaatregelen

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen. Nationale rekeningen

Instituut voor de nationale rekeningen. Nationale rekeningen Instituut voor de nationale rekeningen Nationale rekeningen Rekeningen van de overheid 2013 Inhoud van de publicatie De rekeningen van de Belgische overheid worden opgesteld volgens de definities van het

Nadere informatie

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN Vergadering van 26 september 2013 Toelichting Bevoegd deputatielid: Luk Lemmens Telefoon: 03 240 52 65 Agenda nr. 2/4 Provinciale initiatieven. Dienstverlenende vereniging IGEAN.

Nadere informatie

GEMEENTE DE PANNE ALGEMEEN ADMINISTRATIEF TOEZICHT LIJST MET BEKNOPTE OMSCHRIJVING VAN DE BESLUITEN

GEMEENTE DE PANNE ALGEMEEN ADMINISTRATIEF TOEZICHT LIJST MET BEKNOPTE OMSCHRIJVING VAN DE BESLUITEN GEMEENTE DE PANNE ALGEMEEN ADMINISTRATIEF TOEZICHT LIJST MET BEKNOPTE OMSCHRIJVING VAN DE BESLUITEN GEMEENTERAAD d.d. 22 DECEMBER 2009 1 --- DAGORDE --- OPENBARE ZITTING : 1. Gemeentelijke vrijwillige

Nadere informatie

VASTGOED, EEN BOUWSTEEN VAN UW VERMOGEN. Thomas Weyts Expert Tax & Estate Planning

VASTGOED, EEN BOUWSTEEN VAN UW VERMOGEN. Thomas Weyts Expert Tax & Estate Planning VASTGOED, EEN BOUWSTEEN VAN UW VERMOGEN Thomas Weyts Expert Tax & Estate Planning VASTGOED, EEN BOUWSTEEN VAN UW VERMOGEN AGENDA Pensioenopbouw Investeren in een eigen woning Vastgoed als belegging Successieplanning

Nadere informatie

Om hun beleid te kunnen voeren dienen de provincies over de nodige financiële middelen te kunnen beschikken.

Om hun beleid te kunnen voeren dienen de provincies over de nodige financiële middelen te kunnen beschikken. FINANCIELE MIDDELEN VOOR DE PROVINCIALE BELEIDSVOERING Om hun beleid te kunnen voeren dienen de provincies over de nodige financiële middelen te kunnen beschikken. De middelen waarover zij beschikken zijn:

Nadere informatie

TB5: Evolutie van het liquiditeitenbudget WERKDOC 2015: Initieel budget MJP 2014 Geconsolideerd

TB5: Evolutie van het liquiditeitenbudget WERKDOC 2015: Initieel budget MJP 2014 Geconsolideerd TB5: Evolutie van het liquiditeitenbudget WERKDOC 2015: Initieel budget 2015 - MJP 2014 RESULTAAT OP KASBASIS I. Exploitatiebudget (B-A) 4.004.775 2.317.500 2.800.044 A. Uitgaven 20.985.676 22.302.537

Nadere informatie

HANDLEIDING START-UP PLAN

HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN Dit document geeft informatie aan ondernemers, investeerders en burgers die interesse hebben voor het Start-up Plan. Deze handleiding moet samen met

Nadere informatie

VLAAMSERAAD ONTWERP VAN DECREET. houdende de begroting van de Vlaamse Gemeenschap voor het begrotingsjaar 1989 BIJLAGE VI

VLAAMSERAAD ONTWERP VAN DECREET. houdende de begroting van de Vlaamse Gemeenschap voor het begrotingsjaar 1989 BIJLAGE VI Stuk 81A (1988-1989) - Nr. 1 - Bijlage VI VLAAMSERAAD ZITTING 1988-1989 ONTWERP VAN DECREET houdende de begroting van de Vlaamse Gemeenschap voor het begrotingsjaar 1989 BIJLAGE VI Begroting Vlaamse Maatschappij

Nadere informatie

NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING

NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING DE VLAAMSE MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING Betreft: - ontwerp van decreet houdende de wijziging van het decreet van 30 april 2009 betreffende de organisatie

Nadere informatie