Oorzaken en diagnose

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Oorzaken en diagnose"

Transcriptie

1 Oorzaken en diagnose Op grond van anamnese en oriënterend neurologisch onderzoek, met inachtneming van mogelijke alarmsymptomen bij acuut ontstane hoofdpijn, kan de arts in de meeste gevallen tot een diagnose komen. Meerdere vormen van chronisch recidiverende hoofdpijn komen vaak tegelijkertijd voor bij één en dezelfde patiënt. Hierdoor ontstaat er soms een gemengde presentatie van kenmerken van primaire vormen van hoofdpijn die aanleiding kunnen geven tot een onontwarbare diagnostische puzzel. Alarmsignalen lichamelijk onderzoek (zie ook figuur 3) koorts, hypertensie; oog-/kno-/kaakverschijnselen; nekstijfheid of andere neurologische afwijkingen. Alarmsignalen anamnese zogenoemde eerste of ergste hoofdpijn ; abrupt begonnen ernstige hoofdpijn of kort bestaande klachten; verandering in bekend patroon; nieuwe hoofdpijn bij oudere patiënten (debuut boven 40-jarige leeftijd); progressieve hoofdpijn; ochtendbraken; braken niet gerelateerd aan hoofdpijn; geen reactie op de medicatie; overmatige inname van alcohol of geneesmiddelen.

2 22 HET HOOFDPIJN/MIGRAINE FORMULARIUM keer hoofdpijn per jaar volwassenen gedurende 1 jaar personen zonder hoofdpijn 1,7% afwijkingen significante cerebrale pathologie 10 primaire hersentumoren (PT) 10 ruimte-innemende niet-tumoren (NT) geïsoleerde hoofdpijn 1PT 1NT 1PT 1NT hoofdpijnpresentatie 4PT 4NT 3PT 3NT 6PT 6NT hoofdpijn met andere klachten of verschijnselen presentatie zonder hoofdpijn insulten, cognitief, persoonlijkheidsveranderingen, klinische verschijnselen presentaties geïsoleerde hoofdpijn in eerstelijnszorg 3000 hoofdpijnen Risico op ernstige pathologie 2 = 0,06% PT 1NT geïsoleerde hoofdpijn in tweedelijnszorg 240 hoofdpijnen 10% niet-gediagnosticeerd Risico op ernstige pathologie 2 = 0,8% 240 Figuur 3: Schatting m.b.t. ernstige pathologie en geïsoleerde hoofdpijn in een populatie van volwassenen gedurende een periode van 1 jaar. Geïsoleerde hoofdpijn als gevolg van een secundaire tumor is uitgesloten. PT = Primaire tumor, NT = ruimte-innemend proces, niet-tumor.

3 OORZAKEN EN DIAGNOSE 23 Migraine Migraine is een neurovasculaire aandoening. De oorzaak van migraine is onbekend. Hoogstwaarschijnlijk spelen genetische en hormonale factoren een rol. Met name de hormonale factoren zijn de oorzaak van de hogere prevalentie bij vrouwen. Veelgenoemde, maar onbewezen uitlokkende factoren, zoals stress, het eten van bepaald voedsel en het drinken van alcohol, met name wijn, spelen waarschijnlijk slechts een ondergeschikte rol. Over het mechanisme van de hoofdpijn en de daarmee samenhangende symptomen is meer bekend. Verminderde stimulatie van vasculaire en neuronale serotonine (5-hydroxytryptamine, 5-HT) of 5-HT 1B/1D -receptoren in het trigeminovasculaire systeem speelt een belangrijke rol (zie figuur 4). Dit leidt tot vasodilatatie en een neurogene ontstekingsreactie van de hersenvliezen, met hoofdpijn en de andere migraineverschijnselen tot gevolg. De specifiek tegen migraine gerichte middelen (onder meer de triptanen) veroorzaken vasoconstrictie van de bloedvaten in de hersenvliezen en remmen (gegevens uit proefdieronderzoek) het vrijkomen van vasoactieve neuropeptiden, de perivasculaire neurogene ontstekingsreactie, en de voortgeleiding van prikkels via de nervus trigeminus. De neurologische auraverschijnselen worden waarschijnlijk veroorzaakt door een zogenoemde cortical spreading depression of activation (d.w.z. een langzaam voortschrijdende golf van verminderde neurogene activiteit over de cortex, zich vanuit occipitaal naar frontaal verplaatsend). Hiervoor zijn geen therapeutische aangrijpingspunten bekend. De diagnose migraine wordt gesteld aan de hand van de anam - nese, lichamelijk onderzoek met zo nodig aanvullend onderzoek, en het toepassen van de International Headache Society (IHS)- criteria (zie bijlage 2 voor de IHS-classificatie). Formeel mag men de diagnose 'migraine' pas stellen als er zich vijf hoofdpijnaanvallen zonder aura of twee migraineaanvallen met aura hebben voorgedaan. In feite zijn dit richtlijnen om onderzoek vergelijkbaar te maken wat betreft insluitcri teria. In de praktijk zal men dus van migraine spreken als er sprake is van recidi-

4 24 HET HOOFDPIJN/MIGRAINE FORMULARIUM Figuur 4: Pathofysiologie migraine (Uit: N Engl J Med 2002; 346 (4): ). verende hoofdpijnaanvallen samen met de andere IHS-criteria. Bij 20% van de aanvallen is er sprake van auraverschijnselen. Bij de beoordeling van de aura moeten we bedacht zijn op andere oorzaken voor passagère neurologische uitvalsverschijnselen, zoals TIA (zie tabel 3), amaurosis fugax, Transient Global Amnesia, epilepsie, tumor cerebri of oogheelkundige oorzaken. Wanneer de aura acuut ontstaat, langer duurt, zich altijd aan dezelfde kant manifesteert, blijvend is of bij een allereerste aura, dan moet dit als waarschuwingsteken worden beschouwd. Bewusteloosheid, schokken in de ledematen, koorts, nekstijfheid, gedragsveranderingen, dubbelzijdige uitvals/prikkelingsverschijnselen en ten slotte de zogenoemde aurastatus zijn verschijnselen die speciale aandacht behoeven. Duren de migraineaanvallen langer dan 72 uur, dan spreekt men van status migrainosus.

5 OORZAKEN EN DIAGNOSE 25 Tabel 3: Kenmerken aura -verschijnselen: TIA versus Aura TIA Aura Duur Kort Gem. 22 minuten Sensibele of motorische Snel: seconden- Geleidelijk: march, uitbreiding minuten in minuten van de verschijnselen Positieve fenomenen Neen: uitdoving/ Ja: tintelende sensatie verdoofdheid Voorgeschiedenis/ Vasculair Migraine familieanamnese Herstel Snel 30 minuten tot uren Hemianopsie (uitval Zelden Scintillerende ontwikkevan de helft van het ling (met zigzag patroon gezichtsveld) begrenzing; zie fig. 2a) Hoofdpijn Niet altijd, tijdens Niet altijd, aansluitend Leeftijd Ouder Jonger Gestoord zien Negatieve scotoma Positief scotoom (zwart) (schitterend) Amaurosis fugax: visuele uitval: initieel plotse monoculaire klein gebied, blindheid, in 5 tot gradueel zich uit- 10 minuten breidende in het visuele herstellend gezichtsveld, durend gem. 22 minuten; zie fig. 2a)

6 26 HET HOOFDPIJN/MIGRAINE FORMULARIUM Alarmsignalen aura acuut ontstaan; langer dan 60 minuten; altijd dezelfde kant; blijvende verschijnselen; eerste aanval; geen hoofdpijn erna. Spanningshoofdpijn (tension-type headache) We onderscheiden een chronische vorm en episodische spanningshoofdpijn afhankelijk van het aantal hoofdpijndagen. Opgemerkt moet worden dat psychische spanningen of ge - spannen spieren zelden de oorzaak van het probleem zijn. De oorzaak van deze veelvoorkomende kwaal of aandoening is niet bekend. Mogelijk bestaat er een centrale stoornis in het limbisch systeem, waardoor de modulatie van vlucht- en vecht mecha nis - men met als perifeer doelorgaan de musculatuur van de regio- s van schouder, nek en pericranium langduriger ontregeld raken. Mogelijk dat daarom het tricyclische antidepressivum amitriptyline een positief effect hierop heeft. Anderen be schou - wen spanningshoofdpijn als het ene uiterste van het hoofdpijncontinuüm, met migraine aan het andere uiterste gesitueerd. De diagnose 'spanningshoofdpijn wordt gesteld aan de hand van de hoofdpijnkenmerken en de IHS-criteria (zie tabel 2 en bijlage 2).

7 OORZAKEN EN DIAGNOSE 27 Clusterhoofdpijn De algemene hypothese is dat er bij clusterhoofdpijn een defect bestaat in cyclische mechanismen of de chronobiologische ritmes. Een gebied in de hersenen dat bezig is met klokmechanismen, de zogenoemde 'circadiane pacemaker', zetelt in de hy po thalamus, ter plaatse van de nucleus suprachiasmaticus aan de basis van de derde ventrikel. Verbindingen tussen de retina en de hypothalamus worden verondersteld de lichtcues te verschaffen voor het synchroniseren van dit circadiane ritme. Verschillende hormonen die een dergelijk circadiaan ritme kennen, blijken aanzienlijk veranderd in serumconcentratie tijdens en na dergelijke hoofdpijnaanvallen. Met de PET-scan is activatie in de grijze stof van het ipsilaterale inferiorgebied van de hypothalamus waargenomen tijdens een aanval. Mogelijk dat er in dit gebied een laesie bestaat bij clusterhoofdpijnpatiënten. Er is bij clusterhoofdpijn dus sprake van een disfunctie van het centrale zenuwstelsel en niet van een perifere zenuw- of ganglionaandoening. Of het hier een verworven of erfelijke aandoening betreft, is nog niet duidelijk, evenmin waarom het aanzienlijk vaker bij mannen voorkomt. Ook in Nederland is er uitgebreid onderzoek gaande. Inmiddels is een landelijk gegevensbestand opgericht waarin 3000 patiënten met clusterhoofdpijn zijn verzameld (Rare Unilateral Severe and Shortlasting Headaches (RUSSH, LUMC). Clusterhoofdpijn komt in vergelijking tot de andere hoofdpijnvormen betrekkelijk weinig voor. De diagnose 'clusterhoofdpijn' wordt gesteld aan de hand van de specifieke hoofdpijnkenmerken en de IHS-criteria (zie tabel 2 en bijlage 2). Behalve clusterhoofdpijn bestaat er een aantal nog zeldzamere vormen van 'trigemino-autonome cefalalgieën (TAC) zoals in tabel 4 is op - gesomd. We moeten bedacht zijn op een lange differentiaaldiagnoselijst (zie tabel 5).

8 28 HET HOOFDPIJN/MIGRAINE FORMULARIUM Tabel 4: Klinische kenmerken van de trigemino-autonome cefalalgieën (TAC) Clusterhoofdpijn Geslacht V:M 1:2,5-7,2 1,6-2,4:1 Pijn: Paroxismale hemicrania soort Stekend, borend Kloppend, borend, stekend hevigheid Ondraaglijk Ondraaglijk locatie Oogkas, slaap Oogkas, slaap aanvalsfrequentie 1-8/dag tot 1 per 1-40/dag (meer dan de helft twee dagen Duur van de aanval min 2-30 min Autonome kenmerken Ja Ja Migraineuze kenmerken* Ja Ja Alcoholtrigger Ja Af en toe Cutane triggers Nee Nee Indometacine-effect ++ Abortieve behandeling Sumatriptan als injectie Zuurstof van de tijd > 5/dag) Geen Preventieve behandeling Verapamil Indometacine Methysergide Lithium Corticosteroïden * Misselijkheid, fotofobie of fonofobie. ++Absolute respons op indometacine. Duidelijke conjunctivale injectie en tranenvloed. SUNCT = short-lasting unilateral neuralgiform headache attacks with conjunctival injection and tearing (kortdurende unilaterale neuralgiforme hoofdpijnaanvallen met conjunctivale injectie en tranenvloed).

Kinderen met hoofdpijn

Kinderen met hoofdpijn Kinderen met hoofdpijn 01-12-2016 M. Flohil, kinderneuroloog Inleiding Hoofdpijn bij kinderen is gek Prevalentie 53% Classificatie conform ICHD-3 (2013) Primair versus secundair Angst voor hersentumor

Nadere informatie

Verschillende soorten hoofdpijn

Verschillende soorten hoofdpijn VGV OVER HOOFDPIJN-MIGRAINE_BSL_148 x 210 2-2 14-12-11 09:39 Pagina 13 Verschillende soorten hoofdpijn HOOFDSTUK Hoe kan de patiënt met chronische hoofdpijn het beste worden benaderd? Heel veel patiënten

Nadere informatie

Hoe vaak komt SUNCT voor bij kinderen? SUNCT komt zelden voor op kinderleeftijd, het komt vaker voor bij volwassenen.

Hoe vaak komt SUNCT voor bij kinderen? SUNCT komt zelden voor op kinderleeftijd, het komt vaker voor bij volwassenen. SUNCT Wat is SUNCT? SUNCT is een vorm van hoofdpijn waarbij kinderen en volwassenen last hebben van een kortdurende felle hoofdpijn aan een kant van gezicht in combinatie met een rood en tranend oog aan

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Hypnic headache. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Hypnic headache. www.kinderneurologie.eu Hypnic headache Wat is hypnic headache? Hypnic headache is een hoofdpijnaandoening waarbij mensen tijdens hun slaap last krijgen van hoofdpijn en hierdoor wakker worden uit hun slaap. Hoe wordt hypnic

Nadere informatie

Hoofdpijn huisartsen nascholing 10 sept 2013

Hoofdpijn huisartsen nascholing 10 sept 2013 Hoofdpijn huisartsen nascholing 10 sept 2013 JCF van der Wielen-Jongen neuroloog Indeling voordracht enkele statistieken de patient met hoofdpijn hoofdpijn anamnese neurologisch onderzoek indicatie beeldvorming

Nadere informatie

Herkennen en behandelen MIGRAINE

Herkennen en behandelen MIGRAINE Herkennen en behandelen MIGRAINE MIGRAINE Is meer dan gewoon hoofdpijn Wat is migraine? Een migraineaanval is veel meer dan gewoon hoofdpijn, het is een hele verzameling verschijnselen waaronder zeer ernstige

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 11. 1. Verschillende soorten hoofdpijn 13. 2. Epidemiologie 19

Inhoud. Voorwoord 11. 1. Verschillende soorten hoofdpijn 13. 2. Epidemiologie 19 VGV OVER HOOFDPIJN-MIGRAINE_BSL_148 x 210 2-2 14-12-11 09:38 Pagina 5 Inhoud Voorwoord 11 1. Verschillende soorten hoofdpijn 13 Hoe kan de patiënt met chronische hoofdpijn het beste worden benaderd? 13

Nadere informatie

Hoofdpijn, in het bijzonder migraine. Diagnose volgens de classificatie van de International Headache Society (IHS)

Hoofdpijn, in het bijzonder migraine. Diagnose volgens de classificatie van de International Headache Society (IHS) Observaties Hoofdpijn, in het bijzonder migraine. Diagnose volgens de classificatie van de International Headache Society (IHS) Auteur A. Valkenburg, neuroloog Samenvatting Hoofdpijn is een symptoom. Als

Nadere informatie

Hoofdpijn Blijf er niet mee lopen. Rob Bernsen en Marian van Zagten, neurologen Namens overige leden Multidisciplinaire Hoofdpijnpoli

Hoofdpijn Blijf er niet mee lopen. Rob Bernsen en Marian van Zagten, neurologen Namens overige leden Multidisciplinaire Hoofdpijnpoli Hoofdpijn Blijf er niet mee lopen Rob Bernsen en Marian van Zagten, neurologen Namens overige leden Multidisciplinaire Hoofdpijnpoli Inhoud Cijfers Wat gebeurt er in het ziekenhuis? Typen hoofdpijn Spanningshoofdpijn

Nadere informatie

Clusterhoofdpijn. Een overzicht van de aktuele internationale adviezen met betrekking tot behandeling met medicijnen

Clusterhoofdpijn. Een overzicht van de aktuele internationale adviezen met betrekking tot behandeling met medicijnen Clusterhoofdpijn. Een overzicht van de aktuele internationale adviezen met betrekking tot behandeling met medicijnen 1 De klachten en mate van vóórkomen in de Nederlandse bevolking Clusterhoofdpijn is

Nadere informatie

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid Colofon Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid Teksten: Stichting Gezondheid Vormgeving: Michael Box (Internet Marketing Nederland) Correspondentie: Stichting Gezondheid (Stefan Rooyackers)

Nadere informatie

Symptomen bij hoofdpijn

Symptomen bij hoofdpijn 1. Toelichting op de module Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M19 van juli 2004. Een klassieke migraine met eenzijdige en een aura lijkt gemakkelijk te diagnosticeren. Migraine heeft echter

Nadere informatie

Hoofdpijn. Hoofdpijn MIGRAINE

Hoofdpijn. Hoofdpijn MIGRAINE Hoofdpijn Hoofdpijn is een van de meest voorkomende pijnklachten. Het overgrote deel van de Nederlandse bevolking (naar schatting 90 procent) heeft af en toe hoofdpijn. Hoofdpijn is in de meeste gevallen

Nadere informatie

Hoofdpijnklachten Soorten hoofdpijn Oorzaken van hoofdpijn Symptomen van hoofdpijn

Hoofdpijnklachten Soorten hoofdpijn Oorzaken van hoofdpijn Symptomen van hoofdpijn Hoofdpijnklachten Hoofdpijnklachten komen veel voor en kunnen u ernstig belemmeren in uw dagelijks functioneren. Soms is het een vervelende, zeurende pijn die op de achtergrond aanwezig is, maar er zijn

Nadere informatie

01 07 SEPT 2014. MIGRAINE IS MEER DAN HOOFDPIJN. Adviseer uw klanten.

01 07 SEPT 2014. MIGRAINE IS MEER DAN HOOFDPIJN. Adviseer uw klanten. 01 07 SEPT 2014? MIGRAINE IS MEER DAN HOOFDPIJN. Adviseer uw klanten. Migraine of Migraine of hoofdpijn? hoofdpijn? 1 op de 5 Nederlanders krijgt in zijn leven te maken met migraine.* Maar weten uw klanten

Nadere informatie

Paramedisch OnderzoekCentrum

Paramedisch OnderzoekCentrum Cefalalgiafobie: een nieuwe loot aan de boom?. Prof.dr. Rob Oostendorp Kinesiophobia Phonophobia Photophobia Cefalalgiaphobia Phobia: excessive, irrational fear resulting from a feeling of vulnerability

Nadere informatie

Wat is clusterhoofdpijn

Wat is clusterhoofdpijn Wat is clusterhoofdpijn Meest pijnlijke syndromen waar een mens aan kan lijden. Zelfmoordhoofdpijn Dag- en nachtritme ontregeld door een gebied in de hersenen (hypothalamus) Verhoogde hersenactiviteit

Nadere informatie

Informatiefolder Hoofdpijn

Informatiefolder Hoofdpijn Informatiefolder Hoofdpijn Inhoudsopgave Soorten hoofdpijn 3 Migraine (Spier)spanningshoofdpijn Medicatieafhankelijke hoofdpijn Chronisch dagelijkse hoofdpijn Clusterhoofdpijn Kinderen Wanneer moet u een

Nadere informatie

migraine of hoofdpijn Week van de 27 mei 01 juni 2013 Belgian Headache Society

migraine of hoofdpijn Week van de 27 mei 01 juni 2013 Belgian Headache Society Week van de MIGRAINE 27 mei 01 juni 2013 migraine of hoofdpijn? VU: Novartis Consumer Health, Guido Van Hoeck, Medialaan 40, 1800 Vilvoorde - PQC 2013-117 BHS Belgian Headache Society OFFICE DES PHARMACIES

Nadere informatie

Migraine: hoofdpijnonderzoek bij tweelingen

Migraine: hoofdpijnonderzoek bij tweelingen Migraine: hoofdpijnonderzoek bij tweelingen Lannie Ligthart Dit hoofdstuk gaat over hoofdpijn, met name over migraine. Eerst wordt besproken wat migraine precies is en wat er bekend is over de achterliggende

Nadere informatie

Sam envatting en conclusies T E N

Sam envatting en conclusies T E N Sam envatting en conclusies T E N Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Sinds de zeventigerjaren van de vorige eeuw zijn families beschreven met dominant overervende herseninfarcten,dementie

Nadere informatie

Controverse over term retinale migraine

Controverse over term retinale migraine Stand van zaken Controverse over term retinale migraine Joost Haan, Helen van Santbrink en Michel D. Ferrari Gerelateerde artikelen: Ned Tijdschr Geneeskd. 2010;154:A1044, A1512 en A2415 De term retinale

Nadere informatie

Migraine en clusterhoofdpijn

Migraine en clusterhoofdpijn Hoofdpijn polikliniek Migraine en clusterhoofdpijn Migraine en clusterhoofdpijn zijn twee verschillende vormen van hoofdpijn. De kenmerken verschillen, evenals de behandeling. Voor beide vormen geldt dat

Nadere informatie

Symptomen De algemene kenmerken van migraine zijn:

Symptomen De algemene kenmerken van migraine zijn: Hoofdpijn In het algemeen wordt onder hoofdpijn het volgende verstaan: Pijn in en rondom het hoofd, inclusief pijn achter de ogen en pijn in het gebied tussen de nek en het achterhoofd. Omdat de meeste

Nadere informatie

Hoofdpijn voor de huisarts

Hoofdpijn voor de huisarts Hoofdpijn voor de huisarts Hans Carpay, neuroloog, hoofdpijnspecialist Tergooiziekenhuizen, locatie Blaricum/Hilversum Starterscafe 15 mei 1 Diagnose bij hoofdpijn: ooit door een dokter gezien? Diagnose

Nadere informatie

Declaratiecode Zorgproduct passantentarief BCN 2015 Omschrijving 15A333 060607016 167,12 Consult op de polikliniek bij Een slaapstoornis 15A336

Declaratiecode Zorgproduct passantentarief BCN 2015 Omschrijving 15A333 060607016 167,12 Consult op de polikliniek bij Een slaapstoornis 15A336 Declaratiecode Zorgproduct passantentarief BCN 2015 Omschrijving 15A333 060607016 167,12 Consult op de polikliniek bij Een slaapstoornis 15A336 069499010 401,82 Lokale injectie van corticosteroiden (ontstekingsremmers)(met

Nadere informatie

Als een donderslag bij heldere hemel

Als een donderslag bij heldere hemel Als een donderslag bij heldere hemel Ruud van der Kruijk, neuroloog Slingeland Ziekenhuis Doetinchem Mede namens Sarah Vermeer, neuroloog Rijnstate, Peter Coppens huisarts te Ulft en Rik van Dijk huisarts

Nadere informatie

Migraine. Hersenstichting Nederland

Migraine. Hersenstichting Nederland Migraine Hersenstichting Nederland 1 Migraine Iedereen heeft wel eens last van hoofdpijn; soms erg vervelend voor het dagelijks leven, maar meestal gaat het snel weer over. Er bestaat echter ook een hersenaandoening

Nadere informatie

Migraine met aura. Migraine 31-1-2013. Tension-type headache: 1 jaar prevalentie Tension-Type Headache. flimpje 1. filmpje 2.

Migraine met aura. Migraine 31-1-2013. Tension-type headache: 1 jaar prevalentie Tension-Type Headache. flimpje 1. filmpje 2. Hoofdpijn: classificatie en behandeling Waarom is het kunnen classificeren van hoofdpijn van belang voor de FT/MT februari 2013 René Castien, manueel therapeut, Master SPT, PhD i.o. Regelmatig voorkomend

Nadere informatie

Verdenking clusterhoofdpijn of andere TAC

Verdenking clusterhoofdpijn of andere TAC Auteurs: S.A. Zylicz, Dr. J.L.M. Jongen Datum: april 2010 (te reviseren: april 2014), ongewijzigd verlengd in 2015 Verdenking clusterhoofdpijn of andere TAC Specifieke anamnese met normaal neurologisch

Nadere informatie

Clusterhoofdpijn. Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te gaan.

Clusterhoofdpijn. Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te gaan. Clusterhoofdpijn Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te gaan. Kenmerken van clusterhoofdpijn 1 Beschrijving van clusterhoofdpijn 1 Chronische clusterhoofdpijn 2 Hoe vaak komt clusterhoofdpijn

Nadere informatie

Hoofdpijn Casus-schetsen Schets 1 jan98 7 pag

Hoofdpijn Casus-schetsen Schets 1 jan98 7 pag Casus-schetsen Schets 1 jan98 7 pag Een 17-jarige vrouw, MAVO-leerlinge. Moeder lijdt aan een cyclus-gebonden migraine. Anderhalf jaar hoofdpijn Soort hoofdpijn: Steeds 1 x / maand, laatste tijd 2x / maand.

Nadere informatie

Karakteristieken hoofdpijn in aanvallen in aanvallen duur 4-72 uur 15 minuten-3 uur frequentie 6-8/maand 8/dag

Karakteristieken hoofdpijn in aanvallen in aanvallen duur 4-72 uur 15 minuten-3 uur frequentie 6-8/maand 8/dag Hoofdpijn/migraine Drs. E.G.M. Couturier De belangrijkste vormen van hoofdpijn, te weten migraine, spanningshoofdpijn, clusterhoofdpijn en hoofdpijn veroorzaakt door overgebruik van medicatie, worden in

Nadere informatie

Wat kunt u zelf doen?

Wat kunt u zelf doen? Hoofdpijn Bijna iedereen heeft wel eens hoofdpijn. Altijd vervelend, maar niet altijd even ernstig, of van even lange duur. Er zijn dan ook verschillende soorten hoofdpijn: spanningshoofdpijn, migraine,

Nadere informatie

Praktijk. Pijn mechanisme 15-01-2012! Martini Hospital Groningen - innovation in desig! 1! Multidisciplinaire behandeling van hoofdpijn

Praktijk. Pijn mechanisme 15-01-2012! Martini Hospital Groningen - innovation in desig! 1! Multidisciplinaire behandeling van hoofdpijn Multidisciplinaire behandeling van hoofdpijn Marielle Padberg (Hoofd)pijn pathofysiologie Hoofdpijndiagnose Multidisciplinaire behandeling Praktijk Pijn mechanisme 18-jarige man met ernstige hoofdpijn

Nadere informatie

Aanvallen bij kinderen

Aanvallen bij kinderen Aanvallen bij kinderen Nicolien Brandenbarg ANIOS Kindergeneeskunde Freek van den Heuvel Kindercardioloog Inhoud Wegrakingen bij kinderen & oorzaken Benadering en anamnestische clues Differentiatie tussen

Nadere informatie

Lifting. The Burden. De mondiale campagne ter vermindering van de belasting door hoofdpijn wereldwijd

Lifting. The Burden. De mondiale campagne ter vermindering van de belasting door hoofdpijn wereldwijd Lifting The Burden De mondiale campagne ter vermindering van de belasting door hoofdpijn wereldwijd Een actief samenwerkingsverband tussen de Wereldgezondheidsorganisatie, de World Headache Alliance, de

Nadere informatie

Case Record Form. cerebral venous thrombosis. D-dimer and factor XIII activation peptide. Studie nummer: Initialen:

Case Record Form. cerebral venous thrombosis. D-dimer and factor XIII activation peptide. Studie nummer: Initialen: cerebral venous thrombosis D-dimer and factor XIII activation peptide Case Record Form Studie nummer: Initialen: TRIAL COORDINATION: Jonathan Coutinho, MD Departement of Neurology Academic Medical Centre,

Nadere informatie

Hoofdpijn. Published on Medics4medics.com (http://www.medics4medics.com) Home > Neurologie > Hoofdpijn

Hoofdpijn. Published on Medics4medics.com (http://www.medics4medics.com) Home > Neurologie > Hoofdpijn Published on Medics4medics.com (http://www.medics4medics.com) Home > Neurologie > Hoofdpijn Hoofdpijn Image not found Active http://www.medics4medics.com/sites/default/files/resize/wysiwyg/hoofdpijn-307x144.gif

Nadere informatie

Heleen Boven Voorzitter HNN Eerste lijn, manueeltherapeut Tweede lijn, diagnostisch fysiotherapeut hoofdpijncentrum MZH Lid werkgroep Hoofdpijn

Heleen Boven Voorzitter HNN Eerste lijn, manueeltherapeut Tweede lijn, diagnostisch fysiotherapeut hoofdpijncentrum MZH Lid werkgroep Hoofdpijn Heleen Boven Voorzitter HNN Eerste lijn, manueeltherapeut Tweede lijn, diagnostisch fysiotherapeut hoofdpijncentrum MZH Lid werkgroep Hoofdpijn eerste lijn MZH De twee hoofd vragen: Waarom de nek behandelen

Nadere informatie

E.G.M. Couturier J.A. Carpay VEEL GESTELDE VRAGEN OVER HOOFDPIJN-MIGRAINE

E.G.M. Couturier J.A. Carpay VEEL GESTELDE VRAGEN OVER HOOFDPIJN-MIGRAINE E.G.M. Couturier J.A. Carpay VEEL GESTELDE VRAGEN OVER HOOFDPIJN-MIGRAINE VEEL GESTELDE VRAGEN OVER Hoofdpijn-migraine VEEL GESTELDE VRAGEN OVER Hoofdpijn-migraine E.G.M. Couturier dr. J.A. Carpay 2011

Nadere informatie

1. Clusterhoofdpijn 4. 2. De diagnose clusterhoofdpijn 6. 3. Kan er verwarring optreden met andere 7 vormen van hoofdpijn?

1. Clusterhoofdpijn 4. 2. De diagnose clusterhoofdpijn 6. 3. Kan er verwarring optreden met andere 7 vormen van hoofdpijn? Clusterhoofdpijn 2 Inhoudsopgave Pagina 1. Clusterhoofdpijn 4 2. De diagnose clusterhoofdpijn 6 3. Kan er verwarring optreden met andere 7 vormen van hoofdpijn? 4. Is clusterhoofdpijn goed te behandelen?

Nadere informatie

Klachten en Symptomen. Dr. Jacoline Bromberg Neuroloog / neuro-oncoloog Erasmus MC Kanker Instituut Rotterdam

Klachten en Symptomen. Dr. Jacoline Bromberg Neuroloog / neuro-oncoloog Erasmus MC Kanker Instituut Rotterdam Klachten en Symptomen Dr. Jacoline Bromberg Neuroloog / neuro-oncoloog Erasmus MC Kanker Instituut Rotterdam Voorbeeld 1 Een voorheen gezonde man van 48 jaar krijgt plots een epileptische aanval. Deze

Nadere informatie

Hoofdpijn? Wat je moet weten en wat je kan doen. Voor meer info: www.pijnstiller.be

Hoofdpijn? Wat je moet weten en wat je kan doen. Voor meer info: www.pijnstiller.be Hoofdpijn? Wat je moet weten en wat je kan doen. Voor meer info: www.pijnstiller.be H eb je soms of regelmatig last van hoofdpijn? Je bent niet alleen! Hoofdpijn is één van de meest voorkomende pijnklachten.

Nadere informatie

huisartsennascholing 10 sept 2013

huisartsennascholing 10 sept 2013 huisartsennascholing 10 sept 2013 -polyneuropathie -restless legs syndrome Joost van Oostrom Afdeling Neurologie Rijnstate Programma (2x) WAAROM moeten we hier iets over weten WAT moeten we hierover weten

Nadere informatie

Migraine en andere hoofdpijn

Migraine en andere hoofdpijn Migraine en andere hoofdpijn WAT IS HOOFDPIJN MEDICIJNEN TEGEN MIGRAINE EN ANDERE HOOFDPIJN WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN ADVIES IN EEN PERSOONLIJK GESPREK INFORMATIE MEDICIJNEN

Nadere informatie

Klachten. H. Tan. 3.1 Inleiding 44. 3.3 Visusdaling 45. 3.4 Het pijnloze rode oog 46. 3.5 Floaters en flitsen 47. 3.6 Gezichtsvelduitval 47

Klachten. H. Tan. 3.1 Inleiding 44. 3.3 Visusdaling 45. 3.4 Het pijnloze rode oog 46. 3.5 Floaters en flitsen 47. 3.6 Gezichtsvelduitval 47 43 3 Klachten H. Tan 3.1 Inleiding 44 3.2 Pijn 44 3.3 Visusdaling 45 3.3.1 Geleidelijke visusdaling 45 3.3.2 Acute visusdaling 45 3.4 Het pijnloze rode oog 46 3.5 Floaters en flitsen 47 3.6 Gezichtsvelduitval

Nadere informatie

DUIZELIGHEID Keel-, Neus- en Oorheelkunde FRANCISCUS VLIETLAND

DUIZELIGHEID Keel-, Neus- en Oorheelkunde FRANCISCUS VLIETLAND DUIZELIGHEID Keel-, Neus- en Oorheelkunde FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding Iedereen is wel eens duizelig geweest. Toch is het moeilijk om het begrip duizeligheid duidelijk te omschrijven. Er kan van alles

Nadere informatie

Spanningshoofdpijn. Afdeling neurologie Locatie Eindhoven

Spanningshoofdpijn. Afdeling neurologie Locatie Eindhoven Spanningshoofdpijn Afdeling neurologie Locatie Eindhoven Veel mensen hebben wel eens hoofdpijn. Vaak is dit spanningshoofdpijn. De pijn kan een uur tot een paar dagen duren. De hevigheid van de pijn wisselt

Nadere informatie

WAT IS HOOFDPIJN WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN

WAT IS HOOFDPIJN WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN Hoofdpijn WAT IS HOOFDPIJN WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL HOOFDPIJN

Nadere informatie

hoofdstuk 1) hoofdstuk 2)

hoofdstuk 1) hoofdstuk 2) Samenvatting Samenvatting De fundus van het oog maakt directe inspectie mogelijk van de retinale bloedvaten die deel uitmaken van de hersencirculatie. Het ontrafelen van de pathofysiologische mechanismen

Nadere informatie

1 Geheugenstoornissen

1 Geheugenstoornissen 1 Geheugenstoornissen Prof. dr. M. Vermeulen 1.1 Zijn er geheugenstoornissen? Over het geheugen wordt veel geklaagd. Bij mensen onder de 65 jaar berusten deze klachten zelden op een hersenziekte. Veelal

Nadere informatie

Hoofdpijn TOH de Jongh A Knuistingh Neven EGM Couturier

Hoofdpijn TOH de Jongh A Knuistingh Neven EGM Couturier Diagnostiek Hoofdpijn TOH de Jongh A Knuistingh Neven EGM Couturier Van klacht naar probleem Hoofdpijn komt vaak voor. Bij onderzoek onder de Nederlandse bevolking meldde 29% van de respondenten de afgelopen

Nadere informatie

vertigo beoordeling op de SEH Bart van der Worp

vertigo beoordeling op de SEH Bart van der Worp vertigo beoordeling op de SEH Bart van der Worp disclaimer geen duizeligheidsexpert geen belangenverstrengeling oorzaken duizeligheid vestibulair centraal cardiovasculair intoxicatie metabool BPPD neuritis

Nadere informatie

Hoofdpijn bij kinderen: Dokter, het is toch geen tumor? Katrien Vanrykel Symposium Kindergeneeskunde in de praktijk GZA 7 maart 2015

Hoofdpijn bij kinderen: Dokter, het is toch geen tumor? Katrien Vanrykel Symposium Kindergeneeskunde in de praktijk GZA 7 maart 2015 Hoofdpijn bij kinderen: Dokter, het is toch geen tumor? Katrien Vanrykel Symposium Kindergeneeskunde in de praktijk GZA 7 maart 2015 Seppe, 8 jaar Sinds kerstvakantie hoofdpijn gekregen, ook nachtelijke

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting 249 Migraine is een ernstige en veelvoorkomende hoofdpijnaandoening met grote impact op het leven van patiënten en hun familieleden. Een migraineaanval wordt gekenmerkt door matige tot ernstige hoofdpijn,

Nadere informatie

Altijd moe... Jochem Verdonk

Altijd moe... Jochem Verdonk Altijd moe... Jochem Verdonk Onderwerpen Wat is ME/CVS? Soorten vermoeidheid Gevolgen vermoeidheid Omgaan met vermoeidheid Leven met vermoeidheid Tips Wat is ME/CVS? ME: Myalgische Encefalomyelitis myalgisch:

Nadere informatie

Hoofdpijn: classificatie en diagnose

Hoofdpijn: classificatie en diagnose P.A.T. Carbaat, E.G.M. Couturier Hoofdpijn: classificatie en diagnose Er zijn vele soorten hoofdpijn en bovendien hebben veel mensen verschillende soorten hoofdpijn tegelijkertijd. Een adequate behandeling

Nadere informatie

Niets aan de hand toch

Niets aan de hand toch Niets aan de hand toch (Kinder-) Manuele Therapie Psychologie Nek- en hoofdpijn bij kinderen en jongeren met NAH Presentatie BAW 'Niets aan de hand toch' Opbouw van de Presentatie Verzoek aan jullie Vraagstelling

Nadere informatie

Anamnese bij de duizelige patiënt

Anamnese bij de duizelige patiënt Anamnese bij de duizelige patiënt 16 de Nascholingscursus Kliniek van Duizeligheid en Evenwichtsstoornissen RJ Stokroos Sickness is A matter of alarm. A matter of logic... Faxon NW: The hospital in contemporary

Nadere informatie

7 Epilepsie. 1 Inleiding. In dit thema komen aan de orde: 2 Wat is epilepsie? 3 Leven met epilepsie. 4 Epilepsie-aanvallen. SAW DC 7 Epilepsie

7 Epilepsie. 1 Inleiding. In dit thema komen aan de orde: 2 Wat is epilepsie? 3 Leven met epilepsie. 4 Epilepsie-aanvallen. SAW DC 7 Epilepsie DC 7 Epilepsie 1 Inleiding In dit thema komen aan de orde: 2 Wat is epilepsie? 3 Leven met epilepsie 4 Epilepsie-aanvallen 1 1 2 Wat is epilepsie? Een epileptische aanval is een plotselinge kortsluiting

Nadere informatie

RICHTLIJNEN DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING CHRONISCH RECIDIVERENDE HOOFDPIJN ZONDER NEUROLOGISCHE AFWIJKINGEN. Commissie Kwaliteitsbewaking van de

RICHTLIJNEN DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING CHRONISCH RECIDIVERENDE HOOFDPIJN ZONDER NEUROLOGISCHE AFWIJKINGEN. Commissie Kwaliteitsbewaking van de RICHTLIJNEN DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING CHRONISCH RECIDIVERENDE HOOFDPIJN ZONDER NEUROLOGISCHE AFWIJKINGEN Commissie Kwaliteitsbewaking van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie Werkgroep Richtlijnen

Nadere informatie

MIGRAINE OF HOOFDPIJN MIGRAINE IS MEER DAN HOOFDPIJN.

MIGRAINE OF HOOFDPIJN MIGRAINE IS MEER DAN HOOFDPIJN. MIGRAINE OF HOOFDPIJN? MIGRAINE IS MEER DAN HOOFDPIJN. Adviseer uw klanten. 07 13 SEPT 2015 Novartis Consumer Health a GSK Consumer Healthcare company MIGRAINE OF HOOFDPIJN? 1 OP DE 5 NEDERLANDERS KRIJGT

Nadere informatie

Een kind met een insult De stuipen op het lijf! Jolanda Schieving, kinderneuroloog Ties Eikendal, SEH arts

Een kind met een insult De stuipen op het lijf! Jolanda Schieving, kinderneuroloog Ties Eikendal, SEH arts Een kind met een insult De stuipen op het lijf! Jolanda Schieving, kinderneuroloog Ties Eikendal, SEH arts (potentiële) belangenverstrengeling Geen Disclosure belangenverstrengeling van de sprekers van

Nadere informatie

Glaucoom. Afdeling Oogheelkunde

Glaucoom. Afdeling Oogheelkunde Glaucoom Afdeling Oogheelkunde Algemeen Glaucoom is een veelvoorkomende aandoening van de oogzenuw die in de meeste gevallen, maar niet altijd, gepaard gaat met een te hoge oogdruk in het oog. De oogzenuw

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord. Over de auteurs. 1 Inleiding 1

Inhoud. Voorwoord. Over de auteurs. 1 Inleiding 1 Voorwoord Over de auteurs V XIII 1 Inleiding 1 2 Anamnese 3 2.1 Inleiding 3 2.2 Specifieke anamnese 3 2.3 Algemene anamnese 3 2.4 Ontwikkelingsanamnese 4 2.5 Voorgeschiedenis 4 2.6 Familieanamnese 5 3

Nadere informatie

Doelstellingen basisstage neurologie

Doelstellingen basisstage neurologie Doelstellingen basisstage neurologie Zoals voor elke basisstage wordt het accent gelegd op vaak voorkomende problemen en op urgente problemen waarbij het van belang is ze tijdig te herkennen. Het is de

Nadere informatie

DIABETISCHE NEUROPATHIE DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING

DIABETISCHE NEUROPATHIE DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING DIABETISCHE NEUROPATHIE DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING JMJ KRUL NEUROLOOG TERGOOIZIEKENHUIZEN BLARICUM Cijfers over diabetes (1) Er zijn ongeveer 740.000 mensen met diabetes in Nederland; 250.000 mensen

Nadere informatie

Maatschap Keel-, Neus- en Oorheelkunde. Duizeligheid

Maatschap Keel-, Neus- en Oorheelkunde. Duizeligheid Maatschap Keel-, Neus- en Oorheelkunde Algemeen Deze folder geeft u informatie over duizeligheid en de daarbij behorende klachten en behandeling. Iedereen is wel eens duizelig geweest. Toch is het moeilijk

Nadere informatie

Hoofdpijn bij kinderen

Hoofdpijn bij kinderen N E U R O L O G I E Hoofdpijn bij kinderen L.A.E.M. Laan Hoofdpijn is een frequent voorkomende aandoening op de kinderleeftijd. De anamnese is met name bepalend voor het stellen van de juiste diagnose.

Nadere informatie

TIA en CVA, clinic 2014. Eenvoudige diagnose, onderzoek, snel, goedkoop, doelmatig

TIA en CVA, clinic 2014. Eenvoudige diagnose, onderzoek, snel, goedkoop, doelmatig TIA en CVA, clinic 2014 Eenvoudige diagnose, onderzoek, snel, goedkoop, doelmatig Casus mevr vd L. 45 jaar Wat zou u doen of waar denkt u aan? 27-4-13 HAP, nacht Plots doof gevoel li arm, hand en tong

Nadere informatie

PDPH: overzicht en analyse van 9 maand registratie. Vrijdag 19 april 2013 Co-assistent: Astrid Barbé Promotor: Dr. Johan De Coster

PDPH: overzicht en analyse van 9 maand registratie. Vrijdag 19 april 2013 Co-assistent: Astrid Barbé Promotor: Dr. Johan De Coster PDPH: overzicht en analyse van 9 maand registratie Vrijdag 19 april 2013 Co-assistent: Astrid Barbé Promotor: Dr. Johan De Coster Definitie Pathogenese Kliniek PDPH: een overzicht Incidentie en risicofactoren

Nadere informatie

Je gaat het pas zien als je het doorhebt. (Johan Cruijff)

Je gaat het pas zien als je het doorhebt. (Johan Cruijff) Je gaat het pas zien als je het doorhebt. (Johan Cruijff) Chapter 6 NEDERLANDSE SAMENVATTING Nederlandse Samenvatting 6 Nederlandse samenvatting Multiple sclerose (MS) is een neuro-inflammatoire en neurodegeneratieve

Nadere informatie

Als u ja heeft geantwoord, beantwoordt de vragen dan alleen voor de ergste hoofdpijn en bespreek de andere hoofdpijn tijdens het spreekuur.

Als u ja heeft geantwoord, beantwoordt de vragen dan alleen voor de ergste hoofdpijn en bespreek de andere hoofdpijn tijdens het spreekuur. Vragenlijst Hoofdpijnpolikliniek Naam: Geslacht: Man Vrouw Voorletter(s): Adres: Postcode & woonplaats: Telefoonnummer: Mobiel: Geboortedatum: 1. Op welke leeftijd kreeg u de eerste hoofdpijnklachten?

Nadere informatie

Screening Tool Cervicogene Duizeligheid

Screening Tool Cervicogene Duizeligheid Screening Tool Cervicogene Duizeligheid Cervicogene duizeligheid is één van de mogelijke soorten duizeligheid. Deze screening tool is bedoeld om de waarschijnlijkheid dat u terecht tot het besluit cervicogene

Nadere informatie

Astrid Kodde, huisarts VU mei 2015. Met dank aan NHG, Casper Zwetsloot en Amstelland ziekenhuis

Astrid Kodde, huisarts VU mei 2015. Met dank aan NHG, Casper Zwetsloot en Amstelland ziekenhuis Astrid Kodde, huisarts VU mei 2015 Met dank aan NHG, Casper Zwetsloot en Amstelland ziekenhuis "eerste of ergste hoofdpijn" Abrupt begin ernstige hoofdpijn of kort bestaande klachten Verandering in

Nadere informatie

kno specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Duizeligheid

kno specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Duizeligheid kno haarlemmermeer specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Duizeligheid Wat is duizeligheid? Normaal gesproken krijgt ieder mens voortdurend informatie over de ruimte om zich heen en over de positie

Nadere informatie

Cerebro Vasculair Incident

Cerebro Vasculair Incident Cerebro Vasculair Incident Beroerte Een beroerte of CVA (Cerebraal Vasculair Accident) is een verzamelnaam voor een herseninfarct en een hersenbloeding. Er gaat er iets mis in de hersenen, en een deel

Nadere informatie

Duizeligheid. Havenziekenhuis

Duizeligheid. Havenziekenhuis Duizeligheid In deze folder leest u wat duizeligheid precies inhoudt. De oorzaken van duizeligheid worden beschreven. En u kunt lezen hoe duizeligheid in het ziekenhuis wordt onderzocht. Tenslotte wordt

Nadere informatie

Wisselend reageren, inadequaat Voorkeursstand ogen en hoofd naar rechts Verkramping linkerarm

Wisselend reageren, inadequaat Voorkeursstand ogen en hoofd naar rechts Verkramping linkerarm Neurologische valkuilen 9 oktober 2014 Elly Pouwels Neuroloog Informatie bekend bij neuroloog via Man uit 1948, blanco huisarts Aanmelding als trombolyse Sinds 30 min ogen naar rechts, in de war/ afasie

Nadere informatie

Wat is een sinustrombose? Een sinustrombose is een verstopping van een grote ader in de hersenen.

Wat is een sinustrombose? Een sinustrombose is een verstopping van een grote ader in de hersenen. Sinustrombose Wat is een sinustrombose? Een sinustrombose is een verstopping van een grote ader in de hersenen. Hoe vaak komt een sinustrombose voor bij kinderen? Een sinustrombose komt bij een op 200.000-300.000

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. De neurologische anamnese Jolanda Schieving, neuroloog-kinderneuroloog. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. De neurologische anamnese Jolanda Schieving, neuroloog-kinderneuroloog. www.kinderneurologie.eu De neurologische anamnese Jolanda Schieving, neuroloog-kinderneuroloog Omdat er veel vraag is naar een handvat voor het uitvoeren van de neurologische anamnese, hier onder een van de mogelijke manieren

Nadere informatie

Duizeligheid. Afdeling KNO

Duizeligheid. Afdeling KNO Duizeligheid Afdeling KNO Deze pagina heeft tot doel u informatie te geven over duizeligheid en daarbij behorende klachten. Als u recent voor deze klacht bij een keel-, neus- en oorarts (kno-arts) bent

Nadere informatie

Hoe wordt migraine ook wel genoemd? Voor migraine bestaat geen ander woord. Wel worden verschillende toevoegingen aan het woord migraine toegevoegd.

Hoe wordt migraine ook wel genoemd? Voor migraine bestaat geen ander woord. Wel worden verschillende toevoegingen aan het woord migraine toegevoegd. Migraine bij kinderen Wat is migraine? Migraine is een vorm van hoofdpijn die gekenmerkt wordt door bonzende hoofdpijn die dusdanig ernstig is dat kinderen hun activiteiten moeten staken en rust moeten

Nadere informatie

Bleke papil: opticusatrofie

Bleke papil: opticusatrofie Opticusatrofie Inleiding Het beeld dat in het oog gevormd wordt van de buitenwereld, wordt in het netvlies omgezet in elektrische signalen die door de oogzenuw worden doorgestuurd naar het achterste gedeelte

Nadere informatie

Pijn en MS in de medische literatuur. Omschrijving probleem. Prevalentie. Prevalentie 63 % (nl populatie 19 %)

Pijn en MS in de medische literatuur. Omschrijving probleem. Prevalentie. Prevalentie 63 % (nl populatie 19 %) Pijn en MS in de medische literatuur Roger Haenen, Revalidatiearts Orbis Medisch Centrum Sittard - Geleen Omschrijving probleem Prevalentie 63 % (nl populatie 19 %) RRMS 50% PPMS 70% SPMS 70 % 25 % ervaart

Nadere informatie

Gevalsbespreking 39-jarige vrouw. migraine zonder aura vanaf de menarche. progressieve toename in hoofdpijn frekwentie sedert 1 jaar

Gevalsbespreking 39-jarige vrouw. migraine zonder aura vanaf de menarche. progressieve toename in hoofdpijn frekwentie sedert 1 jaar Therapie in neurologie: hoofdpijn Gevalsbespreking 39-jarige vrouw migraine zonder aura vanaf de menarche voorgeschiedenis: depressie middelengebruik: geen Dr.L.Herroelen dienst neurologie Pentalfa - 13

Nadere informatie

Vragenlijst Hoofdpijnpolikliniek TweeSteden ziekenhuis

Vragenlijst Hoofdpijnpolikliniek TweeSteden ziekenhuis Vragenlijst Hoofdpijnpolikliniek TweeSteden ziekenhuis Instructie U bent verwezen naar de hoofdpijnpolikliniek van de neurologie van het TweeSteden ziekenhuis in Waalwijk. Om uw afspraak op de polikliniek

Nadere informatie

Sectie 1 Sectie 2 Hoofdstuk 2.1

Sectie 1 Sectie 2 Hoofdstuk 2.1 Samenvatting Migraine is een aandoening waaraan ongeveer 6% van de mannen en 16% van de vrouwen lijdt. Een migraine aanval wordt over het algemeen gekarakteriseerd door een unilaterale, kloppende hoofdpijn,

Nadere informatie

Verschijnselen van duizeligheid Oorzaken van duizeligheid

Verschijnselen van duizeligheid Oorzaken van duizeligheid Duizeligheid Uw behandelend arts heeft voorgesteld om vanwege uw duizeligheidklachten een onderzoek door de KNO-arts te laten verrichten. Deze folder geeft u informatie over wat de KNO-arts in het CWZ

Nadere informatie

Deze folder geeft u informatie over duizeligheid en daarbij behorende klachten. Deze folder is opgesteld door de KNO arts.

Deze folder geeft u informatie over duizeligheid en daarbij behorende klachten. Deze folder is opgesteld door de KNO arts. Duizeligheid Deze folder geeft u informatie over duizeligheid en daarbij behorende klachten. Deze folder is opgesteld door de KNO arts. Wat is duizeligheid Iedereen is wel eens duizelig geweest. Toch is

Nadere informatie

Hoofdpijncentrum. Neurologie

Hoofdpijncentrum. Neurologie Hoofdpijncentrum Neurologie U bent door uw huisarts doorverwezen naar het Hoofdpijncentrum van Orbis Medisch Centrum. In deze folder treft u informatie aan over de praktische gang van zaken. Hoofdpijn

Nadere informatie

Het cluster-tic-syndroom en andere tic-tac-combinaties

Het cluster-tic-syndroom en andere tic-tac-combinaties 2 Het cluster-tic-syndroom en andere tic-tac-combinaties The cluster tic syndrome and other tic-tac combinations J. Haan, L.A. Wilbrink, R. Haan, M.D. Ferrari Samenvatting Het cluster-tic-syndroom bestaat

Nadere informatie

VEELGESTELDE VRAGEN OVER... Episodische ataxie

VEELGESTELDE VRAGEN OVER... Episodische ataxie VEELGESTELDE VRAGEN OVER... Episodische ataxie Wat is episodische ataxie? Episodische ataxie is een type ataxie dat tot de groep van erfelijke aandoeningen van het centrale zenuwstelsel behoort. Episodische

Nadere informatie

VRAGENLIJST HOOFDPIJNPOLIKLINIEK FRANCISCUS VLIETLAND

VRAGENLIJST HOOFDPIJNPOLIKLINIEK FRANCISCUS VLIETLAND VRAGENLIJST HOOFDPIJNPOLIKLINIEK FRANCISCUS VLIETLAND Naam: Geslacht: Man Vrouw Voorletter(s): Geboortedatum: Adres: Postcode & woonplaats: Telefoonnummer: Mobiel: 1. Op welke leeftijd kreeg u de eerste

Nadere informatie

BIJSLUITER. ERGOCOFFEÏNE 1 mg/100 mg zetpil

BIJSLUITER. ERGOCOFFEÏNE 1 mg/100 mg zetpil BIJSLUITER ERGOCOFFEÏNE 1 mg/100 mg zetpil Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien heeft

Nadere informatie

Hoofdpijn Achtergronden bij casusschetsen Inleiding

Hoofdpijn Achtergronden bij casusschetsen Inleiding okt98 I n l e i d i n g De hoofdpijnkaart is tot stand gekomen dankzij het enthousiasme van de neurologie-werkgroep, die eerder de TIA/CVA werkafspraak maakte. Er is voor dit onderwerp gekozen omdat hoofdpijn

Nadere informatie

L-OT-genotendag 16 mei 2014. Orthostatische tremor. Fleur van Rootselaar Arthur Buijink. Neurologie AMC, Amsterdam. Wie zijn wij?

L-OT-genotendag 16 mei 2014. Orthostatische tremor. Fleur van Rootselaar Arthur Buijink. Neurologie AMC, Amsterdam. Wie zijn wij? L-OT-genotendag 16 mei 2014 Orthostatische tremor Fleur van Rootselaar Arthur Buijink Neurologie AMC, Amsterdam Fleur van Rootselaar Wie zijn wij? Neuroloog/ klinisch neurofysioloog AMC Behandeling en

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Medicatie afhankelijke hoofdpijn. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Medicatie afhankelijke hoofdpijn. www.kinderneurologie.eu Medicatie afhankelijke hoofdpijn Wat is medicatie afhankelijke hoofdpijn? Medicatie afhankelijke hoofdpijn is hoofdpijn die ontstaat als gevolg van het veelvuldig gebruik van pijnstillers voor hoofdpijnklachten.

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/44385 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Ayata, C. Title: Spreading depolarizations : the missing link between mirgraine

Nadere informatie