K o e r i e r. Lente Editie 2009

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "K o e r i e r. Lente Editie 2009"

Transcriptie

1 Numm K o i Lnt Eiti Ractionl Ht schaatsn op natuuijs ligt al w acht ons. Nit all bstuusln zijn bukvij gblvn, maa scha is s w aaig hstl. k hoop an ook at lzs van Koi mt nam hbbn gnotn van ijspt. Van ijspt naa lspt. n it numm hbbn n aantal autus kans ggpn om hun vaingn t ln mt hun vinn. Zoals ht ijs n b publik kon vmakn, van gla pak op klapschaats tot mutsag op ht botj, zo bit z Koi ook n vaiëtit aan onwpn: intoucti van Agil, kwalitit, tstn, n kijk op vaklitatuu tot vaingn mt n cusus. W kunnn gn chocolamlk igitaal vstun, maa w willn j gaag opwamn mt mooi vhaln n infomati i to ot. Vl lsplzi! Rné Kikhaa nhousopgav Ractionl... 1 nhousopgav... 1 Van voozitt, maat Confnti C o l u M n... 4 Entpis Class Agility at Eicsson... 5 Economisch cisis: kostnbspaing vaagt om viws oftwa Tstn wkt nit! Hoa, n niuw bok ov quimnts Evaing van n cusist: REB Rquimnts Ctificati nfotntis ponso Bijnkomst Kaln Wkgopn Wkgop: Rquimnts D Oganisati Colofon D activititn van won gsponso oo: hilips.com Kza.nl ogti.nl Logica.com nv.nl

2 K o i Van voozitt, maat 2009 Ht volt nog wat onwnnig om on ht kopj Van voozitt n stukj t schijvn. Na tw jaa mt vl plzi ht pnningmstschap t hbbn vvul, bn ik p 1 januai 2009 tot voozitt gkozn. D afglopn pio hb ik mt nom vl plzi mt Bn samngwkt n ht is an ook bijzon jamm at hij in 2008 bslotn hft ht voozittschap n t lggn. Zijn ovwgingn zijn ovigns m an ovtuign. Daanaast laat Bn its acht waa hij mt cht tots op kan zijn. D vaag is nu natuulijk wat j als niuw voozitt (of ignlijk niuw bstuu) gaat on. Ga j bol omgooin of ga j op winkl passn? Eignlijk bi. W willn op winkl passn n z nóg aantkkijk makn. n at gval ontkom j nit aan om ingn t vann. En at is natuulijk ook go. Zon vaning, gn voouitgang n at is wl wat w willn. n ht laatst kwataal van 2008 hft ht bstuu vstking gkgn van tw niuw ln; Nik luijmt n Wil Luwis. Gzamnlijk mt n an voozitt is ht bstuu anig gwijzig. n mot zijn plk n wg vinn in z niuw constllati. Dit hft ovigns z snl plaatsgvonn. Ht most haast wl, want j kunt nit t lang n intn focus houn. D winkl mot opn blijvn. D st plnai sssi is alw gplan (4 maat aanstaan) n voobiingn voo confnti zijn in voll gang. Ht is nu aan ht niuw bstuu om stp in ht zan w n stukj v t tkkn. Om it t kunnn on, zal ht global ka hl motn zijn. Aan n kant hb j combinati van instumntl molln (CMMi, Agil, ix sigma, tc.), ho j it gaat tailon, implmntn n bogn (vanmanagmnt) n wat al z actis voo oganisati gaat oplvn; ht bijfsconomisch pspctif. Aan an kant wil j it bnan vanuit ht gzichtspunt van supply kant, man zij n wtnschap. Dit alls tn aanzin van softwa pocss impovmnt n kwalitit, waabij w julli intnsif willn btkkn. Binnn it global ka zijn w onz statgi 2009/2010 aan ht finiën. Zijn w t ambitius? k zal ht nit wtn. Rach fo th stas an you nv n up with a han full of it, hft iman mij ooit ns vtl. Daa zit n waa woo in. Kunnn w it als bstuu alln? N, absoluut nit. Als bstuu kunnn wij ht alln optimaal facilitn. Om ht uitinlijk ol t bikn hbbn w onz ln n sponson noig. n ssnti is opgicht om knnis t bngn n knnis t haln. Mt uim ln n vijf got sponson hft tichting n nom n z waavol ntwk. Wann it ntwk vollig ontwaakt kijgn w als paticipant bschikking ov n schat aan knnis n vaing waa w allmaal nom m gholpn zijn. W all bnfit! - 2 -

3 K o i k wil in an ook opopn n bijag t lvn. Ho goot of klin z ook is, ht zal altij waavol zijn. D bijag kan op vschilln manin plaatsvinn. Atikln voo Koi, bijag in plnai sssis n confnti, lnam in wkgopn of ht opstatn van niuw wkgopn zijn hivan nkl voobln. Ht alou aagium: Wi knnis nit kan ln, kan z ook nit vmnigvulign is wllicht n opn u, maa aam nit min waa n z actul. Tot slot wns ik in n bijzon succsvol n bovnal gzon 2009 n ik hoop j t ontmotn op één van komn bijnkomstn. Jon Mack Voozitt tichting Confnti 2009 Op 6 oktob 2009 zal in E twaalf confnti won goganis. Ht thma it jaa is: novn, inn n tann Vl bijvn makn n moilijk tij oo, als gvolg van kitcisis. n ht gunstigst gval wot stk in kostn guc, an motn oganisn. Exta tij n bugt voo vbtn is bij vl oganisatis voolopig in ijskast gzt. Dat wil zk nit zggn at gn vbtingn m kunnn won galis. Ht vgt m cativitit oo lkaa op wkvlo t inspin. ocsvbtingn kunnn nog sts won galis oo wat xta ngi in t stoppn: tanspin. Dz confnti staat in ht tkn van innovativ oplossingn om pocssn op pil t houn of t vbtn. W hbbn aa luik tm novn aan gkoppl. Wat kunnn w als pocs vbtaas tovogn om cisis go oo t komn. nn, tanin of novn? D confnti is jaalijks ook ht ial ontmotingsmomnt om mt vakgnotn t spkn ov pocs vbtn. Naast inn lzingn zal volon glgnhi zijn om mt collga's t spkn. Kotom, n go invsting om inati op t on. pks gvaag Wil j spkn op confnti? chijf an in ht kot j vhaallijn op (A4) mt blangijkst conclusis. D pciz pocu staat binnnkot bschvn op wbsit. D alin staat op 31 maat D laatst niuwtjs n fitn won gcommunic via wbsit:

4 K o i C o l u M n En stnbouwkunig vtl mij laatst at ht g lastig is om juist wtgving n bijbhon ocumntn tug t vinn bij ht ontwpn van bijvoobl n niuw woonwijk. D afstan tussn lantaanpaln of bt van wg won blijkbaa p gmnt vastgstl. Dan splt ook nog n ol wlk gls goln op ht momnt at bslotn w at n niuw wijk w gbouw. Ht was z lastig om at tug t vinn ( is gn cntal locati waa z infomati is vastglg) n zk als tug in tij most won gkkn. All (histoisch) ocumntn mostn won oognomn om t bpaln wlk gls hij most topassn. Vanuit n hl an wl w ik gconfont mt vsibh n vaningn op ocumntn. Fitlijk was gbk aan n cntaal achif (an mot j nkn aan n achif voo hl Nlan), maa ook baslins ontbn. Blangijk infomati, aan vaning onhvig, w nit on configuati managmnt gbacht zoals w it in softwa wl knnn. k vtl natuulijk sto ht vhaal ho w it in softwaontwikkling on contol han. Natuulijk is at nit oval vn waa. Momntl bn ik samn mt n aantal bijvn bzig om softwa configuati managmnt (CM) bt on contol t kijgn. Howl thoi s lang tij stabil is, blijkt vtaalslag naa paktijk z moilijk. ntificati, contol, status accounting n auiting ln w uit n lzn w in CM bokn. Toch zin w in winig oganisatis at configuati managmnt mt volon volwassnhi aanwzig is. Dit hangt natuulijk hlmaal van oganisati n ht pouct af. Volgns vschilln pocsmolln, zoals CMM, is poucbaahi st stap i mn zou motn alisn. Bij ht uitbngn van n softwa las wt j op voohan at z ooit zal gaan wijzign. Ofwl wot n poblm gconstat ofwl n uitbiing van functionalitit is wnslijk. Ht is an cuciaal at juist vsi van bonco kan won gtac i bhoot bij uitgbacht softwa las. n z vsi van bonco kan wijziging won aangbacht n applicati kan opniuw won gbouw. Ht sultaat kan won gtst n bij gokuing won glv aan gbuiks. n it kot scnaio staan activititn bschvn i minimaal ( ba minimum ) motn zijn ingicht om softwa ontwikkling op o t hbbn. D stnbouwkunig hft glijksootig poblmatik: wlk las van wtgving gbuik ik? Kan ik hiop n wijzigingsvoostl ininn ( gmnt kan n uitzoning gokun)? Ho wot z gokuing vastglg (niuw las) n kan ik i lat w tugvinn ( intificati van juist las)? Rné Kikhaa - 4 -

5 K o i Entpis Class Agility at Eicsson Jasp Goos an Alfo Mliss Eicsson Bas on An Eicsson Exampl of Entpis Class Agility, by Jasp Goos an Alfo Mliss which appa in th confnc pocings of th Agil 2008 confnc (BN ) 2008 EEE Abstact Agil pactics hav gain momntum within Eicsson 1. This pot scibs th xpincs of a tansition towas Agil in a pouct vlopmnt unit (DU) of about 300 popl. This is just a small pat of th lag Agil oll out in Eicsson s vlopmnt oganization fo multimia poucts. This pap scibs th appoach, sults, choics ma, lssons lan an nxt stps. 1. ntouction Ealy 2007, th vic psint of Eicsson s lag Dvlopmnt Unit (DU) fo multimia poucts (2000+ popl), initiat an immiat tansition to applying Agil pactics an minst. Eicsson R&D in Th Nthlans is on of th sits to bing about this tansition. This pap is an xpinc pot fo this sit only. 2. Why Agil Ou DU asss a vy ynamic makt in which nw businss mols mg as wll as nw plays. To b abl to compt against nw comptitos w ha to incas ou sponsivnss. Thfo Eicsson st a copoat R&D goal to uc th Tim to Makt (TTM) by 50% in fou yas tim. To achiv this Eicsson intouc a stamlin concpt. at of that concpt was timboxing. Th avag timbox bcam about th months insta of six to twlv months. This foc th DU to liv poucts in much shot cycls. Oth impovmnts w ucing th amount of scop changs by stting th scop just bfo th timbox stats an nsuing high quality livis to n-to-n tsting. Th sults w impssiv: 1) Wast uction: an avag uction fom 25% quimnts cancll uing pojcts to 9%. 2) Tim to Makt uction: avag TTM uc to aoun 50% of th 2005 avag. 3) Ruction of costs fo pouct maintnanc of 20% (lss Faults lip Though). With th stamlin concpt in plac, DU managmnt saw using Agil pactics as a natual nxt stp to continu to impov. Bing us to th stamlin concpt an its pincipls, th mov towas th Agil pincipls was a logical on. 1 Eicsson is a povi of tchnology an svics to tlcom opatos. Eicsson supplis communications svics an manags ntwoks that hanl mo than on billion subscibs wolwi. Th company's potfolio compiss mobil an fix ntwok infastuctu an boaban an multimia solutions fo opatos, ntpiss an vlops. Th ony Eicsson joint vntu povis consums with fatu-ich psonal mobil vics. Eicsson has mo than 75,000 mploys an is haquat in tockholm, wn

6 3. Th Chang Appoach K o i 3.1 Th Appoach A goup of Agil pactics in ou DU w appli fist in on vlopmnt pojct an w intouc in a vy shot tim fam. An Agil consultant gav a on ay taining an hlp with a on ay kick-off incluing a planning gam. Th pojct ha a fix scop an fix livy tim, as th custom contact was alay sign. Aft sval itations th fist livy to th custom was on succssfully! Anoth Agil consultant, that act as Agil coach, accompani th intouction of Agil pactics an minst fo a long pio (>on ya). Th pactics inclu a planning gam, aily stan-up mting, coss functional tams, pai pogamming, shot vlopmnt cycl (two o th wks), monstation to custom, an tospctivs fo continuous laning & impovmnts. Bas on an valuation of Agil xpincs fom multipl DU s, th fback fom th pilot an managmnt obsvations, a way fowa was tmin. Th way fowa is as powful as it is simpl: continu Agil wh it woks wll an wh popl a motivat, apply oth continuous impovmnt tchniqus vywh ls. Oth lmnts of th way fowa a: val nw coss-patmnt pilots will b stat. mpov in th aa of gtting al custom contact an xpimnt with syngistic contacts. Cat mo slf oganizing tams. Focus mo on th valu stams [1] an th biggst oppotunitis fo impovmnt. 3.2 Tam mpact Bfo th intouction of Agil th DU follow a stict watfall pocss. Th iffnt xptis lik Dsign, Function Tst, ystm Tst an ntgation & Vification (&V) w goup in spaat patmnts. Nowaays pojct tams a multiisciplinay an consist of all functions thy n: patmnt bos a bing coss. Evyboy woks togth fom th bginning of th pojct. Th impact on th tams is hug. Bsis th nw tam composition an nw pactics th tams civ a much boa sponsibility: thy a slf-managing, stimat hous fo th iffnt ngining tasks, mak an itation planning an commit to it. A numb of ols, both insi an outsi th tam, hav chang. On of th tam mmbs is acting as a tam coach (cum Mast). Outsi stakhols (lik th pouct own an th softwa achitct) wok with th tam an not with a psntativ. Th custom is psnt by th pouct own, who is in fact a pouct manag. Th tam mmbs w taught th Agil concpts an pactics. By giving th tams nw sponsibilitis, th motivation to continu with th pactics cam natually. Disciplin pactic xcution l to motivation. Evy cultual chang causs sistanc an Agil is no xcption on that. Fo xampl woking coss-functionally is not always ncouag by vyboy

7 K o i Knowlg has to b sha mo, which is highly appciat by lss snio ngins, but puts a bun on spcialists. n th bginning tam mmbs w a bit fightn to povi stimats. om popl w sca not to finish th committ us stois in tim an to b jug aftwas. Expinc, comptnc an mutual tust gaually incas an took fas away. Aft a coupl of itations, th skptics bcam aicts an th agil pocss was ivn by tam motivation. Th tams cam with nw ias an took nw initiativs. opl hav to gt us to Agil an whn thy notic tams using Agil making such stong pogss, thy ngag mo. 4. Rsults an Figus 4.1 Custom atisfaction As custom involvmnt was still accoing to taitional styl contacts, pouct managmnt was consi th custom to satisfy. ouct managmnt was vy plas with th intouction of Agil pactics, thy mntion: Th Agil pactics al btt with th ality of an unpictabl makt an ncssay scop changs along th way. Tanspancy, timlins an impov quimnt claification incas contol on how th pouct volv. Tam commitmnt was btt an motivation incas. Lss supiss, mo influnc. 4.2 Tim-to-makt On of th asons to apply Agil was to uc th tim-to-makt (TTM). Bfo w stat using Agil w alay manag to uc th TTM by 50%. Now, aft mo than on ya oing Agil, th TTM opp anoth 13%, so 63% in total. Main asons a timboxing an bing abl to vlop an tst at th sam tim. 4.3 mpact on Quality Fault lip Though (FT) is a mtic that masus faults that sufac aft softwa livy an that shoul hav bn pvnt o intifi bfo livy. A ky qustion with ou nw pactics is how Faults lip Though has bn influnc. Total Fault lip Though p pojct Numb of faults Avag pojct sign bas FT Avag pojct nw softw a ojct st Agil pojct sign bas FT Agil pojct nw softw a Fig. 1 Fault lip Though Chat

8 K o i Figu 1 shows th amounts of faults slipp though fo th agil pojct an fo th avag pojct. FT is shown both fo faults that hav slipp caus by pvious pouct lass (sign bas faults) an fo faults intouc in th nw softwa. FT of th Agil pilot s nw co pojct shows an incas, but also mo sign bas faults a intifi compa to th avag. Of cous many paamts influnc quality (.g. th comptnc lvl of th pojct tams). A conclusion is that Agil pojct quality can still b contoll an th quality lvl mains high. 4.4 Hous p quimnt W also masu fo th pio of on ya th cost p quimnt Rlativ cost vlopmnt p quimnt cnt Agil pojct Non agil 1 Non agil 2 Non agil 3 Non agil Ma Ap May Jun Jul Aug p Oct Nov Dc Mionth in 2007 Fig. 2 Rlativ cost vlopmnt p quimnt Figu 2 shows a chat of th lativ cost vlopmnt of an avag quimnt. Fo th Agil pojct th avag cost clins aft a coupl of itations. Th tam us about th itations to bcom abl to fin us stois of about a constant amount of hous of implmntation cost. This kin of laning is not visibl in th non- Agil pojcts. 4.5 Employ Motivation Th pilots w initiat top-own, th pilot xcution howv, was bottom-up. ilot pojcts civ taining an thn ha to fin thi own way fowa with th hlp of an Agil coach. n gnal it took about th itations bfo th Agil apts got thi ft back on th goun an Agil opponnts got nthusiastic. At th n of th pilots popl w motivat an ngag. n on of th goups within th DU a significant incas in accountability was obsv. n this goup (60 popl) about half of th popl paticipat in an Agil pojct. Accountability 2 an initiativ fo th whol goup was at positiv by 71% of th popl in May Th amount of positiv sponss wnt up to 81% in Octob Th total fo th DU was 71% in May an 73% in Octob. Bst in class in Eicsson was 83% in Octob Laning 3 incas fom 56% to 66% positiv sponss. 2 Two sntncs w qust to b at (1 to 5, 4 & 5 bing consi positiv answs): in my wokgoup/tam vyon accpts accountability fo poblms lat to ou wok an my collagus oftn act on thi own initiativ. 3 ntncs to b at fo laning w: hav th skills/qualifications n to cay out my assignmnts at wok, At my wok gt to sha knowlg an xpinc with oths gulaly an am familia with how customs at Eicsson as compa with ou comptitos

9 K o i 4.6 Multi-isciplinay tams t tun out that having all qui isciplins in on tam is highly ffctiv. Th TTM uc bcaus it bcam possibl to o sign an tsting almost at th sam tim. This is an impovmnt compa to tsting aftwas. n som cass th tams a oing th maintnanc of poucts thy liv thmslvs, ath than a spaat patmnt. This all sult in lss hanovs. Bsis that vything has bcom a tam sponsibility: vlops a also sponsibl to tsting activitis an vis vsa. Tam mmbs lan a lot about oth isciplins an as a sult th tams a mo flxibl; most popl can pick up lots of iffnt tasks, sign o tst. 5. Laning oints 5.1 Th intouction tating ovnight with Agil pocsss can b on without pfomanc awbacks on a pojct lvl. Vy hlpful pliminay stps w gtting us to timboxing insta of scop boxing an in-scoping. This lavs th main focus of th chang to shotning itations an th human/social ways of woking. Th latt howv quis constant attntion an ffot to mak th chang an mak it stick. 5.2 Cossing unit bounais Why chang? Agil pactics will not suit us. Th futh away fom actual softwa vlopmnt, th lss unstaning about what bnfits Agil ways of woking will bing. Th ia that Agil woks bst if custom contact an custom contact a syngistic os not asily pntat a lag oganization. 5.3 nspiation sssions nspiation sssions a sssions in which xtnal spaks sha thi xpincs o tach how Agil o Lan can wok. Ths sssions not only ucat th Agil an Lan way of woking, but also tak away som fas. Whn popl a mo familia with Agil thi sistanc ucs. 5.4 Agil tsting n tms of changs in thi way of woking w bliv tsts hav ha to aapt th most. Continuous intgation, tsts as mmbs of th vlopmnt tams, paiing with vlops, no black box tsting bcaus tsts knw much btt what th vlops w oing w all factos tsts ha to gt us to. Aitional a hoc taining was us to lan mo about Agil tsting [3]. 5.5 Managmnt suppot n a bottom-up appoach lin an pojct managmnt hav limit involvmnt. Howv, lin an pojct manags a a ky in making th chang stick, hlping popl solv impimnts an conflicts, builing a laning oganization an, abov all, showing what is mant with Agil an lan ways of woking. n litatu - 9 -

10 K o i you fin tms lik Quit Laship [4], Light Touch Managmnt [5] an Buil of Laning Oganizations [1]. This has to involv a mix of taining an coaching fo managmnt. 5.6 Agil coach t appa highly valuabl to hav a coach suppot th Agil tams with thi pusuit towas achiving a goo minst an towas achiving a way of woking that continuously impov. Th Agil coach cogniz an sns tam ns that othwis woul hav main hin. Th Agil coach povi Agil taining, st up of a ntwok of tospctiv facilitatos an lat on a ntwok of intnal Agil coachs. Having an xpinc coach is a pquisit fo a chang pocss towas Agil if xpinc Agil vlops an manags a lacking. 5.7 Xtm ogamming n th bginning of th chang pocss w mainly focus on implmnting cum. Now, aft mo than on ya of Agil xpinc, w stat to apply th mo tchnical X pactics as wll. Mo tams a using continuous intgation an a bginning to us Tst-Divn Dvlopmnt (TDD). Dvlops stat to us a tstfist appoach an now w a moving towas al TDD. 6. Conclusion Agil pactics hav stablish a fagil an patial cultual chang. Wh chang us to soun lik w hav a nw oganization chat an w xpct you to hlp stablish th nw goals, w now ha a chang souning lik w involv you all in impoving ou pocsss in o to impov ou businss an ky pfomanc inicatos. Oh, an w hav no nw oganization chat until w know how to chang it fo th btt. W a convinc that with goo suppot an psvanc w can mak this chang stay [2]. 7. Rfncs [1] mplmnting Lan oftwa Dvlopmnt: fom concpt to cash. M. an T. oppnick, 2007 [2] Ou cbg is Mlting. J. Kott, H. Rathgb, 2007 [3] Agil Tsting, Anko Tijman [4] Quit Laship, Davi Rock, 2006 [5] intoucing Light Touch Managmnt, Jim Highsmith Economisch cisis: kostnbspaing vaagt om viws Ht stomt buitn. D onhilstijingn buitln ov lkaa hn n ht lijkt op at n uitwg uit alghl conomisch ngang voo onmoglijk wot ghoun, zlfs oo gootst optimist. Toch is n voo optimism want histoi laat zin at bijvn i zich ichtn op innovati n kwalitit gootst kans hbbn om w bovn t komn ijvn. Dan mot uitaa nog wl n bijf zijn. Mt an woon, kostn inn on contol t zijn n kostnbspaing is n blangijk aanachtspunt. D huiig cisis maakt noozaak om n pouct van volon kwalitit tgn n vantwoo pijs t lvn alln maa uilijk. Doo ht topassn van viws n inspctis, oftwl oo bt t tstn aan

11 K o i vookant, kunnn pouctn st k go n gokop opglv won. Bij huiig tgnwin vinn viws an ook volop aanacht. D viwtchnik hft zich, mits go ingvo, al vaak bwzn maa gaat ht ons hlpn om oo z cisis hn t komn? Tijns n viw wot n pouct onwopn aan n booling oo iman ans an autu. Rviws lvn vooln op in tmn van tij, gl n kwalitit omat foutn i mnsn makn bij ht uitvon van hun taak vogtijig in ht pocs won gvonn. Doo mil van foutpvnti wot bovnin vookomn at zlf foutn in tokomst opniuw won gmaakt. D vooln van z tchnik zijn al hl lang bkn n ook s bij vl bijvn ingvo. Via n mtikn pogamma kan inzichtlijk gmaakt won at viws lin tot kostnbspaing n kwalititvbting. Toch zin ook autus at ht lastig is om on aglijks pojctuk, i oo cisis alln maa tonmt, vast t houn aan viwtchnikn. Zon in t willn gaan op ipliggn oozakn hivan (misschin is gnzn wl luk an vookomn n wllicht is scon mt n noooplossing m motivn an ht vookomn van noosituati, zoals ht haln van tin op ht laatst momnt vaak m voloning gft an nvouigwg op tij van huis vtkkn) won in it atikl tw onln van n viwpogamma bhanl i van got invlo zijn op ht languig succsvol implmntn van viws: mon n mtikn. D moato bpaalt in hog mat of viws n succs won n blijvn. Hij of zij is nit alln li van loggingmting, maa van ht ghl viwpocs. Gilb n Gaham spkn ov a pson tain to co-oinat an contol all p viw tam activitis (Gilb.a., 1993). Als li van viw, vanaf ntychck tot aan afoning, is moato vantwoolijk voo ht zo fficiënt n ffctif moglijk inzttn van btokknn oo on an ht bpaln van olln n fntikas. Him wot vkomn at i lnm naa zlf foutn zokt of at lnms slchts vluchtig oo n ocumnt gaan in hoop zo mst in ht oog spingn foutn uit t haln. Doo i lnm n an viwol t gvn n vschilln fntikas t finiën kunnn lnms zich ichtn op n glt van foutn n won in totaal m vschilln foutn gvonn in min tij: n kostnbspaing. E is nog n an blangijk n om viwolln t vln. Rviws won oogaans als xta wk van oo lnms. Mt n ovvoll taknlijst, m ooat collga s wgbzuinig zijn, zulln lnms slchts bi zijn its xta s t on, mits volgn voowaan go zijn ingvul: Ht wk n bijag van lnms aan viw is uilijk n ovzichtlijk. Ht viwpocs is go goganis. D uitinlijk mting wot fficiënt n ffctif gli. Dit alls vaagt om n uilijk vling van viwolln n lnms. Hiin hlpt n plan of viwovzicht. Ht opstlln van n viwovzicht bstaat uit volgn activititn: 1. bpaln wlk pouctn won gviw; 2. bpaln mt wlk viwtypn pouctn won gviw;

12 K o i 3. bpaln wat ht fntika is waatgn pouctn won gviw; 4. bpaln wlk typ lnms btokkn won bij wlk viw. Voo pojctli n moato is zo n ovzicht basis om t kunnn stun op tij, bugt n kwalitit tijns uitvoing van viws. Om zowl ht gbuik als sultatn van viws t kunnn booln, zijn mtikn ssntil. Mtikn zijn instumntn i aangvn ho mt viws wot gvan. Zon mtikn won viws al snl gzin als invsting, omat onuilijk is wat opbngstn zijn. Mtikn kunnn in ht ka van viws voo m oln won gbuikt zoals: 1. Ht bpaln van kostn als gvolg van lag kwalitit, vmijba faalkostn: vmijba faalkostn zijn kostn voo hstl van foutn i in ht ontwikkltajct zijn gmaakt. Mt vmijba faalkostn wot bslissing om viws t implmntn onbouw. 2. Ht aantonn van opbngstn van viws: op basis van ht aantal gvonn foutn tijns viw kan won bpaal wat potntiël bspaing is. Doo bhalv ht aantal foutn in ht viw pocs ook ht aantal foutn in ht tstpocs t mtn kunnn opbngstn conct won onbouw. 3. Ht gvn van infomati ov kwalitit van ht pouct at gviw is: ht aantal foutn at bijvoobl op n pagina wot gvonn gft infomati ov pouctkwalitit. Bij n st mting zgt it nits n is ht vaak schikkn als inns blijkt at n ocumnt vijf foutn p pagina hft. Dit kan cht won vbt n n zichtba vbting van vijf naa bijvoobl i foutn stimult om v t gaan. 4. Ht kwantificn van kwalitit van ht ontwikklpocs, zo is n nvouig mtik ht mtn van kwalitit van ht inpouct in vom van bijvoobl ht aantal foutn p gl co of p functipunt. Mtikn gvn inzicht n zk mtikn i inzicht gvn in poblmn mt kwalitit schikkn manags nogal ns af omat z nit han vwacht at nog zovl foutn in ht pouct zittn. Ht is an ook zaak om mtikn t zin als n instumnt at inzicht gft waa n wann gstuu mot won n, misschin nog wl vl blangijk: wat opbngstn zijn. Bovnstaan n an onwpn (o.a. vschilln viwtypn, implmntati, succsfacton n n unik goimol om togvog waa van viws t optimalisn) bnoig om viws succsvol in t von, won bhanl in ht bok Rviws in aktijk, tstn aan vookant. Ht bok wot gcomplt mt n aantal cass uit paktijk, ict buikba sjablonn n chcklistn. Ht bok is gschvn op basis van viw vaingn van vi autus, wkzaam bij i vschilln bijvn. D autus zijn: Jan Jaap Canngit, ajunct ictu n consultant bij YQA B.V., Eik van Vnnaal, ictu n managmntconsultant bij mpov Quality vics B.V., Eic van Vlit, softwa achitct bij Logica Nlan B.V. n Mak van Zwan, snio consultant n ocnt bij mpov Quality vics B.V. D vaingn zijn opgaan tijns soms wbastig paktijk bij ht invon van viwpogamma s in z ivs oganisatis. Dit hft gli tot n z op

13 K o i paktijk gicht bok waaov Mil osthuma in Tstnt Niuws van cmb 2008 v zgt: Naast ht bok van Tom Gilb n Doothy Gaham: oftwa nspctions, mag it bok zk nit ontbkn. n huiig stom bit ht fficiënt inzttn van z paktisch viw tchnik nog m kansn, mits juist instumntn won gbuikt om ons oo z cisis hn t navign. Fbuai 2009 Eic van Vlit, Mak van Zwan, oftwa Tstn wkt nit! nliing Uit n cnt onzok in Noo Euopa blijkt at 89% van all sponntn poblmn hft mt systmn binnn 48 uu na oplving (bon: Logica). Faln softwa-pojctn, stlln hooglan infomatica Chis Vhof n Jan- Fiso Goot in Automatisingsgis, zogn wlwij jaalijks voo maa lifst 290 milja olla scha. Ht twtal is bhoolijk pssimistisch ov kwalitit van softwa: lchts 20 pocnt van softwapojctn slaagt, 30 pocnt inigt in total mislukking, n hlft volot nit aan vwachtingn. Zoglijk cijfs. Aanacht voo kwalitit bij ontwikkling van niuw softwa systmn is an ook van goot blang voo i bijf. Zoals uit it atikl zal blijkn is ht tstn van softwa voo ingbuiknam aabij n onvolon waabog. oftwa tstn Opachtgvs gbuikn voo kwalititscontol vooal Functional Accptanc Tsts n n ystm ntgation Tst. Bij z tw manin van tstn, laat mn softwa aain, al an nit in n tstopstlling, n al an nit gkoppl mt all an systmn n atabass. Ht pincip van bi mthos is htzlf: kijkn of ht pogamma ot wat ht mot on. Ht lastig van tstn is at mn maa n l van kwalititsaspctn on lop kan nmn. Om t bpaln in wlk mat ht tstn van softwa volot als kwalititswaabog nmn w vi T-auit invalshokn: 1. Effctivitit: mat waain gplan activititn n gplan sultatn wklijkhi won. oftwa is pas ffctif als ht onhou go t vzogn is. Als softwaontwikklaa zijn wk ffctif hft gaan is softwa onhoubaa n optimaal hbuikbaa. 2. Efficincy: vhouing tussn bhaal sultatn n gbuikt miln. ogamma's kunnn flink vschilln in hun mat van zuinighi, kan n pogamma in 20 minutn gaai won, of is aa 24 uu voo noig? 3. Btouwbaahi: mat waain ggvns in ovnstmming mt fitn zijn. Klopt wat is opgslagn in comput mt buitnwl? s ht systm btouwbaa, an stunt ht op tw aspctn van softwakwalititn: juisthi n vollighi. Dat is t tstn; als its wot ingtikt n bwkt, komt an uit wat was vwacht?

14 K o i 4. Continuïtit: mat waain ggvnsvwking ongstoo vootgang kan vinn. Dat hft t makn mt: bijfszkhi, pabaahi (softwafout mot snl gpa kunnn won), obuusthi n hstlbaahi ( ggvnsvwking mot w snl hstl kunnn won na n cash). Wat ict opvalt, is at tstn voo n aantal onln ontoikn is. Onhoubaahi n hbuikbaahi zijn bijvoobl nit t tstn. Onhou n hgbuik gaan ov mani waaop its is gschvn of opgzt, ht gaat om stijl, ht gaat om stuctuu, ht gaat om consistnti, ht gaat om goopogamming-pactic. Als i nit togpast zijn, zal n tst aa nits van blootlggn omat alln naa buitnkant wot gkkn. n auittminologi; wot gkkn naa bstaan n wking van systmn, zon at opzt wot onzocht. Ook mat van pabaahi, valt mt tstn nit waa t nmn. Rpabaahi is z blangijk voo continuïtit van bijvn. Rpabaahi is n ongschovn kinj: ht is blangijk om softwa ffctif n oltffn t kunnn pan, n an nog ht lifst zo snl moglijk, in i gval binnn n voosplba tij; binnn n uu, binnn vi uu. Dat btknt óók, nit onblangijk, at n paati nit méé foutn intouct an at z oplost. Eignlijk is pabaahi nog blangijk an onhoubaahi, omat n pogammu voo n paati p finiti min tij tot zijn bschikking hft. n ht gval van onhou kunnn altij nog m gl n tij uitgtokkn won, its wat bij paatis nauwlijks xta succskansn oplvt. Voo zuinighi, juisthi, vollighi n bijfszkhi glt at z allmaal ls t onzokn zijn mt Functional Accptanc Tsts n n ystm ntgation Tst. Mt tstn is ht moglijk om n out oo softwa nmn, waain nits fout gaat, maa at zgt nog nit zo vl. E kunnn ingn gbun i maa ns p jaa vookomn; bijvoobl ht tglijk vollopn van n schijf n ht uitvalln van communicati. Als i tw tglijk gbun, kan ht systm plat gaat, twijl ht systm nooit is gtst on i omstanighn. Ht kan zijn at ht pogamma oogaat on i omstanighn, twijl ht zou motn stoppn. Mt functionl tstn wot at poblm nit blootglg n mt intgatitstn is at uu n tijovn. oftwa inspctn Zoals blijkt uit ht voogaan hlpt softwa-tstn bij ht vinn van foutn, maa n waabog voo kwalitit is ht nit. D kwalitit van bijvoobl n niuw kukn kan nit won vastgstl oo n i t bakkn. Om vbogn gbkn op t spon is n inhoulijk inspcti noozaklijk. Hibij won foutn blootglg i bij tstn gwoonwg nit gsignal won. Hovl foutn zittn gmil in souc-co? D schatting van Fits Vaanag, hooglaa nfomatica van Tchnisch topassingn aan Rabou Univsitit Nijmgn: gmil één fout in lk paa hon gls softwa. En van i foutn is aantal pocnt zo nstig at z n systm kunnn latn stilvalln. (Bon: NRC Hanlsbla)

15 K o i Bij oftwa nspcti wot kwalitit van softwa bool oo t kijkn naa souc-co zlf. En pogammu is gmil 48 uu bzig mt één A4 aan souc-co. D viw hivan oo n softwa inspctu kost maa nkl minutn. Gzin ht bijfsblang van softwa kwalitit n zlfstanighi waam pogammus wkn zou z kwalititscontol n minimal vist motn zijn. Bij n oftwa nspcti wot mt n o pn in uitgpint souc-co gzocht naa afwijkingn van kwalititsnomn i t makn mt btouwbaahi n onhoubaahi. Btouwbaahi D btouwbaahi van softwa wot bpaal oo mat waain pogammatuu go functiont on bijzon omstanighn, zoals onlogisch invo, stoomuitval n an onvoozin situatis. nspcti op onstaan kwalititscitia gft inzicht in btouwbaahi van softwa. Ray fo las (RR); Bij in gbuik nam van softwa mag gn co m aanwzig zijn i uitsluitn voo softwa-ontwikklingsolinn is togvog. ogammus schijvn bijvoobl vaak tijlijk co om softwa bt of snll t kunnn tstn. oms blijft z co onbol in pouctico staan. Tansaction consistncy (TC); D wijz waaop ht systm ggvns vwkt n bwaa mot vollig consistnt zijn. Waa mn bijvoobl pfomanc van n systm vbtt, ontstaan vaak gatn in z consistnti. Gatn i lang onopgmkt kunnn blijvn bstaan totat bpaal intactis zich vooon. D is van Tansaction Consistncy stlt an ook hog isn aan pogammus, vooal waa m gbuiks simultaan aan zlf ggvns wkn. Eo hanling (EH); D o hanling mot complt n consqunt zijn. nin ht pogamma onvhoopt faalt, mot o hanling voo zogn at fout op n consistnt wijz wot afghanl. Daanaast mot o hanling inzicht gvn in oozaak. Dfnsiv pogamming (D); Ht systm mot usanig gpogamm won at ht stopt inin its onvoozins gbut. Ht systm mag bijvoobl nit in n loop akn, vastlopn of onlogisch invo accptn. T vookoming van schalijk gvolgn bij n onvoozin situati int ht systm zichzlf coct af t sluitn n gbuik t voozin van n foutmling. Onhoubaahi D onhoubaahi van softwa wot bpaal oo mat waain aanpassingn fficiënt galis kunnn won. Doo inspcti op onstaan citia kan won vookomn at n systm in gbuik wot gnomn waavan gpa paatis sts opniuw gpa zulln motn won!

16 K o i tuctu pogamming (); n n go opgstl pogamma is voo alls n plaats n staat alls op zijn plaats. Dit btknt bijvoobl at co gn onnoig hhalingn bvat. Him wot gwaabog at n gmil stuk pogammatuu oo n gmil pogammu vilig kan won onhoun. Consistnt pogamming (C); D namn n stuctuu van mouls mt vglijkba functionalitit motn onling consistnt zijn. Bij n softwa inspcti wot aaom naa inconsistnti in softwaco gzocht. nconsistnti kan uin op n algmn kwalititspoblm van moul waain ht is gvonn, of zlfs van ht systm als ghl. Consistnt layout (CL); Analoog aan wl van nomal ocumntn is consistnt lay-out van pogammatuu n hulpmil om stuctuu van inzichtlijk t makn. En inconsistnt lay-out is mislin n wkt vhinn bij onhouswkzaamhn. solation of paamts (); Bij ht schijvn van souc-co kan ht lijkn alsof tkstn n gtalln n vast waa hbbn. Mocht situati cht wijzign, an motn aanpassingn fficiënt galis kunnn won. Dit kan oo vast waas als paamts t isoln. Aan han van onstaan voobln won got consquntis van klin afwijkingn in kwalitit van softwa inzichtlijk gmaakt. Voobl 1: Engibijf slaat flat D automatisch incasso van n ngibijf wkt nit go. Bij tinuiznn klantn w ht gl voo één maan ngi nit automatisch afgschvn. Bovngnom situati is ontstaan na ingbuiknam van n niuw incassopogamma. Zs maann naat ht pogamma in gbuik gnomn is, loopt op n avon isk vol. D laatst van incasso s won aaoo nit wggschvn. Ht pogamma gaat volijk oo. D consquntis zijn aanzinlijk. En klin i miljon uo omzt wot nit gïn. Di maann lat mot n uwaa ingzt won om laatst uo van t innn. Ht bijf hft ht vtouwn van tinuiznn klantn gschaa. Oozaak: En ontbkn gl pogammatuu. Voobl 2: Toonaangvn uitgv publict vk infomati Bij n uitgv van financiël infomati wot voo k in één maan actialin nit ghaal. D oozaak ligt bij schmn i gbuikt won om bpaal ggvns hanmatig bij t wkn. D schmn blijvn lang hangn. Uit onzok op T-afling blijkt at schmn gblokk won oo n batchpocs. D pogammus kijgn opacht bottlnck op t lossn n passn aaom btffn pogamma s aan

17 K o i Di maann lat blt n abonn mt mling at n gpublic koswaa nit klopt. Naa aanliing van n flink intn uzi tussn Tafling n acti wot onzok vicht. Daauit blijkt at in afglopn wk alln al vijf foutn zijn gpublic. D fout is tlkns van zlf aa; ht lijkt op at kos nit bijgwkt is. Ht hoof van T-afling bsluit om n xpt bij t haln. Oozaak: Bij onhouswkzaamhn is consistnti van ht pogamma bschaig. Mn bsluit n auit van softwa t latn vichtn. Tijns zijn inspcti lgt auito tintalln nstig pogammfoutn bloot. Rtun on invstmnt BM hft vastgstl at i uu bstt aan softwa inspcti 102 uu oplvt; 20 uu tstn n 82 uu hstlwk aan softwa. (Bon: Hollan, ofwa nspction as an nstumnt of Chang, oftwa Quality ofssional). Bij C (mpial Chmical nustis) hbbn z ontkt at onhouskostn voo ongïnspct pogamma s tin k hog liggn gïnspct softwa. (Bon: Gilb an Gaham, oftwa nspction). Doo in n vog staium foutn t ontkkn n t coign, kunnn poblmn in volgn staia van ontwikkling won vookomn. En bijf at oftwa nspcti bij maatwk softwa topast, pofitt van n bt voosplbaahi van zowl kostn als softwapstatis, lag kostn voo ontwikkling n onhou, vhoog klantntvnhi, n n bt mol on pogammus. Ht nmnt op oftwa nspcti ontstaat ooat hog kostn in tokomst won vookomn. D kostn om n nstig tkot t ontkkn n t vbtn in n vogtijig staium zijn altij vl maln lag. Mn zgt nit voo nits: vookomn is bt an gnzn. nspcti als intgaal onl van softwaontwikkling oftwa nspcti is ht mst ffctif wann u ht n intgaal onl maakt van uw softwaontwikklingstajct. Doo oftwa nspcti t combinn mt wokshops waain mt pogammus aanacht wot bst aan ontwikklingspuntn zal nit alln kwalitit van ontwikkling maa ook i van uw pogammus vbtn. Van zo n wokshop gaat n vfissn wking uit, omat in ukk paktijk van allag winig tij is voo zlfflcti. Doo mil van vootgangsgspkkn n n final oftwa nspcti haalt u ht bst uit uw mnsn bovn. En aa gaat ht om, want softwaontwikkling is imms mnsnwk. Zlf on of uitbstn? Kwalititscontol is n vak apat. Vl bijvn btkkn an ook nu al n statgisch patn bij kwalititscontol op softwaontwikkling. Ht gnom onzok gft volgn nn om n statgisch patn t btkkn bij kwalititscontol:

18 K o i 41% van sponntn nomt bt kwalitit van softwa; 38% van sponntn nomt bt waabog op ht ontwikklingspocs; 37% van sponntn nomt vhoging van accountability, n; 36% van sponntn wkt mt n statgisch patn om n snll tim-to-makt t gaann. Gaham Bolton, Dicto nstitut fo oftwa Quality (www.ifsq.og) Hoa, n niuw bok ov quimnts uccs mt quimnts, n paktisch tolichting bij n paktisch bok On titl uccs mt quimnts! is cntlijk bij Acamic vic n niuw Nlanstalig bok vschnn ov Rquimnts (autus: Ansn, Canngit, Gun, Hck, Klk n Zanhuis). Waaom n bok ov quimnts? J zou j af kunnn vagn waaom opniuw n bok ov quimnts is vschnn. s al nit gnog ov it onwp gschvn? En in ht vlng aavan, wat kan j him in paktijk? Nu wil ht gval at ik zlf m an gmil gïntss bn in Rquimnts. Ht is n gbi waa ik in aglijks avispaktijk tlkns m t makn hb. V onhou ik vanuit ht bstuu contactn mt WG Rquimnts. Dat is us bslist gn toval! Ook hb ik cntlijk in n goot compliancypogamma bij n bank n n-to-n Rquimnts Engining pocs ontwikkl n ingvo. Dus vanaf Businss Ns n Rquimnts naa T povi n w tug tot n mt accptati n vijgav in poucti. Waa ik nomalit mijn Vol, Wigs n Gilb bokn als bon gbuik om its mt RE t on, hb ik bslotn om z k it Rquimnts bok als liaa t kizn. Na nmaal ht bok vluchtig t hbbn glzn spak opzt m aan, vanaa. Ongv in zlf pio w ik gtipt op BA, ntnational nstitut of Businss Analysis Gui to th Businss Analysis Boy of Knowlg (f. 1). n momntl bschikba Rlas 1.6 Daft van BA ontbak nog noig tkst, maa ik was wl on inuk van complthi van z stanaa. k

19 K o i aa an ook in aan i op ht gbi van Rquimnts bzig is, BA tot j t nmn. Op 31 maat 2009 wot n niuw vsi van BA vwacht. n st van it atikl ga ik in op bpaal onln uit ht bok uccs mt Rquimnts!, vtl ik waa ik bn afgwkn n stl ik wat zakn t iscussi. Ov launch van ht bok n 2008 w ht niuw bok uccs mt quimnts! in n twtal sssis via psntatis in zowl Einhovn n in Amstlvn aan ht publik voogstl. Zlf was ik op bijnkomst bij Logica in Amstlvn aanwzig n mkt at bst n got opkomst n us blangstlling voo Rquimnts blijkt t bstaan. Al patn mt inlis blk at ook in Einhovn ht gval gwst t zijn. Daa w ht bok op TU bij LaQuo gpsnt. Ook aa was spak van n pima opkomst. Wat is an ht ghim acht it succs vog ik m af. Komt ht omat maa g winig Nlanstalig bokn ov Rquimnts vkijgbaa zijn of is n an n voo? Uit psntati van Ano Gun slct ik wat stllingn (in vt) n vog aa wat commntaa van mzlf aan to. tlling 1. D quimntsanalist is n knn. Tgn z stlling zal op zich gn bzwaa zijn, maa om wlk knnis gaat ht nu ignlijk? Btft ht businssknnis, functionl knnis of juist tchnisch knnis? Btft ht alln knnis van inhou, contxt, of ook/juist pocsknnis. Kotom z stlling is uilijk nit MART gfomul. Rquimntsanalistn wkn in ht Businssomin, maa ook in functionl n tchnisch ominn. Elk omin vonstlt an knnis. Nit al i knnis zal altij bij één psoon bschikbaa zijn. tk nog (mt nam in got oganisatis) zijn Rquimntsanalistn gspcialis n zulln iningn motn samnwkn n hun knnis motn bunln om juist n vollig Rquimnts bovn wat t kijgn. tlling 2. Matiskunign hbbn altij glijk. Dz stlling hknnn w ook nk ik zo. Maa wi contolt nu ignlijk Matiskunign? En wat als z toch onglijk hbbn? Wat j ook ot, in paktijk kan j it nooit voo 100% ichttimmn. Ht antwoo zit m in vantwoolijkhistlling. Voo n Businsspojct (pogamma) kan alln Businss vantwoolijk zijn. T kan n zal mhlpn, kan soms tgngas gvn (tgn t lux wnsn) n zal op consquntis tn aanzin van onhoubaahi, isico s n Total Cost of Ownship wijzn, maa Businss bslist. Als in z stlling mt matiskunign Businss wot bol zou stlling bst wl ns waa kunnn zijn. tlling 3. D quimntsanalist is n zupit. Ook z stlling hknnn w ook wl nk ik zo. Waaom? En ho zit it an? En wat o j in at gval? En wann tt it op? Vagn, vagn, oovagn n nog ns vagn. Ht hoot gwoon bij. Van vagn wot j wijz is n bkn gzg. Als Rquimntsanalist mot j n zupit uvn zijn, n avocaat van uivl. J ot it om ht wklijk poblm go t kunnn bgijpn n ht poblm acht ht poblm t kunnn ontkkn om aam bst moglijk oplossing voo Businss t vkijgn tgn n aanvaaba pijs

20 K o i tlling 4. Manags zijn ook gbuiks. Di stlling l ik van hat. En van st n blangijkst ingn i j mot on als Rquimntsanalist is ht intificn n ubicn van takhols. uccs mt Rquimnts! onschijft it. Hibij hoot ook ht makn van n inschatting van ht blang van n iniviul takhol n van kachtnvhouingn tussn i takhols. Doo hun positi bn j misschin gnig naa n manag t luistn an iman i opationl wkn is, maa ht zal nit st k zijn at n manag n got bok aantkt maa fitlijk van totn nog blazn wt. tlling 8. En atamol is ook maa n quimnt. Dz stlling vin ik psoonlijk n hl gvaalijk. k hb al jan bgpn at gofwg in RE lan tw kampn zijn. Mnsn i van mning zijn at n Us Cas, n atamol of n Class mol n Rquimnt zijn n mnsn i vinn at z molln wliswaa nuttig n noozaklijk zijn, maa alln totstankoming n valiati van Rquimnts onstunn n zlf absoluut gn Rquimnts zijn. Zo bn ik ht m ns at n iscussi ov optionalitit n kainalitit van ntititn in n atamol tot aanschping n bt inzicht in Rquimnts lit, maa ik vin nit at z molln in plaats tn van Rquimnts. Z spln wl n blangijk ol in valiati van Rquimnts. Omgaan mt Nit Functionl Rquimnts was titl van psntati van g Klk. Hij ot n aantal uitspakn waa ik bst acht kan staan. Echt in schma s van bijlag C uit uccs mt Rquimnts! wot ht nit cht uilijk gmaakt wat j vastlgt ov Non Functionals n ho j it vastlgt. Figuu C.2 gft wl n pocs 1.5c pcific kwalititsignschappn w, maa hft gn ign vastlgging ans an at sultatn aan Concpt Us cas spcificati n Concpt R won togwzn. k bn op zich nit blij at autus van ht bok m lunn op Us Cass (zon xplicit stlling t nmn of Us Cass nu wl of nit glijk gstl motn won mt Rquimnts), maa in it gval ha ik m go kunnn voostlln als upplmntay pcification als vastlgging van Non Functionals zou zijn gbuikt. Ht blang van Rquimnts. Uit psntati van Jan Jaap Canngit ov ht blang van Rquimnts slct ik ht volgn ovzicht: Rquimnts pocs Rquimnts ontwikkling Rquimnts valiati Rquimnts managmnt - takhols - Bhoftn - Eisn - Juisthi - Vollighi - Ralisbaaahi Wijzigingspocu - Tacbaaahi - Vificati Rquimntsvaliati valt in mijn visi op n pofssionl RE pocs uitn in Vificati n Valiati. Vificati btft vaag of Rquimnts wl go zijn gspcific (volot n Rquimnt aan stanaa spcificati van n Rquimnt, sp. Rquimnts tmplat). Confom Quality Gat van Vol

Handboek Jan Soldaat. Starterkit voor stapsgewijs invoeren van. procesverbetering P I. Werkgroep SPI in Kleine Organisaties

Handboek Jan Soldaat. Starterkit voor stapsgewijs invoeren van. procesverbetering P I. Werkgroep SPI in Kleine Organisaties Hanbok Jan Solaat S Statkit voo stapsgwijs invon van pocsvbting Wkgop S in Klin Oganisatis Statkit: waaom, wat n ho Opzt psntati: Achtgon wkgop Waaom n Statkit? Ho tot stan gkomn? Wat bit Statkit? Wat

Nadere informatie

Kloof? Hoezo kloof? N R Malotaux. Niels Malotaux P I. 030-228 88 68 niels@malotaux.nl www.malotaux.nl/nrm. Consultancy. N R Malotaux Consultancy

Kloof? Hoezo kloof? N R Malotaux. Niels Malotaux P I. 030-228 88 68 niels@malotaux.nl www.malotaux.nl/nrm. Consultancy. N R Malotaux Consultancy 1 Kloof? Hozo kloof? Nils Malotaux 030-228 88 68 nils@malotaux.nl www.malotaux.nl/nm S/TstNt - 26 sptmb 2002 Nils Malotaux 2 Kwalitit op tij consultant Coach voo sultaat in pojctn S wkgopn: Klin Oganisatis

Nadere informatie

De activiteiten van SPIder worden gesponsord door financiële bijdragen van:

De activiteiten van SPIder worden gesponsord door financiële bijdragen van: n st Koi van 2003 n niuwjaaswns van ht bstuu, n kot atikl ov ol van ankpuntn in n vann oganisati, n n uitgbi atikl ov tatkit. n niuwsubik staat n call fo paps voo Euo confnc 2003, n bokvmling n n niuw

Nadere informatie

K o e r i e r. Zomereditie 2009

K o e r i e r. Zomereditie 2009 Numm 2009-2 K o i Zomiti 2009 www.st-.nl Ractionl D zomiti van Koi ligt hi voo j. ommig van ons zijn al mt vakanti gwst n ann hbbn vakanti nog t go. Glukkig val ik on laatst catgoi. Ofwl, Koi als lctuu

Nadere informatie

De activiteiten van SPIder worden gesponsord door financiële bijdragen van:

De activiteiten van SPIder worden gesponsord door financiële bijdragen van: Ook in tijn van oolog n Koi, n wl n mt n uitgbi atikl ov ht wann van n vijgav van n pouct, tw kot atikln ov nzijs succsfacton voo ht slagn van n tajct, n anzijs ov kwalititsvhoging oo gbuikmaking van opn

Nadere informatie

De activiteiten van SPIder worden gesponsord door financiële bijdragen van:

De activiteiten van SPIder worden gesponsord door financiële bijdragen van: Na n gslaag confnti blikkn w nog vn tug oo ht plaatsn van n atikl van Jns as. D foto s van confnti zijn t zin op: http://van-loon.xs4all.nl/album/pi+congs+2003. Hans assnbug gft infomati ov global outsoucing.

Nadere informatie

De activiteiten van SPIder worden gesponsord door financiële bijdragen van:

De activiteiten van SPIder worden gesponsord door financiële bijdragen van: Dz Koi bvat vlli infomati voo mtik lifhbb. Ht NEMA stlt zich voo aan ht publik n hoopt op n nauw samnwking in pocsvbting. D wkgop mtikn hft n bijnkomst ov Quantitativ Risk Managmnt. V vaagt acti nog aanacht

Nadere informatie

SPIder Koerier. Winter Editie 2008

SPIder Koerier. Winter Editie 2008 Dcmb 2008 Numm 2008-4 Koi Wint Eiti 2008 www.st-.nl Ractionl intklaas is nu in ht lan n misschin als u it lst is hij al w t paa n boot vtokkn ichting zon. Nu w van intklaas hbbn ghoo wat w go n min go

Nadere informatie

NIEUW. archivering in Outlook!

NIEUW. archivering in Outlook! NIEUW achvng n Outlook! www.wns.com D Outlookachvng van WnRIS maakt communcat nzchtljk, ook bj Cana BV. Sctass Lk kjgt all algmn -mal bnnn, waaon n nfomataanvaag van Acaon. Zj slaat aanvaag va Outlookachvng

Nadere informatie

De activiteiten van SPIder worden gesponsord door financiële bijdragen van:

De activiteiten van SPIder worden gesponsord door financiële bijdragen van: n z Koi n uitgbi tugblik op laatst plnai sssi ov Kloof tussn ontwikkln n tstn mt tw atikln. Tvns hbbn w n acti ontvangn op ht RO atikl van Davi Rico uit voig Koi. Maa w bginnn mt knnismaking van aul imons.

Nadere informatie

Verslag afronding van het project Samenspel Formele en Informele zorg rondom mensen met Dementie, LVB en NAH.

Verslag afronding van het project Samenspel Formele en Informele zorg rondom mensen met Dementie, LVB en NAH. Vslag afonding van ht pojct Samnspl Foml n Infoml zog ondom mnsn mt Dmnti, LVB n NAH. D afondnd studidag vond plaats op 8 sptmb 2015 op d bijzond locati d Vnissag t Bussum, n voomalig fot. Voo dz middag

Nadere informatie

K o e r i e r. SPIder Conferentie Speciale Editie 2009

K o e r i e r. SPIder Conferentie Speciale Editie 2009 ptmb 2009 Numm 2009-3 K o i Confnti pcial Eiti 2009 www.st-.nl Ractionl Voo j ligt jaalijks Confntispcial van Koi. Dz koi staat vollig in ht tkn van Confnti van 6 oktob 2009 in E. W hbbn n intssant pogamma

Nadere informatie

De activiteiten van SPIder worden gesponsord door financiële bijdragen van:

De activiteiten van SPIder worden gesponsord door financiële bijdragen van: Dz gogvul Koi gft infomati ov confnti van 23 sptmb, n ovzichtsatikl van ht initiatif bij ABN AMRO, n vvolg op kwalitit van opn souc softwa iscussi, n atikl ov Quality Function Dploymnt tchnik als hulp

Nadere informatie

SPIder. P I Koerier. d e. ! Redactioneel

SPIder. P I Koerier. d e. ! Redactioneel wot gsponso oo: Koi Mi 2002 www.st-spi.nl! Ractionl Ht st kwataal van 2002 ligt alw acht ons. n ht vschit n hoplijk vlblovn stant van 2002. Als st in i gval n vnmnt om naa uit t kijkn, ht vijf jaacongs

Nadere informatie

Jaargang 4, nummer 12, datum: 17 februari 2015

Jaargang 4, nummer 12, datum: 17 februari 2015 Jgng 4, numm 12, dtum: 17 fui 2015 Bst ouds of vzogs, Volgnd wk is ht lw Voojsvknti n mt ht w vn d fglopn dgn, volt ht ook uitn f n to l ls vooj. W wnsn idn lvst n hl pttig vknti n zin lk 2 mt hoplijk

Nadere informatie

5/12/2012. Preventie van turnover in de patiëntenzorg naar een sterker retentiebeleid in zorg en andere bedrijven Antwerpen, december 2012

5/12/2012. Preventie van turnover in de patiëntenzorg naar een sterker retentiebeleid in zorg en andere bedrijven Antwerpen, december 2012 Rtntimanagmnt Pvnti van tnov in d patiëntnzog naa n tk tntiblid in zog n and bdijvn Antwpn, dmb 202 Lzing nav. Laning EC Pyhih wlzijn in d patiëntnzog, initiatif Kal d Got-Hoghool Fank Vand Sijp, Dito

Nadere informatie

De Slimste Handleiding ter Wereld

De Slimste Handleiding ter Wereld D Slimst Hndliding t Wld 1. Inliding vsi 2.5 Wlkom bij d Slimst Hndliding t Wld, d gids di u l lidn doohn ht voobidn n uitvon vn D Slimst Mns t Wld, mt bhulp vn ht bijgvogd flsh-pogmm n nd documntn. 2.

Nadere informatie

Kinderboekenweek. Wie heeft de gouden griffel gewonen? : Simon van der geest. Welk boek heeft de gouden griffel gewonen?

Kinderboekenweek. Wie heeft de gouden griffel gewonen? : Simon van der geest. Welk boek heeft de gouden griffel gewonen? Kindrboknwk Dit jaar vond d Kindrboknwk plaats van 7 t/m 18 oktobr. Dit hbbn w op school ook gvird. W haddn grot opning, waarbij Mstr Hans tw profjs voordd n w op ht lidj van Kindrn voor Kindrn gingn dansn.

Nadere informatie

Derde editie. Tweede Fase. du français garan

Derde editie. Tweede Fase. du français garan r z j i w mthod Drd diti Twd Fas aîtris m n n o b n U! d D accor ti! du français garan Drd diti Twd Fas lrn voor d praktijk én succs op d xamns. Mt d niuw, drd diti van wrkn lrlingn daar nog dolgrichtr

Nadere informatie

oefenbundel voor het tweede leerjaar

oefenbundel voor het tweede leerjaar ofbudl voo ht twd ljaa lihoud aad bo taal: pictogamm mdiëig Tijd voo Taal acct - Taal 2 taalbschouwig taal: lz schijv acctactivitit Tijd voo Taal acct - Taal 2 vijkig spllig: i, i mdiëig Tijd voo Taal

Nadere informatie

SPIder Koerier. Redactioneel

SPIder Koerier. Redactioneel wot gsponso oo: Koi Januai 2002 www.st-spi.nl Ractionl D onk, kot wintagn. Mt ht uitbngn van z koi is ht jaa 2001 al w voobij. En zoals altij hbbn w kunnn van ho snl alls gaat. D ovgang van zwmbok naa

Nadere informatie

Leiden Leadership Programme: Leiderschap in Praktijk

Leiden Leadership Programme: Leiderschap in Praktijk Lidn Ladrhip Programm: Lidrchap in Praktijk Programma 15.35 Vic Rctor Magnificu Ritj van Dam 15.45 Kort ovrzicht van ht programma door Sytk Midma 15.50 Informati ovr d Praktijkopdracht n Sminar door Nikol

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Voorkom het pesten door op jonge leeftijd het begrip pesten uit te leggen.

Docentenhandleiding. Voorkom het pesten door op jonge leeftijd het begrip pesten uit te leggen. Docntnhaliding Voorkom ht pstn door op jong lftijd ht bgrip pstn uit t lggn. st collga docnt INLEIDING Ht schoolpakkt. Door lid of vri t wordn van "" ontvangt u ht schoolpakkt n n aluminium bordj van "".

Nadere informatie

Aanvraagformulier Persoonsgebonden Budget Verpleging en Verzorging

Aanvraagformulier Persoonsgebonden Budget Verpleging en Verzorging Anvrgormulir Prsoonsgonn Bugt Vrplging n Vrzorging DEEL 3: Bugtpln Dit ugtpln wort oor vrzkr o wttlijk vrtgnwoorigr ingvul. 1 (En tolihting op ht ormulir stt in ijlg) 1. Grssr Dit ormulir is stm voor:

Nadere informatie

In figuur 5-1 zie je een afbeelding van de snelheidsmeter en de kilometerteller van een nieuwe auto.

In figuur 5-1 zie je een afbeelding van de snelheidsmeter en de kilometerteller van een nieuwe auto. Opgvn Vrkr In ht vrkr spln snlhi n krht n lngrijk rol. W zulln topssingn kijkn wrij voorl ook vilighi in ht vrkr n o zl komn. Opgv 1 In figuur 5-1 zi j n fling vn snlhismtr n kilomtrtllr vn n niuw uto.

Nadere informatie

t J a g e r t j Beste ouders / verzorgers,

t J a g e r t j Beste ouders / verzorgers, Nr 03 11 oktobr 2013 Tlfoon: (013) 4672792 -mail algmn: bs.hubrtus@xpctprimair.nl -mail dirctur: candid.kassls@xpctprimair.nl Intrnt: www.hubrtusschool.nl Kalndr: 12 okt Hrfstvakanti t/m 27 oktobr 28 okt

Nadere informatie

Buurtvereniging De Hoef. Nieuwsbrief. December 2014

Buurtvereniging De Hoef. Nieuwsbrief. December 2014 Buurtvrniging D Hof Niuwsbrif 10 Dcmbr 014 F n g a d t s F n ij Inhoud Voorwoord Van d bstuurstafl Trugblik n vooruitblik activititn Niuwtjs n tips Intrnt n Facbook Inbraakprvnti En vilig n schoon bgin

Nadere informatie

Maatregel 7 - Het verhalen van de schade op de dader

Maatregel 7 - Het verhalen van de schade op de dader Maagl 7 - H vhaln van d schad op d dad Waaom? Bij agssi n gwld onsaa vaak schad schad aan godn van d wknm of wkgv, bijvoobld n auo. Maa ook onsaa vl pijn n ld, immaiël schad of is gvolgschad. H klink bijna

Nadere informatie

Een uitgave van katholieke basisschool De Kinderarcke. Deze wordt eens in de twee weken verstuurd aan alle ouders.

Een uitgave van katholieke basisschool De Kinderarcke. Deze wordt eens in de twee weken verstuurd aan alle ouders. UIT DE SCHOOL GEKLAPT NUMMER 2 Dondrdag 18 sptmbr 2014 En uitgav van katholik basisschool D Kindrarck. Dz wordt ns in d tw wkn vrstuurd aan all oudrs. DE KOP IS ER AF Wat n zindrnd n inspirrnd bgin van

Nadere informatie

Het combineren van requirements engineering

Het combineren van requirements engineering Ht combinrn van rquirmnts nginring n tstn En moglijk tokomst Jan Jaap Canngitr Dirctur Productmanagmnt SYSQA B.V. jcanngitr@sysqa.nl #jjcanngitr SYSQA Almr 1 Agnda Essnti rquirmnts nginring Id op hoofdlijnn

Nadere informatie

duidelijke taal El español, lengua mundial! Spaanse taal en cultuur studeren in Nijmegen El español, lengua mundial!

duidelijke taal El español, lengua mundial! Spaanse taal en cultuur studeren in Nijmegen El español, lengua mundial! Afgstudd, n dan? j tcht voo all bnodigd Als j bnt afgstudd in d Spaans infati ov stags n abidsmakt. taal n cultuu hb j vl moglijkh- Zi ook www.u.nl/csl. duidlijk taal dn op d abidsmakt. J kunt voobld ondzok

Nadere informatie

Ajodakt. Rekenen. Cijferen Mix. Cijferen groep 8. Colofon. Zelfstandig werken. Antwoorden. Rekenen. Groep 8

Ajodakt. Rekenen. Cijferen Mix. Cijferen groep 8. Colofon. Zelfstandig werken. Antwoorden. Rekenen. Groep 8 Cijn Mix Ajokt Coloon Rknn Cijn gop Autus Mjnn vn Gmn Cokky Stolz ThimMulnho ontwikklt lmiln voo Pimi Onwijs, Vootgzt Onwijs, Bopsonwijs n Volwssnnuti n Hog Onwijs Zlstnig wkn Rknn Gop Antwoon Dit ntwoonokj

Nadere informatie

Noordhoff Uitgevers bv

Noordhoff Uitgevers bv a Statistik Ongvr 6 miljon guln at is ruim miljar guln. 0 kg marihuana in 99 is onwaarshijnlijk winig. Zkr vrglkn mt anr jarn. D juist waar is 9 0 7 9 6. In 99 is r voor ruim 07 miljon guln onrshpt. Dit

Nadere informatie

Aanvoer van afval en grondstoffen. Op 10 januari zal het eerste afval voor BAVIRO worden aangevoerd. Dit gaat met containervrachtwagens

Aanvoer van afval en grondstoffen. Op 10 januari zal het eerste afval voor BAVIRO worden aangevoerd. Dit gaat met containervrachtwagens Nummr 7 Pagina 1 van 2 Dcmbr 2010 BAVIRO Niuwsbrif Nr. 7 SITA REnrgy, Potndrf 2, 4703 RK Roosndaal. 0165-534492 communicati@baviro.nl www.baviro.nl Gacht lzr, Via dz niuwsbrif informrn wij u ovr d voortgang

Nadere informatie

Van Contrafeytsel* tot Selfie

Van Contrafeytsel* tot Selfie Van Contrafytsl* tot Slfi *portrt, bltnis. Rubns Privé toont d allrmooist n mst intim portrttn di Rubns ooit gmaakt hft. D wrkn dindn als hrinnring, nt als foto s vandaag n bijna 400 jaar latr zittn dz

Nadere informatie

Stoer, ik kan het heus wel! Zomerprogramma. Zomertour 2015. Buitenschoolse opvang Ondersteboven. 20 juli tot en met 28 augustus 2015

Stoer, ik kan het heus wel! Zomerprogramma. Zomertour 2015. Buitenschoolse opvang Ondersteboven. 20 juli tot en met 28 augustus 2015 Zomrprogramma Buitnschools opvang Ondrstbovn KION Zomrtour 2015 Brikbaarhid in d vakanti T 024 348 07 30 E bsoondrstbovn@ kion.nl Graag vóór 9.00 uur afmldn 20 juli tot n mt 28 augustus 2015 Stor, ik kan

Nadere informatie

ASSESSMENT. Assessment. Wat is een assessment? Belang voor deelnemers Belang voor de werkgever Vijf stappen Waarom kiezen voor HRD Group? Interesse?

ASSESSMENT. Assessment. Wat is een assessment? Belang voor deelnemers Belang voor de werkgever Vijf stappen Waarom kiezen voor HRD Group? Interesse? Assssmnt Assssmnt Wat is n assssmnt? Blang voor dlnmrs Blang voor d wrkgvr Vijf stappn Waarom kizn voor HRD Group? Intrss? Bnt u gïntrssrd in onz assssmnts? Nm dan grust contact mt ons op. T 030-6911138

Nadere informatie

1.1 Doel. levertijd. 1 Voorraad 13. 2 Opslag van een hoeveelheid geneesmiddelen. Behalve voor het

1.1 Doel. levertijd. 1 Voorraad 13. 2 Opslag van een hoeveelheid geneesmiddelen. Behalve voor het Voorraad 1 Lrdoln Aan ht ind van dit hoofdstuk wt j: z wat ht dol is van ht aanhoudn van n voorraad; z wat voorraadvorming btknt; z wat d buffrfuncti van n voorraad is; z dat ht houdn van n gnsmiddlnvoorraad

Nadere informatie

herkennen herkennen fsdfdsfdssfdq

herkennen herkennen fsdfdsfdssfdq hrknnn hrknnn hrknnn fsdfdsfdssfdq : n t s p op h s k Wor h n k r h o? n t s p j 1 hrknnn rknnn DOELGROEP WAAR EN WANNEER? INHOUD DUUR All liding Op SB s, gwstavondn, Workshopwknd, nz. Dri ondrdln: pstn

Nadere informatie

Recreatieprogramma. Recreatieprogramma

Recreatieprogramma. Recreatieprogramma Rcratiprogramma Rcratiprogramma Zatrdag 16 Augustus 2014 - Vrijdag 22 augustus 2014 Hallo! Mijn naam is Jop Snop! ma: h t t k is h w z D Zomr! Hallo allmaal, Hir voor julli ht programma van dz wk! Er zijn

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Thema s Trefwoord. Kalender. jaargang 10 - nummer 16-29 oktober 2015

Nieuwsbrief. Thema s Trefwoord. Kalender. jaargang 10 - nummer 16-29 oktober 2015 Niuwsbrif jaargang 10 - nummr 16-29 oktobr 2015 Thma s Trfwoord Wk 45 Thma: Arm n rijk D proft Amos zit ho in ht noordn van ht land d arm mnsn stds armr n d rijkn stds rijkr wordn. Dat vrschil zorgt voor

Nadere informatie

Future4U. Experimentlessen voor havo en vwo. wat je zo ek t! E xa

Future4U. Experimentlessen voor havo en vwo. wat je zo ek t! E xa Futur4U ct wat j zo k t! E xa! n d l r w a èt b d k d t n O Exprimntlssn voor havo n vwo Futur4U Exprimntlssn Lifstyl & Dsign D zvn Futur4U-lssn zijn rop gricht havo- n vwo-scholirn actif knnis t latn

Nadere informatie

Buurtparkjes en speelplekken

Buurtparkjes en speelplekken Oktobr 2014 PAGINA 1 In dit nummr Buurtparkjs n splplkkn Niuwbouw Vinknstraat n Parkitstraat bijna klaar! Start wrkzaamhdn opnbar ruimt. Aanlg niuw rioolstlsl Schoon grondwatr Crossbaan, ht succs Binnnkort

Nadere informatie

Kennismaking met Photoshop

Kennismaking met Photoshop Hoofdstuk Knnismaking mt Photoshop Hoofdstuk, ht bgin van onz boind tocht doorhn Photoshop. Waarschijnlijk was j tot nu to gwoon om mt programma s van Microsoft t wrkn. Z hbbn allmaal n zlfd look n fl.

Nadere informatie

Gelijknamige breuken kun je eenvoudig bij elkaar optellen of van elkaar aftrekken:

Gelijknamige breuken kun je eenvoudig bij elkaar optellen of van elkaar aftrekken: Brukn optlln n ftrkkn Vrknnn Opgv 1 Ton n Hns stlln smn n grot pizz. Ton t d hlft vn d pizz op, Hns t 3 dl vn d pizz. 8 Wlk dl vn d pizz tn z smn op? Wlk dl vn d pizz t Ton mr op dn Hns? nm: Imgs/R1003.jpg

Nadere informatie

Poort, school voor havo en mavo

Poort, school voor havo en mavo Poort, school voor havo n mavo i t i b m a t m Voor lrlingn Voorbriding op n succsvoll lrloopbaan Wil j naar Poort, dan wil j latr naar ht HBO. Poort is n havo-mavoschool, di jou motivrt om naar ht HBO

Nadere informatie

Maandag 13 januari 2014, week 3. Deze Nieuwsflits bestaat uit 6 pagina s. eze maand ben ik, Sjoerdtsje Pasma, waarnemend directeur op school.

Maandag 13 januari 2014, week 3. Deze Nieuwsflits bestaat uit 6 pagina s. eze maand ben ik, Sjoerdtsje Pasma, waarnemend directeur op school. Maandag 13 januari 2014, wk 3 z Niuwsflits bstaat uit 6 pagina s Van d dircti z maand bn ik, Sjordtsj Pasma, waarnmnd dirctur op school. Ik bn dirctur op CBS Rgnboog in Lns n bn op maandagmiddag aanwzig

Nadere informatie

Bij de toepassing van de in paraplubestemmingsplan bedoelde ontheffing wordt verstaan onder:

Bij de toepassing van de in paraplubestemmingsplan bedoelde ontheffing wordt verstaan onder: HOOFDSTUK 2. REGELS PARAGRAAF 1 TOEPASSINGSREGELS Artikl 1 Topssingsrik Inin nit op gron vn nr plingn vn in ijlg 1 gnom stmmingsplnnn vrijstlling/onthffing kn worn vrln zijn urgmstr n wthours vog onthffing

Nadere informatie

Appartement kopen? Check de VvE!

Appartement kopen? Check de VvE! Appartmnt kopn? Chck d VvE! VvE chcklist Bnt u van plan n bovn- of n bndnwoning t kopn? En huis in n portik? Of n huis mt n gmnschapplijk opgang n n trappnhuis? Dan hft u grot kans dat uw niuw woning ondrdl

Nadere informatie

Dit is wat de IVW u allemaal. oplevert

Dit is wat de IVW u allemaal. oplevert Dit is wt IVW u llml oplt D uitstk liggig i mtopoolgio Amstm jlg omstiti, it gbi hft l l zichzlf. Ht zij cht ms i ctif zij smwk, i succs mk. Voo zichzlf oo lk. Ht twk IVW splt i blgijk ol. E cti igig,

Nadere informatie

Derde editie. onderbouw

Derde editie. onderbouw r z j i w mthod Drd diti ondrbouw ir! la f t m d o h t En m municrn mt n m Motivrn n lrn co modrn n h sc ti ak pr op t ch mthod gri Drd diti ondrbouw D mthod is vrdr ontwikkld n aangpast. Dat is t zin

Nadere informatie

Mkb-ondernemers helpen met energie besparing

Mkb-ondernemers helpen met energie besparing Mkb-ondnms hln m ngi bsing Engicnm MKB gf nwoodn o vgn ls: i Engicnm MKB, oii in ngibsing in h middn- n klin bdijf, hl ondnms hn bdijfsndmn vbn doo h ngi vbik vlgn. Engicnm MKB dnk vni d ondnm n vsk -

Nadere informatie

Business Intelligence bij Nashuatec Services Benelux William Mimpen, 27 Februari 2007. Het cement tussen strategie en medewerkers

Business Intelligence bij Nashuatec Services Benelux William Mimpen, 27 Februari 2007. Het cement tussen strategie en medewerkers Businss Inllignc bij Nashuac Svics Bnlux William Mimn, 7 Fbuai 007 William Mimn, Mng Knowldg Cn BNL H cmn ussn sagi n mdwks Fin & cijfs NRG Gou BNL: Emloys: 1900 in h Bnlux Cusoms: 50000 Makaandl: 0% Nashuac

Nadere informatie

Uniek in woonbeleving

Uniek in woonbeleving Unik in woonblving Top locati h c s o B n D! P unt Unik in Brabant 7 dagn pr wk gopnd Gratis parkrn Punt! woonwarnhuis Ht Punt! Op ht RtailPark in Dn Bosch opnt Punt! En 6000 m² groot woonwarnhuis mt n

Nadere informatie

Zondag 13 maart 2016. Aanvang: 19.00 uur Regenboogkerk Epe Ontmoetingsdienst Thema: Wijs mij de weg

Zondag 13 maart 2016. Aanvang: 19.00 uur Regenboogkerk Epe Ontmoetingsdienst Thema: Wijs mij de weg Zondag 13 maart 2016. Aanvang: 19.00 uur Rgnboogkrk Ep Ontmotingsdinst Thma: Wijs mij d wg Voorgangr: Ds. A. M. van d Wtring Muzikal mdwrking: Chr. mannnkoor L o o f t d n H r O.l.v.: Frddy V l d k a m

Nadere informatie

NEVAC examen Elementaire Vacuümtechniek Vrijdag 11 april 2003, 14:00-16:30 uur. Vraagstuk 1 (EV-03-1) (25 punten)

NEVAC examen Elementaire Vacuümtechniek Vrijdag 11 april 2003, 14:00-16:30 uur. Vraagstuk 1 (EV-03-1) (25 punten) NEVAC xmn Elmntir Vuümthnik Vrijg 11 pril 2003, 14:00-16:30 uur Vrgstuk 1 (EV-03-1) (25 puntn) En vuümsystm wort gëvur mt n olivrij pompsystm, t stt uit n voorvuümpomp n n turomolulirpomp. D pompsnlhi

Nadere informatie

Beschermingskasten Bewakingskasten Voor AED (Automatische Externe Defibrillators)

Beschermingskasten Bewakingskasten Voor AED (Automatische Externe Defibrillators) Bschmingskastn Bwakingskastn Voo AED (Automatisch Extn Dfibillatos) D hat- n admhalingsstilstand, bt bknd als «plotsling dood», is d blangijkst doodsoozaak in wsts landn. Daaom gaan ovhid n bdijvn ov tot

Nadere informatie

Bibliotheek. Hier melden. Lente. Bibliotheek. Beer Koning. Beer Koning. Beer Koning. Beertje An. Beer Koning. Beer Koning. Beer Koning.

Bibliotheek. Hier melden. Lente. Bibliotheek. Beer Koning. Beer Koning. Beer Koning. Beertje An. Beer Koning. Beer Koning. Beer Koning. Wintr Brtj An drs Sprookjs rs Brtj And Brtj And rs Fitsn Fitsn Auto Vilig vrkr tj Andrs Bsrn Fit Gitaar Bibliothk Sprookjs Wintr Hrfst Lnt Lnt Wintr Lnt Hir mldn Bibliothk Hir mldn Gitaar Zomr Hrfst Brtj

Nadere informatie

t J a g e r t j Nieuwsbrief van basisschool St. Hubertus, Jagerslaan 55, 5042 LJ Tilburg Nr 09 21 maart 2014

t J a g e r t j Nieuwsbrief van basisschool St. Hubertus, Jagerslaan 55, 5042 LJ Tilburg Nr 09 21 maart 2014 Nr 09 21 maart 2014 Tlfoon: (013) 4672792 -mail algmn: bs.hubrtus@xpctprimair.nl -mail dirctur: candid.kassls@xpctprimair.nl Intrnt: www.hubrtusschool.nl Kalndr: 24 mrt Studidag: kindrn vrij 25 mrt 26

Nadere informatie

Nieuwsbrief Leerlingen. In deze nieuwsbrief. Schooljaar 2014-2015 Januari nr. 5

Nieuwsbrief Leerlingen. In deze nieuwsbrief. Schooljaar 2014-2015 Januari nr. 5 Niuwsbrif Lrlingn Vrbouwingsplannn Achtr d schrmn wordt hard gwrkt aan d vrbouwingsplannn voor d school. Inmiddls is r n Voorlopig Ontwrp vastgstld n is d omgvingsvrgunnig aangvraagd bij d gmnt. Indin

Nadere informatie

MINISTERIE VAN BUITENLANDSE ZAKEN

MINISTERIE VAN BUITENLANDSE ZAKEN MINISTERIE VAN BUITENLANDSE ZAKEN MINISTERRAAD / Tk ^ " 'S GRAVENHAGE S7 - - ^ 3 1 MEI 19W ƒ / AAN: D M i n i s t r - P r s i d n t V o o r z i t t r van d Raad van M i n i s t r s Dinstondrdl; Ondrwrp:

Nadere informatie

LEERJAAR 3 MUZISCHE VORMING

LEERJAAR 3 MUZISCHE VORMING VOORBEELDMATERIAAL HOEKENBOX LEERJAAR 3 MUZISCHE VORMING P. 02-03 Bldopvoding STOELEN D lrlingn ontwrpn n stol voor n figuur uit n sprookj. P. 04-05 Dramatisch Spl TABLEAU VIVANT mt KEITH HARING D lrlingn

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen

Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen Bviligingshnok GBA Gmnt Brgmht 2011 Burgmstr n wthours vn gmnt Brgmht, Glt op rtikl 14 vn Wt gmntlijk sisministrti prsoonsggvns; Bsluitn vst t stlln Bhrrgling gmntlijk sisministrti prsoonsggvns 2011: Hoostuk

Nadere informatie

Welke drie redenen kun je noemen voor het feit dat hun aantal in Zuid-Afrika achteruit is gegaan?

Welke drie redenen kun je noemen voor het feit dat hun aantal in Zuid-Afrika achteruit is gegaan? Rout B 1 Zwrtvotpinguïns Zwrtvotpinguïns zijn ngpst n ht wtrlvn. Doort hun kort vrn iht tgn lkr zittn, zijn z shrm tgn ht kou wtr. Bovnin hn z onr hun hui n ikk vtlg. Zwrtvotpinguïns mkn l uit vn volgn

Nadere informatie

WAARIN SAMENWERKEN: Mr. J.M.A-H. Luns, k Excellentie,

WAARIN SAMENWERKEN: Mr. J.M.A-H. Luns, k Excellentie, R A A D VAN N E D E R L A N D S E W E R K G E V E R S V E R B O N D E N WAARIN SAMENWERKEN: VERBOND VAN NEDERLANDSCHE WERKGEVERS CENTRAAL SOCIAAL WERKGEVERS-VERBOND NEDERLANDS KATHOLIEK WERKGEVERS VERBOND

Nadere informatie

Hoofdstuk 6 Machtsfuncties. Kern 1 Even en oneven exponenten. 4VWO B, uitwerkingen Hoofdstuk 6, Machtsfuncties1

Hoofdstuk 6 Machtsfuncties. Kern 1 Even en oneven exponenten. 4VWO B, uitwerkingen Hoofdstuk 6, Machtsfuncties1 VWO B, uitwrkingn Hoostuk, Mahtsuntis Hoostuk Mahtsuntis Krn Evn n onvn ponntn a Ht gwiht van kuus staat uit ht gwiht van rin. Er zijn rin. Als ri r m lang is, an wgt ir ri 0, r gram. Ht total gwiht wort

Nadere informatie

Hoe bepaal ik zelf mijn eerste indruk ronde 1 : Hoofddorp

Hoe bepaal ik zelf mijn eerste indruk ronde 1 : Hoofddorp Functi vormgving Ho bpaal ik zlf mijn rst indruk rond 1 : Hoofddorp workshop houdrs rlvant bijgdragn ghl vormgving workshophoudrs Bdrijfsarts 8 8 8 6 8 HR Advisur 8 9 8 8 8 Consulnt 6 7 5 5 6 voldd nit

Nadere informatie

Sports Center. 22 juni 2011

Sports Center. 22 juni 2011 Titl procs: Klachtnblid Tilburg Univrsity Procsignaar: Ing Schprs Paraaf kwalititsfunctionaris Vrsi nr.: 2 Bsprokn mt: M.T. d.d. 13 april 2011 Vastgstld in M.T. d.d. 22 juni 2011 Pndragon d.d. 10 aug.

Nadere informatie

Betalen voor parkeren gaat voortaan via sms!

Betalen voor parkeren gaat voortaan via sms! chnkn aan pcifik mobilititpoblmn in d tad/gmnt. Flxibilitit naa uitbiding Ht uitbidn van btalnd pakzon of ht vandn van gldig paktaivn of tijdn kan onmiddlijk in ht ytm aangpat wodn. D adggvn n d gldig

Nadere informatie

Jongeren Stem. Wat speelt er? Wat zou jij kiezen? Inhoud. Interview burgemeester... 2. Wie zijn wij?... 2

Jongeren Stem. Wat speelt er? Wat zou jij kiezen? Inhoud. Interview burgemeester... 2. Wie zijn wij?... 2 Jongrn Stm Wat splt r? Wat zou jij kizn? Inhoud Bst lzrs, Intrviw burgmstr... 2 Wi zijn wij?... 2 En jugdkrant voor én door jongrn; zo mot ht zijn!... 2 Ho zit ht nu?... 3 Intrviws kandidatn... 4 Links

Nadere informatie

af! Zomerprogramma Klaar voor de Zomertour 2016 Buitenschoolse opvang Kloek 18 juli tot en met 26 augustus 2016 Bereikbaarheid in de vakantie

af! Zomerprogramma Klaar voor de Zomertour 2016 Buitenschoolse opvang Kloek 18 juli tot en met 26 augustus 2016 Bereikbaarheid in de vakantie Zomrprogramma Buitnschools opvang Klok KION Zomrtour 2016 Brikbaarhid in d vakanti M 06 10 21 14 01 E bsoklok@kion.nl Graag vóór 9.00 uur afmldn 18 juli tot n mt 26 augustus 2016 Klaar voor d start af!

Nadere informatie

Inhoud. Uit de redactie. Inhoud / Uit de redactie. Schriftwerk / Woord van de voorzitter Als de Here het huis niet bouwt Vrij om te gehoorzamen

Inhoud. Uit de redactie. Inhoud / Uit de redactie. Schriftwerk / Woord van de voorzitter Als de Here het huis niet bouwt Vrij om te gehoorzamen Inhoud / Uit d dacti Inhoud Schiftwk / Wood van d voozitt Als d H ht huis nit bouwt blz. 3 Vij om t ghoozamn blz. 3 In ht vizi Hbbn Kkfabikn schoostnn blz. 4 Kapl t Luvn in d stigs blz. 6 En 1st induk

Nadere informatie

INHOUD. Inleiding Kwaliteit Onderwijs & Studiebegeleiding Faciliteiten & Communicatie VU-Imago

INHOUD. Inleiding Kwaliteit Onderwijs & Studiebegeleiding Faciliteiten & Communicatie VU-Imago N Z ES T U D I E. N Z ET E K MS T. T I J DV RÉ C H T EI N S P R A A K! U n v s t a S t u d n t n a a d v k z n g n2 0 1 4-V k n g s p o g a mmav U S INHUD Inldng Kwaltt ndwjs & Studbgldng Faclttn & Communcat

Nadere informatie

Vocht- Bouwen problemen bestrijden Bouwen

Vocht- Bouwen problemen bestrijden Bouwen Bouwn n w Bou t h c Vo n m l prob dn j i r t s b Algmn Murn n vlorn Antischimmlbhandling T winig vntilati, ovrtollig vocht, watrinsijpling, n watrlk n andr factorn kunnn d kwalitit van d lucht in uw huis

Nadere informatie

Een kind is meer dan taal

Een kind is meer dan taal po En kind is mr dan taal n rknn IEP Adviswijzr & IEP Eindtots Alls voor grop 8 Burau ICE D niuw gnrati totsn n xamns inhoudsopgav 4 Inliding Hoofd, hart én handn: n kind is mr dan taal n rknn alln. 5

Nadere informatie

aanbodzijde Technisch Beheer Applicatiebeheer applicatiebeheer, onderhoud en vernieuwing systeemeigenaar informatiemanagement/ functioneel beheer

aanbodzijde Technisch Beheer Applicatiebeheer applicatiebeheer, onderhoud en vernieuwing systeemeigenaar informatiemanagement/ functioneel beheer Tolichting bhrdominn In d wrld van d automatisring n informativoorzining wordt, naast systmontwikkling, ondrschid gmaakt tussn dri vormn van bhr: functionl bhr, applicatibhr n tchnisch bhr. W lichtn dz

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna zitten komende twee maanden net als altijd boordevol megaleuke activiteiten met voor elk wat wils.

Voorwoord. Daarna zitten komende twee maanden net als altijd boordevol megaleuke activiteiten met voor elk wat wils. Voorwoord Bst oudrs, ldn n sympathisantn D dagn wordn kortr, donkrdr n koudr maar nits dat ons wrhoudt om r dz maandschors opniuw stvig voor t gaan. Hlaas motn w dz maandschors wl startn mt n dagj vrijaf.

Nadere informatie

CREA-ATELIERS. van de gemeentelijke. www.facebook.com/cultuurdienstlochristi. foursquare.com/jeugdlochristi

CREA-ATELIERS. van de gemeentelijke. www.facebook.com/cultuurdienstlochristi. foursquare.com/jeugdlochristi CREA-ATELIERS knutsln, tknn n kokn van d gmntlijk cultuur- n jugddinst www.jugdlochristi.b/cra www.facbook.com/jugddinstlochristi www.facbook.com/cultuurdinstlochristi www.uitmtvlig.b twittr.com/jugdlochristi

Nadere informatie

cleantech Situering Eco2Profit

cleantech Situering Eco2Profit clantch Bdijvntinn Situing Eén van d kntakn van d Povincial Ontwikklingsmaatschappij Limbug is d uitbouw van n kwantitatif n kwalitatif aanbod van vstigingsuimt voo ondnmingn. Rds nkl jan schnkt POM Limbug

Nadere informatie

vavo 2016/17 (certificate

vavo 2016/17 (certificate vavo 2016/17 gmn l A t z g t Vo o r i js w r d n O n Volwassn r n diploma w jaa in één of t vo, havo of vwo a vmbo-tl /m aarvan of dln d n). (crtificat mick (20) zakt voor zijn havo n koos rvoor t gaan

Nadere informatie

Stoer, ik kan het heus wel! Zomerprogramma. Zomertour 2015. Buitenschoolse opvang Jump/Ondersteboven. 20 juli tot en met 28 augustus 2015

Stoer, ik kan het heus wel! Zomerprogramma. Zomertour 2015. Buitenschoolse opvang Jump/Ondersteboven. 20 juli tot en met 28 augustus 2015 Zomrprogramma Buitnschools opvang Jump/Ondrstbovn KION Zomrtour 2015 Brikbaarhid in d vakanti M 06 51 45 38 03 E bsojumpondrstbovn@ kion.nl Graag vóór 9.00 uur 20 juli tot n mt 28 augustus 2015 Stor, ik

Nadere informatie

Opleidingen. AutoCAD Inventor Revit 3ds Max 2013/2 0 1 4. C Be

Opleidingen. AutoCAD Inventor Revit 3ds Max 2013/2 0 1 4. C Be 2013/2 0 1 4 Oplidingn Invnto Rvit 3ds Max TEC / CAD Collg HBO & MBO-Instituut 3xd Awa TEC/CAD Collg BV Kknbos 1018 B 6546 BA NIJMEGEN T 024 356 56 77 www.cadcollg.nl info@cadcollg.nl n 3x A d lux Bst

Nadere informatie

Hierbij de Stijl Nieuwsbrief van september. Elke maand wordt de nieuwsbrief verstuurd Deze verschijnt in de laatste week van de maand.

Hierbij de Stijl Nieuwsbrief van september. Elke maand wordt de nieuwsbrief verstuurd Deze verschijnt in de laatste week van de maand. Bst Stijlldn, bst Oudrs Hirbij d Stijl Niuwsbrif van sptmbr. Elk maand wordt d niuwsbrif vrstuurd Dz vrschijnt in d laatst wk van d maand. Waarom n niuwsbrif? Als stijlmstrs vindn w ht blangrijk dat alls

Nadere informatie

Samenspel in verandering 20 januari 2012

Samenspel in verandering 20 januari 2012 Samnspl in vrandring 20 januari 2012 Jan Paul tn Brink Huidig situati, co-xistnti Spcial vld REC s Rgulir vld WSNS/SWV VO F C S p c i a a l F C R g u l i r Niuw situati Splvld Passnd Ondrwijs F C S p c

Nadere informatie

TOPBUYERS PUBLIEK. I n k o o p p a r t n e r m e t v NUMMER 39 JAARGANG 5

TOPBUYERS PUBLIEK. I n k o o p p a r t n e r m e t v NUMMER 39 JAARGANG 5 JAARGANG 5 NUMMER 39 TOPBUYERS PUBLIEK Wij lvrn Inkoo/Aanbstding scialistn o idr gbid binnn d ublik sctor. Sinds 2002 bouwn w aan n databas waarin w Inkoo/Aanbstding scialistn rgistrrn. Door middl van

Nadere informatie

Calamiteitenprotocol instellingen zorg voor jeugd, de gemeenten in de provincie Utrecht en de gemeenten Weesp en Wijdemeren

Calamiteitenprotocol instellingen zorg voor jeugd, de gemeenten in de provincie Utrecht en de gemeenten Weesp en Wijdemeren Calamititnprotocol instllingn zorg voor jugd, d gmntn in d provinci Utrcht n d gmntn Wsp n Wijdmrn Inliding Calamititn in d jugdhulp kunnn hlaas nit altijd voorkomn wordn. Z hbbn n grot impact op btrokknn

Nadere informatie

DE MOOISTE WOONWINKEL

DE MOOISTE WOONWINKEL COLLECTIEKRANT NAJAAR 2014 Thuis in j huis! DE MOOISTE WOONWINKEL Twnt pogamma Zi pagina 3 BELEEF DE WARMTE THUIS MET DE KNUSSE WOON WEKEN! Shann Lux lifstyl stol Shann, lvbaa in divs stof-, ldkwalititn

Nadere informatie

Hoeveel warmte heb je nodig om een stof op te warmen? Water is erg geschikt om warmte in op te slaan?

Hoeveel warmte heb je nodig om een stof op te warmen? Water is erg geschikt om warmte in op te slaan? 1 Wrmtr. Oprht 1.1 Hov wrmt h j noig om n stof op t wrmn? =,5 5,= 1,1 1 = 1 15= 6, 1 1 1 T = T = =,9,1 18, 1 = 1, 9 kg 9 Opgv 1. Wtr is rg gshikt om wrmt in op t sn? Om 1 kg ijs 1 op t wrmn h j 6 noig.

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Maten omrekenen

Hoofdstuk 1 Maten omrekenen Hoostuk 1 Matn omrknn Opstap Enhn n hanig matn O-1a O-2a Ht gwiht van n puppy is 325 gram. Elln loopt 100 mtr in 15,3 sonn. D lngt van kantin is 27,3 mtr. D inhou van n pak mlk is 1,5 litr. En hoolarp

Nadere informatie

UITSPRAAK COMMISSIE FUNCTIE-INDELING RAS 2014-02

UITSPRAAK COMMISSIE FUNCTIE-INDELING RAS 2014-02 UITSPRAAK COMMISSIE FUNCTIE-INELING RAS 2014-02 1 GESCHIL Bij -mil d.d. 10 jnui 2014 mt bijlgn vzkt d h B, d cmmissi Functi-indling vn d RAS (hin: cmmissi) n bindnd dvis uit t bngn in n gschil mt SB A

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO

Correctievoorschrift VWO Corrctivoorschrift VWO 008 tijdvak wiskund B Ht corrctivoorschrift bstaat uit: Rgls voor d boordling Algmn rgls 3 Vakspcifik rgls 4 Boordlingsmodl 5 Inzndn scors Rgls voor d boordling Ht wrk van d kandidatn

Nadere informatie

Verzoek om kwijtschelding particulieren 2016

Verzoek om kwijtschelding particulieren 2016 Vrzok om kwijtshling prtiulirn 2016 Mt it formulir kunt u kwijtshling vrgn vn lsting. Bntwoor vrgn, onrtkn ht formulir n stuur ht zo snl moglijk trug. U mot op ll vrgn i op u vn topssing zijn vollig n

Nadere informatie

Opleiding HR Business Partner

Opleiding HR Business Partner Opliding HR Businss Partnr D z b o at th p o s n g st a ë n id i s p ic i l op r a u V P N on d n d va On t ko r v a n g hl ting 20% o op p l id d 1 o mo i dul f m ng! s r Dat volg kan n?! Opliding HR

Nadere informatie

Wet Werk en Zekerheid. Mr. E.J.H. Reitsma Stam Reitsma Advocaten en Chantal van Kempen Van Bergen CS accountants en belastingadviseurs

Wet Werk en Zekerheid. Mr. E.J.H. Reitsma Stam Reitsma Advocaten en Chantal van Kempen Van Bergen CS accountants en belastingadviseurs Wt Wrk n Zkrhid Mr. E.J.H. Ritsma Stam Ritsma Advocatn n Chantal van Kmpn Van Brgn CS accountants n blastingadvisurs Wt Wrk n Zkrhid Waarom d WWZ? T vl vrschil tussn flx n vast; D positi van flxwrkrs wordt

Nadere informatie

DNA middelburg. Chris Simons, wethouder. Namens het college van burgemeester en wethouders van Middelburg

DNA middelburg. Chris Simons, wethouder. Namens het college van burgemeester en wethouders van Middelburg DNA middelburg MIDDLBUGS ZIJN TOTS OP HUN STAD, D HOOFDSTAD VAN ZLAND! DAT IS WL DUIDLIJK GWODN TIJDNS D ZOKTOCHT NAA HT DNA. D VL MONUMNTN, D HISTOI, VNMNTN OP HT GBID VAN KUNST N CULTUU, DIT ALLS MAAKT

Nadere informatie

dans kunst & cultuur Zuiderlicht pen College HUIS UITNODIGING 13 februari 2016 29 januari 2016 13 februari VAKKEN EN LESSEN ALLE VAKKEN EN LESSEN

dans kunst & cultuur Zuiderlicht pen College HUIS UITNODIGING 13 februari 2016 29 januari 2016 13 februari VAKKEN EN LESSEN ALLE VAKKEN EN LESSEN UITNODIIN OPN HUI 29 jauai Kal du Jadistaat 54 J ijgt i d st las hl vl va, di allmaal bij d odbouw ho. J it hiod. Ht is gllig school mt lu doct gllig ati gulda 1a J ijgt md mal p jaa appot j wodt da altijd

Nadere informatie

Stoer, ik kan het heus wel! Zomerprogramma. Zomertour 2015. Buitenschoolse opvang Leuvensbroek. 20 juli tot en met 28 augustus 2015

Stoer, ik kan het heus wel! Zomerprogramma. Zomertour 2015. Buitenschoolse opvang Leuvensbroek. 20 juli tot en met 28 augustus 2015 Zomrprogramma Buitnschools opvang Luvnsbrok KION Zomrtour 2015 Brikbaarhid in d vakanti M 06 12 32 83 92 (Wingrd) M 06 57 93 90 14 (Monti) E bsoluvnsbrok@kion.nl Graag vóór 9.00 uur afmldn! 20 juli tot

Nadere informatie