Economische initiatieven in stadswijken

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Economische initiatieven in stadswijken"

Transcriptie

1 Habi_deel_omslag van Meijeren :33 Pagina 1 Vernieuwend Ruimtegebruik Economische initiatieven in stadswijken Een verkennend onderzoek ir. André Ouwehand drs. Mariska van Meijeren

2 > Inhoud Onderzoeksinstituut OTB heeft een verkennende studie uitgevoerd naar de stimulatie van de economie op wijkniveau. Het doel van het onderzoek was om op basis van interviews met sleutelpersonen en reeds verricht onderzoek op dit terrein te komen tot een beschrijving en duiding van de verschillende initiatieven die gevat moeten worden onder en van belang zijn voor de economische ontwikkeling in stadswijken. In het onderzoek zijn meer dan 25 projecten beschreven die tot doel hadden of hebben om de economie op wijkniveau te stimuleren. > Colofon Dit onderzoek kwam tot stand in het kader van het onderzoeksprogramma Corpovenista, waarin wordt samengewerkt door tien grote woningcorporaties (de Alliantie, de Key, HaagWonen, het Oosten, Stadswonen, Staedion, Vestia, Woonbron, de Woonplaats en Ymere), Aedes (de vereniging van woningcorporaties), Onderzoeksinstituut OTB, Technische Universiteit Delft en onderzoeksgroepen van de Universiteiten van Utrecht en Amsterdam (zie: Corpovenista is onderdeel van het wetenschappelijk programma binnen het Habiforum-kennisontwikkelingsprogramma Vernieuwend Ruimtegebruik. Dit rapport is digitaal verkrijgbaar via Deze publicatie vindt tevens plaats in het kader van het onderzoeksspeerpunt Sustainable Urban Areas van de Technische Universiteit Delft > Habiforum Dit is een publicatie van Habiforum in het kader van het programma Vernieuwend Ruimtegebruik. Habiforum is een kennisnetwerk dat ruim experts verbindt, die samen nieuwe vormen van duurzaam ruimtegebruik ontwikkelen én in de praktijk brengen. Het programma omvat praktijkprojecten (proeftuinen) en wetenschappelijk onderzoek. Het wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking met het InnovatieNetwerk Groene Ruimte en Agrocluster en de universiteiten van Delft, Rotterdam, Amsterdam (VU en UvA), Utrecht en Wageningen. Door deze samenwerking ontstaat er synergie tussen wetenschap, praktijk en beleid. Habiforum wordt gefinancierd vanuit Bsik, het kenniseconomieprogramma van de Rijksoverheid, en uit bijdragen van publieke en private partijen. Zie ook: 3

3

4 Economische initiatieven in stadswijken Een verkennend onderzoek Ir. André Ouwehand en drs. Mariska van Meijeren Gouda, december 2006 Dit is een uitgave van Habiforum in het kader van het programma Vernieuwend Ruimtegebruik. Habiforum Büchnerweg 1, 2803 GR Gouda Postbus 420, 2800 AK Gouda Telefoon (0182) Fax (0182) Auteursinformatie Ir. André Ouwehand en drs. Mariska van Meijeren zijn werkzaam bij: Onderzoeksinstituut OTB Sectie Stedelijke Vernieuwing en Wonen Technische Universiteit Delft Jaffalaan 9, 2628 BX Delft Postbus 5030, 2600 GA Delft Telefoon (015) Fax (015) Foto s: Mariska van Meijeren, m.u.v. blz. 29: André Ouwehand Copyright 2006 by Onderzoeksinstituut OTB No part of this report may be reproduced in any form by print, photoprint, microfilm or any other means, without written permission from the copyrightholder. 5

5

6 Inhoudsopgave Voorwoord 9 Deel A 1 Inleiding Context en relevantie onderzoek Doelstelling onderzoek Probleemstelling en onderzoeksvragen Werkwijze en onderzoeksopzet Opbouw van de rapportage 12 2 Wat is wijkeconomie? Inleiding Twee aangrijpingspunten Definitie wijkeconomie 14 3 Projecten in Nederland Inleiding Indeling projecten Gebiedsgerichte fysieke maatregelen Gebiedsgerichte niet-fysieke maatregelen Persoonsgerichte fysieke maatregelen Persoonsgerichte niet-fysieke maatregelen Initiatiefnemers 22 4 Enkele noties over wijkeconomie Inleiding Wat is een wijk? Wijk en economie Stedelijke transformatie en wijkeconomie De stad, functiemenging en functiescheiding Stadsvernieuwing en buurteconomie Stedelijke vernieuwing: de transformatie van naoorlogse wijken Economische effecten van mobiliteit, schaalvergroting en segregatie Het stimuleren van economische ontwikkeling Het vergroten van de competitiviteit Grotestedenbeleid: denken in pijlers De effecten van het grotestedenbeleid Distributieplanologisch onderzoek als beleidsinstrument Schaalniveau: de relevantie van wijkeconomie 32 5 Analyse, conclusies en vragen Van projecten naar bevindingen Bevindingen Conclusies Vragen voor verder onderzoek 39 6 Samenvatting Inleiding Het begrip wijkeconomie Soorten projecten Initiatiefnemers 43 7

7 6.5 Conclusies en relevantie Verdere vragen voor onderzoek 44 Deel B Projectbeschrijvingen gebiedsgericht fysiek Herintroductie kleine bedrijfspanden Indische Buurt Winkelcentrum Waterlandplein Winkelcentrum Vinkenhof Herbestemming Energiehuis Integrale Aanpak Vleeshouwersstraat Kunstgracht Almere Haven Opkopen vastgoed Javastraat Neighbourhood Corporation Enschede WOM Rotterdam Nieuwe Mark Museum in Bedrijf 72 Projectbeschrijvingen gebiedsgericht niet-fysiek Buurtpromotie Indische Buurt Bedrijfsstimuleringsregeling Zeeburg 77 Projectbeschrijvingen persoonsgericht fysiek Leven in Roombeek Vrouw en Vaart 82 Projectbeschrijvingen persoonsgericht niet-fysiek Campus Nieuw West Een eigen huis, maak er werk van! Eigen Wijsheid Ymere-Baarsjesbeurs Leer-werkproject Vestia Kamers met Kansen 97 Projectbeschrijvingen mix persoons- en gebiedsgericht Foyer Colijnstraat Aanpak Kapelplein ABCD Delfshaven Straat van 1000 culturen Woonwerkgebouw Grote Pyr Wijk in Bedrijf Westflank 114 Literatuur 117 Bijlage A Geïnterviewde personen 120 8

8 Voorwoord Binnen de stedelijke vernieuwing is veel aandacht voor integratie, leefbaarheid en sociale samenhang. Maar het echte probleem in de oude stadswijken is volgens velen de onmogelijkheid of beperking van sociaal-economische stijging van de bewoners. Dit is een notitie uit het verslag van de Corpovenista-conferentie die op 7 juni 2006 heeft plaatsgevonden. Veel eerder is door de Stuurgroep Corpovenista de wens uitgesproken om in het onderzoeksprogramma in te gaan op de economische ontwikkeling in herstructureringswijken. In hoeverre kunnen we leren van reeds aangepakte (grotendeels vooroorlogse) wijken? Wat zijn lessen voor lopende en toekomstige herstructurering? Hoe kun je de locale economie stimuleren? Bij herstructurering van naoorlogse wijken komen we een wijd spectrum aan vragen tegen. Bij economische ontwikkeling kan zowel gedacht worden aan de aanwezigheid van economische activiteiten (bedrijven, voorzieningen, startende ondernemers) als aan werkeloosheid en de wijze waarop arbeidsparticipatie bevorderd kan worden. Dan komen we meer op het terrein van arbeidsmarktkwalificatie, arbeidsmarktbemiddeling, startende ondernemers, wijkontwikkelingsmaatschappijen etc. Ook is de relatie tussen vastgoedontwikkeling en economische ontwikkeling relevant: ontwikkeling van winkelvoorzieningen, maar ook het realiseren van broedplaatsen en inspelen op het ontstaan van de creatieve industrie. Dit rapport geeft geenszins een antwoord op al deze vragen. Het is een inventariserend onderzoek naar diverse projecten gericht op de stimulatie van de economie op wijkniveau en de spanningsvelden die ontstaan wanneer wordt gepoogd de economie op dit schaalniveau te organiseren. Ook gaat dit onderzoek in op een aantal noties die rondom dit thema bestaan. Een groot aantal mensen is bereid geweest om uitgebreide informatie aan ons te verstrekken, bijvoorbeeld over de diverse projecten die in dit rapport zijn opgenomen. Onze dank voor hun medewerking is groot. Dat geldt ook voor de leden van de begeleidingscommissie van dit onderzoek: Joke Bults (De Woonplaats), Annius Hoornstra (Haag Wonen), Han Leurink (de Alliantie), Rob Harmsen en Esther Juurlink (KEI), Richard Sitton (Woonbron) en Harry Platte (Ymere), hartelijk dank voor jullie adviezen, aanvullingen en commentaar. André Ouwehand en Mariska van Meijeren Delft, december

9 Deel A 10

10 1 Inleiding 1.1 Context en relevantie onderzoek De focus op de economie is in de stedelijke vernieuwing tot voor kort relatief gering gebleven. Op dit moment groeit de aandacht voor de economische ontwikkeling van herstructureringswijken echter sterk. Dat blijkt uit recente initiatieven van onder andere de provincie Zuid Holland en KEI, het Kenniscentrum Stedelijke Vernieuwing en het advies van de VROM-raad Stad en stijging. Na discussies over, onderzoek naar en aanpak van de wijk, waarbij steeds de vraag Wat is er fout aan de wijk? centraal stond, is nu veel meer de vraag in beeld hoe bewoners rondkomen en kunnen vooruitkomen in de stadswijken. Die vraag houdt niet alleen onderzoekers, maar ook de woningcorporaties die het onderzoeksprogramma Corpovenista mede financieren bezig. Zij zijn van mening dat een positieve economische ontwikkeling van groot belang is voor het welslagen van de vernieuwing in naoorlogse wijken. De economie in het algemeen en dus ook op wijkniveau, laat zich echter niet gemakkelijk sturen. Ze is onvoorspelbaar en complex en dat is waarschijnlijk een belangrijke reden voor het feit dat de economie in de stedelijke vernieuwing tot voor enige jaren een wat ondergeschoven kindje is gebleven. Een wijk fysiek aanpakken levert binnen enkele jaren zichtbaar resultaat op, het effect van beleid gericht op de stimulatie van de economie in een wijk is van tevoren lastig te voorspellen en kan van wijk tot wijk ook weer anders uitpakken. Daarnaast is het niet geheel duidelijk wie verantwoordelijk is voor de economische pijler in de stedelijke vernieuwing. Zijn het de corporaties die bedrijfsruimten bouwen? Is het de overheid? Dit onderzoek laat zien welke initiatieven er genomen worden en welke partijen in Nederland betrokken zijn bij economische projecten die op wijkniveau worden vormgegeven. 1.2 Doelstelling onderzoek Met dit beknopte inventariserende onderzoek wordt beoogd inzicht te geven in wat voor soort initiatieven in Nederlandse stadswijken plaatsvinden om de economie op wijkniveau een impuls te geven, wie de trekkers van deze initiatieven zijn en welke facetten met de term wijkeconomie samenhangen. Tevens wordt aangegeven waar behoefte is aan nader onderzoek om de spelers in het veld van de stedelijke vernieuwing in de toekomst meer grip te kunnen geven wanneer zij een wijk een economische impuls trachten te geven. 1.3 Probleemstelling en onderzoeksvragen De centrale vraag van het onderzoek luidt: Hoe kan het begrip wijkeconomie worden omschreven, waar zijn de projecten in Nederland op gericht, door wie worden ze uitgevoerd, zijn ze relevant om de economie op wijkniveau te stimuleren en welke vragen liggen nog open? De vraagstelling mondt uit in de volgende onderzoeksvragen: 1. Wat is wijkeconomie? 2. Wat voor soort projecten kent Nederland om de economie op wijkniveau te stimuleren? 3. Wie zijn verantwoordelijk voor wat voor soort economische initiatieven? 4. Welke meer algemene inzichten komen er uit de literatuur naar voren over de mogelijkheden om wijkeconomie te stimuleren en in hoeverre sluiten de verschillende soorten geïnventariseerde projecten daarbij aan? 5. Welke verdere vragen kunnen op basis van dit verkennende onderzoek geformuleerd worden? 11

11 Om de onderzoeksvragen te kunnen beantwoorden is zowel informatie vanuit de praktijk gebruikt alsook een beknopte theoretische verkenning uitgevoerd. De praktijkgerichte verkenning heeft zich toegespitst op zowel de verschillende soorten projecten die er zijn om de economie op wijkniveau te stimuleren als op de onderzoeksinitiatieven die er in Nederland gaande zijn. De opgedane kennis is gekoppeld aan inzichten vanuit de wetenschap die zich onder meer richten op het nut van de stimulatie van de economie, de wijk als geografische eenheid en de effecten van een wijk op haar bewoners. 1.4 Werkwijze en onderzoeksopzet Om een antwoord te kunnen geven op de diverse onderzoeksvragen binnen de beperkt beschikbare tijd, is gekozen voor een aanpak waarbij vooral gebruik is gemaakt van reeds verricht onderzoek en de kennis die aanwezig is bij sleutelpersonen. Ook is besloten om vanaf het begin samen te werken met KEI, omdat zij wijkeconomie als aandachtspunt op hun werkprogramma voor 2006 hebben staan. Informatie van projecten die zij reeds verzameld hadden, hebben wij gebruikt en zij zullen op hun beurt de door ons gemaakte projectbeschrijvingen weer gebruiken. We zijn begonnen met een eerste verzameling van documenten via het web en de bibliotheek en hebben een aantal gesprekken met goed ingevoerde sleutelpersonen gevoerd (zie bijlage A). Vervolgens is een referentiekader voor dit onderzoek ontwikkeld in de vorm van een indeling van de verschillende initiatieven en een format voor projectbeschrijvingen. Na bespreking van deze voorstellen met de begeleidingscommissie zijn ze bijgesteld en zijn door middel van documentanalyse en aanvullende interviews (telefonisch en face to face) de projectbeschrijvingen gemaakt. Op basis van de resultaten van de interviews en de projectbeschrijvingen zijn vervolgens de overige delen van het rapport opgesteld en na een tweede bespreking met de begeleidingscommissie is het nogmaals aangepast. 1.5 Opbouw van de rapportage In deze rapportage geven we in hoofdstuk 2 een definitie van het begrip wijkeconomie zoals we die in dit onderzoek hebben gehanteerd en beantwoorden we daarmee de eerste onderzoeksvraag. In hoofdstuk 3 komen de diverse projecten die in Nederland op het gebied van de wijkeconomie voorkomen in beeld. Er is niet gestreefd naar volledigheid, wel naar een goede dekking. Het hoofdstuk geeft als eerste een kader voor de indeling van de projecten. Vervolgens wordt per cluster een korte karakterisering gegeven en wordt de vraag beantwoord welke partijen betrokken zijn. Zo worden onderzoeksvragen 2 en 3 beantwoord. Voor een beschrijving van de afzonderlijke projecten verwijzen we u naar deel B van deze rapportage, waar 27 projecten de revue passeren. In hoofdstuk 4 gaan we nader in op een aantal verschillende noties die samenhangen met het stimuleren van economische ontwikkeling op wijkniveau. In hoofdstuk 5 geven we een korte analyse van de geïnventariseerde projecten op basis van meer algemene inzichten, formuleren we conclusies en geven vragen voor verder onderzoek. Daarmee beantwoorden we vraag 4 en 5. In hoofdstuk 6 volgt een samenvatting en conclusies. 12

12 2 Wat is wijkeconomie? 2.1 Inleiding Het renoveren van winkelpanden in herstructureringswijken, het ondersteunen van startende ondernemers, het organiseren van stageplekken voor jongeren tot en met het helpen van werklozen om aan het werk te komen en hen de kans te bieden hun eigen woning te kopen. Het zijn allemaal voorbeelden van het stimuleren van wijkeconomie die in dit rapport aan de orde komen. Een deel van die projecten is nieuw, maar het denken over wijkeconomie is niet nieuw. Dat vindt al jaren plaats, nu eens wat actiever, dan weer minder in het centrum van de belangstelling staande. Met name in de jaren tachtig stond de wijk- of buurteconomie sterk in de belangstelling, al had het begrip toen een geheel andere betekenis dan heden ten dage. Als in die tijd over wijkeconomie werd gesproken, dan werd gedacht aan een wijk als zelfstandige economische eenheid. Een plek waar bewoners zelf werk creëerden, afgestemd op de behoeften van de buurt (zie ook hoofdstuk 4). Op dit moment groeit de aandacht voor wijkeconomie wederom sterk. Nu spreekt men eerder over wijkeconomie als het gaat om initiatieven die zich qua schaalniveau tot de wijk beperken. 2.2 Twee aangrijpingspunten Als we het grote palet aan initiatieven bekijken dat in Nederland alleen al bestaat en onder de term wijkeconomie worden geschaard, dan blijkt dat de diverse projecten globaal onder twee noemers vallen: projecten die gericht zijn op het behoud en/of de komst van bedrijven naar een wijk en initiatieven die tot doel hebben om het rondkomen en vooruitkomen van de bewoners in een wijk te verbeteren. Projecten zijn dus of gebiedsgericht, ofwel persoonsgericht. In enkele gevallen streeft men met een project in ongeveer gelijke mate zowel gebiedsgerichte als persoonsgerichte doelen na. Bij gebiedsgerichte projecten is de wijk het geografische domein waarbinnen men bedrijvigheid wil stimuleren of behouden. De redenen om die bedrijvigheid in een wijk te willen hebben of houden kunnen verschillend van karakter zijn. Bij het realiseren van woon/werkwoningen gaat het expliciet om het bieden van mogelijkheden aan bewoners om een eigen onderneming te kunnen starten. Bij andere projecten wordt het creëren van werkgelegenheid wel als één van de motieven genoemd. Dominanter is dan soms echter het motief om een bepaald voorzieningenniveau in een wijk te creëren. Dit voorzieningenniveau kan bijdragen aan een prettiger leefklimaat in een wijk, wat met name de bewoners ten goede komt. Is een project persoonsgericht, dan kan de wijk worden beschouwd als een verzameling bewoners die meer dan gemiddeld ondersteuning behoeven om de kansen op de arbeidsmarkt te vergroten of te verbeteren. Dat kan via projecten die gericht zijn op scholing, maar ook door het realiseren van projecten die voorwaardenscheppend zijn. Denk aan multifunctionele centra waarin bibliotheek en ontmoetingsruimten samengaan met ruimten voor scholing. De wijk kan in dit verband ook worden beschouwd als een ruimte die door een specifieke inrichting bijdraagt aan de ontwikkeling van haar bewoners en zo een bijdrage levert aan de economische mobiliteit van de inwoners. Veel hangt natuurlijk af van de inzet van de individuen zelf. Hoe prettige en veilige looproutes door een wijk bijdragen aan de economische ontwikkeling van mensen, is wellicht wat moeilijk te zien, maar gaat uit van het belang van de vergroting van onderling contact tussen mensen. In hoofdstuk 3, waarin projecten op dit vlak worden beschreven, wordt hier nader op ingegaan. 13

13 2.3 Definitie wijkeconomie De definitie van het begrip wijkeconomie is geen vaststaande definitie. Net zoals al het beleid is ook het beleid om de economie op wijkniveau te stimuleren - en daarmee samenhangend de definitie die voor wijkeconomie wordt gehanteerd - gevoelig voor de op dat moment aanwezige maatschappelijke context. Nu heeft het begrip een andere inhoud dan in de jaren tachtig van de vorige eeuw, maar ook op dit moment bedoelen onderzoekers en beleidsmakers lang niet altijd hetzelfde als er over wijkeconomie wordt gesproken. Dit schept soms verwarring. In dit onderzoek is het van belang beide aangrijpingspunten (gebieds- of persoonsgericht) die er zijn om economische initiatieven op het niveau van de wijk in te steken herkenbaar te maken. Het spreekt dan ook voor zich dat in de definitie die wij hanteren van het begrip wijkeconomie, deze twee richtingen ook tot uitdrukking komen. Wijkeconomie omvat in dit onderzoek dan ook alle initiatieven die tot doel hebben om de economische positie van bewoners in een specifiek benoemde wijk te versterken of om economische functies in een specifieke wijk te realiseren dan wel te stimuleren. 14

14 3 Projecten in Nederland 3.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van het soort projecten dat in Nederland voorkomt om de economie op wijkniveau te stimuleren. De projecten kunnen worden gezien als voorbeelden van de diverse soorten initiatieven die er bestaan om de economie op wijkniveau een impuls te geven. De indeling van de projecten correspondeert met de twee mogelijkheden om dit type projecten in te steken (gebiedsgericht danwel persoonsgericht). Daarnaast zijn ze uitgesplitst naar maatregelen. Waarom voor deze constructie is gekozen, komt uitgebreid in paragraaf 3.2 aan bod. Zoals reeds is aangegeven is gestreefd naar een zo compleet mogelijk beeld van alle soorten projecten. Het is echter niet de bedoeling geweest om een totaalbeeld van alle projecten in Nederland op papier te zetten. Voor meer voorbeelden verwijzen we onder andere naar Ouwehand & Van Meijeren (2006). In deel B van deze rapportage is een uitgebreide beschrijving van de projecten opgenomen die in dit hoofdstuk als voorbeelden van een bepaald type project de revue passeren. Zo wordt een goed beeld verkregen van de mogelijkheden die er zijn om wijkeconomische projecten op te zetten. Waar mogelijk zijn in de projectomschrijvingen ook de valkuilen, succesfactoren en overige lessen opgenomen. 3.2 Indeling projecten Om een goed en vooral bruikbaar overzicht van de verschillende soorten projecten te krijgen, is het van belang om tot een indeling te komen waarin de verschillende typen projecten overzichtelijk zijn geordend. In het vorige hoofdstuk is al het onderscheid gemaakt tussen persoonsgerichte en gebiedsgerichte projecten. Een nader onderscheid is echter vereist om een helder overzicht van alle soorten projecten te verkrijgen. In dit onderzoek is gekozen voor een verdere uitsplitsing van de projecten naar maatregelen en niet naar doelen. Daarvoor zijn twee redenen. In ons onderzoek zijn wij bij de projecten verschillende doelen tegengekomen, variërend van het willen ondersteunen van bewoners bij hun persoonlijke ontwikkeling of het verkrijgen van een baan, het verbeteren van het vestigingsklimaat voor bedrijven, het willen bereiken van functiemenging in de wijk om de attractiviteit of de veiligheid te vergroten, tot het verbeteren van het financiële rendement van bedrijfsmatig vastgoed. Vaak dienen projecten gelijktijdig verschillende doelen. De belangrijkste reden om voor een indeling naar maatregelen te kiezen is echter dat het voor beleidsmakers (gemeenten, corporaties e.d.) zo gemakkelijk is om te zien wat ze concreet kunnen doen als ze de economie op wijkniveau willen stimuleren. De maatregelen zijn in dit rapport uitgesplitst in fysieke en niet-fysieke maatregelen. Schematisch gezien kan de indeling als volgt worden weergegeven: Fysieke maatregelen Gebiedsgerichte projecten Niet-fysieke maatregelen Fysieke maatregelen Projecten persoonsgericht Niet-fysieke maatregelen 15

15 Voorts dient nog te worden opgemerkt dat de gehanteerde indeling gezien moet worden als een hulpmiddel om de diverse soorten projecten te ordenen. Projecten zijn echter ook bij deze indeling niet altijd op één positie in te delen. Sommige projecten worden bijvoorbeeld zowel fysiek als niet-fysiek ingestoken. Als dit het geval is, is dit altijd in de projectbeschrijvingen (zie deel B van dit rapport) vermeld. In onderstaande tabel zijn de verschillende typen projecten opgenomen die we zijn tegengekomen en die tot doel hebben om de economie op wijkniveau een impuls te geven. Indeling projecten wijkeconomie Gebiedsgerichte maatregelen Fysieke maatregelen - Bouw en renovatie winkelpanden - Realisatie woon/werk units - (Tijdelijke) herbestemming van panden - Aanleg glasvezelnet (Fiber to the home) - Realisatie kleinschalige bedrijfsruimten - Aanleg waterpartijen - Bouw multifunctioneel centrum - Opkopen vastgoed (om overlastgevende functies tegen te gaan) - Broedplaatsen Niet fysieke maatregelen - Advies startende en gevestigde ondernemers - Stimuleringsregelingen (bijvoorbeeld huurgewenning) - Beleid voor bedrijfsbeëindiging - Imagoverbetering via voorlichting Persoonsgerichte maatregelen Fysieke maatregelen - Bouw multifunctioneel centrum - Aanleg/verbetering looproutes, park, speeltuin, waterpartij (gericht op versterken contacten bewoners en gebruikers van een wijk) - Broedplaatsen Niet fysieke maatregelen - Stageplekken jongeren - Begeleiding (startende) ondernemers - Persoonlijk ontwikkelingstraject gericht op toetreding arbeidsmarkt - ABCD- traject (economische, culturele en sociale ontwikkeling) - Stimuleringsregelingen (bijv. huis voordeliger kopen, beurs) Niet alleen zijn sommige projecten zowel fysiek als niet-fysiek ingestoken. Zoals ook in bovenstaande indeling zichtbaar is, zijn enkele van de gevonden projecten zowel persoons- als gebiedsgericht. Zo is het creëren of faciliteren van broedplaatsen zowel een gebiedsgerichte als persoonsgerichte maatregel (zie tabel). Een broedplaats wordt namelijk vaak gecreëerd of gefaciliteerd om de levendigheid en bedrijvigheid in een wijk te stimuleren. Maar ook is het een maatregel om mensen die een bepaalde manier van leven nastreven de ruimte te geven om hun leven op de door hen gewenste manier in te vullen en zich verder te ontplooien. In dit rapport is broedplaats De Grote Pyr in Den Haag als voorbeeld zowel bij de gebiedsgerichte als persoonsgerichte maatregelen opgenomen. In deel B van dit rapport, waar de geselecteerde praktijkvoorbeelden uitgebreid worden beschreven, zijn de projecten die zowel gebieds- als persoonsgericht zijn in de categorie mix opgenomen. 16

16 3.3 Gebiedsgerichte fysieke maatregelen Gebiedsgerichte fysieke maatregelen zijn maatregelen die in de eerste plaats genomen worden om de bedrijvigheid in een bepaald gebied te versterken en dus niet of in mindere mate gericht zijn op de economische emancipatie van bewoners in een bepaalde wijk. In onderstaande tabel zijn de verschillende maatregelen die in de categorie gebiedsgericht fysiek vallen nogmaals weergegeven. In de rechterkolom zijn de geselecteerde voorbeeldprojecten (zie voor een uitgebreide projectbeschrijving deel B van dit rapport) weergegeven. Het zijn projecten die gericht zijn op het veranderen van de openbare ruimte, die leiden tot een wijziging in de openbare ruimte of tot een wijziging van functies in een gebied. Soort maatregel Project uit de praktijk Bouw en renovatie winkelpanden - Winkelcentrum Waterlandplein (Amsterdam) - Winkelcentrum Vinkenhof (Groningen) Realisatie woon/werk units - Herintroductie woon/winkelpanden Indische Buurt (Amsterdam) (tijdelijke) Herbestemming van panden - Herbestemming Energiehuis (Dordrecht) - Kunstgracht Almere Haven (Almere) Aanleg glasvezelnet (Fiber to the home) - Leven in Roombeek (Enschede)* Realisatie kleinschalige bedrijfsruimten - Energiehuis (Dordrecht) Aanleg waterpartijen - Nieuwe Mark (Breda) Realisatie multifunctioneel centrum of - Museum in Bedrijf (Tilburg) trekker in de wijk Opkopen (en herbestemmen) vastgoed - Integrale aanpak Vleeshouwersstraat (Dordrecht) - Neighbourhood Corporation Enschede (Enschede) - Opkopen vastgoed Javastraat (Amsterdam) - Aanpak Kapelplein (Rotterdam)** - Witte de Withstraat (Rotterdam) Broedplaatsen - Grote Pyr (Den Haag) ** *Dit project bouwt voort op de aanleg van een glasvezelnetwerk, het is ingedeeld onder persoonsgerichte niet-fysieke maatregelen ** Project is zowel sterk persoons- als gebiedsgericht ingestoken en daarom in deel B opgenomen onder Mix. Uit het overzicht blijkt dat er veel verschillende mogelijkheden zijn en worden benut om de economie op wijkniveau gebiedsgericht en met fysieke maatregelen te stimuleren. De bouw of renovatie van één of meerdere winkelpanden - al dan niet gesitueerd in een winkelcentrum - is een maatregel die veelvuldig wordt genomen. De andere maatregelen worden in mindere mate toegepast, maar ook hiervan kunnen vrij eenvoudig voorbeelden uit de Nederlandse praktijk worden gegeven. Vaak wordt overgegaan tot de bouw of renovatie van een winkelcentrum om een bepaald voorzieningenniveau in een wijk in stand te houden. Niet zelden wordt met renovatie of nieuwbouw ook getracht de leefbaarheid in een bepaald gebied te vergroten. Dit is ook het geval bij de in dit rapport opgenomen projecten Winkelcentrum Waterlandplein en Winkelcentrum Vinkenhof. Met de overige maatregelen wordt eveneens vaak getracht om de leefbaarheid in een wijk te vergroten. Het opkopen en herbestemmen van vastgoed is daar een goed voorbeeld van en staat erg in de belangstelling. Met name de transformatie van de Rotterdamse 17

17 Witte de Withstraat van een plek met veel overlastgevende functies naar een levendige en hippe locatie met veel galeries en restaurants, heeft de aandacht getrokken (zie deel B voor de projectbeschrijving). Voor de aanpak van de Witte de Withstraat is destijds een aparte organisatie opgericht, een zogenaamde Wijk Ontwikkelings Maatschappij (WOM). Een dergelijke constructie heeft in Nederland tot een aantal soortgelijke initiatieven geleid. Eén daarvan, de Neighbourhood Corporation Enschede, (zie eveneens deel B) laat zien dat een WOM heel nuttig kan zijn, maar in dit geval ook de voortgang van een proces kan vertragen. Naast het op peil houden van het voorzieningenniveau en het vergroten van de leefbaarheid in een bepaald gebied, zijn de maatregelen soms ook gericht op het creëren van werkgelegenheid in de wijk of zijn de initiatieven faciliterend voor de uitvoering van persoongerichte economische projecten. Zo is broedplaats de Grote Pyr, een woonwerkcomplex voor de ex-krakers van De Blauwe Aanslag in Den Haag, gericht op het vergroten van de bedrijvigheid en leefbaarheid in de wijk. Qua fysiek object is de Grote Pyr faciliterend voor de bewoners en bedrijven die in het complex gehuisvest zijn. 3.4 Gebiedsgerichte niet-fysieke maatregelen Onder gebiedsgerichte niet-fysieke maatregelen worden ingrepen of initiatieven verstaan om de bedrijvigheid in een bepaald gebied te versterken zonder fysieke ingreep. Soort maatregel Advies startende en gevestigde ondernemers Stimuleringsregeling Beleid voor bedrijfsbeëindiging Imagoverbetering via activiteiten en voorlichting Project uit de praktijk - Wijk in Bedrijf Westflank (Utrecht) * - Bedrijfsstimuleringsregeling Zeeburg (Amsterdam) - Geen specifiek project opgenomen, komt impliciet terug in Bedrijfsstimulering Zeeburg en Neighbourhood Corporation Enschede - Buurtpromotie Indische Buurt (Amsterdam) - Straat van 1000 culturen (Amsterdam)* * Project is zowel sterk persoons- als gebiedsgericht ingestoken en daarom in deel B opgenomen onder Mix. De lijst is niet heel erg lang, maar bevat wel een maatregel die in Nederland veel genomen wordt, namelijk het bieden van ondersteuning aan ondernemers. Het geven van steun aan ondernemers is niet alleen georganiseerd op het schaalniveau van de wijk. Een Kamer van Koophandel heeft een regionale functie, een ondernemershuis vaak een stedelijk bereik. In Nederland zijn er echter ook steunpunten die zich richten op een bepaald gebied in een stad. Een voorbeeld is het Utrechtse Wijk in Bedrijf Westflank (zie Deel B voor de projectbeschrijving), een samensmelting van enkele initiatieven op wijkniveau aan de westzijde van het Utrechtse stadscentrum. Het geven van advies aan ondernemers is natuurlijk in de eerste plaats een persoonsgericht initiatief. Op het moment dat een dergelijk project op wijkniveau wordt ingestoken, is het in veel gevallen echter ook bedoeld om de bedrijvigheid en leefbaarheid in een specifiek gebied te versterken, waardoor een project nadrukkelijk ook een gebiedsgerichte functie heeft. Een stimuleringsregeling of eventueel beleid voor bedrijfsbeëindiging heeft praktisch altijd een gebiedsgerichte functie. Een stimuleringsregeling kan meerdere doelen 18

Noordelijke Arbeidsmarkt Verkenning 2004

Noordelijke Arbeidsmarkt Verkenning 2004 Noordelijke Arbeidsmarkt Verkenning 2004 Hoofdrapport Samenstelling: Dr. L. Broersma & Drs D. Stelder, Sectie Ruimtelijke Economie, FEW, RuG Prof. Dr. J. van Dijk, Faculteit der Ruimtelijke Wetenschappen,

Nadere informatie

Beleggers en wonen en zorg

Beleggers en wonen en zorg Habi_deel_4_vegter 42 :45 Pagina Vernieuwend Ruimtegebruik Beleggers en wonen en zorg Onderzoek naar investeringen van institutionele beleggers in woonzorgcombinaties voor ouderen Maaike Vegter " # $

Nadere informatie

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 GEBIEDEN 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 Probleemwijken Groot aandeel sociale huurwoningen Slechte kwaliteit woonomgeving Afname aantal voorzieningen Toename asociaal gedrag Sociale en etnische spanningen

Nadere informatie

Veldwerkopdracht Utrecht in ontwikkeling

Veldwerkopdracht Utrecht in ontwikkeling Veldwerkopdracht Utrecht in ontwikkeling Herstructurering van de Schepenbuurt en omgeving Maarten Seerden Inleiding Schepenbuurt en omgeving Bouwperiode: jaren 40-50 van de 20e eeuw Wijk is verouderd behoefte

Nadere informatie

Bijdrage van woningcorporaties aan leefbare buurten in Amsterdam

Bijdrage van woningcorporaties aan leefbare buurten in Amsterdam Pagina 1 / 6 Bijdrage van woningcorporaties aan leefbare buurten in Amsterdam Veel gehoord en gelezen is dat inzet op leefbaarheid geen verantwoordelijkheid en kerntaak meer is van woningcorporaties. Handen

Nadere informatie

OVERZICHTSNOTITIE INZENDINGEN

OVERZICHTSNOTITIE INZENDINGEN OVERZICHTSNOTITIE INZENDINGEN Deze notitie behandelt enkele conclusies op hoofdlijnen, gebaseerd op de 36 inzendingen die zijn ingediend voor de pilot woonconcepten voor EU-arbeidsmigranten. Positieve

Nadere informatie

Bron Jan Fokkema-Den haag Direct

Bron Jan Fokkema-Den haag Direct WIKI voor de Wijk Inleiding Deze notitie introduceert de Wissel Kiosk (WiKi),een kiosk van en voor de wijk! De wijkbewoners bepalen zelf waar de WiKi komt te staan. Misschien op dat groene plein wat nog

Nadere informatie

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Datum: 16 december 2010 Ir. Jan Gerard Hoendervanger Docent-onderzoeker Lectoraat Vastgoed Kenniscentrum Gebiedsontwikkeling NoorderRuimte Hanzehogeschool Groningen

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 Economisch programma

Hoofdstuk 4 Economisch programma Hoofdstuk 4 Economisch programma Inleiding Doelstellingen van het economisch programma zijn: het stimuleren van de buurteconomie; het versterken van de sociaal-economische positie van de bewoners; het

Nadere informatie

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze.

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Rabobank Noord-Drenthe. Een bank met ideeen. www.rabobank.nl/noord-drenthe Triple P-onderzoek Rabobank

Nadere informatie

Recreatieve woonmilieus in Almere. Erik van Marissing, Mei 2002

Recreatieve woonmilieus in Almere. Erik van Marissing, Mei 2002 Erik van Marissing, Mei 2002 Opbouw van de presentatie Doelstellingen en Probleemstelling Onderzoeksvragen en Afbakening van het onderzoeksgebied Definitie van een recreatief woonmilieu De meerwaarde van

Nadere informatie

De stad als onderneming?

De stad als onderneming? IkZitopZuidZ id De stad als onderneming? Willem Sulsters & Hidde van der Veer Conferentie Kansrijk ondernemen in de krachtwijken Rotterdam, 14 oktober 2009 IkZitopZuid Wie zijn wij? IZoZ is een privaat

Nadere informatie

Geen woorden maar daden

Geen woorden maar daden Hans van Rossum Geen woorden maar daden 12-11- 2014 Rotterdam doet het goed Momentum is daar: iconen ontwikkeld Momentum is daar: iconen ontwikkeld Momentum is daar: hippe architectuurstad Stadsvisie 2030

Nadere informatie

Scan Leefkwaliteit op en om bedrijventerreinen : een beknopte reflectie.

Scan Leefkwaliteit op en om bedrijventerreinen : een beknopte reflectie. Kenniscentrum Leefomgeving Scan Leefkwaliteit op en om bedrijventerreinen : een beknopte reflectie. ISSN: 1872-4418-22 Copyright 2013 by Saxion University of Applied Sciences. All rights reserved. No part

Nadere informatie

HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS

HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS www.herbestemmingnoord.nl Kenniscentrum Herbestemming Noord Het doel van Kenniscentrum Herbestemming Noord is een duurzame herbestemming tot stand te brengen met

Nadere informatie

STRUCTUURVISIE DEN HAAG ZUIDWEST

STRUCTUURVISIE DEN HAAG ZUIDWEST concept DECEMBER 2003 GEMEENTE DIENST STEDELIJKE ONTWIKKELING CONCEPT versie december 2003 1 Gemeente Den Haag, Dienst Stedelijke Ontwikkeling Met medewerking van: Dienst Stadsbeheer Ingenieursbureau Den

Nadere informatie

En, heb je ook een vraag?

En, heb je ook een vraag? En, heb je ook een vraag? Ontwikkeling marktplaats voor burenhulp TijdVoorElkaar in Utrecht Zuid Astrid Huygen Freek de Meere September 2007 Inhoud Samenvatting 5 1 Inleiding 9 1.1 Inleiding 9 1.2 Projectbeschrijving

Nadere informatie

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling...

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling... Meetinstrumenten De meetinstrumenten zijn ondersteunend aan de projecten van De Sportbank en ontwikkeld met de Erasmus Universiteit. Deze instrumenten helpen om op een gefundeerde manier te kijken naar

Nadere informatie

Gegevens... Werkervaring L ivre...

Gegevens... Werkervaring L ivre... Gegevens Naam drs. L. Herpers Geboortedatum 4 februari 1983 e-mail lieke@l-ivre.nl Telefoon 06 14 547 543 Werkervaring L ivre Wonen en Werken in de Wijk (WW&W) Projectleider (Januari 2012 heden) Als projectleider

Nadere informatie

Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012)

Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012) -1- Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012) 1 Aanleiding voor het project Arbeidsparticipatie is een belangrijk onderwerp voor mensen met een chronische ziekte of functiebeperking

Nadere informatie

Gemeenschapstuinen. RadarGroep. Duurzaam instrument voor integrale wijkaanpak, sociale cohesie, participatie en re-integratie.

Gemeenschapstuinen. RadarGroep. Duurzaam instrument voor integrale wijkaanpak, sociale cohesie, participatie en re-integratie. RadarGroep Gemeenschapstuinen Duurzaam instrument voor integrale wijkaanpak, sociale cohesie, participatie en re-integratie. Bureau voor sociale vraagstukken Wie zaait zal oogsten is een veelgehoord gezegde.

Nadere informatie

Wijkeconomie: j ondernemers centraal. Inhoud. Joost Hagens. Herma Harmelink. Nicis-onderzoek: relatie wijkeconomie & vastgoed.

Wijkeconomie: j ondernemers centraal. Inhoud. Joost Hagens. Herma Harmelink. Nicis-onderzoek: relatie wijkeconomie & vastgoed. Wijkeconomie: j ondernemers centraal Joost Hagens Herma Harmelink 3 november 2009 Inhoud Nicis-onderzoek: relatie wijkeconomie & vastgoed Tips voor meer economie in de wijk 1 Nicis-onderzoek Relatie wijkeconomie

Nadere informatie

portefeuillehouder ak e i e \* Secretaris akkoord

portefeuillehouder ak e i e \* Secretaris akkoord Gemeente Zandvoort B&W-ADVIES Verordening Nadere regels Beleidsnota Overig Na besluit (B&W/Raad): Uitgaande brief verzenden Stukken retour Publicatie Afdeling / werkeenheid: MD/BA Auteur : P. Haker Datum

Nadere informatie

creatieve oplossing voor tijdelijke leegstand

creatieve oplossing voor tijdelijke leegstand creatieve oplossing voor tijdelijke leegstand Korte Voorhout 20 Postbus 216, 2501 ce Den Haag 070 785 4903 06 430 54 372 info@annavastgoedencultuur.nl Heeft u een leegstaand pand waarvoor u nog geen bestemming

Nadere informatie

Accommodatiebeleid Maatschappelijke Voorzieningen

Accommodatiebeleid Maatschappelijke Voorzieningen Maatschappelijke Voorzieningen Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling Hilversum 1 Inhoudsopgave Samenvatting 3 1 Inleiding 8 2 Huisvestingsstrategie en eigendomsstrategie 10 3 Cultuur 15 4 Sociale voorzieningen

Nadere informatie

De hybride vraag van de opdrachtgever

De hybride vraag van de opdrachtgever De hybride vraag van de opdrachtgever Een onderzoek naar flexibele verdeling van ontwerptaken en -aansprakelijkheid in de relatie opdrachtgever-opdrachtnemer prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis ing. W.A.I.

Nadere informatie

Ontwikkelstrategie Lammenschansdriehoek, Gemeente Leiden (februari 2013) Ontwikkelstrategie

Ontwikkelstrategie Lammenschansdriehoek, Gemeente Leiden (februari 2013) Ontwikkelstrategie (februari 2013) Ontwikkelstrategie Lammenschans, Leiden in opdracht van: Gemeente Leiden februari 2013, Amsterdam Kerkstraat 204 1017 GV Amsterdam Postbus 15550 1001 NB Amsterdam Soeters Van Eldonk architecten

Nadere informatie

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/ 2 Wonen De gemeente telt zo n 36.000 inwoners, waarvan het overgrote deel in de twee kernen Hellendoorn en Nijverdal woont. De woningvoorraad telde in 2013 zo n 14.000 woningen (exclusief recreatiewoningen).

Nadere informatie

Gemeente Den Haag. De voorzitter van Commissie Ruimte DSO/2014.1230 RIS 279665 070-353 46 19. 19 december 2014. Agenda Oude Centrum

Gemeente Den Haag. De voorzitter van Commissie Ruimte DSO/2014.1230 RIS 279665 070-353 46 19. 19 december 2014. Agenda Oude Centrum Wethouder van Binnenstad, Stadsontwikkeling en Buitenruimte en Wethouder van Stadsontwikkeling, Wonen, Duurzaamheid en Cultuur B.A. Revis en J. Wijsmuller Gemeente Den Haag De voorzitter van Commissie

Nadere informatie

I(ostenbewust beheer. s tichting >ouw r esearch. syllabus. Rekenmethodiek voor strategische aanpak naoorlogse woningcomplexen, buurten en wijken

I(ostenbewust beheer. s tichting >ouw r esearch. syllabus. Rekenmethodiek voor strategische aanpak naoorlogse woningcomplexen, buurten en wijken s tichting >ouw r esearch syllabus I(ostenbewust beheer Rekenmethodiek voor strategische aanpak naoorlogse woningcomplexen, buurten en wijken rapporteurs: ing. K. H. Dekker KD/Consultants BV ir. P. Haberer

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 Vastgesteld in de raadsvergadering van 18 juni 2012. Verkorte versie wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 1 Wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 In de wijkvisie

Nadere informatie

Woensel West. Focus op emancipatie in een ander decor

Woensel West. Focus op emancipatie in een ander decor Focus op emancipatie in een ander decor Stadsvernieuwing Achterstandswijk Probleem cumulatiegebied Stagnatiegebied Hoerenbuurt. Probleemwijk Impulsbuurt Groot stedenbeleid Integraal wijkvernieuwingsgebied

Nadere informatie

Persons who generate or conceive ideas and plans

Persons who generate or conceive ideas and plans Persons who generate or conceive ideas and plans Historie Ontstaan uit eigen behoefte Eerste bedrijf Verspreiding freelancers Wij zijn zelf de doelgroep Huidige situatie leegstand Nederland 15,4% Den Haag

Nadere informatie

weer thuis in de stad

weer thuis in de stad weer thuis in de stad Wonen boven winkels Een levendige binnenstad is aantrekkelijk voor bezoekers, levert woongenot voor specieke groepen mensen, is een broedplaats voor kenniseconomie en cultuur en vormt

Nadere informatie

De SP fractie bezocht tijdens de 'Buurt OpStand' tour van december 2013 tot februari 2014 veel buurt en

De SP fractie bezocht tijdens de 'Buurt OpStand' tour van december 2013 tot februari 2014 veel buurt en BUURT OpStand BUURT OpStand De SP fractie bezocht tijdens de 'Buurt OpStand' tour van december 2013 tot februari 2014 veel buurt en bewonersinitiatieven in de stad. In de gesprekken wilden we er achterkomen

Nadere informatie

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom:

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom: Verzoek VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District De A16 is voor de Metropoolregio en de Randstad een belangrijke verbinding met Antwerpen,

Nadere informatie

NAGELE. programmaboekje

NAGELE. programmaboekje NAGELE programmaboekje Januari 2013 GROEN Uit het ontwerp van Nagele en de beplantingsplannen valt af te leiden dat de groenstructuur van Nagele is opgebouwd uit verschillende typen beplantingen die elk

Nadere informatie

Beantwoording artikel 38 vragen

Beantwoording artikel 38 vragen Beantwoording artikel 38 vragen Aan de PvdA fractie Ter attentie van mevrouw Suijker directie/afdeling RO/RBA contactpersoon J. de Heer onderwerp artikel 38 vragen PvdA telefoon 0182-588288 uw kenmerk

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

De grensoverschrijdende regio Plannen zonder grenzen. Symposium Geo Promotion

De grensoverschrijdende regio Plannen zonder grenzen. Symposium Geo Promotion De grensoverschrijdende regio Plannen zonder grenzen Symposium Geo Promotion Workshop Plannen zonder grenzen Arjan Brink Hans van Loon De maatschappelijke vraag bepaalt de ruimtelijke inrichting Vroeger..

Nadere informatie

Omdat bouwen teamwork is

Omdat bouwen teamwork is Omdat bouwen teamwork is Nijhuis Bouw Innovatie en duurzaamheid komen bij Nijhuis samen. Wij bouwen niet alleen huizen, ook leefbare wijken en gebieden waar het prettig wonen, werken en recreëren is. Ontwikkelen

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL. SESSIE Stad maken

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL. SESSIE Stad maken Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE Stad maken donderdag 19 maart 2015 Stad maken Duiding en context De traditionele rollen binnen het ontwikkeltraject veranderen. De corporaties,

Nadere informatie

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad In Nederland staat veel kantoor-, bedrijfs- en winkelruimte leeg. Leegstand van bedrijfsvastgoed lijkt structureel te worden en de verwachting is

Nadere informatie

OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK

OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK PROJECT UITGELICHT: HET GROOT ZIEKENGASTHUIS IN S-HERTOGENBOSCH OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK Maakt werk van leegstand Hoofdkantoor Dr. Kuyperstraat 9 2514 BA Den Haag T: 070 335 20 30 F: 070 347 07 77 3 Oud

Nadere informatie

Een evaluatie-onderzoek

Een evaluatie-onderzoek Het aanbod van onderwijsverzorging Een evaluatie-onderzoek A.J. Koster RION Monografieën onderwijsonderzoek 21 CIP-GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG Koster, A.J. Het aanbod van onderwijsverzorging.

Nadere informatie

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010 Wonen in Dordrecht De crisis voorbij?; trends en verwachtingen 30 november 2010 Inhoudsopgave 1. Wat willen we? Beleid en welke afspraken zijn er voor Dordrecht? 2. Hoe staan we er voor? Stand van zaken

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel PS2008WMC16-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 15 april 2008 Nummer PS : PS2008WMC16 Afdeling : MOW Commissie : WMC Registratienummer : 2008INT216622 Portefeuillehouder : De Wilde

Nadere informatie

Samen aan de IJssel Inleiding

Samen aan de IJssel Inleiding Samen aan de IJssel Samenwerking tussen de gemeenten Capelle aan den IJssel en Krimpen aan den IJssel, kaders voor een intentieverklaring en voor een onderzoek. Inleiding De Nederlandse gemeenten bevinden

Nadere informatie

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking 1 2 Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking Medio 2019 moet Nieuw-Mathenesse een modern, gemengd bedrijventerrein zijn waarmee de gemeente

Nadere informatie

November 2014 PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN

November 2014 PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN November 2014 PVDA PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN Een plan van De Partij van de Arbeid Voorne putten Werkgroep Economie & Werk Voorne Putten PvdA Nissewaard Gert-Jan Alberts Kim van de Kant PvdA Hellevoetsluis

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mr. M.C. van der Laan

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mr. M.C. van der Laan Cultuurconvenant 2005 2008 OCW, gemeente Amsterdam De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mr. M.C. van der Laan en de Wethouder voor Cultuur van de gemeente Amsterdam, drs. J.H. Belliot

Nadere informatie

Milieuhinder bij wonen en werken

Milieuhinder bij wonen en werken Milieuhinder bij wonen en werken DE PROBLEMATIEK Wanneer bedrijven in of nabij woongebieden zijn gevestigd en hinder veroorzaken gaan wonen en werken niet samen. De hinder kan ontstaan door geluidsoverlast

Nadere informatie

Veghel, het voorbeeld voor binnensteden van de toekomst?

Veghel, het voorbeeld voor binnensteden van de toekomst? Veghel, het voorbeeld voor binnensteden van de toekomst? Trots maakte wethouder Jan Goijaards van Veghel de resultaten bekend van de renovatie van het winkelgebied van Veghel: 22 nieuwe winkels erbij in

Nadere informatie

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Inleiding Stedelijke herontwikkeling Voor de ruimtelijke ontwikkeling van Utrecht is de Nieuwe Ruimtelijke Strategie opgesteld die in 2012 door de Raad

Nadere informatie

Gemeenten en de spreiding van opdrachten voor schilderwerk

Gemeenten en de spreiding van opdrachten voor schilderwerk Gemeenten en de spreiding van opdrachten voor schilderwerk Gemeenten en de spreiding van opdrachten voor schilderwerk september 2005 COLOFON Samenstelling Drs. M.H. (Mark) Gremmen drs. A.J.H. (Bert Jan)

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad, 1. Gevraagd raadsbesluit Bij de herontwikkeling van Bergwijkpark Noord te streven naar een multifunctioneel gebied

Aan de gemeenteraad, 1. Gevraagd raadsbesluit Bij de herontwikkeling van Bergwijkpark Noord te streven naar een multifunctioneel gebied RAADSVOORSTEL Nr.: 07-39 Onderwerp: Rapportage Bergwijkpark Noord Diemen, 1 mei 2007 Aan de gemeenteraad, 1. Gevraagd raadsbesluit Bij de herontwikkeling van Bergwijkpark Noord te streven naar een multifunctioneel

Nadere informatie

Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018

Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 2 Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 pakjeruimte.nl zelfbouw@rotterdam.nl facebook.com/zb010 pinterest.com/pakjeruimte Programma zelfbouw rotterdam 2015-2018

Nadere informatie

Buurthuizen en activiteiten

Buurthuizen en activiteiten Invalshoek: een wijkbudget voor activiteiten We stoppen met de financiering van (een gedeelte van) de huidige activiteiten in de wijk en stellen per wijk een budget beschikbaar voor initiatieven van inwoners

Nadere informatie

14 Samenwerking tussen ondernemers en maatschappelijke instellingen

14 Samenwerking tussen ondernemers en maatschappelijke instellingen 14 Samenwerking tussen ondernemers en maatschappelijke instellingen 14.1 Inleiding Maatschappelijke instellingen (zoals scholen, welvaartsvoorzieningen, sportverenigingen, culturele instellingen, woningcorporaties)

Nadere informatie

Presentatie Haalbaarheidsonderzoek Produit de Maroc

Presentatie Haalbaarheidsonderzoek Produit de Maroc Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland Presentatie Haalbaarheidsonderzoek Produit de Maroc Amal Farahi Regionaal Zorgberaad Midden- Holland Mei 2009 Europees

Nadere informatie

WONEN IN BEWEGING I N F O R M A T I E B R O C H U R E

WONEN IN BEWEGING I N F O R M A T I E B R O C H U R E WONEN IN BEWEGING I N F O R M A T I E B R O C H U R E Wonen in beweging De CWS is een woningcorporatie in beweging. Een professionele, klantgerichte organisatie die staat voor goed wonen in een aantrekkelijke

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam rapporteur: ir. L. J. Visser raadgevend ingenieur Het programma van eisen bij nader inzien De functie van het programmeren in de bouwvoorbereiding Een systeembenadering 128 Rotterdam, 1985 I(br Stichting

Nadere informatie

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Opdrachtgever: Hans Tanis, Wethouder Onderwijs Auteurs: Hans Erkens en Diana Vonk Datum: 9 oktober 2013 Inleiding 1.1. Aanleiding

Nadere informatie

BUREAU STEDELIJKE PLANNING

BUREAU STEDELIJKE PLANNING KLEIN AMERIKA 18 2806 CA GOUDA 0182-689416 WWW.STEDPLAN.NL INFO@STEDPLAN.NL Toolbox Wijkeconomie De toolbox wijkeconomie Groeten uit koppelt onze expertise op het gebied van wijkeconomie aan frisse en

Nadere informatie

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT)

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) 1. Opzet van het onderzoek 2. Resultaten en conclusies 3. Discussie Vraagstelling 1. Welke omvang heeft intersectorale

Nadere informatie

Versterken binnenstad Het aanbieden van een bibliotheekvoorziening

Versterken binnenstad Het aanbieden van een bibliotheekvoorziening Versterken binnenstad Het aanbieden van een bibliotheekvoorziening (ook als ontmoetingsplek) in de binnenstad. Cultuurparticipatie Kernfuncties leren, lezen en informeren bieden voor burgers mogelijkheden

Nadere informatie

De Afrikaanderwijk in 2020 Een wijk om trots op te zijn

De Afrikaanderwijk in 2020 Een wijk om trots op te zijn De Afrikaanderwijk in 2020 Een wijk om trots op te zijn Praat mee over de toekomst van uw Afrikaanderwijk! Vestia en de deelgemeente Feijenoord hebben - met de hulp van Bewonersorganisatie Afrikaanderwijk

Nadere informatie

De Nieuwe Ontwikkelaar, 20 april 2005. Willem Sulsters (WSA)

De Nieuwe Ontwikkelaar, 20 april 2005. Willem Sulsters (WSA) De Nieuwe Ontwikkelaar, 20 april 2005 Geert Ten Hertog (Staedion) ontwikkeligsmanager uitvoeringsfase Willem Sulsters (WSA) procesmanager wijkplan Inhoud Dichtbij de stad en het Zuiderpark Transvaal Wijkplan

Nadere informatie

"! " # $ % & ' ( ) % * ' ( $ +, -! *

!  # $ % & ' ( ) % * ' ( $ +, -! * ! "!"#$ %&' () %*' ($ +,-!* Maatschappelijke kosten baten analyses Jeroen Frissen Maatschappelijk rendement in het nieuws De maatschappelijke nutsfunctie van schiphol als mainport van Nederland wordt de

Nadere informatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie Manifeste lokale woningbehoefte Vraag zoekt locatie 10-3-2015 Inleiding In de gemeentelijke Visie op Wonen en Leefbaarheid (2012) is uitgesproken dat de gemeente in principe in alle kernen ruimte wil zoeken

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

Factsheet Quick Scan Bedrijfsvastgoed Rekenkamercommissie Almere

Factsheet Quick Scan Bedrijfsvastgoed Rekenkamercommissie Almere Factsheet Quick Scan Bedrijfsvastgoed Rekenkamercommissie Almere Inleiding In Nederland nam de van bedrijfsvastgoed (kantoor-, bedrijfs- en winkelruimte) de laatste jaren toe. De verwachting is dat de

Nadere informatie

Er van uitgaande... CULTUURPROFIEL ZUID-NEDERLAND. Deel II Ambities en prioriteiten. Ten behoeve van Cultuurnota 2005-2008

Er van uitgaande... CULTUURPROFIEL ZUID-NEDERLAND. Deel II Ambities en prioriteiten. Ten behoeve van Cultuurnota 2005-2008 Er van uitgaande... CULTUURPROFIEL ZUID-NEDERLAND Deel II Ambities en prioriteiten Ten behoeve van Cultuurnota 2005-2008 Juni 2003 0 In onze naam, Cultuurconvenant Zuid-Nederland (CZN), staat het woord

Nadere informatie

Onbekommerd wonen in Breda

Onbekommerd wonen in Breda Onbekommerd wonen in Breda Verslag van de aanpak GWI 1998-2015 Geschikt Wonen voor Iedereen 2 Aanleiding In Nederland is sprake van een dubbele vergrijzing. Het aantal ouderen neemt flink toe en ze worden

Nadere informatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie Samenvatting De gemeente maakt sinds 2011 onderdeel uit van de bestuurlijke regio FoodValley. In de regio FoodValley heeft elke gemeente een economisch profiel gekozen dat moet bijdragen aan de doelstelling

Nadere informatie

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties Erfgoed is in de nieuwe erfgoednota een breed begrip; de cultuurhistorie

Nadere informatie

Leefbaarheid en openbare ruimte

Leefbaarheid en openbare ruimte Leefbaarheid en openbare ruimte Elma Schoenmaker, Marjan Ketner, Williëtte Arendonk Ingrid Meeuwsen Ger Vergeer, Xiaolu Hu Annette van Brenk e.a. Peter Schmitz directeur BELW stedenbouw sen. bouwtechniek

Nadere informatie

Kwaliteitsverbetering aanloopstraten. Presentatie 31 mei 2012

Kwaliteitsverbetering aanloopstraten. Presentatie 31 mei 2012 Kwaliteitsverbetering aanloopstraten Presentatie 31 mei 2012 Vooraf Aanleiding: BRO rapportage 2009 Conceptplan Brusselsestraat e.o. 2010 Verandering economische situatie 2009-2012 Vraagstelling: Actuele

Nadere informatie

Werkende bedrijventerreinen

Werkende bedrijventerreinen Werkende bedrijventerreinen Dr. Cees-Jan Pen, programmamanager Platform31/Lector Vastgoed Fontys 1 Mijn agenda Bedrijventerreinen hoger op de politieke agenda: banen, mkb, leefbaarheid, economisch belang

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem voor kennisgeving aannemen; 2. het beleidskader

Nadere informatie

Compositie 5 Stedenbouw T.a.v. de heer T. de Kousemaeker Boschstraat 35-37 4811 GB Breda. Boxmeer, 13 juni 2014

Compositie 5 Stedenbouw T.a.v. de heer T. de Kousemaeker Boschstraat 35-37 4811 GB Breda. Boxmeer, 13 juni 2014 Compositie 5 Stedenbouw T.a.v. de heer T. de Kousemaeker Boschstraat 35-37 4811 GB Breda Boxmeer, 13 juni 2014 Betreft: Locatie: Project: Notitie bedrijven en milieuzonering Kerkdijk 1a Hooge Zwaluwe 14021190

Nadere informatie

Kansen en mogelijkheden. Voor het ontwikkelen van woningen boven winkels in het centrum van Zaandam

Kansen en mogelijkheden. Voor het ontwikkelen van woningen boven winkels in het centrum van Zaandam Kansen en mogelijkheden Voor het ontwikkelen van woningen boven winkels in het centrum van Zaandam Momentum in het centrum De binnenstad van Zaandam heeft een enorme kwaliteitsimpuls ondergaan. Nieuwe

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Samenleven > niet gelijk, maar gelijkwaardig > aantrekkelijke, ecologische woonstad > iedereen een eerlijke kans op de arbeidsmarkt Samenleven Mensen zijn niet allemaal gelijk, maar wel gelijkwaardig.

Nadere informatie

INSTRUMENTENBOEK MAATWERK BIJ WIJKVERBETERING

INSTRUMENTENBOEK MAATWERK BIJ WIJKVERBETERING MAATWERK BIJ WIJKVERBETERING Stade Advies 29 mei 200 Christian Zwart IN OPDRACHT VAN DE BUNDELING STEDELIJKE BEWONERSORGANISATIE IN UTRECHT Copyright 200. Alles uit dit document mag zonder toestemming

Nadere informatie

Blaarthem. Activiteit/project Wat gaan we doen Wat willen we bereiken Wanneer Wie. Thema: EEN SCHONE EN HELE WIJK

Blaarthem. Activiteit/project Wat gaan we doen Wat willen we bereiken Wanneer Wie. Thema: EEN SCHONE EN HELE WIJK Thema: EEN SCHONE EN HELE WIJK Activiteit/project Wat gaan we doen Wat willen we bereiken Wanneer Wie Opschoondag Offenbachlaan Inzet buurtconciërges bij beheer openbare ruimte Verbeteren van de beeldkwaliteit

Nadere informatie

Europoint torens Rotterdam Studie

Europoint torens Rotterdam Studie Europoint torens Rotterdam Studie Maria Haag architectuur Ir. Maria Haag Laan op Zuid 73 3072 DB Rotterdam tel. 010 4738030 info@mariahaag.nl www.mariahaag.nl Met dank aan: Ir. Yannick Boidin, architect

Nadere informatie

Resolutie Corporatiesector

Resolutie Corporatiesector Resolutie Corporatiesector Indiener: Woordvoerder: Auteurs: David Struik (PC Wonen en Ruimtelijke Ordening) David Struik (PC Wonen en Ruimtelijke Ordening) Maarten van t Hek, Paul Le Doux, David Struik,

Nadere informatie

Presentatie Van opstellen woonvisie naar realiseren goede huisvesting

Presentatie Van opstellen woonvisie naar realiseren goede huisvesting Presentatie Van opstellen woonvisie naar realiseren goede huisvesting Gemeentenetwerk MOE-landers Ing. F.C. (Frans) Suijkerbuijk Adviseur Volkshuisvesting Gemeente Bergen op Zoom 7 april 2011 Inhoud presentatie

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

Werkplan Centrum XL 2015/2016

Werkplan Centrum XL 2015/2016 Werkplan Centrum XL 2015/2016 Maart 2015, Amsterdam Inleiding: toekomstperspectief Centrum XL Er zijn veel ontwikkelingen gaande in Amsterdam op het gebied van economie, logistiek en duurzaamheid die van

Nadere informatie

BESTANDSANALYSE SAMENLOPERS ZWOLLE. Resumé bevindingen

BESTANDSANALYSE SAMENLOPERS ZWOLLE. Resumé bevindingen BESTANDSANALYSE SAMENLOPERS ZWOLLE Resumé bevindingen Inleiding Ekdé werk&mobiliteit BV is juli 07 gestart met een screening van samenlopers ingeschreven bij de gemeente Zwolle. Over elke kandidaat is

Nadere informatie

trntrtrtr V td L O\'ERLASTMETINGEN IN DE GRAVII\TNESTEEG EN OMGEVING

trntrtrtr V td L O\'ERLASTMETINGEN IN DE GRAVII\TNESTEEG EN OMGEVING trntrtrtr V td L O\'ERLASTMETINGEN IN DE GRAVII\TNESTEEG EN OMGEVING : COLOFON St. INTRAVAL Postadres: Postbus 1781 9701 BT Groningen E-mail info@intraval.nl Kantoor Groningen: Kantoor Rotterdam: St. Jansstraat

Nadere informatie

Erfgoed als krachtvoer. Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s

Erfgoed als krachtvoer. Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s Erfgoed als krachtvoer Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s U wilt nieuw leven blazen in uw dorp, stad of regio? Als alles tegen zit, is er altijd nog het erfgoed. Het DNA van het

Nadere informatie

Hidde Dirks b1372564

Hidde Dirks b1372564 Hidde Dirks b1372564 Strategie Kwetsbare wijk Capaciteiten scoren onvoldoende Sociaal aspect is voldoende COS Strategie COS COS Strategie COS Middel Aantrekken en vasthouden van hoger opgeleiden/koopkrachtige

Nadere informatie

05 Krachtige kernen in een vitaal gekoesterd buitengebied

05 Krachtige kernen in een vitaal gekoesterd buitengebied 05 Krachtige kernen in een vitaal gekoesterd buitengebied In dit hoofdstuk wordt de structuurvisie verdiept: wat betekent deze visie voor de kernen en het buitengebied? Het wordt in dit hoofdstuk allemaal

Nadere informatie

Sociale Zaken en Werkgelegenheid gemeente Rotterdam

Sociale Zaken en Werkgelegenheid gemeente Rotterdam QUICK-SCAN: GEVOLGEN REGIOBINDING ROTTERDAM COLOFON INTRAVAL Postadres: Postbus 1781 9701 BT Groningen E-mail info@intraval.nl Kantoor Groningen: Kantoor Rotterdam: St. Jansstraat 2C Goudsesingel 184 Telefoon

Nadere informatie

HERONTWIKKELING MOLENWAL

HERONTWIKKELING MOLENWAL STARTNOTITIE HERONTWIKKELING MOLENWAL (VOORMALIGE BUSREMISE) Maart 2011 Gemeente Oudewater Sector REV 1 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE... 2 1 INLEIDING... 3 2 PLANGEBIED... 4 2.1 HET PLANGEBIED... 4 2.2 PROGRAMMA...

Nadere informatie

Trendbreuk? Netto kwantitatieve opgave 2023. Wonen 1.800 7.100. Bedrijventerreinen 18 (+30) ha 156 ha. (gemeentelijk + privaat) 248.000-323.

Trendbreuk? Netto kwantitatieve opgave 2023. Wonen 1.800 7.100. Bedrijventerreinen 18 (+30) ha 156 ha. (gemeentelijk + privaat) 248.000-323. Maastricht Maastricht 120.000 inwoners, stabilisatie Centrum van de regio (600.000-550.000) Universiteit Meer dan 20 miljoen bezoekers waarvan 2/3 uit Nederland, winkelen belangrijkste bezoekmotief Compacte

Nadere informatie