De Zes Hoeden Tools for parallel thinking

Ver,caal en Lateraal Denken Kri%sch Denken analy,sch convergent ver,caal waarschijnlijkheid oordeel scherp objec,ef antwoord linker hersenhel@ verbaal lineair rede ja maar Crea%ef Denken genererend divergent lateraal mogelijkheid uitgesteld oordeel diffuus subjec,ef een antwoord rechter hersenhel@ visueel associa,ef waardevol, nieuw ja en

Inspira,ebronnen en technieken Inspira%ebronnen o.a. Technieken o.a. John Dewey Edward de Bono Howard Gardner Alex Osborn Sidney Parnes Daniel Pink Chip & Dan Heath Stephen Covey Mihaly Csikszentmihalyi Tony Buzan Ken Robinson Michael Gelb Zes Hoeden Lateraal Denken D.A.T..T. Crea,ve Problem Solving Divergen,etechnieken Convergen,etechnieken MI technieken Scenariodenken Socra,sch denken 7 stappen van Da Vinci Dialoog / debatvaardigheden Mind Mapping Beelddenken

Eén groot feest

Van Ja maar gevaren problemen moeilijkheden waarschuwing

Naar Ja en voordelen waarde op,misme

AZtude

INLEIDING, DEEL 1

Wat te doen met vergi@igde wijn? In 1986 kampte Oostenrijk met een groot overschot aan vergi@igde wijn. De toevoeging van an,vries (!) om de wijn zachter te maken had reeds aan enkele mensen het leven gekost. De opslag van miljarden liters wijn kosee de overheid handenvol geld en niemand had enig idee wat ermee te doen.

an,vries met een wijngeur? Toni Kahlbacher, een fabrikant uit Kitzbühl, ging met zo n 3000 liter vergi@igde wijn (illegaal) experimenteren en bood uiteindelijk het ministerie van Publieke werken een prototype spray aan om op ijsbedekte wegen te strooien. Behalve de smeltkracht bij lage temperaturen - min. 28 graden Celsius vergeleken met min. 8 voor pekel - bleek de spray ook minder slecht voor het milieu. Het vermindert de aantas,ng van bomen en reduceert vervuiling van de waterspiegel.

Hoe goed bereiden scholen studenten voor op de 21 e eeuw? Onze scholen staan over het algemeen vijandig tegenover ideeën. Te vaak zijn examens zo ingericht dat aan een student gevraagd wordt om het ene juiste antwoord te geven. En het curriculum, dat zich richt op deze examens, stra/ de crea1eve student eerder dan dat hij of zij beloond wordt voor het onverwachte, maar oorspronkelijke en misschien zelfs briljante antwoord. Tough Choices or Tough Times (2008)

De Zes Hoeden Tools for parallel thinking

Dr. Edward de Bono M.D., Ph.D., (filosofie, medicijnen, & psychologie), Rhodes geleerde Een zeer vooraanstaande authoriteit in de wereld op het gebied van crea,ef en conceptueel denken. Wereldvermaarde adviseur bij bedrijven, overheid en onderwijs. Er zijn meer dan 500.000 mensen getraind.

Dr. Edward de Bono Oprichter van Six Thinking Hats, Lateral Thinking, en Direct Aeen,on Thinking Tools (gebaseerd op CoRT)

Huwelijken / partnerschappen, scheidingen / ontbonden partnerschappen Huwelijk / Partnerschap Scheidingen / Ontb. Partn. 2000 857 392 2001 834 401 Andere indeling vanaf 2002 Huwelijk / Partnerschap Scheidingen / Ontb. Partn. 2002 850 33 347 46 2003 816 46 341 56 2004 685 63 334 50 2005 670 57 388 56 2006 624 59 351 50 2007 745 76 377 34 Bron: Sta%s%sch Jaarboek gemeente s- Hertogenbosch

Wat cijfers uit Amerika even rekenen Op elke duizend mensen, blijven er 500 getrouwd en 500 gaan scheiden. Van de 500 die gescheiden zijn, blijven er 125 single en 375 gaan weer trouwen. Van die 375, blijven er 185 getrouwd en 190 gaan scheiden. Van de 190 die gescheiden zijn, trouwen er 133 en 57 blijven single. Van die 133, blijven er 54 getrouwd en 79 gaan scheiden. Van die 79, blijven er 32 single en 47 gaan weer trouwen. Samengevat. Wanneer we dit allemaal optellen en a]rekken komt het er op neer dat 786 van de oorspronkelijke 1,000 toch nog getrouwd zijn.

Discussie I Het huwelijkscontract moet elke 5 jaar worden verlengd.

De Zes Hoeden Controlerende kijk: samenva_en, analyseren, filteren, beslissen. Emo%oneel: gebruik van intuï%e, een gevoelsoordeel zonder beargumenteerde rechtvaardiging. Op%mis%sch: posi%ef denken, voordelen opsommen, dus een poging tot rechtvaardiging. Kri%sch: focus op zwakke plekken en risico's, advocaat van de duivel, het onderkennen van de gevaren. Informa%ef: feiten, cijfers, informa%e verzamelen zonder interpreta%e Crea%eve kijk: associa%ef, lateraal denken, nieuwe mogelijkheden zien.

Discussie II Het huwelijkscontract moet elke 5 jaar worden verlengd.

Rode Hoed Wat zijn nu mijn gevoelens? Wat zegt mijn intui,e? Wat is mijn eerste reac,e?

Wiee Hoed Welke informa,e is beschikbaar? Welke informa,e hebben we nodig? Hoe komen we aan de ontbrekende informa,e? NB: Denk aan verschillende invalshoeken (O.P.V.)

Gele Hoed Wat zijn de voordelen? Wat zijn de posi,eve punten? Wat is de waarde? Hee@ dit idee een concept dat aantrekkelijk lijkt? Hoe kunnen we het laten slagen?

Zwarte Hoed Wat zijn mogelijke problemen? Ja, maar... Op welke punten moeten we leeen? Wat zijn de risico s?

Groene Hoed Welke crea,eve ideeën hebben we? Hoe kunnen we een idee veranderen / verbeteren? Wat zijn alterna,even? Hoe kunnen we de zwarte hoed problemen ondervangen?

Blauwe Hoed Vergelijk de 2 discussies over het huwelijkscontract. Wat kun je zeggen over het proces? Welke uitkomst (product) heb je geselecteerd?

Het revolu,onaire karakter van Parallel Denken We hebben veel denkgereedschap voor argumenta,e en het debat, maar slechts weinig voor het gewone denkproces. De methode met de Zes Hoeden bevrijdt ons van het debat en zorgt ervoor dat alle gezichtspunten parallel worden neergelegd We zijn in staat om de verschillende aspecten van het denken uit elkaar te houden

a Conflict Denken b a b a b Parallel Denken De methode met de Zes Hoeden vervangt het Conflict Denken door het Parallel Denken.

Het raamwerk met de Zes Hoeden Mensen vragen vanuit een andere invalshoek te denken Denken uitsplitsen Ego loskoppelen van het gebruik van een hoed Onderwerpen parallel verkennen

Waarom de metafoor met de hoeden? Er bestaat een tradi,oneel verband tussen denken en hoeden. Hoeden geven een bepaalde rol aan.

Hoofdpunten Zes Hoeden Zes Kleuren Zes Manieren Van Denken Geen Hokjes De hoeden zijn geen beschrijving van denkers. Elke denker moet alle hoeden kunnen gebruiken.

DE HOEDEN APART, DEEL 2

rode hoed Ingeving Emo%es Gevoelens Intui%e

Rode Hoed Wat zijn nu mijn gevoelens? Wat zegt mijn intui,e? Wat is mijn eerste reac,e?

Een Rode Hoed Meter Enthousiast Leuk! Nieuwsgierig Ik weet het niet Interessant. Onzeker. Ik vind er niets aan! Verschrikkelijk!

Oefening Voedsel met een hoog vetgehalte wordt illegaal Alle scholing wordt afgescha@. Alleen nog maar ervaringsleren. Laat mensen zelf bepalen hoeveel belas,ng ze betalen. Kantoorromances; moet kunnen! Voetbal hooligans; opsluiten! Examens afschaffen. Studenten beoordelen elkaar Crea,viteit doe je maar in je vrije,jd!

wiee hoed informa%e Wat weten we? gegevens Wat moeten we weten?

Wiee Hoed Welke informa,e is beschikbaar? Welke informa,e hebben we nodig? Hoe komen we aan de ontbrekende informa,e? NB: Denk aan verschillende invalshoeken (O.P.V.)

Oefening Plan een onderzoek Welke informa,e is beschikbaar? Welke informa,e hebben we nodig? Hoe komen we aan de ontbrekende informa,e? NB: Denk aan verschillende invalshoeken (O.P.V.)

gele hoed voordelen waarde op,misme

Gele Hoed Wat zijn de voordelen? Wat zijn de posi,eve punten? Wat is de waarde? Hee@ dit idee een concept dat aantrekkelijk lijkt? Hoe kunnen we het laten slagen?

Oefening Eén dag per week wereldwijd geen t.v. uitzendingen en internet.

zwarte hoed gevaren problemen moeilijkheden waarschuwing

Zwarte Hoed Wat zijn mogelijke problemen? Ja, maar... Op welke punten moeten we leeen? Wat zijn de risico s?

Oefening Het invoeren van een 4- daagse werkweek in heel Europa

GROENE EN BLAUWE HOED EXTRA, DEEL 3

Groene Hoed Extra

groene hoed ideeën alterna,even crea,viteit groei

Groene Hoed Welke crea,eve ideeën hebben we? Hoe kunnen we een idee veranderen of verbeteren? Wat zijn alterna,even? Hoe kunnen we de zwarte hoed problemen ondervangen?

Hoofdpunten Zoekt naar nieuwe ideeën Niet beargumenteerd Haalt fouten eruit Zorgt voor,jd en ruimte voor crea,viteit Zorgt voor evenwicht bij het van nature dominante zwarte denken

Fasen in een crea,ef proces 1) starvase 2) ideeën spuien 3) ideeën selecteren 4) ideeën verrijken 57

Focus Wat gaan we nu eigenlijk doen?

Focus Ideeën voor het terugdringen van blessures bij sporters

Alex F. Osborn, brainstormen

Divergen,eregels Geen oordeel vellen over elkaars ideeën Ga voor kwan%teit Li] mee op andermans inbreng of crea%viteit Speciale aandacht voor wilde, dan wel naïeve ideeën

1e Ronde Purge

Verloop van ideeën genereren aantal ideeën 3. Techniek Y 2. Techniek X 1. Spontaan ideeën genereren; purge, ideeëree,jd

groene hoed stretchen

2e Ronde Omgekeerde brainstorm.

Omgekeerde divergen,e Wat is de beste manier om ervoor te zorgen dat je het tegenovergestelde bereikt?

Blauwe Hoed Extra

blauwe hoed denken over denken voorwaarden creëren organiseren proces bewaken

Hoofdpunten De hoed van de facilitator Kan door elk lid van de groep worden gedragen Zorgt voor doelgericht denken Behandelt de verzoeken om op een andere manier te denken Wijst op ongepast commentaar Vraagt om samenvazngen Neemt of vraagt om beslissingen

Convergen,eregels Oordeel posi%ef Houd je doelstelling in de gaten Verbeter ideeën Zoek naar het nieuwe

Opdracht Maak een sequen,e voor het volgende probleem Hoe om te gaan met een luidruch,ge buurman Gebruik hiervoor maximaal 9 hoeden.

Systema,sch gebruik Begin en eindig met de Blauwe Hoed. De juiste volgorde bestaat niet. De Blauwe Hoed drager zorgt ervoor dat het denkproces goed verloopt. Gebruik alleen de Hoeden die je nodig hebt. Elke Hoed kan zo vaak gebruikt worden als je wilt.

Sequen,es Vast Flexibel/ azankelijk Ontwikkelend???

Richtlijnen voor Sequen%es Vaste Sequen%e Een volgorde met de hoeden kan vooraf worden vastgesteld als een agenda. Daarna wordt iedere hoed apart behandeld binnen de daarvoor bepaalde,jd.

Richtlijnen voor Sequen%es Flexibele / Anankelijke Sequen%es Binnen de vooraf bepaalde volgorde zijn er momenten waarbij je van plan bent een keuze te maken voor het vervolg. De keuze is daarbij azankelijk van de uitkomsten uit het k voorgaande. m

Richtlijnen voor Sequen%es Ontwikkelende Sequen%es Ter plekke een volgorde vaststellen. Gebruik: Bij een onsamenhangende discussie die nergens toe leidt. Bij een langdurende discussie.????

Ontwerpen van Sequen,es Voorbeeld van een vaste sequenie Een sequen%e voor: Een brainstormsessie

Oefening SystemaIsch gebruik Plan een volgorde voor: Een func,onerings- en/of beoordelingsgesprek Een bijeenkomst over strategische planning Proces verbetering Plannen van een project Organiseren van een evenement Etc.

Extra oefeningen Maak een sequen,e (maximaal 3 hoeden) Een collega is elke morgen te laat. Bij één van uw producten/processen wordt een fout ontdekt. Hetzelfde werk uitvoeren met minder medewerkers. Afschaffen hypotheekrentea@rek. De sfeer in het team is slecht. Belas,ngbetalers dienen (te) laat hun aangi@e in.

TOEPASSINGEN, DEEL 4

Oefening Een Zes Hoeden sessie Alle auto s worden geel gespoten

Eindopdracht Houd een vergadering. Eigen onderwerp. Aandachtspunten: Vastleggen volgorde Vastleggen,jd Aanwijzen notulist Aanwijzen blauwe hoed Voorbereiden en houden presenta,e