Inleiding in de Filosofie & de Ethiek 1e Bijeenkomst 5 september 2006 Prof. Dr. Hub Zwart Afdeling Filosofie & Wetenschapstudies h.zwart@science.ru.nl http://www.filosofie.science.ru.nl
Wat is filosofie?
Filosofie Filosofie is een normatieve (kritische) wetenschap) Het object van de filosofie is niet de natuur, maar de natuurwetenschap
Wat is filosofie? Filosofie = natuurfilosofie Ρερι φυσεος ( Over de natuur ) Parmenides (475 v. Chr.) Anaximander (611 547 B.C.) Empedocles (495-435 B.C.) Anaxagoras (c.500-428 B.C.) Epicures (341-271 B.C.) Etc.
Aristoteles (384 322) Fysica Verzameling teksten (door anderen gebundeld en uitgegeven) over beweging (val en worp), het begrip oorzaak, tijd, verandering, de structuur van de hemel, aarde, de elementen
Aristoteles (384 322) Doeloorzaak: finaliteit in de natuur, de natuur is op weg naar perfecte orde, en dit verlangen naar orde veroorzaakt beweging
David Hume (1711 1776) we should examine ourselves, with a narrow scrutiny, in order to find the principles that regulate our understanding, rather than the principles that regulate nature Causaliteit
Immanuel Kant (1724 1804)
Immanuel Kant (1724 1804) Het object van de filosofie is niet de natuur, maar de natuurwetenschap Kentheorie (kritisch onderzoek naar de betrouwbaarheid van menselijke kennis / het menselijke kenvermogen) Ethiek Van object (natuur) naar subject (de mens in het algemeen, de wetenschapper in het bijzonder)
Immanuel Kant (1724 1804) Kritiek van de zuivere rede - 1781 (epistemologie) Kritiek van de praktische rede - 1788 (ethiek) Strijd der Faculteiten - 1798 (verhouding filosofie andere wetenschappen)
Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831) Filosofie = fenomenologie van de geest Dialectiek: These, antithese, synthese
Michel Foucault (1926 1984)
Bruno Latour (1947 - ) Laboratory life (1979) Science in action (1987)
Opzet 12 bijeenkomsten (Hoorcolleges) 4 opdrachten 1 boek Tentamen: 19 December 2006
Website www.filosofie.science.ru.nl /education/f1nswi.html Opzet cursus Overzicht (onderwerpen hoorcolleges) Collegedictaten (html, ppt, pdf) Opdrachten Cijfers (opdrachten, tentamen)
1. Epistemologie Betrouwbaarheid van het menselijke kenvermogen Betrouwbaarheid van wetenschappelijke kennis Basiskenmerken van wetenschappelijke kennis ( epistemologisch profiel van wetenschap) Historische casuïstiek
2. Ethiek Wetenschapsethiek Ethiek van wetenschappelijk onderzoek Maatschappelijke impact van wetenschap Actuele casuïstiek Angst voor wetenschap
Opbouw Hoorcolleges: het begrip wetenschappelijke revolutie Boek: het begrip denkstijl
500 v. Chr. Eerste wetenschappelijke revolutie (± 500 v Chr) Wiskunde: Thales, Pythagoras, Eudoxus, Theaetetus Filosofie: Plato, Aristoteles Denkstijl: more geometrico Wiskunde is de basis Tweede wetenschappelijke revolutie (1650 1750) Denkstijl: Het experiment Fysica: Galileï, Newton Chemie: Lavoisier Wetenschappelijke instrumenten Derde wetenschappelijke revolutie (1900 Nu) Fysica: Planck, Einstein, Bohr etc. Life sciences: Watson, Crick, etc. Computer 2005
Denkstijlen Het apollinische denken (500 v Chr. 500 n. Chr.) Het magische denken (0 1200 n. chr.) Het faustische denken (1200 1900)
Revoluties Zintuiglijke kennis is onbetrouwbaar. Daarom moeten we niet op onze zintuigen vertrouwen, maar op ons denkvermogen. Wiskunde (geometrie) = modelwetenschap Zintuiglijke kennis is onbetrouwbaar. Daarom moeten we instrumenten ontwikkelen die de betrouwbaarheid van zintuiglijke informatie bevorderen. (Opkomst van het experiment)
De 1e wetenschappelijke revolutie ± 500 v. Chr. Wiskunde: Thales, Pythagoras, etc. De gedachte van het wiskundige bewijs Wiskunde = meetkunde (Euclides etc.) Filosofie: Plato, Aristoteles Apollinische denkstijl (maat, harmonie, evenwicht) Natuur = kosmos (κοσµος = orde, sieraad)
Plato - Aristoteles
Socrates (470 399)
Schoolstrijd Academici: de natuur is κοσµος ; De werkelijkheid heeft een perfecte geometrische structuur ; basiswetenschap is meetkunde Pre-socratici, fysici of atomisten : de natuur is Φυσις ; De werkelijkheid is grillig, ondoorgrondelijk, onvoorspelbaar ; Niet wiskunde maar poëzie
Pre-socratici Elke verandering heeft een (natuurlijke) oorzaak De natuur schept er behagen in zich te verbergen Waarheid is de overeenstemming tussen denken en zijn Complexe fenomenen zijn opgebouwd uit eenvoudige elementen (στοιχεια)
Plato (427 347) Aristoteles (384-322)
Koud Warm Vochtig Water Lucht Droog Aarde Vuur
Aarde droog koud Water koud vochtig Lucht vochtig warm Vuur warm droog
Het begrip element Στοιχειoν - στοιχεια Letters van het alfabet Grondstoffen Elementaire kennis Elementaire deeltjes (atomen)
Plato s elementen
tetraeder Viervlak Vuur hexaeder zesvlak Aarde octaeder Achtvlak Lucht icosaeder Twintigvlak water dodecaeder Twaalfvlak universum
Plato s academie
Plato s Academie
Copernicus 1543 De revolutionibus orbium caelestium
Copernicus Universum
Zon Mercurius Venus Mars Jupiter Saturnus
Johannes Kepler (1571 1630)
Johannes Kepler (1571-1630) Mysterium Cosmographicum (1596) 6 planeten (5 + 1) 6 concentrische bollen 5 regelmatige veelvlakken Ergo :