Inhud: 1. Delgrep...3 2. Signalering en diagnstiek...3 2.1. Signalering (DHH = mdule 1)...3 2.1.1 Aanleidingen vr de signaleringsprcedure...4 2.1.2 Stappen van de signaleringsprcedure....4 2.2 Diagnstiek (DHH = mdule 2)...5 2.2.1 De stappen van de diagnstiekprcedure...5 2.2.2 Vrwaarden hulp van buitenaf...6 3. Individuele leerlingbegeleiding (DHH = mdule 3)...7 3.1 Richtlijnen vr cmpacten...7 3.2 Richtlijnen vr verrijken...7 3.3 Vervregde drstrming...8 3.3.1 Om wie gaat het?...8 3.4 He pakken we het didactisch aan?...9 3.5 He realiseren we de echte verstap?...9 4. Begeleiding en zrg (DHH = mdule 4)...10 4.1 Begeleiding van de leerling...10 4.2 Begeleiding van de grepsleraar...10 4.3 De begeleiding van leerlingen in grep 1-2...10 4.3.1 Aanpassingen in de reguliere stf...10 4.3.1.1 Grep 1...11 4.3.1.2 Grep 2...11 4.3.2 Aanbieding van verrijkingsmaterialen...11 4.4 Pedaggische aandachtspunten...11 4.5 Begeleiding van buiten de schl...12 5. Evaluatie en taakmschrijving...13 5.1 Evaluatie...13 5.1.1 Met teamleden...13 5.1.2 Met uders...13 5.1.3. Met de leerling...13 5.2 Taakmschrijving...14 6. Verklarende wrden- en afkrtingenlijst...15 7. Bijlagen...16 7.1 Materialenlijst...16 Prtcl Hgbegaafdheid Van Dijckschl 2
1. Delgrep In principe vinden wij dat nze prcedure vr signalering (cnfrm DHH) en diagnstiek (cnfrm resultaten LVS) afdende met zijn m te kunnen vaststellen f een leerling straks behrt tt de delgrep van dit beleidsplan. Daarnaast zijn wij van mening dat ver het algemeen bij deze leerlingen dr psych-diagnstisch nderzek een intelligentiequtiënt is vastgesteld dat hger is dan 130. Bvendien meten deze leerlingen eveneens beschikken ver de persnlijkheidseigenschappen mtivatie en creativiteit. Een eerste selectie van herkenbare leereigenschappen van hgbegaafde leerlingen laat zien dat wij ns richten p leerlingen die beschikken ver hge intelligentie; grte interesse; grte algemene kennis; hg leertemp; ged geheugen; snel leervermgen; creatief plssingsgericht; verbaal sterk; grte mate van zelfredzaamheid/zelfstandigheid; eigen plssingsstrategieën en minder gebruik maken van pgelegde strategieën. In de tekmst zal er binnen het beleid vr hgbegaafden k ruimte zijn vr de benadering van nderpresteerders. Onderpresteerders zijn die leerlingen die p grnd van hun intellectuele capaciteiten kunnen behren tt een van bvengenemde grepen maar waarbij de prestaties achterblijven bij de verwachting. In de benaderingswijze die ns vr gen staat, is het van wezenlijk belang dat de capaciteiten die leerlingen hebben in verleg met hun uders benemd wrden, zij het dat wij heel vrzichtig willen mgaan met het wrd hgbegaafd. Als het leerlingen in grep 1 en 2 betreft zullen wij cnsequent ver een ntwikkelingsvrsprng spreken. Daarmee vrkmen we dat kinderen te vregtijdig gelabeld wrden, de verwachtingen niet kunnen waarmaken en wij vervlgens prblemen met kind en uders krijgen mdat we te nvrzichtig geweest zijn met het wrd hgbegaafd. 2. Signalering en diagnstiek Om de signalering en diagnstiek te strmlijnen zal met ingang van het schljaar 2004-2005 gewerkt wrden vlgens het Digitaal Handelingsprtcl Hgbegaafdheid (DHH). Dit prtcl beschrijft de stappen van infrmatieverwerving ten beheve van signalering en diagnstiek, verzrgt de interpretatie van gegevens en genereert een identificatieverslag ver de leerling. In de twee navlgende paragrafen wrdt een samenvatting van de prcedure weergegeven. 2.1. Signalering (DHH = mdule 1) De grepsleraar is de eerst verantwrdelijke tijdens het prces van signalering, maar beslissingen inzake signaleren van evt. hgbegaafden leerlingen wrden genmen in verleg met de IB-er. Tijdens de fase van signalering gaat het m het pvangen en interpreteren van mgelijke aanwijzingen ver de begaafdheid van een leerling. De instrumenten m alle gegevens te verzamelen en in kaart te brengen zijn pgenmen in mdule 1 van het DHH. Prtcl Hgbegaafdheid Van Dijckschl 3
Het gebruik van de instrumenten in mdule 1 (Signalering) neemt in ttaal ngeveer 20 minuten in beslag en geeft een heldere eerste indruk weer van de infrmatie die we uit verschillende brnnen hebben verkregen. Denken we p grnd van deze gegevens ng steeds in de richting van begaafdheid dan vlgt intern diagnstisch nderzek. 2.1.1 Aanleidingen vr de signaleringsprcedure Tijdens de schllpbaan In de nderstaande gevallen zien wij aanleiding m het prtcl vr signalering vr een leerling te drlpen: De leerling behaalt gedurende langere tijd pvallend hge prestaties en/f De uders van de leerling geven signalen af waaruit valt p te maken dat hun kind mgelijk hgbegaafd zu kunnen zijn en/f De leraar vangt signalen van de leerling p waaruit valt p te maken dat de leerling mgelijk hgbegaafd zu kunnen zijn. Bij instrm In de nderstaande gevallen zien wij aanleiding m het prtcl vr signalering vr een nieuwe leerling te drlpen: Tijdens het aanmeldingsgesprek met de uders van een nieuwe leerling zijn er indicaties dat de leerling mgelijk een ntwikkelingsvrsprng heeft. In nvember en mei wrden bij alle leerlingen in grep 1 en 2 cnfrm de methdiek van Memelink p een gestandaardiseerd bservatiefrmulier zijn indrukken van de leerling. Hierp kunnen k indicaties ver een eventuele ntwikkelingsvrsprng wrden aangegeven. Indicaties uit externe infrmatiebrnnen zals peuterspeelzaal, nderwijskundig rapprt na verstap van een andere schl, schlarts en/f cnsultatiebureau. 2.1.2 Stappen van de signaleringsprcedure. Om de signalering van mgelijke hgbegaafde leerlingen vrm te geven drlpt de leraar na verleg met de IB-er vr iedere leerling die hiervr in aanmerking kmt de nderstaande stappen. Stap 1 De leraar frmuleert beknpt zijn eigen indruk van de leerling en vult de krte signaleringslijst in. Stap 2 De uders krijgen een frmulier mee waarp zij hun indruk ver hun kind krt kunnen weergeven. Daarbij ntvangen zij tegelijkertijd de krte signaleringslijst die zij invullen. Stap 3 De nder stap 1 en 2 verzamelde gegevens wrden ingeverd in het DHH. Stap 4 Bestaande didactische gegevens ver de leerling wrden ingeverd in het DHH. Stap 5 Eventuele infrmatie uit verige brnnen wrden ingeverd in het DHH. Stap 6 Er vlgt een advies vanuit het cmputerprgramma. De leraar beslist in verleg met de IB-er f hij dit advies pvlgt. Prtcl Hgbegaafdheid Van Dijckschl 4
2.2 Diagnstiek (DHH = mdule 2) Onder diagnstiek verstaan we het verder verzamelen van gegevens m uiteindelijk een cnclusie te kunnen trekken ver mgelijke hgbegaafdheid. Vr diagnstiek binnen de eigen schl kmen alle leerlingen in aanmerking waarvan p grnd van bvenstaande signaleringsprcedure vermed wrdt dat deze hgbegaafd kunnen zijn. Dit betreft een selecte grep leerlingen waarbij uit vijf brnnen infrmatie verzameld wrdt. Wij maken daarbij gebruik van mdule 2 uit het DHH. Bij de identificatie van hgbegaafde leerlingen zijn binnen het team de betrkken grepsleraar en de IB-er betrkken, zij zijn gezamenlijk verantwrdelijk. 2.2.1 De stappen van de diagnstiekprcedure Om de diagnstiek van mgelijke hgbegaafde leerlingen vrm te geven drlpen wij vr iedere leerling die hiervr in aanmerking kmt de vlgende stappen. Stap 1 De leraar beantwrdt een zeer uitgebreide bservatielijst. De vragen p de lijst betreffende nderstaande aspecten: Leer- en persnlijkheidseigenschappen van hgbegaafde leerlingen; Werk- en leerstrategieën; Zelfbeeld; Perfectinisme; Prestatiemtivatie; Sciaal functineren. Stap 2 De leraar geeft de uders de uitgebreide bservatielijst mee uit mdule 2 van het DHH. De uders vullen de vragenlijst in en returneren deze binnen één week aan de grepsleraar. De grepsleraar zrgt dat de gegevens ng dezelfde week wrden vergenmen in het cmputerprgramma. Stap 3 De leraar cntrleert f de didactische gegevens uit het LVS (ingevuld tijdens de signaleringsprcedure) ng crrect zijn en vert waarndig crrecties daarp dr. Stap 4 In verleg met uders, leraar en IB-er wrdt een aanmelding vr (extern) PDO in werking gesteld. Stap 5 Naar aanleiding van (extern) PDO vlgt gesprek met uders en wrdt al dan niet beslten de diagnstiekprcedure te vervlgen. Stap 6 De leraar plant samen met de IB-er de verschillende mmenten waarp de IB-er de leerling ver de hele breedte zal drtetsen, waarbij wij terughudend zijn met het drtetsen dr middel van het LVS. Stap 7 De IB-er zrgt dat de leerling binnen vijf weken na aanmelding vr diagnstisch nderzek vlledig is drgetetst en alle gegevens zijn pgenmen in het DHH. Stap 8 De leraar en de IB-er bekijken samen het dr de cmputer gegenereerde prfielverslag en bereiden het udergesprek samen vr. Dit gesprek vindt maximaal vijf weken na de aanmelding vr diagnstisch nderzek plaats. Stap 9 De IB-er schrijft het eindverslag ver de leerling en legt dit vr aan de grepsleraar. Zdra beiden het eens zijn ver het verslag ntvangen de uders ter kennisgeving een afschrift hiervan. Prtcl Hgbegaafdheid Van Dijckschl 5
2.2.2 Vrwaarden hulp van buitenaf Vr de schl met de resultaten van een PDO aan de slag kan verwijzen wij naar de nderstaande vrwaarden. Om misverstanden te vrkmen zullen wij deze tekst k pnemen in de schlgids. Ten aanzien van signalering en diagnsticering dr derden, zijnde niet aan nze schl verbnden deskundigen, willen wij het vlgende vaststellen. De extern deskundige met geregistreerd zijn bij een berepsvereniging van psychlgen en/f rthpedaggen. De extern deskundige met ver expertise beschikken te aanzien van het nderwijskundig en pvedkundig handelen met betrekking tt hgbegaafde kinderen. Het met gaan m breder psychlgisch nderzek waarbij naar het hele kind gekeken wrdt en niet alleen intelligentie vastgesteld wrdt. Het nderzek vindt plaats in belang van het kind en dient daar k p gericht te zijn. De schl is bereid het advies van een extern deskundige p te vlgen indien deze naast gegevens bij de uders k pedaggisch/didactische gegevens bij de schl heeft ingewnnen en deze terug te vinden zijn in het verslag en/f adviesrapprt. Bij het advies dient mede rekening gehuden te zijn met de mgelijkheden binnen de schl en de nderwijskundige en pedaggische aansluiting p het beleidsplan hgbegaafden. Adviezen die in strijd zijn met het beleidsplan hgbegaafde leerlingen zullen met uders en deskundige besprken wrden, maar er kan niet gegarandeerd wrden dat deze adviezen k kunnen wrden pgevlgd. De extern deskundige dient bereid te zijn m het adviesrapprt mndeling p schl te kmen telichten en eventueel directe handvatten vr de praktijk te geven. De ksten van een dergelijke prcedure wrden niet dr de schl verged tenzij het initiatief vr het nderzek en advies vanuit de schl (met instemming van de directie) is genmen. Prtcl Hgbegaafdheid Van Dijckschl 6
3. Individuele leerlingbegeleiding (DHH = mdule 3) Onder individuele leerlingbegeleiding verstaan we alle handelingen die genmen wrden in het kader van een handelingsplan vr de gediagnsticeerde hgbegaafde leerlingen. Vr ndersteuning hierbij maken wij gebruik van mdule 3 van het DHH. Daarbij maken wij gebruik van het frmulier handelingsplan zals dat hierin is pgenmen. In dit hfdstuk kmen de aspecten vervregde drstrming, didactische aandachtspunten (cmpacten en verrijken) en pedaggische aandachtspunten aan de rde. 3.1 Richtlijnen vr cmpacten Onder cmpacten verstaan we het indikken van de leerstf zdanig dat de leerstappen passen bij de leereigenschappen van hgbegaafde leerlingen. In de praktijk zien we dan dat naast de tetsen van ieder leerstfnderdeel, de basisstf gekzen wrdt m een vldende beheersingsniveau te bereiken. Dr structureel te cmpacten wrden er geen inhudelijke leerstfdelen vergeslagen en weten we zeker dat iedere leerling alle leerstf aangebden krijgt, zij het in een aangepaste heveelheid. Om het cmpacten in de grepen te kunnen tepassen gaan wij uit van nze eigen richtlijnen vr cmpacten. De richtlijnen zijn pgenmen als bijlage van dit beleidsplan. 3.2 Richtlijnen vr verrijken Onder verrijken verstaan we een wezenlijk ander leerstfaanbd dat enerzijds de mgelijkheid biedt m aangebden leerstf verder uit te werken (verdiepen) en anderzijds de mgelijkheid biedt m een aanvullend prgramma p de kerndelen te realiseren (verbreden). Verrijkingsstf kan zich zwel richten p het aanleren van nieuwe kennis als p het aanleren van (sciale) vaardigheden en emtinele weerbaarheid. Leerlingen die werken in de eerste leerlijn zullen zveel mgelijk een verdiepend verrijkingsaanbd krijgen. Leerlingen die in de tweede leerlijn werken zullen naast dit verdiepende aanbd, daar waar mgelijk is k een verbredend verrijkingsaanbd krijgen. Uit het bvenstaande valt p te maken dat wij vr de tekmst ervr kiezen m van het verrijkingsnderwijs een structureel nderwijsprgramma te maken. Dit betekent dat er geen aaneenschakeling van werkstukken maken met kmen. Het maken van een werkstuk biedt weliswaar training in een grt aantal vaardigheden, maar is niet te zien als structurele vervanging van reguliere leerstf. Wij hebben ervr gekzen m vr een grt deel van de tijd een verplicht aanbd te ntwikkelen. Vr de resterende tijd kan de leerling een keuze maken uit dr ns vraf geselecteerde taken. Vr iedere leerling wrdt een individueel verrijkingsaanbd samengesteld. Dit is de taak van de IB-er en grepsleraar. Zij stellen vr ieder vakgebied het aanbd samen. Afhankelijk van gemaakte afspraken met de leerling kiezen zij er vr welke taken de leerling zal verrichten en welke taken niet. Hewel het verrijkingswerk niet tt het reguliere leerstfaanbd behrt wrdt hiervan p het rapprt wel melding gemaakt. Daarbij pgemerkt dat er niet vr alle kinderen die in aanmerking kmen vr cmpacten en verrijken een handelingsplan geschreven wrdt. Tenzij er sprake is van een specifieke prblematiek. Prtcl Hgbegaafdheid Van Dijckschl 7
3.3 Vervregde drstrming Vervregde drstrming dr een klas ver te slaan kan pas gerealiseerd wrden als gebleken is dat cmpacting van twee leerstfjaren in een schljaar niet het gewenste resultaat heeft gehad. Bvendien is vervregde drstrming een maatregel die wij slechts zullen tepassen als er geen andere pties meer zijn in de leerlingenzrg. Deze maatregel zal bij hge uitzndering plaats vinden en alleen dan als wij van mening zijn dat het schadelijk is als het kind niet vervregd dr kan strmen. Hierbij pgemerkt dat niet alleen cgnitieve, maar k sciaal-emtinele aspecten een drslaggevende rl spelen. De schl hanteert hiervr bservatietetsen. Dit betekent dat slechts leerlingen die aan heldere criteria vlden hier vr in aanmerking kmen. Op grnd van nze verantwrdelijkheid vr zwel een pedaggisch als nderwijskundig hgstaande kwaliteit van leerlingenzrg, stellen we daarbij dat een leerling in principe slechts eenmaal tijdens de basisschlperide vervregd kan drstrmen. 3.3.1 Om wie gaat het? Vr vervregde drstrming kmen ten minste die leerlingen in aanmerking die vlden aan de nderstaande criteria: Dr middel van interne en externe diagnstiek is vastgesteld dat het een hgbegaafde leerling is. Cmpacting van de leerstf heeft niet het gewenste resultaat pgeleverd. De leerling heeft een didactische vrsprng van ten minste twaalf maanden grt p zijn huidige leerstfjaarniveau. De didactische vrsprng uit zich p meerdere leerstfgebieden (taal, rekenen, zaakvakken). Deze vrsprng wrdt vastgesteld dr middel van breed didactisch nderzek dat binnen de schl verricht is. De leerling is ng niet eerder vervregd drgestrmd. De leerling heeft naast het reguliere leerstfaanbd het beschikbare en vr hem geschikte verrijkingsmateriaal verwerkt, passend bij het niveau waarp hij in zijn leerstfjaargrep van dat mment werkt. Van de leerling wrdt dr interne diagnstiek aannemelijk gemaakt dat hij sciaal en emtineel kan functineren tussen kinderen die een jaar uder zijn dan hijzelf. Bij wijze van hge uitzndering kan een leerling waarvan is vastgesteld dat deze hgbegaafd is, p sciale en f emtinele grnden eveneens vervregd drstrmen, mits het didactisch niveau van de leerling dit telaat. Een klas verslaan kan alleen indien de didactische vrsprng van de leerling p nageneg alle vakken ten minste een jaar bedraagt. Nta bene: Vrdat vergegaan wrdt tt het nemen van een beslissing ver vervregde drstrming wrdt vr iedere leerling die daarvr mgelijk in aanmerking kmt het adviestraject vervregde drstrming drlpen uit mdule 3 van het DHH. De mening van de betrkken leerling telt mee bij de besluitvrming en vrmt de beslissende stem. In die gevallen waarbij de leerling aangeeft niet vervregd te willen drstrmen, wrdt beslten daaraan gevlg te geven. Hewel uders betrkken wrden bij de besluitvrming kan het nit z zijn dat uders vervregde drstrming kunnen afdwingen als een leerling niet aan alle bvengenemde Prtcl Hgbegaafdheid Van Dijckschl 8
criteria vldet. Ouders van hgbegaafde leerlingen hebben recht p inzage in dit beleidsplan en zullen m misverstanden te vrkmen tijdig p de hgte gesteld wrden van de criteria die wij hanteren. In die gevallen waarbij een extern adviseur betrkken is bij de begeleiding van deze leerling, zal deze zeker gecnsulteerd wrden, maar impliceert deze cnsultatie niet ndzakelijkerwijs dat wij afzien van de dr ns gestelde criteria vr vervregde drstrming. 3.4 He pakken we het didactisch aan? Leerlingen die in aanmerking kmen vr vervregde drstrming dr twee leerstfjaren in een schljaar aan te bieden, gaan werken vlgens de richtlijnen vr individuele cmpacting (zie mdule 3 DHH). Indien cmpacting gebruikt wrdt m de leerling vervregd naar een hger leerjaar te laten drstrmen en de leerling ng niet binnen het reguliere cmpactingsprgramma werkt (bijvrbeeld als de hgbegaafdheid net is vastgesteld), wrdt gewerkt vlgens de nderstaande werkwijze. Het instappunt ver de hele breedte van de leerstf wrdt exact bepaald. Daarmee stellen we didactische vrsprng nauwkeurig vast. De aangebden leerstf zal van tets naar tets wrden drgewerkt. Uitgegaan zal wrden van vraf tetsen, daar waar uitval gesignaleerd wrdt, wrdt de bendigde minimale efenstf aangebden. Zdra het niveau van de tekmstige grep bereikt is, wrdt de verstap fysiek gerealiseerd. De leerling gaat indien ndzakelijk meedraaien met het reguliere cmpactings- en verrijkingsprgramma van dat leerstfjaar. Vr leerlingen die in aanmerking kmen vr het verslaan van een leerstfjaar, heven vr het realiseren van de vergang, geen aparte didactische maatregelen genmen te wrden. Nadien gaat de leerling binnen het reguliere prgramma van cmpacting en verrijking mee den m een nieuwe didactische vrsprng van meet af aan te vrkmen. 3.5 He realiseren we de echte verstap? Als het besluit ver vervregde drstrming vr een leerling genmen is, wrden in principe de vlgende stappen gezet. Om te zrgen dat de leerling zich thuis velt in de nieuwe grep, wrdt deze in de drie weken vrafgaand aan de definitieve verstap, de gelegenheid gebden m enkele keren per week te gaan wennen in de nieuwe grep. Leerlingen die tijdens deze peride aangeven geen behefte meer aan dit wennen te hebben, kunnen mits de tekmstige grepsleraar hiermee instemt, vrtijdig ver stappen. Hewel het meest natuurlijke mment vr de realisatie van vervregde drstrming, bij vrkeur na een vakantieperide is, hanteren we deze grens niet stringent. De beslissing wrdt hierver genmen dr de huidige en de grepsleraar, in samenspraak met de intern begeleider. Op het mment dat duidelijk is dat een leerling naar een andere grep gaat, wrdt in deze grep alvast een vrlpige plaats vr de leerling gecreëerd zdat deze als hij kmt wennen k al direct een eigen plek heeft. Ok wrdt er gezrgd dat de methdebeken en werkschriften vr deze leerling klaar liggen. De leerling wrdt p deze manier duidelijk gemaakt dat vervregde drstrming vr de schl net z n serieuze aangelegenheid is als vr hem zelf. Prtcl Hgbegaafdheid Van Dijckschl 9
4. Begeleiding en zrg (DHH = mdule 4) Begeleiding en zrg betreft niet alleen de hgbegaafde leerling, maar k de leraar die de leerling in de grep heeft gekregen. 4.1 Begeleiding van de leerling Om te vrkmen dat een leerling die eenmaal vervregd is drgestrmd, een nieuwe didactische vrsprng ntwikkelt, wrdt vanaf het mment van instrm in de nieuwe grep nmiddellijk gewerkt vlgens de richtlijnen cmpacten en verrijken. Onderdeel van de nazrg vr een leerling is dat zijn emtinele welbevinden nauwkeurig in de gaten gehuden wrdt. Het is een veel vrkmend verschijnsel bij hgbegaafde leerlingen dat zij in de eerste zes weken na een vervregde drstrming even hun zelfbeeld ten aanzien van hun prestaties meten bijstellen. Waren ze vrheen altijd de beste leerling van de grep, nu zijn zij p eens aan het werk als een gemiddelde leerlingen, en met het kind een inspanning leveren m zijn taak ged te vlbrengen. Dit is vr veel hgbegaafde leerlingen een nieuwe ervaring. Als daarver niet gepraat wrdt met de leerling, kan hij faalangst ntwikkelen mdat het aantal succeservaringen tijdelijk even beperkt is. Zes weken nadat een leerling in een nieuwe grep is gekmen, wrdt dr de leraar een krt gesprek met de uders geverd m te zien he het kind zich thuis uit ver zijn nieuwe situatie. Op deze manier kan tijdig gezien wrden f verdere bijsturing ndzakelijk is. 4.2 Begeleiding van de grepsleraar Om te zrgen dat de leraar die de hgbegaafde leerling na een vervregde drstrming in de grep krijgt, aanvankelijk niet alleen staat in de zrg vr deze leerling, kan hij tijdelijk (gedurende een peride van maximaal zes weken) een berep den p extra ndersteuning van de intern begeleider f een meer ervaren cllega. Vrafgaand aan de vervregde drstrming wrdt bekeken p welke gebieden de leraar ndersteuning ndig heeft en wie de meest geëigende persn is m deze begeleiding te verzrgen. Na deze eerste peride kan de leraar terugvallen p de nrmale prcedure vr interne begeleiding. Vr meer praktische zaken, zals het verzrgen van cmpacting en verrijking, dient de leraar eerst terug te vallen p het prtcl, zals dit in hfdstuk vijf van dit beleidsplan wrdt besprken. De richtlijnen vr cmpacting vr de taal- en rekenmethde wrden gevlgd met gebruikmaking van het DHH. In dit beleidsplan is een verzicht pgenmen van het p schl aanwezige verrijkingsmateriaal. 4.3 De begeleiding van leerlingen in grep 1-2 4.3.1 Aanpassingen in de reguliere stf Aanpassingen in het leerstfaanbd in grep 1 en 2 kmen neer p het verslaan van pdrachten die de leerling met de ntwikkelingsvrsprng al beheerst. Het is van belang dat de kleuter zveel mgelijk werk- en spelpdrachten aangebden krijgt p zijn niveau. In de nderbuw werken we heel erg situatie- en kindgericht. Dat wil zeggen dat we naar de ntwikkeling van het kind kijken, zijn belangstelling in kaart brengen en aan de hand daarvan kijken he we die ntwikkeling het beste kunnen begeleiden en stimuleren. Veel wrdt daarm afhankelijk van de situatie beslten f geregeld. Wat het kind kiest f gaat den, daaraan wrden de pdrachten aangepast. Prtcl Hgbegaafdheid Van Dijckschl 10
4.3.1.1 Grep 1 Leerlingen van grep 1 met een ntwikkelingsvrsprng krijgen in eerste instantie het ntwikkelingsmateriaal en verige activiteiten van grep 2 aangebden. Het niveau van de vragen (in kringverband en lesjes) wrdt vr deze leerlingen aangepast. Aan deelgebieden die minder ver ntwikkeld zijn dan de cgnitieve kant van een leerling (bijv. sciaal- emtinele ntwikkeling/mtriek) wrdt extra aandacht gegeven. 4.3.1.2 Grep 2 Het verrijkingsmateriaal dat aanwezig is (in hgere grepen) wrdt gebruikt. Er wrden uitdagende pdrachten vr in de heken gegeven. Er wrdt gewerkt vlgens actief taalnderwijs. Bijv. niet alleen maar een tekening maken, maar er wrden f een begeleidend verhaaltje bij schrijven. Leerstf die aansluit bij de ntwikkeling van die bepaalde leerling wrdt gezcht en aangebden. Leesspelletjes behrende bij de aanvankelijk leesmethde uit grep 3 wrden in de kleutergrep gehaald. 4.3.2 Aanbieding van verrijkingsmaterialen Het is de bedeling dat in eerste instantie gekeken wrdt vr een leerling f er verdiepende/meilijkere pdrachten bij het reguliere ntwikkelingsmateriaal te geven zijn. Daarvr wrdt in de kmende peride een map met passende pdrachten aangelegd die vr iedere kleutergrep beschikbaar kmt. Er wrden drie ntwikkelingsgebieden nderscheiden waarp we ns richten: Cgnitieve ntwikkeling Rekenen/wiskunde Taal De wereld m je heen Sciaal-emtinele ntwikkeling Samenwerken Omgaan met (spel)regels Omgaan met emties Mtrische ntwikkeling Grve mtriek Fijne mtriek Aan de ntwikkeling van niet-cgnitieve schlse vaardigheden (zals taakbewustzijn en cncentratie) wrdt p alledrie de ntwikkelingsgebieden aandacht besteed. Vr leerlingen die al een start hebben gemaakt met het lezen, schrijven en/f rekenen bieden we de mgelijkheid m hier k in grep 1 en 2 mee bezig te zijn, zdat de leerling k in dit pzicht vldende uitdaging gebden kan wrden. 4.4 Pedaggische aandachtspunten Binnen het frmulier vr het handelingsplan vr hgbegaafde leerlingen dat wij gebruiken (zie mdule 3 DHH), is speciale ruimte pgenmen m de pedaggische aandachtspunten die er vr de begeleiding van een leerling kunnen zijn vast te leggen. Onder de pedaggische aandachtspunten verstaan we: Begeleiding bij werk- en leerstrategieën; Begeleiding bij nderpresteren; Prtcl Hgbegaafdheid Van Dijckschl 11
Begeleiding bij faalangst; Begeleiding indien de leerling sciaal minder ged functineert; Begeleiding indien de leerling een negatief zelfbeeld dreigt te ntwikkelen. Het is de bedeling dat wij zveel mgelijk p grnd van nze eigen expertise prberen deze specifieke vrm van begeleiding p te zetten. Vr suggesties p dit gebied kunnen wij gebruikmaken van mdule 3 van het DHH. 4.5 Begeleiding van buiten de schl In alle gevallen waarbij in de fase van diagnstiek duidelijk is gewrden dat de bservaties van uders en/f grepsleraar indiceren dat er reden tt zrg is en wij menen dat wij die zrg niet zelf kunnen bieden, geldt dat wij afhankelijk zijn van externe begeleiding. In die gevallen waarbij wij zelf specifieke pedaggische aandachtspunten hebben gefrmuleerd maar na een peride van drie maanden blijkt dat nze wijze van begeleiding geen gunstige invled heeft p het welzijn van de leerling, zijn wij eveneens van externe hulp afhankelijk. In beide gevallen zullen wij uders adviseren psychediagnstisch nderzek naar hun kind te laten verrichten en daarbij aangeven dat wij praktijkgerichte begeleidingsadviezen zuden willen vr de begeleiding van hun kind. De ksten vr dergelijke externe hulp zijn in principe vr de uders tenzij in verleg met de directie van de schl anders is vereengekmen en hiervan een schriftelijke bevestiging bestaat. In paragraaf 2.2.2 is helder mschreven he wij mgaan met hulp van buitenaf en welke vrwaarden hiervr gelden. Vr de begeleiding van hgbegaafde leerlingen met een eventuele leer- en/f gedragsstrnis (dyslexie, ADHD, syndrm van Asperger etc.) zullen wij net als bij alle andere leerlingen waarbij dat het geval is, terugvallen p de ndersteuning die dr de schlbegeleidingsdienst en/f REC kan wrden gegeven. Prtcl Hgbegaafdheid Van Dijckschl 12
5. Evaluatie en taakmschrijving 5.1 Evaluatie Om de resultaten van ns handelen ged te kunnen vlgen en berdelen hebben wij ervr gekzen m p drie niveaus de maatregelen vr een hgbegaafde leerling te evalueren. 5.1.1 Met teamleden Leerlingen die vallen nder de delgrep van dit beleidsplan vallen nder de zrgleerlingen en behren mede tt de verantwrdelijkheid van de intern begeleider. Deze leerlingen wrden besprken in de verlegstructuren die er binnen nze schl zijn vr zrgleerlingen. Indien ndig wrden vr de evaluatie van handelingsplannen aparte afspraken gemaakt. Deze afspraken wrden per leerling vastgelegd in het zrgdssier. 5.1.2 Met uders Wanneer er een handelingsplan wrdt gemaakt vr een leerling wrdt een evaluatiegesprek geverd met de uders. De eerste keer wrdt er na 12 weken f eerder indien ndig een evaluatiegesprek geverd. Hierbij maken wij gebruik van een evaluatiefrmulier. Bij dit gesprek zijn de leraar, de intern begeleider en de uders aanwezig. Eventueel kan bij deze gesprekken k een externe deskundige wrden uitgendigd, hetzij p initiatief van schl, hetzij p initiatief van de uders. Indien het initiatief vr dit gesprek dr de uders wrdt genmen, zijn zij zelf verantwrdelijk vr de hieruit vrtvleiende ksten. In dit gesprek kmen in ieder geval de vlgende punten aan bd: Zijn er knelpunten f prblemen pgestreden bij het uitveren van het handelingsplan? Zijn de aanpassingen in de reguliere leerstf vldende gebleken? Biedt het verrijkingsaanbd vldende utdaging? He is de reactie van de leerling p de aanpak (zwel thuis als p schl)? Zijn de delstellingen die gefrmuleerd zijn bereikt f is er minimaal een psitieve tendens merkbaar? Zijn er aanpassingen ndig in het handelingsplan? Het tweede evaluatiegesprek vindt plaats uiterlijk 5 maanden nadat het handelingsplan vr het eerst in werking is getreden. Om een duidelijke effectmeting van de begeleiding te krijgen vullen zwel de uders als de leraar van de leerling pnieuw de uitgebreide vragenlijst in, die zij eerder in de fase van diagnstiek hebben ingevuld. Het cmputerprgramma biedt de mgelijkheid de resultaten van deze meting te vergelijken met de eerdere meting. 5.1.3. Met de leerling De leraar bespreekt frequent het gemaakte werk met de leerling. Tijdens dit gesprek is er k ruimte en aandacht vr he de leerling aankijkt tegen de gevlgde aanpak en de dagelijkse gang van zaken in de grep. Na een peride van 12 weken wrdt dr de grepsleraar en/f de IB-er een langer evaluatiegesprek met de leerling geverd. Deze evaluatie gaat vraf aan het gesprek met de uders. De resultaten hiervan wrden besprken tijdens het evaluatiegesprek met de uders. Prtcl Hgbegaafdheid Van Dijckschl 13
5.2 Taakmschrijving Hgbegaafde leerlingen p nze schl vallen met betrekking tt de cördinatie van de zrg nder de verantwrdelijkheid van de intern begeleider. Deze beschikt ver de vereiste deskundigheid ten aanzien van de begeleiding van (hg)begaafde leerlingen. De intern begeleider is verantwrdelijk vr: Cördinatie uitverend diagnstisch nderzek; Drtetsen van de leerling ten beheve van diagnstisch nderzek; Interpreteren en verslaglegging van gegevens uit diagnstisch nderzek; Ondersteuning van de leraar bij het pstellen van een handelingsplan; Evaluatie met de uders in samenwerking met de grepsleraar; Bewaken drgaande lijn in de aanpak ver leerjaren heen + directie; Beheren en uitbreiden rththeek verrijkingsmateriaal; Verzamelen en checken bestaande didactische gegevens ten beheve van diagnstisch nderzek; Aanpassingen in het leerstfaanbd dr middel van cmpacten en verrijken; Het verzamelen van de juiste verrijkingsmaterialen in de schlrththeek; 1 e evaluatie met de leerling na 12 weken (+ leraar); 2 e evaluatie met de leerling na uiterlijk 5 maanden (+ leraar); Evaluatie met de uders + leraar; Prcedure vervregde drstrming + leraar en directie. Evaluatie 6 weken na vervregde drstrming met nieuwe en vrige grepsleraar; Brging plan DHH; twee keer per jaar plenair evalueren; IB-er brengt dit in ter vergadering. De dagelijkse zrg en begeleiding is binnen nze schl een taak van de grepsleraar. De grepsleraar is verantwrdelijk vr: Opstellen/maken van het handelingsplan; Opstarten en verrichten signaleringsprcedure; Aanmelden vr diagnstisch nderzek; Verzamelen bservatiegegevens diagnstisch nderzek; Verzamelen en checken bestaande didactische gegevens ten beheve van diagnstisch nderzek; Opstellen handelingsplan; Aanpassingen in het leerstfaanbd dr middel van cmpacten en verrijken; 1 e evaluatie met de leerling na 12 weken (+ IB-er); 2 e evaluatie met de leerling na uiterlijk 5 maanden (+ IB-er); Evaluatie met de uders +IB-er; Prcedure vervregde drstrming + IB-er en directie; Evaluatie 6 weken na vervregde drstrming met IB-er en vrige grepsleraar. Prtcl Hgbegaafdheid Van Dijckschl 14
6. Verklarende wrden- en afkrtingenlijst DHH = digitaal handelingsplan hgbegaafdheid Eerste lijn = verrijking gericht p werken in huidige grep (niet gericht p versnellen) IB = intern begeleider PDO = pedaggisch didactisch nderzek f psych diagnstisch nderzek REC = reginaal expertise centrum Tweede lijn = verrijking gericht p werken naar hgere grep (vraf aan versnellen) Prtcl Hgbegaafdheid Van Dijckschl 15
7. Bijlagen 7.1 Materialenlijst Op schl aanwezig: Ng aan te schaffen: Denkwerk Bekadidact Leren mgaan met infrmatie Deel 1,2,3,4 Infrmatieverwerking Plustaak taal: Delubas Ajdact Grep 5/6 4 x 13,00= 52,00 Grep 6,7,8a en 8b Grep 6/7 4 x 5,00= 20,00 Grep 7/8 Plustaak Grep 8 Delubas Begrijpend studerend lezen Werkbek 5/6, 6/7, 7/8, 8 Plustaak Taal/lezen: Plustaak Grep 3/4 1x 15,00= 15.00 Delubas 1x 5,50= 5,50 Taal/lezen Werkbek 4/5 Taaltppers: Grep 5/6/7 en 8 70,00 Plustaak Delubas (cmpleet) Rekenen Werkbek 3/4, 4/5, 5/6, 7/8, 8 Rekenen Grep 5 en 6 2 x 21,00= 42,00 Ajdakt 2 x 4,90= 9,80 Redactiesmmen Grep 7, 8 Rekenen Ajdact Cijferen 4 x 21.00= 84,00 Grep 5 t/m 8 4 x 4,90= 19,60 Bllebs Rekenen Ajdact Kluwer Hfdrekenen 4 x 21,00= 84,00 Deel 1 en 2 Grep 5 t/m 8 4 x 4,90= 19,60 Vruit Samsm KIEN kpieermap Jaargang 2001-2004 Grep 3 t/m 8 167,50 Antwrden 10,50 Prtcl Hgbegaafdheid Van Dijckschl 16
Infrmatie Junir De Ruiter Vanaf grep 5 Geschiedenis in 40 verhalen Tangram Delubas Knex Van tijd tt tijd Mzaïkdzen 500,00 Grep 5 t/m 8 Smplex Smplex Extra Tridi Rekentijgers 2 werkdzen Bek A en B Niveau 2 en 3 Piccl Taal Grep 3/4/5 Rekenen Grep 3/4/5 Piccl Breuken 1/2/3 grep6/7 Delen nder de 100 grep 6 Paletti Zelfcrrigerend spel Taal/rekenen/tafels Grep ¾ Taaltppers grep 4 t/m 8 (in alle grepen aanwezig) Rekentppers grep 5 t/m/ 8 (in alle grepen aanwezig) Kant en Klaar Grep 4 t/m 8 (thematisch werk) Prtcl Hgbegaafdheid Van Dijckschl 17